18/04/2026
Nhân Ngày Người khuyết tật Việt Nam 18/4, Quỹ từ thiện Quả Dừa đã tổ chức một hoạt động vô cùng ý nghĩa dành cho các em học sinh C5: chuyến tham quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám, ngôi trường đại học đầu tiên của Việt Nam, nơi lưu giữ tinh hoa tri thức và truyền thống hiếu học của dân tộc.
Có thể nói đây là một hành trình đầy duyên lành… như thể mọi điều đều được “kết nối” một cách nhẹ nhàng.
Trước ngày đi, thời tiết Hà Nội không mấy thuận lợi. Buổi sáng hôm trước, trời tối sầm, mưa có thể đến bất cứ lúc nào. Thầy cô không khỏi lo lắng, liên tục theo dõi dự báo thời tiết, mong một điều giản dị thôi: đừng mưa, để các em có thể thực hiện được chuyến đi đã chờ đợi rất lâu.
Và rồi điều kỳ diệu nhỏ bé đã xảy ra. Sáng hôm nay, trời không mưa. Không gian dịu mát, trong lành… như thể thiên nhiên cũng đồng hành, nâng đỡ cho hành trình của các em.
Từ 5 giờ sáng, các bạn nội trú đã gọi nhau dậy. Người thì tết tóc cho bạn, người chuẩn bị quần áo, người ăn sáng thật nhanh trong niềm háo hức. Lâu lắm rồi các em mới có một chuyến đi chơi như thế này, nên ai cũng rạng rỡ và đầy năng lượng.
Trên xe, không khí rất đặc biệt. Không ồn ào, không náo nhiệt… chỉ có những ánh mắt nhìn ra cửa sổ, những câu chuyện nhỏ rì rầm, những tiếng cười khẽ. Mỗi người đều mang trong mình một sự mong đợi rất riêng.
Khi đến Văn Miếu, bác Lâm của Quỹ Quả Dừa cùng các anh chị tình nguyện viên đã chờ sẵn để đón các em. Đặc biệt, đồng hành cùng đoàn hôm nay là bác Lê Tùng Lâm – nhà nghiên cứu Hán Nôm, đồng thời là người sáng lập Quỹ Quả Dừa, trực tiếp làm hướng dẫn viên cho các em.
Điểm dừng chân đầu tiên không phải bên trong khu di tích, mà là “bia xuống ngựa” – một chi tiết thường bị bỏ qua. Bác Lâm kể rằng ngày xưa, bất kỳ ai đi qua khu vực này đều phải xuống ngựa, đi bộ qua toàn bộ khu vực Văn Miếu để thể hiện sự tôn kính với vùng đất linh thiêng. Đến bia xuống ngựa phía bên kia mới được lên ngựa hoặc kiệu tiếp tục hành trình. Một chi tiết nhỏ, nhưng mở ra cả một chiều sâu văn hóa về sự tôn trọng tri thức của người xưa.
Sau đó, bác giới thiệu tổng thể khu di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám gồm ba khu vực chính. Khu đầu tiên là Văn Miếu, nơi thờ Khổng Tử và các bậc hiền triết. Khu tiếp theo là Quốc Tử Giám – trường đại học đầu tiên của Việt Nam, nơi ngày xưa chỉ dành cho con vua, quan và những người thực sự tài giỏi. Khu thứ ba là Vườn Giám và phía trước là Hồ Văn – nơi có một đình giữa hồ dùng để bình thơ, luận văn của các học giả.
Bước vào tham quan, các em được hỗ trợ miễn phí vé vào cổng từ ban quản lý Văn Miếu. Trong suốt hành trình, bác Lâm giải thích rất chi tiết từng khu vực.
Từ cổng Văn Miếu Môn, đến khu nhập đạo với không gian sân vườn yên tĩnh, nhiều cây xanh, tạo cảm giác trang nghiêm. Rồi đến các yếu tố kiến trúc, phong thủy như cổng chính – cổng phụ, sự cân đối của hai hồ nước hai bên… Tất cả đều được giải thích rõ ràng, giúp các em không chỉ “nhìn” mà còn “hiểu”.
Đến khu Thành Đạt, các em được dừng lại tại Khuê Văn Các – một công trình nổi tiếng, biểu tượng của Hà Nội. Bác Lâm giải thích ý nghĩa “Khuê Văn” là ngôi sao sáng nhất trên bầu trời, tượng trưng cho ánh sáng tri thức
Tiếp đó là vườn bia tiến sĩ với 82 tấm bia đá đặt trên lưng rùa – ghi danh hơn 1.300 tên tuổi trong suốt khoảng 400 năm lịch sử. Giếng Thiên Quang hình vuông ở giữa mang ý nghĩa hài hòa giữa trời và đất. Tất cả đều thể hiện một tinh thần: tri thức là giá trị bền vững, được gìn giữ và tôn vinh qua thời gian.
Khu tiếp theo là điện thờ, nơi thờ Khổng Tử và các học trò xuất sắc. Người xưa rất coi trọng người thầy, với quan niệm “không thầy đố mày làm nên”.
Cuối hành trình là khu Quốc Tử Giám – không gian học tập xưa. Nơi đây có bức tranh gỗ lớn “Vinh quy bái tổ”, tái hiện niềm tự hào của những người đỗ đạt trở về quê hương. Kiến trúc nhà gỗ với những cột lớn bằng thân cây nguyên khối khiến các em không khỏi trầm trồ. Các em còn được lên tầng 2, nơi thờ ba vị vua có công lớn trong việc xây dựng và gìn giữ Văn Miếu.
Sau một vòng tham quan đầy kiến thức và cảm xúc, đoàn di chuyển sang Hồ Văn. Nhờ sự hỗ trợ, các em được bố trí một phòng nghỉ rộng rãi, mát mẻ để ăn uống và nghỉ ngơi.
Sau đó là hoạt động trải nghiệm viết thư pháp – một điểm nhấn đầy ý nghĩa. Mỗi em đều được thầy đồ Kiều Quốc Khánh viết tặng một chữ thư pháp dựa trên tên và năm sinh. Những nét chữ không chỉ là nghệ thuật, mà còn là sự gửi gắm, sự trân trọng. Để chuẩn bị cho món quà này, hôm qua thầy đã phải thức khuya để viết.
Kết thúc chương trình, các em có những chia sẻ rất chân thành.
Bạn Sơn, bạn Tú, bạn Long đều chia sẻ rằng đây là lần đầu tiên các em được đến Văn Miếu và được nghe giải thích chi tiết như vậy. Các em không chỉ tham quan, mà còn hiểu hơn về lịch sử, văn hóa Việt Nam.
Bạn Vượng – với vai trò tình nguyện viên – chia sẻ rằng dù đã từng đến Văn Miếu 4 lần, nhưng trước đây chỉ “đi qua nhìn”, chưa từng hiểu sâu. Lần này, nhờ những giải thích của bác Lâm, bạn thực sự bất ngờ và học được rất nhiều điều.
Một chuyến đi khép lại… nhưng dư âm thì còn ở lại rất lâu.
Xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến Quỹ Quả Dừa, ban lãnh đạo Văn Miếu – Quốc Tử Giám, bác Lê Tùng Lâm, cộng đồng 360 hành trình sống phi thường, các thầy cô và toàn thể tình nguyện viên đã tạo nên một hành trình đầy ý nghĩa cho các em nhân một ngày đặc biệt.
Một ngày không chỉ để đi… mà để hiểu, để cảm, và để lớn lên trong nhận thức.
Biết ơn. Biết ơn. Và biết ơn.
