04/09/2022
Đằng sau tình trạng bé nói ngọng, ngoài cấu tạo cơ địa còn là do cách chăm sóc và phát âm không đúng từ người chăm con.
Ngọng như… trẻ lên ba
”Táu ghét mụ này ắm, táu xích mụ xanh ơ”, bé Ngọc Anh, 2,5 tuổi (Thanh Nhàn, Hà Nội) vừa rối rít chỉ lên tủ đồ, người lấy thứ này, người đưa thứ kia mà bé vẫn lắc đầu quầy quậy. Đến khi nghe mẹ bé phiên dịch: “Cháu ghét mũ này lắm, cháu thích mũ xanh cơ” thì tôi mới vỡ lẽ. Do hồi tập nói, bé nói ngọng ngộ nghĩnh được mọi người cười “hưởng ứng”, đâm ra bé tưởng điều đó là hay và càng phát huy.
Với trường hợp của bé Anh Lâm, 3 tuổi thì khi bé nói ngọng cả nhà lại cười phá lên khiến bé ngại ngùng không dám phát âm lại. Không sửa được nên dần dà càng ngày bé càng trở nên nặng hơn.
Kích thích môi, lưỡi giúp bé hết ngọng - 1
Trẻ nói ngọng cần được sửa càng sớm càng tốt. (Ảnh minh họa).
Tình trạng nói ngọng ảnh hưởng từ vú nuôi hay người giúp việc cũng khá phổ biến ở bé. Nếu người chăm trẻ quấn bé 24/24 thì bé ảnh hưởng bởi cách nhả chữ, phát âm giống theo là điều dễ hiểu. Rất nhiều trẻ đã phát âm sai chữ “l” thành “n” (miền Bắc), hay chữ “r” thành “ga” (miền Nam)... Khi cha mẹ nhận ra việc con mình bị ngọng cũng là lúc thói quen này đã khó đổi ở bé.
Khắc phục dần dần
Trẻ nói ngọng, có thể do biến đổi của bộ phận phát âm, thần kinh hoặc do chưa phân biệt được các âm vị khác nhau, hoặc cử động môi, lưỡi chưa chính xác. Trẻ nói ngọng cũng do dính thắng lưỡi (lưỡi bé không thể thè thẳng ra như bình thường được), viêm họng, sưng lợi, tắc mũi….
Ngay từ khi sinh ra, trẻ đã có khả năng lắng nghe những âm thanh xung quanh và cảm nhận được giọng nói, cách nói của những người thường xuyên tiếp xúc với trẻ. Vì thế nên nếu trẻ nhận được những lời nói phát âm không chuẩn xác sẽ dễ dàng học theo và bé càng lớn càng khó thay đổi. Đó chính là lý do tại sao có những vùng quê cả làng nói ngọng.
Việc trẻ nói ngọng sẽ có ảnh hưởng đến việc tập đọc. Việc phát âm sai dễ dẫn đến tình trạng nghe, viết không đúng và hạn chế việc giao tiếp của trẻ, khiến bé nhút nhát, thụ động hoặc hiếu động, dễ nổi nóng. Luôn phát âm chuẩn và rõ ràng khi nói chuyện với con. Tuyệt đối không dùng những câu cố ý ngọng cho vui. Không tán dương khi bé nói ngọng mà cần điều chỉnh ngay cho bé. Bạn có thể làm mẫu để con nhìn và phân biệt cử động môi khi phát các âm như "ch" thành "tr", "t" thành "th", “l” và “n”.
Vì thế nên việc dạy con phát âm chuẩn được xem là một sự đầu tư khởi đầu cho việc học tập và cuộc sống sau này của trẻ.
Khám trẻ thế nào?
Khi thấy con có tật nói ngọng, cần đưa bé đến Bệnh viện chuyên khoa tai mũi họng hoặc viện Nhi để kiểm tra cơ quan phát âm cử động lưỡi, môi, răng... Đối với trẻ bị ngọng do dị tật cơ quan phát âm như sứt môi, hở hàm ếch, cần được phẫu thuật. Sau khi lành, trẻ cần tập chỉnh âm để dần hoàn thiện về phát âm.
Giúp mẹ khắc phục chứng nói ngọng cho con
Nói ngọng là bệnh có thể chữa được và nếu được chữa càng sớm thì hiệu quả càng cao, vì vậy các bậc phụ huynh nên giúp con sửa nhanh tật này để tránh những thiệt thòi trước khi đến trường.
“Dỏng tai” nghe con nói ngọng
Nghe con 5 tuổi líu lo hát “ni ní ni, ní nì ni, thật nà hay hay hay…” – bài Thật là hay theo chị Xuân Mai trên tivi mà chị Thư (Hà Đông, Hà Nội) nẫu hết cả ruột.
Chị nhớ lại trước đây học cấp 3, cùng lớp chị có một cậu bạn thân cũng nói ngọng, mỗi lần cậu phát biểu trước lớp là cả lớp được cậu đãi vài tràng cười nghiêng ngả. Chị biết, dù mọi người trong lớp cười, chẳng có ác ý gì nhưng vẫn làm cậu bạn kia ngại ngùng, xấu hổ lắm.
Biết tình hình sẽ không khá hơn với con mình nếu con cứ suốt ngày líu lo nói ngọng, chị lên kế hoạch tập cho con phát âm đúng đặc biệt là vài âm “nhạy cảm”. Vừa dạy con phát âm, chị vừa chỉ cho con cách điều khiển lưỡi thế nào, khuôn miệng ra sao… để bé phát âm cho chuẩn.
“Con đã biết đọc, biết viết thế nhưng tôi lo lắm, có gần 1 năm nữa là con vào lớp 1 rồi, thế mà ngọng thế này thì học hành ra làm sao?”, chị nói.
Giúp mẹ khắc phục chứng nói ngọng cho con - Giáo dục - Tâm sinh lý trẻ - Cách nuôi dạy con trẻ - Dạy trẻ học nói - Làm cha mẹ
Nói ngọng là một tật mà không ít trẻ mắc phải.
Con nói ngọng là một chủ đề rất nóng trên nhiều diễn đàn. Chị Khánh (Quận 3, TP HCM) cũng nằm trong hoàn cảnh này, bé Mun con chị với biệt danh “vua nói ngọng”.
“Con tớ bị ngọng kinh khủng, mất hết chữ cái đầu như “con gà thành on à, mẹ thành ẹ, bố thành ố”… Nghe con nói “ở à án ắm, i ơi i, on ích ơi ơ” mà vợ chồng tớ cười đau cả ruột rồi ngẩn ra phân tích xem “nó nói gì””.
Được một thời gian dài uốn nắn, bé Mun cũng có bước tiến rõ rệt, bé không “vứt” những âm tiết đầu tiên đi nữa mà giờ bé chỉ “ăn gian” vài từ: “siêu thị” thành “siêu ị”, “con chó” thành “con hó”.
Thêm vào đó, âm “r” bé tuyệt đối “bó tay”, “rổ rá” bé toàn nói là “gổ gá”, “con rùa” thành “con gùa”.
Chị Tuyết (Cầu Giấy, Hà Nội) có con bị ngọng nhưng ở mức độ nhẹ hơn, chữ “gh” được bé đổi sạch sang “h”. Lúc thì: “Mẹ lấy cho con cái hế”, “Bố ơi, cuối tuần rồi, cả nhà đi hăm em bé đi”, “Eo ơi, đường hồ hề thế nhở”.
Chị chia sẻ: “Những khi nào nghe con nói ngọng, vợ chồng mình lại tảng lờ hoặc hỏi lại “sao hả con?”, thằng nhóc nói lái ngay sang “mẹ lấy cái ấy cho con”, nhìn mặt con ngộ lắm, con toàn tìm từ khác, để nói tránh cái từ mình không nói được thôi”.
Nhiều khi chị đã cố dạy con nói chuẩn, ép con bắt chước mình, nhìn khẩu hình lưỡi cong lên và bắt con phát âm “r” cho bằng được thế nhưng “Nhìn con cũng cong lưỡi, uốn môi các kiểu, nhưng khi phát thành tiếng cũng loách cha loách choách nghe buồn cười lắm”, chị nói.
Rèn cho con hết hẳn chứng nói ngọng
Rèn cho con hết tật nói ngọng là ước muốn của rất nhiều bậc phụ huynh tuy nhiên điều này không thực sự đơn giản.
Có nhiều nguyên nhân khiến bé nói ngọng: Do sự phát triển thể chất chưa toàn diện, bé nhút nhát, bắt chước người thân nói ngọng, bệnh lý (viêm họng, tắc mũi)…
Đứng trước tình huống này, bậc phụ huynh nên khuyến khích con nói nhiều: điều này giúp bé tăng vốn từ vựng, bạn vừa biết con thường sai ở từ nào và sửa kịp thời.
Giúp bé thoải mái, thả lòng người và thật bình tĩnh trước khi nói.
Làm mẫu cho bé: Dạy bé đặt lưỡi thế nào, hơi bật ra làm sao. Nhìn người thân làm thì bé càng dễ dàng bắt chước học tập theo.
Hay nói chuyện, hát cho con nghe: Ngay từ bé, nếu bạn thực hiện điều này thật chuẩn, thường xuyên, bé sẽ có cả một quá trình để bắt chước theo những bài hát, câu chuyện mà bạn kể. Với những từ nào bé bị ngọng, bạn hát, kể đi kể lại phần đó để bé ghi nhớ và làm theo.
Cho bé tiếp xúc với môi trường rộng lớn bên ngoài hơn là co cụm bé trong không gian ở nhà. Việc tăng cường những hoạt động giao tiếp, nhất là ở chỗ đông người sẽ khiến bé nhanh nhẹn, mau miệng hơn.
Hạn chế để bé tiếp xúc với người hay bị nói ngọng.
Khi con ngọng, tuyệt đối không nhại lại, trêu con, điều này khiến bé sẽ không ý thức được việc phát âm chuẩn là việc nên làm.
Cuối cùng, nếu bạn biết nguyên nhân bé ngọng xuất phát từ yếu tố bệnh lý, bạn cần đưa con đi khám ngay. Cha mẹ nên kiên trì trong việc dạy bé nói, không nôn nóng.
07/09/2022
06/09/2022
06/09/2022
06/09/2022
06/09/2022
04/09/2022
04/09/2022
04/09/2022