14/08/2018
☘️☘️☘️Hướng dẫn con viết mở bài tả cây cối
Chào các bố mẹ!
Trong quá trình dạy học, mình thấy các con thường gặp khó khăn khi viết văn, đặc biệt là viết phần mở bài. Hôm nay mình xin chia sẻ cùng bố mẹ một số cách hướng dẫn con tự viết mở bài trong dạng văn sẽ học ở chương trình lớp 4, 5, 6: văn tả cây cối.
Khi học văn tả cây, mình thường thấy các con hay dùng kiểu mở bài “mì ăn liền” như: Trong vườn nhà em có rất nhiều cây, nhưng em thích nhất là cây xoài. Nếu bài văn tả cây bàng, thì “cây xoài” trong câu văn trên sẽ được thay thế bằng “cây bàng”. Mình vẫn thường trêu học trò, cây nào các con cũng “thích nhất”, không có cây nào “thích nhì”… Cách mở bài ấy không những triệt tiêu sự quan sát (cây mình tả ở thời điểm nào, ở đâu, vì sao mà có…) và triệt tiêu khả năng viết và sự sáng tạo của học trò mà còn khiến các con càng ngày càng trở nên vô cảm (bởi quen bộc lộ những cảm xúc không thật, theo khuôn mẫu).
Bên cạnh đó, nếu hướng dẫn trẻ mở bài một cách chung chung, ví dụ chỉ nói với các con: Có 2 cách mở bài - trực tiếp (giới thiệu luôn đối tượng mình định tả) và giới thiệu gián tiếp (dẫn dắt từ những gì gần gũi, liên quan rồi mới giới thiệu đến đối tượng định tả) thì trẻ em cũng rất khó viết và khó áp dụng. Học sinh tiểu học luôn cần một sự hướng dẫn cụ thể, đơn giản và dễ áp dụng nhưng đồng thời cũng phải để lại một chân trời riêng cho sự quan sát, cảm nhận cũng như thể hiện cảm xúc thực của chính các con.
Chính vì vậy, khi hướng dẫn các con mở bài tả cây cối, thay vì nói với con là “con hãy mở bài theo kiểu trực tiếp hoặc gián tiếp”, mình sẽ đưa ra một vài hướng dẫn cụ thể hơn và yêu cầu các con phải thực sự quan sát cây con định tả. Mình xin chia sẻ với các bố mẹ muốn hướng dẫn con viết một số cách mình đã gợi ý cho học trò như sau:
☘️Cách 1. Con có thể dẫn dắt vào bài từ việc giới thiệu lí do có cây hoặc vị trí của cây con định tả trong nhà, trong trường hoặc ở các không gian sống quen thuộc của con.
Ví dụ: “Mỗi sớm mai thức dậy, em thường mở cửa sổ để ngắm nhìn những cây hồng nhung trồng ở góc vườn mà năm ngoái bố mua về trong một chuyến công tác ở Đà Lạt. Chao ôi, lộng lẫy, kiêu sa làm sao những bông hoa hồng đang nở b**g rạng rỡ như trải cả lòng mình dưới nắng!”
Trong vườn nhà, có một cây xoài bằng tuổi tôi. Ngày tôi được sinh ra cũng là ngày ông nội mang cây về trồng. Cây xoài ấy đã cùng tôi lớn lên và gắn với bao kỉ niệm êm đềm của tôi dưới mái nhà yêu dấu.
Với cách đầu tiên này, học sinh không chỉ giới thiệu được cây, mà còn giúp người đọc cảm nhận được, cái cây ấy thật đặc biệt với người được tả. Cái cây ấy có thể có một “vị trí hoặc lịch sử đặc biệt” hay có một dấu ấn riêng với người được tả. Và nếu con thực sự gắn bó với một cái cây trong vườn thì đây chính là một cơ hội để giúp con bộc lộ cảm xúc và suy nghĩ của mình, phải không ạ?
☘️Cách 2.Học sinh có thể bắt đầu bài văn tả của mình từ một thời điểm miêu tả cây.
Ở mỗi thời điểm khác nhau, cây lại có vẻ đẹp riêng độc đáo. Nếu các con chịu khó quan sát, cảm nhận thiên nhiên, chắc chắn con sẽ phát hiện ra nhiều điều thú vị. Hãy thử tưởng tượng, một buổi sớm con mở cửa sổ, con biết mùa xuân đến trên những chiếc lá non, biết mùa hạ đang về trên những cây hoàng yến nở hoa vàng rực, biết nhận ra mùa thu từ những cây bàng đang chuyển lá… chắc chắn các con sẽ tinh tế hơn rất nhiều.
Mình ví dụ một mở bài bắt đầu từ thời điểm miêu tả cây:
“Tháng mười hai đến quê tôi với những cơn gió lạnh buốt và bầu trời lúc nào cũng một màu xám bạc không có chút nắng vàng… Nhưng cũng không vì thế mà cảnh vật làng quê trở nên u ám, trái lại vườn quả quê tôi còn rực rỡ hơn bao giờ hết… Bởi đó là khi những quả cam bắt đầu chín mọng, quả sai lúc lỉu đầy cành, gọi người đến hái”.
Một mở bài khác nữa:
Thế là mùa xuân xinh đẹp đã đến với thành phố Thái Bình thân yêu của tôi! Mùa xuân bắt đầu lộ ra sự lộng lẫy của nó trên những chiếc lá non màu xanh ngọc và nâu hồng đáng yêu phủ kín những cành cây ven đường, trên những cây quất quả vàng rực như nắng và đặc biệt là trên những cành đào nở rộ, b**g tràn sắc hồng dịu dàng, báo tin xuân về khắp phố phường.
Với cách mở bài này, bố mẹ hãy để cho các con tập chọn những hình ảnh thật đẹp, thật đặc trưng của mùa và từ đó giới thiệu hình ảnh sống động của cây ở mùa đó. Chắc chắn con sẽ viết được những mở bài tự nhiên và ấn tượng.
Bên cạnh gợi tả cây cối ở các mùa trong năm, các em cũng có thể tả cây ở một thời điểm nhất định trong ngày như vào buổi sáng sớm hay lúc hoàng hôn hoặc thời điểm sau cơn mưa, cây cối như được gột rửa, trông mới mẻ và tươi tắn hơn…Ví dụ:
“Một buổi chiều tháng 6, cơn mưa mùa hạ chợt đến, chợt đi, ào ạt cuốn sạch những lớp bụi xám phủ lên cây lá. Cũng nhờ cơn mưa kì diệu ấy, cây sấu trước nhà em trở nên tươi và mướt với một vẻ riêng, lung linh xanh ngọc dưới nắng.”
Hoặc:
“Một buổi sớm đầu thu, vạn vật bừng dậy trong ánh bình minh hồng dịu. Cây sấu trước nhà em hình như cũng vừa tỉnh giấc, xào xạc gọi nhau trong nắng.”
☘️Cách 3: Hãy bắt đầu bài tả cây từ một âm thanh nào đó tạo chú ý đến cây. Mình có ví dụ sau:
“Lích chích! Lích chích!” Những chú chim sẻ ríu rít gọi nhau trong vòm lá khiến tôi phải ngước nhìn. Sừng sững hiện lên trước mắt tôi là cây bàng đang chuyển lá, báo hiệu mùa thu đã về.
Cũng giống như các cách trên, cách này cũng cần các con phải quan sát cây mình định tả, điều gì khiến các con chú ý đến cây và gợi tả hình ảnh cây hiện lên trước mắt con.
☘️Cách 4. Các con cũng có thể mở bài bằng một câu hát, câu thơ … hay về cây con định tả.
Với cách này, con hãy tìm những câu thơ, câu văn hoặc câu hát hay về cây trước rồi từ đó dẫn dắt giới thiệu cây. Mình ví dụ một mở bài của cô giáo Nguyễn Phương Thảo trong bài tả cây bàng:
“Đã ai từng nghe ca từ đáng yêu và trong sáng trong bài hát “Cây bàng trước ngõ”, chắc không thể nào quên: “Mùa đông áo đỏ, mùa hạ áo xanh. Cây bàng khi mở hội là chim hót vây quanh”… Tuổi thơ em lớn lên không những với câu chuyện của bà, lời ru của mẹ, sự răn dạy, chăm sóc của bố mà em còn lớn lên với cây bàng đầu ngõ. Khi em sinh ra cây bàng đã có rồi. Những đứa trẻ trong xóm ngõ quanh em mỗi người một hoàn cảnh, tính cách, sở thích… nhưng cây bàng là người bạn chung thân thiết vô vàn của chúng em.” (Nguyễn Phương Thảo)
Như vậy, mình đã chia sẻ với bố mẹ một số cách mà mình đã thực hiện khi hướng dẫn con viết mở bài văn miêu tả trên lớp. Có thể có rất nhiều cách nữa để bắt đầu nhưng theo cách nào cũng cần cụ thể để con dễ áp dụng. Và không chỉ dừng lại ở mở bài tả cây, với bài văn miêu tả nói chung, mình cũng mong bố mẹ hãy giúp con có những quan sát và trải nghiệm thực tế cũng như có cơ hội được bộc lộ những cảm xúc thực, thật tự nhiên và chân thành của con. Chỉ có như vậy, thì việc viết mới là một trải nghiệm thực sự giúp con trưởng thành.
P/S: Bố mẹ có thể tham khảo thêm hướng dẫn viết kết bài, hướng dẫn tả các bộ phận của cây cối, tả con vật, tả người... trên http://pmtv5.tiengviettieuhoc.vn hoặc http://pmtv4.tiengviettieuhoc.vn.
Học luyện tiếng Việt và Phát triển ngôn ngữ
18/10/2018
11/10/2018
06/10/2018
02/10/2018
25/09/2018
18/09/2018
22/08/2018
14/08/2018
14/08/2018
14/08/2018