Institute of Mathematics, VAST, Hanoi

Bài giảng đại chúng về thông tin trong kỷ nguyên lượng tử (Nhân ngày Khoa học Công nghệ Việt Nam)

Nhân Ngày Khoa học công nghệ, Trung tâm Vật lý và Trung tâm Toán Unesco tổ chức các Bài giảng đại chúng về Thông tin trong Kỷ nguyên Lượng tử.

Thời gian: 8h30- 12h ngày 21/05/2026
Địa điểm: Hội trường Tầng 8, Viện Vật lý. Số 10 Đào Tấn, Hà Nội

Thông báo bảo vệ luận án Tiến sĩ Toán học tại Hội đồng cấp Phòng cho luận án của NCS Nguyễn Đình Nam

Viện Toán học tổ chức bảo vệ luận án Tiến sĩ Toán học tại Hội đồng cấp Phòng cho NCS: Nguyễn Đình Nam

📝Đề tài: Chiều Gelfand-Kirillov, hạng ổn định và tương đương Dixmier-Moeglin cho đại số đường Leavitt của siêu đồ thị

📒Ngành: Đại số và lý thuyết số

🔢Mã số: 9 46 01 04

⏰Thời gian: 14h30 thứ Năm, ngày 14 tháng 5 năm 2026

🏠Địa điểm: Phòng 201, nhà A5, Viện Toán học

Thành phần Hội đồng: GS.TS. Lê Thị Thanh Nhàn (Viện Toán học, Chủ tịch HĐ); TS. Hà Minh Lam (Viện Toán học, Thư ký HĐ); TS. Nguyễn Quang Lộc (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Giới thiệu luận án); PGS.TS. Trần Nam Trung (Trường Đại học Khoa học và Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Giới thiệu luận án); PGS.TS. Trần Giang Nam (Viện Toán học, Ủy viên HĐ); PGS.TS. Trần Nguyên An (Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên, Ủy viên HĐ); PGS.TS. Nguyễn Duy Tân (Đại học Bách khoa Hà Nội, Ủy viên HĐ).

Kính mời đồng nghiệp quan tâm tới tham dự.

SEAMS 2026 School on Applying mathematics to real-world problems

🗓️Time: September 4-11, 2026
📌Venue: University of Science, Viet Nam National University Ho Chi Minh City, 227 Nguyen Van Cu St., Cho Quan Ward, Ho Chi Minh City, Vietnam
📌Objective: The aim is to understand the practical uses of mathematics and specifically to solve problems in industry. The course design is focused on concrete industrial problems and incorporates distinct branches of mathematics, covering modeling, theoretical, numerical, computational and simulation aspects. As a consequence we hope to stimulate groups to start researching in specific industry areas, and in general to motivate young mathematicians to work on real-world mathematical problems.
📌Expected participants: students (advanced undergraduate or master level), PhD candidates and academic staff
📌Estimated class size: 51.
📌Language: English
📌Application documents to prepare:
Curriculum Vitae (CV)
Cumulative transcript up to the time of application (for students)
Letter of recommendation (for undergraduate students, master’s students, or PhD candidates)

📣SEAMS 2026 School on Applying mathematics to real-world problems📣

🗓️Time: September 4-11, 2026
📌Venue: University of Science, Viet Nam National University Ho Chi Minh City, 227 Nguyen Van Cu St., Cho Quan Ward, Ho Chi Minh City, Vietnam

📌Objective: The aim is to understand the practical uses of mathematics and specifically to solve problems in industry. The course design is focused on concrete industrial problems and incorporates distinct branches of mathematics, covering modeling, theoretical, numerical, computational and simulation aspects. As a consequence we hope to stimulate groups to start researching in specific industry areas, and in general to motivate young mathematicians to work on real-world mathematical problems.

📌Expected participants: students (advanced undergraduate or master level), PhD candidates and academic staff
📌Estimated class size: 51.
📌Language: English
📌Application documents to prepare:
Curriculum Vitae (CV)
Cumulative transcript up to the time of application (for students)
Letter of recommendation (for undergraduate students, master’s students, or PhD candidates)

📌Registration: https://forms.gle/NxAk1NuExk4M3Pu69
🗓️Deadline for registration and grant application: May 21, 2026
🗓️Announcement of selected participants and awarded grants: June 1, 2026

📧Contact: [email protected]
🌐Website: https://viasm.edu.vn/hdkh/seams2026

Bài giảng Viện ngày 08/5/2026

Tên báo cáo: The Interplay between Number Theory and Random Matrix Theory

Báo cáo viên: Prof. Michael Rubinstein (University of Waterloo)

Thời gian: Bắt đầu từ 9h30, thứ Sáu, ngày 08 tháng 5 năm 2026

Địa điểm: Hội trường 301, Nhà A5, Viện Toán học

Tóm tắt báo cáo:

This talk explores the remarkable parallels between the distribution of zeros and values of L-functions and of the characteristic polynomials of random matrices from the classical compact groups.
We begin by examining the Riemann zeta function, reviewing how its zeros dictate the distribution of prime numbers and how its value distribution, specifically its moments, has remained a central challenge in analytic number theory for over a century.
We will discuss the Katz-Sarnak philosophy, which predicts that certain statistics of various families of L-functions align with the corresponding statistics for the classical compact groups.
We examine how the moments of characteristic polynomials in these matrix groups provide precise conjectures and predictions for L-functions, and how problems in number theory have helped drive the development of random matrix theory and vice versa.

OPEN CALL: ICRTM-TWAS Visiting Program 2026

Program Overview

In partnership with the World Academy of Sciences (TWAS), the International Center for Research and Postgraduate Training in Mathematics (ICRTM) is pleased to announce the ICRTM-TWAS Visiting Program 2026.

This program offers visiting positions to researchers from developing countries to conduct research at ICRTM in Hanoi, Vietnam. The initiative aims to foster long-term scientific collaboration, provide opportunities for cross-border research, and enhance scientific capacity building.

Program Details

📝 Number of Positions: Up to five visiting positions.
📝 Duration: Short-term visits lasting between 60 and 90 days.
📝 Location: Institute of Mathematics-VAST, 18 Hoang Quoc Viet, Hanoi 10072, Vietnam.
📝 Host scientist: Visiting fellows will conduct a research project jointly with a host scientist at the Institute of Mathematics-VAST.

Eligibility

Applications are invited from qualified researchers who meet the following criteria:

1. Nationality: Must be a national of a developing country.
2.Education: Hold a PhD degree in mathematics or a closely related field.
3. Research alignment: Research interests must align with the research areas of the institute (see http://math.ac.vn/en/).

Financial Support
The program aims to provide full financial support for the duration of the visit, covering:

📝 Travel: One round-trip economy-class air ticket from the fellow’s home country to Hanoi.
📝 A monthly stipend to cover accommodation and local living expenses: Up to 25 million VND (for junior researchers) and 40 million VND (for senior researchers) per month.

Application procedure
Interested candidates should submit the following documents in English (combined into a single PDF file if possible):

1. Curriculum vitae (including a list of publications).
2. Research proposal: A brief description of the research to be conducted during the visit (maximum 4 pages).
3. Recommendation letters: Two letters of recommendation from senior scientists familiar with the candidate’s work.
4. Passport copy: A scan of the main page of the passport.

Submission:

Please send applications via email to: [email protected].
Subject Line: "Application TWAS-ICRTM 2026 – [Candidate Name]"

Important Dates
⏰ First application deadline: June 1, 2026.
⏰ First notification of results: June 15, 2026.
⏰ Second application deadline: September 1, 2026.
⏰ Second notification of results: September 15, 2026.

UNESCO thông qua việc gia hạn 2 Trung tâm Khoa học dạng II của Việt Nam

Ngày 15/4, tại Trụ sở UNESCO ở Paris, Hội đồng Chấp hành UNESCO đã thông qua các Quyết định gia hạn tư cách Trung tâm dạng II dưới sự bảo trợ của UNESCO thêm 8 năm đối với Trung tâm quốc tế Nghiên cứu và Đào tạo Toán học (ICRTM) và Trung tâm Vật lý quốc tế (ICP), trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST).

Hội đồng Chấp hành UNESCO thông qua các nghị quyết trong khuôn khổ Kỳ họp lần thứ 224 tại Paris, Cộng hòa Pháp.
Hội đồng Chấp hành UNESCO thông qua các nghị quyết trong khuôn khổ Kỳ họp lần thứ 224 tại Paris, Cộng hòa Pháp.
Theo các quyết định vừa được thông qua, Hội đồng Chấp hành (HĐCH) UNESCO ủy quyền cho Tổng Giám đốc UNESCO ký Thỏa thuận song phương với Chính phủ Việt Nam và Biên bản ghi nhớ (MoU) với VAST.

Đây là một hoạt động quan trọng của Bộ Khoa học và Công nghệ trong năm 2026. Theo đó, Bộ Khoa học và Công nghệ, với vai trò Trưởng Tiểu ban Khoa học Tự nhiên thuộc Ủy ban quốc gia UNESCO phối hợp Viện Hàn lâm khoa học Việt Nam và Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam sẽ trình Chính phủ về việc ký 2 thỏa thuận giai đoạn 2026-2034 giữa Chính phủ Việt Nam và UNESCO về việc tiếp tục triển khai hoạt động của 2 trung tâm theo Luật Điều ước quốc tế năm 2026.

Theo Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn, Chủ tịch Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam, việc 2 trung tâm khoa học của Việt Nam được đánh giá phù hợp với các chuẩn mực của UNESCO và được tiếp tục gia hạn tư cách Trung tâm dạng II dưới sự bảo trợ của UNESCO là minh chứng cho năng lực quản trị và cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Việt Nam đối với phát triển khoa học cơ bản.

Đúng như tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, 2 trung tâm này không chỉ phục vụ lợi ích quốc gia mà đang vươn lên thành trung tâm tri thức, thúc đẩy hợp tác nam-nam trong khu vực ASEAN và châu Á-Thái Bình Dương, qua đó đưa Việt Nam trở thành một mắt xích tích cực trong mạng lưới khoa học toàn cầu.

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẳng định, lãnh đạo Viện Hàn lâm sẽ tiếp tục dành sự quan tâm đặc biệt cho toán học và vật lý, từ việc bảo đảm biên chế cho các nhà khoa học, tăng cường thu hút nhân tài trẻ, đến mở rộng hợp tác quốc tế và mời chuyên gia nước ngoài làm việc dài hạn tại Việt Nam.

Mục tiêu là xây dựng ICRTM và ICP trở thành các trung tâm hạt nhân của sự phát triển khoa học Việt Nam, không chỉ trong nghiên cứu cơ bản mà còn đóng góp vào giải quyết những bài toán thực tiễn như mô hình hóa dữ liệu, dự báo thời tiết, và các hệ thống công nghệ mới, đúng với định hướng lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực đột phá mà Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đề ra.

Đại sứ Nguyễn Thị Vân Anh, Trưởng Phái đoàn Đại diện thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO vui mừng cho rằng, đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, không chỉ khẳng định uy tín, vị thế và những đóng góp thiết thực của khoa học cơ bản Việt Nam trên diễn đàn quốc tế, mà còn là hoạt động thiết thực góp phần vào chuỗi sự kiện kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ hợp tác Việt Nam-UNESCO (1976-2026).

Việc duy trì và nâng tầm hai trung tâm khoa học quốc tế tại Việt Nam chính là hiện thực hóa chủ trương lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực đột phá, đồng thời gắn kết chặt chẽ phát triển khoa học với hội nhập quốc tế sâu rộng và thực chất trong tình hình mới.

Trực tiếp tham dự cuộc họp của Hội đồng chấp hành UNESCO, Phó Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Phan Thị Hà Dương, Giám đốc ICRTM nhấn mạnh rằng quá trình đánh giá để gia hạn ICRTM trong 2 năm vừa qua là dịp quan trọng để nhìn lại chặng đường phát triển của trung tâm, đồng thời xác định các định hướng chiến lược mới.

Ba chương trình mới sẽ được triển khai, quan trọng nhất, trung tâm đã ký kết các thỏa thuận với ICTP (Trung tâm quốc tế Vật lý lý thuyết Abdus Salam), TWAS (Viện Hàn lâm Khoa học thế giới cho sự tiến bộ của khoa học ở các nước đang phát triển) và CIMPA (Trung tâm quốc tế về Toán học thuần túy và ứng dụng), để hoạt động trao đổi học giả được phát huy và có đột phá.

Cùng với đó, trung tâm sẽ mời các Giáo sư uy tín làm việc dài hạn (hơn 2 tháng mỗi năm) để phát triển các nhóm nghiên cứu xuất sắc, đồng thời tổ chức các học kỳ chuyên đề kéo dài khoảng 6 tháng mỗi năm, phối hợp CIMPA, qua đó tăng cường môi trường nghiên cứu chuyên sâu và kết nối quốc tế.

Trước đó, các đợt đánh giá độc lập do UNESCO tiến hành đối với ICRTM (tháng 9/2025) và ICP (tháng 10/2025) để xem xét gia hạn đều cho kết quả tích cực. Các chuyên gia quốc tế ghi nhận ICRTM và ICP đã đạt được những tiến triển đáng kể trong việc thực hiện sứ mệnh, bao gồm triển khai nghiên cứu trình độ cao, đào tạo sau đại học, tăng cường quan hệ đối tác ở cấp quốc gia, khu vực và quốc tế, cũng như thiết lập cơ chế quản trị, tài chính và vận hành vững chắc.

Quá trình đánh giá cho thấy khung pháp lý và quy chế hoạt động của 2 trung tâm tại Việt Nam đã được thiết lập và triển khai tương thích với các tiêu chuẩn hiện hành của UNESCO. Trong giai đoạn 2020-2025, ICRTM đã tổ chức 15 trường học quốc tế với hơn 500 học viên và 35 giảng viên quốc tế, cùng 13 hội nghị khoa học quốc tế với sự tham gia của hơn 600 nhà khoa học, góp phần thúc đẩy hơn 120 công bố khoa học quốc tế (SCIE).

Với chu kỳ gia hạn 8 năm tiếp theo, Việt Nam đặt mục tiêu mở rộng phạm vi hợp tác với các trung tâm khoa học quốc tế (ICTP, TWAS…), các nước ASEAN và châu Phi, đưa ICRTM và ICP thực sự trở thành các trung tâm xuất sắc khoa học cơ bản của khu vực, qua đó đóng góp thiết thực vào phát triển đất nước và triển khai Thập kỷ quốc tế của Liên hợp quốc về Khoa học vì Phát triển bền vững (2024-2033) do UNESCO dẫn dắt.

(nguồn: https://nhandan.vn/unesco-thong-qua-viec-gia-han-2-trung-tam-khoa-hoc-dang-ii-cua-viet-nam-post956093.html?gidzl=taKl9vVpYqdUM2qfbkkCITbPBIU8xOn8mL0gUecpsnJ31diWYREF4yuFAtFIlDaMb5rxTpb_XPTNa_I1IG )

🌟 TRƯỜNG HÈ: MẠNG PHỨC TẠP: LÝ THUYẾT VÀ THỰC HÀNH

- thuộc HỌC KỲ CHUYÊN ĐỀ: ĐỒ THỊ VÀ CÁC HƯỚNG NGHIÊN CỨU MỞ RỘNG (phần 2)

📍 Hà Nội, 03/08/2026 – 08/08/2026

🎯 Chủ đề: Mạng phức tạp: Lý thuyết và Thực hành

🏫 Đơn vị tổ chức: ICRTM, IRL, CIMPA
📅 Thời gian: 3/8–8/8/2026
📍 Địa điểm: ICRTM-IM, Hà Nội
⏰ Hạn đăng ký hỗ trợ tài chính: 31/05/2026
⏰ Hạn đăng ký tham dự: 30/06/2026

👩‍🏫 GS. THÁI TRÀ MY, University of Florida, USA
📌 Khi mạng bị phá vỡ: Lý thuyết và thực hành

Các hệ thống mạng hiện đại, từ mạng truyền thông, giao thông đến các hạ tầng xã hội và trí tuệ nhân tạo, chỉ mạnh bằng mắt xích yếu nhất của chúng. Nhưng điều gì thực sự có nghĩa là một mạng “bị phá vỡ”? Khóa học này trình bày một góc nhìn dựa trên tối ưu hóa đối kháng về tính dễ tổn thương và khả năng phục hồi của mạng. Vượt ra ngoài các khái niệm cổ điển như loại bỏ đỉnh hoặc cạnh, chúng ta nghiên cứu cách các nhiễu nhỏ nhưng có chủ đích có thể làm suy giảm đáng kể chức năng của mạng, thông qua việc phân mảnh cấu trúc, phá vỡ tính liên thông, hoặc làm giảm hiệu năng của các đường đi. Học viên sẽ được tiếp cận một khuôn khổ tổng quát bao gồm nhiều bài toán quan trọng, như:

• Xác định các đỉnh và cạnh quan trọng
• Tối đa hóa sự phân mảnh của mạng
• Phá vỡ khả năng kết nối giữa các cặp đỉnh
• Làm suy giảm hiệu quả đường đi và chất lượng dịch vụ với can thiệp tối thiểu

Khóa học sẽ trình bày các nền tảng lý thuyết chính (độ phức tạp, tính dưới mô-đun, xấp xỉ), cùng với các thuật toán thực tiễn và ứng dụng thực tế, kết thúc bằng một thuật toán hiện đại dựa trên trí tuệ nhân tạo.

👩‍🏫 GS. CHRISTOPHE CRESPELLE, Université Côte d'Azur, France
📌 Cấu trúc và thuật toán trên mạng phức tạp

Khóa học này tổng quan các tính chất chính của mạng phức tạp và các mô hình dùng để sinh ra các mạng tổng hợp có những tính chất này. Chúng tôi cũng trình bày các thuật toán nhằm giải quyết các bài toán kinh điển trên các tập dữ liệu lớn, như phát hiện cộng đồng và các chỉ số trung tâm của đỉnh và cạnh trong mạng.

👩‍🏫 PGS. PHAN THỊ HÀ DƯƠNG, ICRTM, IM, VAST, Vietnam
📌 Phát hiện cộng đồng bằng random walk

Bài giảng tập trung vào bài toán phát hiện cộng đồng, một vấn đề cơ bản trong các hệ phức tạp đã được nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau. Phương pháp được trình bày dựa trên các bước đi ngẫu nhiên như một công cụ để khám phá cấu trúc mạng và xác định các cộng đồng. Phương pháp này không chỉ áp dụng cho đồ thị vô hướng mà còn mở rộng tự nhiên sang các mạng có hướng.

🎓 Trường hè

Trường hè này mở ra cho học viên cao học, nghiên cứu sinh, giảng viên trẻ và sinh viên năm cuối quan tâm đến lý thuyết đồ thị, mạng phức tạp và thuật toán.

Các khóa học sẽ được trình bày theo tiến trình từ cơ bản đến nâng cao, bao gồm cả các khái niệm nền tảng và những phát triển gần đây.

Chương trình bao gồm các bài giảng của các giáo sư từ Hoa Kỳ, Pháp và Việt Nam, cũng như các giờ bài tập. Sau trường hè sẽ có một hội thảo (sẽ được thông báo sau).

Phần 3 của Học kỳ chuyên đề sẽ bao gồm 10 seminar học thuật và nhóm làm việc trong tháng 7 và 8 tại ICRTM. Chi tiết sẽ được thông báo sau.

💰 Hỗ trợ tài chính

Có hỗ trợ tài chính (ăn ở và/ hoặc đi lại với các bạn ở xa) cho một số nhà khoa học và học viên được lựa chọn. Bạn có thể đăng ký Trường hè (phần 2) hoặc cả làm việc nhóm (phần 3) trong thời gian tháng 7 và 8/2026 của Học kỳ chuyên đề.

Đăng ký qua CIMPA: https://www.cimpa.info/en/node/8186
(đối với hỗ trợ từ CIMPA)

qua ICRTM: https://math.ac.vn/conference/SSGAB2026 hoặc qua email: [email protected] (đối với hỗ trợ từ ICRTM)

🔗 Thông tin:
Trường hè: https://math.ac.vn/conference/SSGAB2026
Học kỳ chuyên đề: https://math.ac.vn/conference/GraphsBeyond2026

---

Cơ hội cho các nhà khoa học và các bạn trẻ muốn đi Pháp hợp tác Toán học!

Video NGÀY TOÁN HỌC QUỐC TẾ

các bạn có thể xem các bài giảng đại chúng và Tọa đàm của Ngày Toán học quốc tế tại youtube của Trung tâm Toán Unesco:

1) Bài giảng đại chúng 1: Bất định và hy vọng
Diễn giả: GS. Phan Thành Nam (Đại học Ludwig Maximilian Munich) - Giải thưởng Hội Toán học châu Âu 2020
Chủ trì bài giảng 1: GS. Đinh Nho Hào, Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Toán học

https://www.youtube.com/watch?v=pCzDOs4piHA&list=PLyy0vPDbY3_iwwIufLXP2LkJrLLQ8iN8Q&index=2

2) Bài giảng đại chúng 2: Lưu thông (tái) định hình thành phố
Diễn giả: Kiến trúc sư Lê Quang - sáng lập viên lequang-architects LAB, Giải thưởng Holcim Awards 2023
Chủ trì bài giảng 2: PGS. Nguyễn Tất Thắng, phó Viện trưởng Viện Toán học

https://www.youtube.com/watch?v=3Cc64-mWDJI&list=PLyy0vPDbY3_iwwIufLXP2LkJrLLQ8iN8Q&index=1

3) Lễ Khai mạc

https://www.youtube.com/watch?v=xeK8Zd3hxp4&list=PLyy0vPDbY3_iwwIufLXP2LkJrLLQ8iN8Q&index=3

4) Tọa đàm-Ngày Toán học Quốc tế 2026: Toán học – Niềm tin và Hy vọng.
Chủ trì: PGS. Phan Thị Hà Dương.
Các khách mời: GS. Trần Hồng Thái, GS. Phan Thành Nam, GS. Đoàn Thái Sơn, KTS. Lê Quang, TS. Nguyễn Thị Kim Thanh.

https://www.youtube.com/watch?v=51lXkH-GYEg&list=PLyy0vPDbY3_iwwIufLXP2LkJrLLQ8iN8Q&index=4

Dinh-Nho Hào Phan Thành Nam Phan Thi Ha Duong Doan Thai Son Le Quang

Ngày Toán học Quốc tế 2026: Toán học – Niềm tin và Hy vọng Bài giảng đại chúng 1: Bất định và hy vọngDiễn giả: GS. Phan Thành Nam (Đại học Ludwig Maximilian Munich) - Giải thưởng Hội Toán học châu Âu 2020Chủ trì bài ...

NGÀY TOÁN HỌC QUỐC TẾ 2026: TOÁN HỌC – NIỀM TIN VÀ HY VỌNG

Ngày 14/3/2026, tại Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Toán học quốc tế Unesco, Viện Toán học - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) tổ chức Tọa đàm “Toán học - Niềm tin và hy vọng”, nhân Ngày Toán học quốc tế 2026.
Tham dự Tọa đàm có GS.TS. Trần Hồng Thái, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; bà Phạm Thị Phương Chi, Phó Cục trưởng Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa (Bộ Ngoại giao), Tổng Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam; TS. Trần Văn Bằng, Trưởng Khoa Toán, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2; PGS Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa; GS. Jean-Marc Lavest, Hiệu trưởng chính Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH); GS. Đinh Thị Mai Thanh, Hiệu trưởng USTH; GS.TSKH. Đoàn Thái Sơn, Viện trưởng Viện Toán học; PGS.TSKH. Phan Thị Hà Dương, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Toán học quốc tế UNESCO; bà Nguyễn Thị Vân Nga, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu và Thông tin khoa học; các giáo sư của Viện Toán học cùng đông đảo sinh viên, học viên của USTH. Tọa đàm được tổ chức trực tiếp tại Hội trường Hoàng Tụy, Viện Toán học; đồng thời phát trực tuyến trên các kênh:
https://www.facebook.com/vientoanhoc
http://facebook.com/usth.edu.vn
http://facebook.com/bantin.khcn

𝐓𝐨𝐚́𝐧 𝐡𝐨̣𝐜 – 𝐧𝐞̂̀𝐧 𝐭𝐚̉𝐧𝐠 𝐜𝐮̉𝐚 𝐧𝐡𝐮̛̃𝐧𝐠 đ𝐨̣̂𝐭 𝐩𝐡𝐚́ 𝐜𝐨̂𝐧𝐠 𝐧𝐠𝐡𝐞̣̂

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, PGS.TSKH. Phan Thị Hà Dương cho biết, Ngày Toán học Quốc tế được tổ chức hằng năm vào ngày 14/3 là ngày gắn với hằng số π (Số Pi) nổi tiếng, theo sáng kiến của UNESCO, nhằm tôn vinh vai trò của toán học đối với khoa học, công nghệ và đời sống xã hội. Tại Việt Nam, sự kiện năm nay được tổ chức với mong muốn đưa toán học đến gần hơn với công chúng, đồng thời khơi gợi những suy ngẫm về vai trò của tư duy khoa học trong một thế giới ngày càng biến động. Trong bối cảnh các tiến bộ công nghệ đang thay đổi nhanh chóng cách con người làm việc và sống, nhiều hệ thống và nguyên tắc từng được xem là ổn định đang phải đối mặt với những thách thức mới. Giữa những bất định đó, toán học mang đến một nền tảng đáng tin cậy để con người hiểu và lý giải thế giới. Không chỉ là một ngành khoa học trừu tượng, toán học còn là công cụ quan trọng giúp khám phá các quy luật ẩn sâu trong những hệ thống phức tạp, từ khoa học tự nhiên đến kinh tế - xã hội.

Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Trần Hồng Thái, cho rằng vai trò của toán học đối với khoa học và sự phát triển của nhân loại là điều không cần bàn cãi. Trong khoa học, nhiều khái niệm nền tảng được xem như “tiền đề” – những chân lý không cần chứng minh nhưng là điểm xuất phát của mọi lý thuyết. Từ triết học cổ đại đến những phát minh của vật lý hiện đại, toán học luôn là nền tảng. Đặc biệt trong thời đại Cách mạng công nghiệp 4.0, sự phát triển của máy tính hiệu năng cao, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo đều có nền tảng từ toán học. Thực tiễn cho thấy, toán học giữ vị trí nền tảng và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng không chỉ trên phạm vi toàn cầu mà cả tại Việt Nam, khi các ứng dụng của nó ngày càng lan tỏa và tác động sâu rộng tới nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội.

Nhìn lại lịch sử khoa học Việt Nam, GS.TS. Trần Hồng Thái bày tỏ niềm tự hào về Viện Toán học – nơi được xem là “cái nôi” của toán học Việt Nam với những tên tuổi lớn như GS. Lê Văn Thiêm, GS. Hoàng Tụy cùng nhiều thế hệ nhà khoa học uy tín. Trong nhiều năm, phần lớn các công bố quốc tế chất lượng của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cũng xuất phát từ lĩnh vực toán học, tạo nền tảng để các ngành khoa học khác phát triển mạnh mẽ hơn.

Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Trần Hồng Thái khẳng định lãnh đạo Viện Hàn lâm sẽ tiếp tục dành sự quan tâm đặc biệt cho toán học, từ việc bảo đảm biên chế cho các nhà khoa học, tăng cường thu hút nhân tài trẻ, đến mở rộng hợp tác quốc tế và mời chuyên gia nước ngoài làm việc dài hạn tại Việt Nam. Mục tiêu được đặt ra là xây dựng Viện Toán học trở thành một trong những trung tâm nghiên cứu hàng đầu khu vực, góp phần tạo ra những đột phá khoa học cho đất nước trong tương lai.

“𝐁𝐚̂́𝐭 đ𝐢̣𝐧𝐡 𝐯𝐚̀ 𝐡𝐲 𝐯𝐨̣𝐧𝐠” 𝐝𝐮̛𝐨̛́𝐢 𝐠𝐨́𝐜 𝐧𝐡𝐢̀𝐧 𝐜𝐮̉𝐚 𝐭𝐨𝐚́𝐧 𝐡𝐨̣𝐜

Điểm nhấn của chương trình là hai bài giảng đại chúng từ các chuyên gia trong lĩnh vực khoa học và kiến trúc.
Bài giảng thứ nhất của tọa đàm với chủ đề “Bất định và hy vọng” do GS. Phan Thành Nam (Đại học Ludwig-Maximilians Munich, Đức) trình bày, dưới sự chủ trì của GS. Đinh Nho Hào, Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Toán học.

GS. Phan Thành Nam là Giáo sư của Đại học Ludwig-Maximilians, Đức, và cũng là thành viên Hội đồng Khoa học của Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM). Năm 2018, ông được Hội quốc tế về Vật lý ứng dụng và lý thuyết trao giải thưởng nhà khoa học trẻ trong lĩnh vực vật lý toán nhờ những kết quả tiên phong có chất lượng khoa học xuất sắc. Năm 2020, ông tiếp tục nhận Giải thưởng của Hội Toán học châu Âu, giải thưởng danh giá trao bốn năm một lần cho các nhà toán học xuất sắc dưới 35 tuổi. Các lĩnh vực nghiên cứu của GS Phan Thành Nam là giải tích và vật lý toán, đặc biệt là cơ học lượng tử nhiều hạt, lý thuyết phổ, phép tính biến phân và phương trình đạo hàm riêng, giải tích số.

Trong bài giảng, GS. Phan Thành Nam đưa ra một góc nhìn toán học về bất định – yếu tố vốn thường được xem như sự thiếu chắc chắn của thế giới. Theo ông, trong một thế giới biến động, bất định không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội. Thay vì đối lập với hy vọng, bất định chính là một phần của hy vọng. Đó là khoảng trống mà con người có thể lấp đầy bằng niềm tin, hy vọng và tình yêu.
Ông cho rằng thế giới hiện đại ngày càng được mô tả bằng dữ liệu và những con số khổng lồ, nhưng điều chắc chắn lại ngày càng ít.

Nếu bất định là bản chất của vũ trụ, câu hỏi đặt ra là liệu con người có thể tìm thấy hy vọng trong chính sự bất định đó hay không.
Một hình ảnh thú vị được GS. Phan Thành Nam đưa ra là hằng số π (pi). Trong hệ thập phân, π là một số vô hạn và không tuần hoàn – một chuỗi số dường như hỗn loạn. Tuy nhiên, chính con số “hỗn loạn” ấy lại dùng để mô tả một hình học hoàn hảo như đường tròn. Điều đó cho thấy ngay trong sự trọn vẹn vẫn tồn tại những yếu tố dang dở và bất định.

Từ góc nhìn toán học và vật lý, ông nhấn mạnh rằng bất định không phải là sai sót của tự nhiên mà là bản chất của thực tại. Các mô hình toán học, chẳng hạn nguyên lý bất định trong cơ học lượng tử, cho thấy những giới hạn tự nhiên trong việc đo lường và dự đoán. Giáo sư cũng đưa ra những so sánh gần gũi với đời sống, như trong âm nhạc: khi một nốt nhạc càng ngắn thì cao độ của nó càng khó xác định chính xác.

Phần thảo luận sau bài giảng diễn ra sôi nổi. PGS. Nguyễn Hồng Quang đặt câu hỏi về sự giao thoa giữa toán học và vật lý trong bài trình bày. GS. Phan Thành Nam chia sẻ rằng ông từng học vật lý từ bậc trung học, sau đó theo đuổi toán học chuyên sâu. Ông cũng tiết lộ thời phổ thông từng tham gia các kỳ thi học sinh giỏi Văn.
Nhận xét về bài giảng, GS. Hoàng Xuân Phú đánh giá đây là một bài trình bày ấn tượng, bởi diễn giả đã chuyển tải một vấn đề khoa học phức tạp với chiều sâu triết lý. Theo ông, việc tiếp cận toán học ở tầm tư duy triết lý không phải điều nhiều nhà toán học có thể làm được, và đây là điều đáng để các nhà khoa học trẻ suy ngẫm.
Chia sẻ về bài giảng của GS. Phan Thành Nam, PGS.TS. Lê Thị Thanh Hà, Phó Viện trưởng Viện Triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, cho rằng chủ đề “Bất định và Hy vọng” đã gợi mở nhiều suy ngẫm thú vị về mối quan hệ giữa toán học và đời sống. Theo bà, giữa toán học và triết học tồn tại sự gắn kết chặt chẽ. Nhiều nhà triết học lớn trong lịch sử đều có nền tảng toán học sâu sắc hoặc am hiểu toán học. PGS.TS. Lê Thị Thanh Hà cho rằng thế giới được cấu thành bởi vô vàn mối quan hệ. Nếu như các nhà toán học khám phá và mô tả những quan hệ của các con số, thì triết học lại hướng tới việc nhận diện những mối quan hệ phổ quát nhất của xã hội và tư duy con người. Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, bà bày tỏ mong muốn các nhà toán học quan tâm nghiên cứu sâu hơn về sự giao thoa giữa toán học và triết học. Những tiếp cận liên ngành này không chỉ góp phần mở rộng cách nhìn về vai trò của toán học mà còn có thể truyền cảm hứng cho sinh viên và thế hệ trẻ, giúp họ nhận thức rõ hơn tầm quan trọng ngày càng lớn của toán học trong đời sống hiện đại.

Thông qua bài giảng, GS. Phan Thành Nam đã mở ra một cách nhìn giàu cảm hứng: trong thế giới đầy bất định, con người vẫn có thể tìm thấy hy vọng, bởi chính những khoảng trống của sự chưa biết đã tạo nên không gian cho trí tuệ, niềm tin và khát vọng khám phá.
Bài giảng thứ hai mang chủ đề “Lưu thông (tái) định hình thành phố”, do KTS. Lê Quang, nhà sáng lập lequang-architects LAB, trình bày, với sự chủ trì của PGS. Nguyễn Tất Thắng, Phó Viện trưởng Viện Toán học.

KTS. Lê Quang hiện làm việc tại Berlin (Đức), có hơn 10 năm kinh nghiệm hành nghề tại châu Âu và Đông Nam Á. Anh tốt nghiệp Cử nhân Kiến trúc tại Hà Nội và hoàn thành chương trình Thạc sĩ nâng cao (MAS) tại Học viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ (ETH Zurich), với đồ án tốt nghiệp được đánh giá xuất sắc.

Thực hành kiến trúc của Lê Quang kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu và thiết kế, tập trung vào các mô hình đô thị mật độ cao cũng như vai trò của cấu trúc giao thông trong việc định hình hành vi con người. Dự án đầu tay của anh – Berlin Walls: Refugee Housing in Berlin – đã được vinh danh là một trong những dự án sáng tạo nhất tại World Architecture Festival 2016.

Từ khi thành lập văn phòng lequang-architects (LAB) vào năm 2023, Lê Quang tiếp tục nhận được nhiều ghi nhận quốc tế. Các dự án của anh liên tiếp giành Architecture Master Prize trong bốn năm (2021–2025) và anh cũng được đề cử vào Top 100 kiến trúc sư trẻ nổi bật của Hiệp hội Kiến trúc sư Kyoto. Đáng chú ý, năm 2023, dự án Post-Covid Factory của anh đã giành Holcim Global Prize tại Venice – một trong những giải thưởng uy tín hàng đầu thế giới dành cho các công trình kiến trúc bền vững.

Hiện nay, cùng với nhóm thiết kế của mình, KTS. Lê Quang tiếp tục theo đuổi các thực hành kiến trúc hướng tới sự đa dạng về tỷ lệ và kiểu hình không gian, góp phần mở rộng các cách tiếp cận mới trong thiết kế đô thị và kiến trúc đương đại.

Từ góc nhìn của kiến trúc và quy hoạch đô thị, nội dung bài giảng đã phân tích cách các nguyên lý toán học và các mô hình dữ liệu có thể hỗ trợ việc tổ chức dòng lưu thông trong đô thị hiện đại, góp phần tạo nên những thành phố bền vững và hiệu quả hơn.

𝐓𝐨̣𝐚 đ𝐚̀𝐦 “𝐓𝐨𝐚́𝐧 𝐡𝐨̣𝐜 - 𝐍𝐢𝐞̂̀𝐦 𝐭𝐢𝐧 𝐯𝐚̀ 𝐡𝐲 𝐯𝐨̣𝐧𝐠”

Phần tọa đàm của chương trình có sự tham gia của GS.TS. Trần Hồng Thái, GS.TSKH. Đoàn Thái Sơn, GS. Phan Thành Nam, PGS.TSKH. Phan Thị Hà Dương, TS. Nguyễn Kim Thanh và KTS. Lê Quang, xoay quanh vai trò của toán học trong khoa học, công nghệ và các vấn đề thực tiễn của xã hội.

Trả lời câu hỏi về kỳ vọng đối với Viện Toán học trong 10 năm tới, GS.TS. Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho rằng để hình dung tương lai của Viện Toán học cần đặt trong bối cảnh phát triển chung của Viện Hàn lâm. Theo ông, Viện Hàn lâm hiện giữ vai trò là đơn vị đầu mối tư vấn cho Đảng và Chính phủ trong việc ứng dụng khoa học và công nghệ nhằm nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trong đó, Viện Hàn lâm có nhiệm vụ nghiên cứu và làm chủ công nghệ, từ đó chuyển giao vào thực tiễn.

Với Viện Toán học, GS. Trần Hồng Thái kỳ vọng đơn vị này sẽ trở thành trung tâm hạt nhân của sự phát triển toán học Việt Nam, không chỉ trong nghiên cứu cơ bản mà còn đóng góp vào việc giải quyết những bài toán thực tiễn như mô hình hóa dữ liệu, dự báo thời tiết, giao thông, hay các hệ thống công nghệ mới. Ông nhấn mạnh Viện Toán học cần chủ động thu hút các chuyên gia quốc tế, đặc biệt là các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài, tham gia nghiên cứu và đào tạo tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, ông cho rằng Quỹ Khoa học và Công nghệ của Viện Hàn lâm cần được củng cố để thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy nghiên cứu khoa học, trong đó có toán học. Theo ông, niềm tin và hy vọng chỉ có thể hình thành khi cả hệ thống cùng hành động, từ lãnh đạo Viện Hàn lâm đến các nhà khoa học.

Trao đổi thêm về định hướng phát triển, GS. Đoàn Thái Sơn, cho biết mục tiêu của Viện là tiếp tục giữ vai trò hạt nhân trong sự phát triển của toán học Việt Nam. Dù còn nhiều thách thức, Viện vẫn đang duy trì nhiều hướng nghiên cứu cơ bản quan trọng. Ông cũng nhấn mạnh việc mở rộng hợp tác quốc tế, đặc biệt thông qua các chương trình của Trung tâm Toán học Quốc tế và các mạng lưới nghiên cứu quốc tế, nhằm thu hút thêm nguồn lực và tạo môi trường học thuật mạnh cho các nhà khoa học trẻ.

Ở góc độ quốc tế, PGS.TSKH. Phan Thị Hà Dương cho rằng một trong những mục tiêu quan trọng là xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh thông qua việc mời các giáo sư hàng đầu thế giới đến làm việc tại Việt Nam trong thời gian dài hơn. GS. Phan Thành Nam cũng chia sẻ rằng nhiều nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài luôn mong muốn đóng góp cho quê hương, nếu có cơ chế và môi trường làm việc phù hợp.

Từ góc nhìn của vật lý lý thuyết, TS. Nguyễn Kim Thanh cho rằng toán học đóng vai trò nền tảng trong việc khám phá các quy luật của tự nhiên. Bà chia sẻ rằng trong quá trình nghiên cứu, có những lúc gặp khó khăn hoặc hoài nghi, nhưng chính việc tìm ra lời giải cho các vấn đề toán học đã mang lại niềm tin và động lực để tiếp tục con đường khoa học. Theo bà, trong các lĩnh vực mới như công nghệ lượng tử hay máy tính lượng tử, sự kết hợp giữa toán học và vật lý lý thuyết là đặc biệt quan trọng.

Bàn về mối liên hệ giữa toán học và quy hoạch đô thị, KTS. Lê Quang cho rằng một đô thị cũng giống như một cơ thể sống, cần được nghiên cứu và can thiệp một cách khoa học. Việc quy hoạch đô thị hiện đại đòi hỏi các tiếp cận liên ngành, trong đó toán học đóng vai trò quan trọng trong việc mô hình hóa và dự báo các hệ thống phức tạp như giao thông, mật độ dân cư hay hạ tầng.
Cùng quan điểm này, KTS. Hoàng Hữu Phê cho rằng các mô hình mô phỏng dựa trên toán học có thể giúp giải quyết nhiều bài toán thực tiễn của đô thị, từ giao thông đến phát triển không gian. Theo ông, nếu Viện Hàn lâm có thể phát triển mạnh các năng lực mô phỏng và mô hình hóa, điều đó sẽ mang lại giá trị lớn cho công tác quy hoạch và quản lý đô thị.

Trong phần trao đổi cuối, nhiều nhà khoa học cũng nhấn mạnh rằng nghiên cứu cơ bản, đặc biệt là toán học và vật lý lý thuyết, cần tiếp tục được đầu tư lâu dài. Theo GS. Trần Hồng Thái, nghiên cứu cơ bản chính là gốc rễ của khoa học, từ đó mới có thể làm chủ và phát triển các công nghệ mới.

Tọa đàm khép lại với sự đồng thuận rằng toán học không chỉ là nền tảng của khoa học mà còn có vai trò ngày càng quan trọng trong việc giải quyết các bài toán lớn của xã hội, từ công nghệ, môi trường đến quy hoạch và phát triển đô thị trong tương lai.

Một số hình ảnh NGÀY TOÁN HỌC QUỐC TẾ 2026: TOÁN HỌC – NIỀM TIN VÀ HY VỌNG

Nguồn: Trung tâm Dữ liệu và Thông tin khoa học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Sự kiện cũng được một số báo chí đưa tin, lan tỏa tinh thần ngày toán học quốc tế đến bạn đọc:

https://baochinhphu.vn/ngay-toan-hoc-quoc-te-2026-lan-toa-gia-tri-toan-hoc-trong-ky-nguyen-so-102260314110728267.htm

https://nhandan.vn/lan-toa-thong-diep-toan-hoc-niem-tin-va-hy-vong-post948356.html

https://baotintuc.vn/ban-tron-giao-duc/ngay-toan-hoc-quoc-te-143-toan-hoc-niem-tin-va-hy-vong-20260314121633659.htm

https://nhandan.vn/anh-ngay-toan-hoc-quoc-te-nam-2026-toan-hoc-niem-tin-va-hy-vong-post948387.html?gidzl=r8g5ErqxatVJaemzN2QKTD2JZJr6B9jupCwDF1P-mN6NdTPe6YsSTyVFWpfEBSjpm9g3RJ6uXovzNZIQSG

https://anhsangvacuocsong.vn/anh-ngay-toan-hoc-quoc-te-nam-2026-toan-hoc-niem-tin-va-hy-vong/

https://vnexpress.net/nha-toan-hoc-phan-thanh-nam-bat-dinh-la-goc-re-cua-hy-vong-5050531.html