21/08/2026
5 “CÁI GỐC” KHIẾN DOANH NGHIỆP HỌP MÃI, SỬA MÃI… MÀ LỖI VẪN QUAY LẠI.
Gốc số 1: Doanh nghiệp không có một “sự thật duy nhất”
Kho một số.
Kế toán một số.
Sales một số.
Phần mềm lại ra một số khác.
Mỗi phòng đều có lý do để bảo vệ con số của mình.
Và khi đó, CEO không còn điều hành doanh nghiệp dựa trên sự thật.
Nguy hiểm nhất không phải là số liệu sai.
Mà là BOD ra quyết định trên một dữ liệu mà chính mình cũng không biết có đúng hay không. Khi chưa có một nguồn dữ liệu chuẩn duy nhất, càng họp nhiều đôi khi càng tranh luận nhiều.
Gốc số 2: Có rất nhiều người làm việc, nhưng không ai chịu trách nhiệm đến cùng
Một đơn hàng đi qua: Kinh doanh → Kế hoạch → Mua hàng → Kho → Sản xuất → QC → Giao hàng → Kế toán.
Mỗi phòng đều có thể nói:“Phần của em xong rồi.”
Nhưng cuối cùng khách vẫn chưa nhận được hàng.
BOD hỏi:“Vậy ai chịu trách nhiệm?”
Câu trả lời quen thuộc:“Việc này liên quan nhiều phòng anh/chị ạ…”
Đấy chính là vấn đề.
Việc càng liên quan nhiều phòng thì càng cần một người chịu trách nhiệm cuối cùng.
Nếu không, doanh nghiệp sẽ rơi vào trạng thái:
Ai cũng có trách nhiệm một phần → nhưng không ai chịu trách nhiệm cho kết quả cuối cùng.
Gốc số 3: Mỗi phòng đều làm đúng, nhưng cả doanh nghiệp lại sai
Sales muốn giao hàng càng nhanh càng tốt.
Mua hàng muốn mua được giá thấp.
Kho muốn giảm tồn.
Sản xuất muốn máy chạy liên tục.
QC muốn chất lượng thật chặt.
Kế toán muốn đủ chứng từ mới ghi nhận.
Không mục tiêu nào sai.
Nhưng đây mới là chỗ nguy hiểm: KPI đúng ở cấp phòng chưa chắc đã đúng ở cấp doanh nghiệp.
Sales có thể đạt doanh số bằng cách nhận đơn gấp.
Sản xuất phải đảo kế hoạch.
Mua hàng phải mua gấp với giá cao.
Kho phát sinh tồn dư nguyên liệu khác.
QC chịu áp lực kiểm nhanh.
Cuối cùng: Sales đạt KPI. Nhưng doanh nghiệp có thể mất lợi nhuận.
Đây là căn bệnh rất thường xuất hiện khi doanh nghiệp bắt đầu lớn: Các phòng ban tối ưu phần của mình, nhưng không ai tối ưu toàn chuỗi.
Gốc số 4: Trách nhiệm một nơi – quyền quyết định lại nằm ở nơi khác
Có người phải chịu KPI nhưng không được quyền quyết định.
Có người được quyền quyết định nhưng lại không chịu kết quả cuối cùng.
Có vị trí nhìn trên sơ đồ rất đẹp: Trưởng phòng. Giám đốc. Quản lý.
Nhưng đến khi cần quyết:“Anh hỏi CEO chưa?”,“Chị chờ Giám đốc duyệt.”
,“Cái này em không có quyền.”
Thế là mọi quyết định lại chảy ngược lên một người.
Cuối cùng CEO vừa là: người phê duyệt, người phân xử, người chữa cháy, người đốc thúc, và đôi khi là người quyết cả những việc đáng lẽ cấp dưới phải quyết.
CEO tưởng mình đang kiểm soát rất chặt.
Nhưng thực tế có thể đang trở thành: Nút cổ chai lớn nhất của chính doanh nghiệp mình.
Một tổ chức trưởng thành phải thiết kế được: Trách nhiệm đến đâu → quyền hạn đến đó. Không thể bắt người ta chịu kết quả nhưng lại không cho người ta đủ quyền để tạo ra kết quả.
Gốc số 5: BOD đang quản lý “việc” thay vì quản trị “hệ thống sinh ra việc”
Đây là cái gốc tôi cho rằng nguy hiểm nhất. Tuần nào họp cũng hỏi:“Việc này xong chưa?”,“Bao giờ xong?”,“Ai phụ trách?”
Rồi tô đỏ. Rồi deadline. Rồi tuần sau lại kiểm tra.
“Tại sao hệ thống của chúng ta liên tục sinh ra vấn đề này?”
Đây là ranh giới rất lớn giữa: quản lý công việc và quản trị doanh nghiệp.
Vì thế:
Kho lệch chưa chắc lỗi ở Kho.
Có thể bắt đầu từ cách tạo mã hàng.
Sản xuất chậm chưa chắc lỗi ở Sản xuất.
Có thể bắt đầu từ forecast của Sales.
Mua hàng gấp chưa chắc Mua hàng yếu.
Có thể do kế hoạch sản xuất thay đổi liên tục.
Sales giao hàng trễ chưa chắc lỗi Sales.
Có thể do nguyên vật liệu không về đúng hạn.
Kế toán sai số chưa chắc kế toán yếu.
Có thể dữ liệu đầu vào từ Kho – Sản xuất – Sales chưa bao giờ được chuẩn hóa.
Tôi sẽ hỏi:“Lỗi bắt đầu ở mắt xích nào, lan qua những đâu và cuối cùng làm doanh nghiệp mất gì?”
Có khi CEO đang nhìn thấy 10 vấn đề ở 10 phòng.
Nhưng khi lần ngược đến cùng… chỉ có một cái gốc.
Đáng sợ là cùng một cái gốc đang đẻ ra lỗi ở khắp các phòng ban, nhưng mỗi phòng lại bị bắt tự chữa phần ngọn của mình.
