20/10/2023
Thế hệ sau này ít biết về một người thày tài giỏi của Bộ môn Hệ thống điện, nhưng các thế hệ sinh viên từ K24 về trước thì rất yêu quý thầy. Thày là TS Nguyễn Quý Hùng, cựu sinh viên Hệ thống điện khoá 4 ngành Phát dẫn điện.
Năm nay kỷ niệm 66 năm thành lập Bộ môn Hệ thống điện và các thày cô cùng chuẩn bị “dời đô” sang toà nhà mới. Các thày cô trẻ đã lọc đồ cũ và tìm thấy đồ án tốt nghiệp của chị Phạm Thuỷ Tiên, CSV khoá 24. Trân trọng giới thiệu với thày cô và ACE CSV Hệ thống điện bài viết của Giáo sư Lã Văn Út
KỶ NIỆM VỚI THẦY NGUYỄN QUÝ HÙNG
Được cùng làm việc với thấy Nguyễn Quý Hùng tại bộ môn không nhiều nhưng những kỷ niệm của tôi với anh thật sâu đậm (tôi muốn dùng từ Anh, bởi với tôi Thầy như một người anh thân thiết). Tôi thân thiết và gắn bó với anh chủ yếu từ thời cùng làm NCS tại Liên Xô cũ (1979-1982). Anh ở BK Leningrat (giờ là Sant Peterburg) còn tôi ở MEI Moscow nhưng hướng đề tài nghiên cứu đều về ổn định HTĐ phức tạp, có các đường dây dài tải điện đi xa. Anh NQH đi sâu về OĐT còn tôi OĐĐ.
Anh hoàn thành luận án trước hạn, xin ở lại làm NCKH với bộ môn, tìm cách để có được chương trình CONUS. Chương trình cho phép mô phỏng HTĐ có các đường dây siêu cao, tính CĐXL và xác định giới hạn truyền tải theo điều kiện OĐT. Mua thì không được mà cũng chẳng có tiền, nhưng với tài quan hệ anh có được chương trình chỉ với 2 chai rượu Lúa Mới ( do chị Ánh gửi gấp sang - anh kể).
Chương trình được mang về dưới 3 dạng: băng từ ghi chương trình, tập in TEXT chương trình và cả một kiện nặng bìa đực lỗ, đều được xách lên máy bay cho an toàn. Băng từ hỏng sẽ vào máy bằng bìa đục lỗ, bìa đục lỗ bị lỗi thì có text chương trình để sửa. Thật cẩn thận, công phu và quyết tâm mà chỉ những người nhiệt huyết lắm mới làm được.
Tôi về nước sau anh 6 tháng. Chuyến bay về đêm muộn, anh đến tìm tôi vào sáng sớm khi còn chưa ngủ dậy. Anh khoe chương trình chạy tốt ngay từ đầu trên máy ЭС-1020 của trường và muốn tôi cùng làm đề tài NCKH. Vào thời gian này bên Viện NLVN đang có đề tài NCKH cấp nhà nước (thuộc Chương trình 10A-04). Viện trưởng TS Trần Quốc Cương ký Hợp đồng NCKH với Bộ môn HTĐ (GS Trần Đình Long chủ nhiệm) hai nội dung lớn:
- Nghiên cứu các phương án đấu nối HTĐ Bắc-Nam bằng ĐDSCA 500kV.
- Đánh giá độ tin cậy hệ thống.
Nội dung đầu được thầy Quý Hùng triển khai rất sớm cũng là thử nghiệm tính toán với CT Conus đã mang về được, kết hợp hướng dẫn sv, NCS làm NCKH. Năm 1983 tôi bắt đầu tham gia làm NCKH với Anh khi còn ở ĐH KTQS. Năm 1984 tôi được về gần hơn (Cục Vật tư BQP), rất may ở đây tôi được phân công làm công việc ngoại giao với ngành điện (để được ưu tiên cấp điện và xin xây dựng mới TBA cho các cơ sở hậu cần quân đội). Thật tuyệt vời, cơ hội kết hợp làm NCKH với bộ môn, đúng lúc anh NQH đang có nhiều đề tài về ĐDSCA.
Nói Chương trình Conus rất hiệu quả, nhưng không có nghĩa là cứ cho số liệu vào là tính được chế độ của ĐDSCA 500kV. Để mô phỏng hệ thống cần tự lập các modun CT con ngoài bằng ngôn ngữ Fortran rồi kết nối vào. Các thầy mới làm được việc này, chỉ có thể giao cho sSV đem lên làm việc với TT máy tính. Các khâu sau cũng vô cùng vất vả: xếp hàng đưa CT cho nhân viên TTMT phòng đục lỗ bìa, chuyển sang bộ phận chạy CT lại chờ. Chạy xong nếu có lỗi (do lập trình hoặc bìa đục lỗ bị hư) thì chỉ nhận được một mã thông báo lỗi. Tìm sửa lỗi xong lại xếp hàng. Đôi khi do lỗi chạy máy (gọi là lỗi hệ thống) thì được xếp hàng chay lại không mất kinh phí cho TTMT. Khâu này thầy Quý Hùng cũng "rất tài", hầu hết các lỗi đều được các cô TTMT ghi nhận là lỗi hệ thống.
Chương trình Conus chỉ phân tích được ổn định tĩnh nên anh NQH muốn tôi xây dựng ngay chương trình tính OĐĐ, kết hợp mở đề tài đánh giá OĐĐ cho HTĐ miền Bắc do thầy Đặng Ngọc Dinh làm chủ nhiệm. Có được chút kinh phí, nhưng ngày ấy kinh phí cho các đề tài NCKH rất nhỏ bé, vui là chính.
Đề tài này cũng thể hiện tầm nhìn của anh, bởi chương trình tính ODD rất hiệu quả để sau này thực hiện phần đánh giá ổn định động HTĐ hợp nhất Bắc-Trung-Nam.
Ấn tượng sâu sắc nhất của tôi về cá tính của anh Quý Hùng là cách làm việc rất amateur. Có hôm làm việc cả ngày đến rất khuya, nhưng hôm sau lại có thể lang thang cả ngày ngoài phố (sau khi đi làm việc với Công ty ĐLMB). Anh có xe máy chở tôi đi rồi đưa về nhà anh ở tầng 4 nhà A4 Khương Thượng, nhưng về đến đầu nhà anh bảo tôi ngồi quán uống trà rồi mới lên làm việc.
Tôi chính thức về lại BM tháng 5.1986 thì tháng 9 năm ấy anh đi dậy ở Angeri. Anh đi để lại nhiều thứ mà tôi cần tiếp thu (thay anh): tiếp tục đề tài về ĐDSCA 500kV, hoàn tất chuyển đổi chương trình Conus sang máy PC mà mấu chốt là tạo màn hình trao đổi vào ra dữ liệu, hướng dẫn NCS làm về ĐDSCA...
Năm 1988 anh trở về sau 2 năm giảng dậy ở Angeri. Anh phân vân có nên đi tiếp 2 năm nữa. Rồi anh quyết lại lên đường ... cứu nước, cứu nhà.
Ngày cuối trước khi lên đường, buổi tối chúng tôi cùng đến ăn cơm ở nhà anh Đặng Quốc Thống (ở khu Ngọc Hà). Chúng tôi ngồi trên gác thượng rất lâu cùng nhau ngắm sao chuyện trò, chia tay hẹn ngày gặp lại. Không nghĩ rằng đó lại là lần chia tay anh mãi mãi. Chuyến bay của anh hôm sau rơi ở Thái Lan trước khi hạ cánh.
Thương tiếc Anh vô cùng, thầy Nguyễn Quý Hùng.
Rất tiếc, chúng tôi chưa tìm được tấm ảnh đẹp của Thày nên đăng bức ảnh thời thày còn trong quân ngũ
