Dạy và học

Thông báo: Giải thể Ban Biên tập Lộn xộn

Quý độc giả thân mến,

Ban Biên tập Lộn xộn được thành lập vào tháng 4/2018 với ba thành viên ban đầu. Trải qua bốn năm, BBT đã trình làng 45 kỳ Dạy và học, bao gồm:

- Năm 2018: (1) Công nghệ và Giáo dục; (2) Tâm lý học Giáo dục; (3) Nền tảng; (4) Người học; (5) Nghề giáo; (6) Học tập và Cộng đồng;
- Năm 2019: (7) Chơi và học; (8.) Kiên định; (9) Các phong cách học; (10) Sự thu hút; (11) Trao quyền; (12) Giới hạn; (13) Trải nghiệm; (14) Đồng hành; (15) Đi dạy; (16) Giáo dục bền vững; (17) Dẫn dắt; (18) Quan tâm;
Năm 2020: (19) Khám phá; (20) Phản tư; (21) Động lực nội sinh; (22) Lãnh đạo giáo dục hiệu quả; (23) Dịch chuyển; (24) Thích ứng; (25) Bình thường mới; (26) Trưởng thành; (27) Khởi đầu; (28) Vững vàng; (29) Kiến tạo; (30) Gắn kết;
- Năm 2021: (31) Chuyển giao; (32) Kiên cường; (33) Chiêm nghiệm; (34) Cải tiến; (35) Phục hồi; (36) Toàn diện; (37) Khoảng cách; (38) Hoà nhập; (39) Sẵn sàng; (40) Học cách học; (41) Khác biệt; (42) Học tập suốt đời;
- Năm 2022: (43) Tưởng tượng; (44) Kỹ năng; (45) Ngôi trường xanh.

Trong suốt bốn năm qua, với gần 500 bài dịch/viết, các chuyên mục thân thuộc “Dạy thế nào”, “Học thế nào”, “Quản lý Giáo dục”, “Cải tổ Giáo dục”, “Góc nhìn”, “Từ thực địa” và “Giới thiệu sách” đã phục vụ gần nửa triệu lượt độc giả. Những thành quả này có được, là nhờ sự đóng góp, tình nguyện bền bỉ của hơn 50 anh chị em BBT – những nhà nghiên cứu, nhà thực hành, sinh viên sư phạm, và cả những người quan tâm tới giáo dục đang sinh sống tại nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ.

Trong bốn năm qua, dù cố gắng hết sức, BBT cũng không tránh khỏi những lỗi lầm, thiếu sót, khiến cho chất lượng bài đọc chưa được hoàn chỉnh. Chúng tôi xin cảm ơn sự quý mến, động viên, góp ý của độc giả trên khắp mọi miền Tổ quốc.

Một mặt, chúng tôi nhận thấy những vấn đề chủ quan và khách quan trong quá trình vận hành BBT Lộn xộn và hình thức xuất bản hàng tháng. Mặt khác, BBT cũng mong muốn tiến hành đem lại các nội dung chuyên sâu, chất lượng hơn. Bởi vậy, chúng tôi đã có những thảo luận nội bộ và đi đến một số thay đổi trong cách thức vận hành.

Cụ thể, kể từ ngày 25/4/2022:
1. Giải thể Ban Biên tập Lộn xộn
2. Dạy&Học ngưng phát hành hàng tháng

Toàn bộ nội dung 45 số Dạy&Học vẫn được duy trì trên website https://day-hoc.org/. Đồng thời, BBT cũng sẽ đăng tải các bài dịch/viết thành từng bài riêng biệt, để thuận tiện cho việc tìm kiếm, đọc, và chia sẻ.

Trong tháng 5/2022, thành lập Ban Tu thư Dạy&Học, với ba nhóm hoạt động chính như sau:
1. Biên dịch, biên tập những bài viết thiết yếu về giáo dục, sư phạm để đăng tải lên website Dạy&Học (https://day-hoc.org/).
2. Biên dịch các đầu sách hay về giáo dục.
3. Biên soạn các tựa sách chuyên đề, thành lập tủ sách “Dạy&Học”.

Những thông tin cụ thể hơn về hoạt động của Ban Tu thư Dạy&Học, chúng tôi sẽ tiếp tục cập nhật trong thời gian tới.

Một lần nữa, xin cảm ơn tất cả quý vị độc giả, anh chị em tình nguyện viên, đội ngũ thư ký biên tập, chế bản đã đồng hành cùng BBT Lộn xộn qua 45 kỳ Dạy&Học.

Xin hẹn gặp lại mọi người trong các hoạt động sắp tới của Ban Tu thư Dạy&Học.

Thay mặt Ban Biên tập Lộn xộn, và Ban Tu thư Dạy&Học,
Hoàng Anh Đức

Dạy&Học số 45 - Ngôi trường xanh
https://day-hoc.org/portfolio/

Quý độc giả thân mến,

Một trong những tiếc nuối và tổn hại lớn nhất mà Covid-19 gây ra đó là khiến thời gian tiếp xúc với thiên nhiên của con người bị hạn chế. Tuy vậy, đại dịch này cũng đang giúp các đối thoại về môi trường trở nên quan trọng hơn bao giờ hết với không chỉ những người lãnh đạo và nhà làm chính sách. Cùng chung mối quan tâm này, Dạy&Học số 45 với tựa đề “Trường học xanh” xin gửi tới quý độc giả những bài viết giúp nuôi dưỡng lòng yêu thiên nhiên ở thế hệ sẽ là những người bảo vệ trái đất tương lai, trong bối cảnh đại dịch đang gây ra nhiều thách thức hơn cả đối với việc giáo dục môi trường.

Trước hết, bài viết “Sự hỗ trợ từ thiên nhiên đến việc học tập của trẻ” nhắc nhở chúng ta một lần nữa tầm quan trọng của thiên nhiên đối với sự phát triển năng lực của trẻ. Hiểu được vai trò thiết yếu ấy của các không gian xanh, các bài viết bao gồm “Bảy cách kết nối trẻ nhỏ với thiên nhiên”, “Khuấy động sự yêu thích môn Sinh học thông qua học về bảo tồn thiên nhiên” và “Giáo dục về biến đổi khí hậu tại nhà trong thời kỳ Covid” cung cấp vô vàn cách thức để xây dựng sự quan tâm của học sinh với thiên nhiên và môi trường. Không những vậy, các bài viết trên đều bao gồm những gợi ý để đưa học sinh tới gần thiên nhiên hơn trong bối cảnh hạn chế đi lại do đại dịch.

Tiếp đó, “Trường học vi hành tinh: Kiến tạo một thế giới xanh” là một bàn luận chung về tình trạng giáo dục môi trường hiện tại, thúc giục nhà trường và giáo viên coi việc dạy về bảo vệ môi trường như một nội dung quan trọng thay vì chỉ là một kiến thức ngoại khóa. Và để tạo ra tác động ở mức lớn hơn, Dạy&Học số này giới thiệu tới quý vị “Lịch sử tiếp cận Giáo dục dựa trên tự nhiên”, một trường phái giáo dục tập trung hoàn toàn vào mối quan hệ giữa con người - thiên nhiên. Cuối cùng, “Sức mạnh chữa lành của thiên nhiên” khép lại số 45 khi một lần nữa khẳng định sự thiết yếu của kết nối thiên nhiên với con người, thông qua phân tích một số lý thuyết nền tảng giải thích về điều đó.

Xin chúc Quý vị có những khoảng thời gian thú vị.
Trân trọng,
Ban Biên tập Lộn Xộn

COVID-19 đã giúp tăng cường sự công nhận của công chúng về vai trò thiết yếu của trường học trong xã hội và thể hiện lòng biết ơn của phụ huynh đối với giáo viên và những đóng góp của họ đối với hạnh phúc của học sinh.

Thật khó để tưởng tượng sẽ có một thời điểm nào khác trong lịch sử, vai trò của giáo dục đối với sự thịnh vượng, ổn định về kinh tế, xã hội và chính trị của các quốc gia lại được người dân hiểu rõ như vậy. Vì vậy, bây giờ là lúc để vạch ra một tầm nhìn mới về phương pháp giáo dục từ cuộc khủng hoảng toàn cầu này, từ đó giúp giảm bất bình đẳng trong giáo dục.

Giáo dục toàn cầu: Làm thế nào để chuyển đổi hệ thống trường học | Dạy và Học Home Bài viết>Cải tổ Giáo dục Giáo dục toàn cầu: Làm thế nào để chuyển đổi hệ... Bài viết>Cải tổ Giáo dục Giáo dục toàn cầu: Làm thế nào để chuyển đổi hệ thống trường học By linhchi - March 16, 2022 15 0 Facebook Twitter Emiliana Veg...

Khi Orville Wright - một trong hai anh em nhà Wright - trở nên nổi tiếng, một người bạn đã nói với anh rằng anh và anh trai của mình sẽ luôn là một ví dụ điển hình của việc một người dù không có bất kỳ lợi thế gì đặc biệt trong cuộc sống vẫn có thể tiến xa thế nào. Khi đó, Orville đã trả lời rằng “để nói là chúng tôi không có lợi thế đặc biệt gì thì thật không đúng … lợi thế tuyệt vời nhất chúng tôi có là lớn lên trong một gia đình luôn luôn được khuyến khích hãy tò mò.”

EdLab Asia
Cùng học

Trường học đang thiếu đi điều quan trọng nhất trong học tập | Dạy và Học Home Bài viết>Cải tổ Giáo dục Trường học đang thiếu đi điều quan trọng nhất trong học tập Bài viết>Cải tổ Giáo dụcBài viết>Quản lý Giáo dục Trường học đang thiếu đi điều quan trọng nhất trong học tập By linhchi - March 10, 2022 6 0...

Giảng dạy về nan đề đạo đức cho học sinh bậc phổ thông cần được coi là một nội dung thiết yếu khi những học sinh nhỏ tuổi ngày càng nhận ra rằng chúng đang sống trong một thế giới rạn nứt.

Thảo luận về các nan đề đạo đức giúp chúng nhận ra rằng mọi mâu thuẫn đều có nhiều khía cạnh, trong phần lớn trường hợp, chúng đơn thuần chỉ là sự cân nhắc xem giá trị nào nên được đặt lên hàng đầu. Khám phá những mâu thuẫn từ các quan điểm khác nhau và cố gắng hiểu giá trị đằng sau một ý kiến cũng giúp các em đồng cảm hơn với người khác.

EdLab Asia
Cùng học

Giáo dục thông qua nan đề đạo đức | Dạy và Học Home Bài viết>Cải tổ Giáo dục Giáo dục thông qua nan đề đạo đức Bài viết>Cải tổ Giáo dụcBài viết>Dạy thế nào Giáo dục thông qua nan đề đạo đức By linhchi - March 2, 2022 13 0 Facebook Twitter Tranh: Tomasz Woźniakowski/Behance | CC BY-NC-ND 4.0 ...

Dạy&Học số 44 - Kỹ năng
https://day-hoc.org/portfolio/

Quý độc giả thân mến,

Trong một thế giới đang vận hành ở một tốc độ chóng mặt tới mức các nghề nghiệp liên tục được tạo ra cũng như bị lãng quên, đã có nhiều ý kiến cho rằng chúng ta nên thay đổi các chương trình học từ tiếp cận dựa trên môn học sang dựa trên kỹ năng. Ý tưởng này có phần còn xa vời, song, việc dạy các kỹ năng học tập cấp cao và các kỹ năng tự quản lý cho học sinh trong trường học chắn chắn cần được chú trọng hơn.

Trên tinh thần này, BBT Lộn Xộn xin gửi tới quý độc giả Dạy&Học số 44 với tựa đề “Kỹ năng”, với lời nhắn rằng hãy dạy cho lũ trẻ cách để đối mặt với một tương lai sẽ hoàn toàn khác với những gì ta kỳ vọng.

“Dạy kỹ năng quản lý thời gian trong bối cảnh đại dịch” đưa ra các chiến lược rõ ràng để giáo viên có thể tích hợp kỹ năng này trong các bài học, thay vì chỉ mặc nhiên coi kỹ năng này là thứ học sinh cần tự trang bị. “Cải thiện chức năng điều hành thông qua đặt câu hỏi” sử dụng phương pháp giảng dạy cơ bản nhất để nâng cao nhóm các kỹ năng như kế hoạch, tổ chức, quản lý bản thân, học tập và ghi nhớ.

“Đại dịch đã phá vỡ của một nguyên tắc cơ bản trong dạy học”, khiến cho sự khác biệt về kiến thức thu nhận được ở mỗi học sinh ngày càng lớn. Lúc này, “Các chiến lược dạy học theo nhóm hiệu quả (Phần 1)” - bài viết mở đầu chuỗi bài viết về phương pháp chia nhóm nhỏ - chắc chắn sẽ vô cùng hữu ích. Cùng với đó, “Cải thiện việc giảng dạy: Tám bài học từ việc học từ xa và kết hợp” cung cấp các lưu ý nhỏ có thể khiến cho quãng thời gian này bớt mệt mỏi hơn.

Để có thể dần hiện thực hóa việc dạy học chú trọng hơn vào kỹ năng cũng như các tiếp cận dạy học mới đang được chú ý hơn sau đại dịch, chúng ta cần bàn luận tới cả việc thay đổi cơ sở vật chất trường học. “Khám phá không gian trường học” là những lời khuyên hữu ích từ một nhà giáo dục kiêm kiến trúc sư để từng bước tổ chức lại khuôn viên trường học.

Cuối cùng, mục Góc nhìn mang tới hai bài viết: “Tại sao bố mẹ lại khó khăn trong việc lên tiếng về các vấn đề tâm lý của trẻ?” vừa là những chia sẻ kinh nghiệm cá nhân, vừa là tiếng nói yêu cầu cộng đồng thay đổi cách nhìn nhận về rối loạn tâm lý; và “Hãy tò mò để thêm hạnh phúc” là lời nhắn dành cho “người học” ở mọi độ tuổi.

Xin chúc Quý vị có những khoảng thời gian thú vị.
Trân trọng,
Ban Biên tập Lộn Xộn

Bằng cách phân chia lại học sinh theo các nhóm và theo khả năng học tập, giáo viên có thể chuyển sự chán nản và các hành vi gây rối của học sinh thành thái độ học tập tràn đầy năng lượng hơn.

Dưới đây là 5 chiến lược giúp giáo viên đạt được điều đó thông qua thay đổi các thói quen học tập thông thường của học sinh.

EdLab Asia
Cùng học

Xoá bỏ rào cản trong lớp học | Dạy và Học Home Bài viết>Dạy thế nào Xoá bỏ rào cản trong lớp học Bài viết>Dạy thế nào Xoá bỏ rào cản trong lớp học By linhchi - February 21, 2022 24 0 Facebook Twitter Tranh: Marilyn Faucher/Behance | CC BY-NC 4.0 Alex Byland | Hoàng Giang Quỳnh Anh dịch Dạy&Học s....

Một phương án phổ biến nhiều trường học đưa ra để bù đắp lại những "mất mát học tập" gây ra bởi thời gian học trực tuyết trong đại dịch là thực sự để học sinh lùi lại một bậc lớp học. Tuy nhiên chuyên gia cho rằng việc để học sinh lùi lại một bậc lớp học có thể gây phản tác dụng, khiến học sinh cảm thấy bị dán nhãn tiêu cực, làm tổn thương lòng tự trọng và gia tăng nguy cơ bỏ học.

EdLab Asia
Cùng học

Cuộc tranh luận xoay quanh việc xử trí ra sao với “năm học đã mất” của trẻ | Dạy và Học Home Bài viết>Quản lý Giáo dục Cuộc tranh luận xoay quanh việc xử trí ra sao với “năm... Bài viết>Quản lý Giáo dục Cuộc tranh luận xoay quanh việc xử trí ra sao với “năm học đã mất” của trẻ Chúng ta chỉ vừa mới tìm ra cách mà đại...

Quay trở lại trường học là một sự kiện không chỉ hào hứng với học sinh, giáo viên, mà còn mang tới nhiều cái thở phào nhẹ nhõm cho phụ huynh và những người chăm sóc. Đây cũng sẽ là một thời điểm quan trọng để tối đa hóa các cơ hội học tập, ngay cả trong lúc đang chuyển giao cũng như quãng thời gian sau đó.

Các gợi ý để hỗ trợ học sinh tốt hơn trong giai đoạn này bao gồm:
- Thiết lập lại các quy trình, cấu trúc;
- Tận dụng kinh nghiệm tự cách ly của các em để xây dựng sự tự tin;
- Chú ý hơn tới những em có các nhu cầu hỗ trợ đặc biệt;
- Thảo luận về các kinh nghiệm học tại nhà;
- Phát triển mối quan hệ phụ huynh - giáo viên - nhà trường.
EdLab Asia
Cùng học

Hỗ trợ học sinh khi trường học mở cửa lại | Dạy và Học Home Bài viết>Dạy thế nào Hỗ trợ học sinh khi trường học mở cửa lại Bài viết>Dạy thế nào Hỗ trợ học sinh khi trường học mở cửa lại By linhchi - February 6, 2022 40 0 Facebook Twitter Tranh: Victor Vilela/Behance | CC BY-NC-ND 4.0 Carl Leonard, Gail B...

Dạy&Học số 43 - Tưởng tượng
https://day-hoc.org/portfolio/

Quý độc giả thân mến,

“COVID-19 đang thúc đẩy các cải cách giáo dục” là một tựa đề nằm trong Dạy&Học số 43 lần này. Không chỉ là vì cuộc chiến với virus còn gian nan và thế giới khó có thể quay về thời kì trước khi đại dịch diễn ra, mà còn bởi vì chúng ta hiểu được rằng một hệ thống có vấn đề chính là một trong những yếu tố kéo dài đại dịch, thậm chí là yếu tố kích thích những họa nạn tương tự trong tương lai.

“Tất cả mọi thay đổi bền vững và có ý nghĩa đều bắt đầu từ trí tưởng tượng của bạn” - mượn câu nói nổi tiếng được cho là của nhà vật lý lý thuyết Albert Einstein, BBT Lộn Xộn xin gửi tới quý độc giả số cuối cùng của năm Tân Sửu với tựa đề “Tưởng tượng”.

Mở đầu chuyên mục Dạy thế nào là “Dạy trẻ cách yêu khoa học”, lời tâm sự của một nhà giáo kỳ cựu về cách cô sử dụng học tập dựa trên dự án để thúc đẩy lòng yêu thích khoa học ở những học sinh của mình. Hai bài viết tiếp theo của chuyên mục này với tựa đề lần lượt là “Sử dụng hoạt động vẽ trong đánh giá quá trình”, “Năm cách để học sinh chú ý vào kiến thức thay vì điểm số” hướng tới việc chuẩn bị cho học sinh tưởng tượng về một viễn cảnh mới mà ở đó các bài kiểm tra truyền thống không còn là thứ độc tôn quyết định thành tích học tập của chúng.

Với kế hoạch mở cửa lại trường học sau kỳ nghỉ Tết, “Hỗ trợ học sinh khi trường học mở cửa lại” gợi ý một số việc giáo viên có thể làm để cuộc chuyển giao này bớt khó khăn. Cuộc tấn công của virus corona đã làm lộ ra vô số những yếu điểm của các hệ thống giáo dục trên toàn thế giới, trong đó đáng chú ý nhất là tình trạng bất bình đẳng nghiêm trọng ở nhiều khu vực. “Bất bình đẳng giáo dục về khu vực địa lý ở Anh quốc gia tăng mạnh sau 30 năm” là một trong hàng ngàn báo cáo về tính đáng báo động của tình trạng này. Cùng với “Covid-19 đang thúc đẩy các cải cách giáo dục”, bài viết “Giáo dục và sự bất bình đẳng trong năm 2021: Làm thế nào để thay đổi hệ thống?” là một bàn luận đi xa hơn những báo cáo trên khi dám tưởng tượng tới một tương lai giảm thiếu được những khoảng cách đó. Cuối cùng, “Mười nghiên cứu giáo dục có ý nghĩa nhất năm 2021” là một tóm tắt ngắn gọn những kết quả đáng chú ý về giáo dục 2021 từ góc độ khoa học.

Xin chúc Quý vị có những khoảng thời gian thú vị.
Trân trọng,
Ban Biên tập Lộn Xộn

Đối với giáo viên K-12, trẻ có biểu hiện rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD - attention-deficit/hyperactivity disorder) có thể là một thách thức đáng kể trong lớp học. Bước đầu tiên trong việc giảng dạy cho học sinh ADHD sẽ phải đi kèm với việc nhận thức rằng những đứa trẻ đó không cố tình phá quấy có chủ đích - chúng không "xấu" theo cách hiểu thông thường.

EdLab Asia
Cùng học

ADHD: Trẻ ngỗ ngược hay có vấn đề về thần kinh? | Dạy và Học Home Bài viết>Dạy thế nào ADHD: Trẻ ngỗ ngược hay có vấn đề về thần kinh? Bài viết>Dạy thế nào ADHD: Trẻ ngỗ ngược hay có vấn đề về thần kinh? By linhchi - January 28, 2022 12 0 Facebook Twitter Tranh: koivo ./Behance | CC BY-NC-ND 4.0 Adam Stone | T...

TẠO DỰNG MỘT MÔI TRƯỜNG PHÙ HỢP HƠN VỚI HỌC SINH HƯỚNG NỘI

Những bài tập giao tiếp theo truyền thống thường đặt những người hướng nội vào thế bất lợi. Người đóng góp thường xuyên cho các cuộc thảo luận môn lịch sử, học sinh đầu tiên giải hoặc viết ra đáp án môn toán, và học sinh xung phong giải thích thí nghiệm của mình cho cả lớp trong giờ khoa học luôn được động viên, khen thưởng với thành tích cao.

Vậy còn những học sinh cũng biết câu trả lời nhưng thích các cuộc đối thoại một-một? Hoặc những người khá thoải mái để nói trước cả lớp nhưng cần chút thời gian để xử lý suy nghĩ của họ trước khi trả lời một câu hỏi? Hay những người sử dụng tư duy phản biện tốt nhất khi họ không phải thực hiện một cách tức thời? Các bài thuyết trình môn địa lý, các cuộc thảo luận trong lớp về nghề nghiệp và các trò chơi chọn đội trong phòng thể dục không chỉ là dạng thức sai cho người hướng nội để họ thể hiện kĩ năng, mà chúng còn có thể phản tác dụng với việc giáo dục.

Khi các chương trình giảng dạy chuyển sang việc nhấn mạnh vào các kĩ năng thay vì nội dung, đây chính là thời điểm rất tốt cho việc sử dụng bước chuyển tiếp đó như một cơ hội để hỗ trợ tốt hơn những người hướng nội.

Một vài gợi ý thiết kế bài tập phù hợp hơn với học sinh hướng nội: https://bit.ly/3qTunM5

EdLab Asia
Cùng học

Tạo dựng một môi trường phù hợp hơn với học sinh hướng nội | Dạy và Học Home Bài viết>Dạy thế nào Tạo dựng một môi trường phù hợp hơn với học sinh hướng... Bài viết>Dạy thế nào Tạo dựng một môi trường phù hợp hơn với học sinh hướng nội By linhchi - January 24, 2022 7 0 Facebook Twitter Tranh: Sercan Arslan/Beha...