04/01/2026
[PHẢN ỨNG NHANH] HÀNH ĐỘNG QUÂN SỰ CỦA MỸ TẠI VENEZUELA
Từ cuối tháng 8/2025 đến nay, quan hệ Mỹ - Venezuela rơi vào căng thẳng sau khi Mỹ đưa quân đến vùng biển Caribe gần lãnh thổ Venezuela. Vào sáng ngày 3/1 theo giờ địa phương, Mỹ đã có các hành động tấn công trực tiếp vào lãnh thổ nước này. Sự kiện trên đã trở thành cuộc xung đột địa chính trị đáng chú ý nhất trong những ngày đầu năm 2026, thu hút sự quan tâm của các quốc gia với lo ngại về an ninh tại khu vực Mỹ Latinh. Hãy cùng Galileo Society tìm hiểu về sự kiện này qua chuyên mục Phản ứng nhanh nhé!
1. Diễn biến mới nhất tại Venezuela
Hành động quân sự trực tiếp của Mỹ tại Venezuela vào sáng ngày 03/1/2026 là đỉnh điểm của căng thẳng quan hệ Mỹ - Venezuela trong 4 tháng vừa qua. Trước đó, kể từ tháng 8/2025, quan hệ hai nước đã chứng kiến những diễn biến căng thẳng. Trên thực địa, Mỹ đã triển khai phi đội đổ bộ và tàu tuần dương mang tên lửa dẫn đường đến vùng biển Nam Caribe.[1] Theo Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, đây là một hành động nhắm đến các băng đảng ma túy đang hoạt động tại khu vực này. Đáp lại các hành động trên của Mỹ, Venezuela đã tuyên bố sẽ tăng cường điều tra lãnh hải bằng máy bay không người lái và tàu hải quân và sẵn sàng ban bố tình trạng khẩn cấp nếu Mỹ tấn công vào lãnh thổ nước này.[2] [3] Sau đó, Mỹ liên tục thực hiện các hoạt động tấn công, tịch thu một số tàu chở hàng và dầu của Venezuela với cáo buộc có chứa ma tuý.[4] [5] [6] [7] [8] [9] Đáp lại, Venezuela đã phát động Kế hoạch Hòa bình 200 (Plan Independencia), bao gồm các hoạt động triển khai lực lượng vũ trang và dân quân tại 284 mặt trận tiền tuyến trên khắp đất nước.[10] Ngoài ra, nước này cũng đã đề nghị Liên hợp quốc điều tra các hoạt động quân sự của Mỹ trong ngày 17/10/2025.[11] Dấu hiệu của một chiến dịch quân sự trên đất liền xuất hiện khi Tổng thống Trump đã cho phép Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) thực hiện các hành động quân sự bí mật trong lãnh thổ Venezuela từ tháng 10/2025, cũng như xem xét khả năng tổ chức một cuộc tấn công trực tiếp vào các cơ sở sản xuất co***ne tại nước này.[12] [13] Trên mặt trận chính trị - ngoại giao, căng thẳng ngày càng leo thang khi trong ngày 02/10/2025, Tổng thống Trump đã yêu cầu dừng các hoạt động tiếp xúc ngoại giao cấp cao với Venezuela, đặc biệt là đối thoại với người đồng cấp Maduro.[14]
Vào rạng sáng ngày 03/1/2026 (theo giờ địa phương), Mỹ đã can thiệp quân sự nhắm vào Venezuela. Lực lượng Mỹ thực hiện cuộc tấn công quy mô lớn nhắm vào các căn cứ quân sự, sân bay và cảng biển tại thủ đô Caracas và các khu vực lân cận. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino López tố cáo trực thăng chiến đấu Mỹ bắn nhiều tên lửa vào khu vực có dân cư sinh sống, gây ra thương vong cho ít nhất 40 dân thường và quân nhân Venezuela.[15] Chính phủ Venezuela tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia và lên án “hành động xâm lược quân sự cực kỳ nghiêm trọng” này.[16] Trong khi đó, Tổng thống Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng Tổng thống Nicolas Maduro đã bị lực lượng Mỹ bắt giữ cùng phu nhân và áp giải về Mỹ. Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Pam Bondi xác nhận Tổng thống Nicolas Maduro và phu nhân đã bị truy tố tại Tòa án Liên bang khu vực Nam New York với nhiều cáo buộc hình sự liên quan đến ma túy và vũ khí.[17]
Trong buổi họp báo cùng ngày, Tổng thống Trump cho biết tình hình đã được kiểm soát, song Mỹ sẵn sàng tiến hành một cuộc tấn công thứ hai “với quy mô lớn hơn nhiều” vào nước này nếu cần thiết. Ông Trump cũng tuyên bố, Mỹ sẽ tạm thời “điều hành” Venezuela và duy trì các hoạt động quân sự tại nước này cho đến khi diễn ra quá trình chuyển giao được phía Mỹ đánh giá là an toàn và đúng đắn.[18] Về phía Venezuela, Chính phủ ra thông cáo lên án mạnh mẽ việc Mỹ tiến hành “cuộc tấn công quân sự nghiêm trọng” nhằm vào lãnh thổ và người dân nước này, đồng thời nhấn mạnh chính phủ và người dân Venezuela sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền, độc lập quốc gia.[19]
2. Nguyên nhân leo thang căng thẳng Mỹ - Venezuela
Thứ nhất, động thái quân sự của Mỹ nhắm vào Venezuela nhằm mục tiêu bảo vệ các lợi ích chiến lược về kinh tế và chính trị của Mỹ tại khu vực Tây Bán Cầu. Venezuela có vai trò địa kinh tế vô cùng quan trọng đối với Mỹ, khi đây là một trong những quốc gia có trữ lượng dầu thô hàng đầu thế giới. Theo thống kê của Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), Venezuela là quốc gia có trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới với khoảng 303 tỉ thùng, chiếm hơn 24% trữ lượng toàn cầu.[20] Điều này đồng nghĩa Venezuela đang nắm giữ nguồn tài nguyên quan trọng mà Mỹ muốn kiểm soát nhằm duy trì vị thế kinh tế hàng đầu. Bên cạnh đó, trong bối cảnh kinh tế suy thoái và lạm phát tăng cao, Chính phủ của Tổng thống Nicolas Maduro thể hiện sự ngả dần sang các quốc gia như Nga, Trung Quốc, Iran, thách thức vị thế thống trị của Mỹ tại khu vực Tây Bán Cầu. Cụ thể, Nga là nước xuất khẩu vũ khí lớn nhất vào Venezuela, với tổng giá trị khoảng 11 tỷ USD tính từ giữa thập niên 2000 đến nay.[21] Ngày 7/5/2025, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro đã ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược, tập trung vào thúc đẩy hợp tác năng lượng trong khuôn khổ OPEC+, Tổ chức Các nước xuất khẩu khí đốt (GECF), v.v.[22] Trong khi đó, quan hệ kinh tế giữa Trung Quốc và Venezuela đang ngày càng bền chặt, giá trị nhập khẩu của Trung Quốc từ Venezuela đã đạt 1.6 tỷ USD vào năm 2024.[23] Trong bối cảnh trên, Chiến lược An ninh Quốc gia mới của Mỹ (NSS) 2025 coi việc tái khẳng định và thực thi Học thuyết Monroe nhằm khôi phục vị thế thống trị của Mỹ tại Tây Bán Cầu, bảo vệ lãnh thổ quốc gia cũng như quyền tiếp cận đến các vị trí chiến lược trong khu vực là nhiệm vụ chiến lược quan trọng. Văn bản trên cũng khẳng định Mỹ sẽ không chấp nhận bất kỳ đối thủ cạnh tranh bên ngoài nào “triển khai lực lượng hoặc các khả năng đe dọa, hoặc kiểm soát các tài sản chiến lược tại khu vực này”.[24]
Thứ hai, hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela bắt nguồn từ việc Mỹ phủ nhận tính chính danh của chính phủ cầm quyền tại Venezuela. Chính quyền Trump và phe đối lập tại Venezuela không công nhận tính hợp pháp của chính quyền tổng thống Nicolas Maduro với cáo buộc ông Maduro và Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Venezuela (PSUV) gian lận phiếu bầu trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.[25] Ngoài ra, chính phủ của Tổng thống Nicolas Maduro bị Mỹ cáo buộc hợp tác với Lực lượng Vũ trang Cách mạng Colombia (FARC), chỉ đạo các mạng lưới vận chuyển ma túy xuyên quốc gia và cung cấp vũ khí cho các nhóm vũ trang bất hợp pháp.[26] Năm 2022, Tòa án Khu vực Nam New York đã khởi tố ông Maduro với các cáo buộc liên quan đến khủng bố - ma túy (narco-terrorism), âm mưu buôn bán chất cấm và tàng trữ vũ khí. Trước đó, Bộ Tư pháp Mỹ đã phát lệnh truy nã quốc tế đối với ông vào năm 2020.[27] Vì vậy, chính quyền Tổng thống Donald Trump xác định việc bắt giữ để xét xử ông Nicolas Maduro tại Mỹ là lý do chính thức cho các hành động quân sự của Mỹ nhằm vào Venezuela.
3. Tác động đến tình hình thế giới
Về chính trị, động thái quân sự bất ngờ của Mỹ tại Venezuela đã dấy lên mối lo ngại về chủ quyền quốc gia, ổn định trật tự tại khu vực và tuân thủ luật pháp quốc tế. Các nước có mối quan hệ “thân cận” với Venezuela như Nga, Trung Quốc, Iran và một số quốc gia ở khu vực Mỹ Latinh đã lên án gay gắt hành động quân sự của Mỹ là vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc. Một số quốc gia khác vốn là đồng minh của Mỹ như Đức, Pháp, v.v. cũng kêu gọi hai bên kiềm chế để tránh leo thang căng thẳng. Ngược lại, một số quốc gia như Argentina, Ukraine, Ecuador, Israel bày tỏ sự ủng hộ đối với Mỹ, cho rằng việc loại bỏ một chế độ “thiếu dân chủ” là điều cần thiết.[28] Hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela cũng làm dấy lên lo ngại về khả năng đảm bảo chủ quyền, an ninh quốc gia và làm leo thang căng thẳng giữa các nước trong khu vực Mỹ Latinh - Caribe.[29] Các nhà lãnh đạo Cộng đồng Caribe (CARICOM) cho biết tình hình hiện tại “gây ra mối lo ngại nghiêm trọng trong khu vực và có khả năng gây ra hậu quả cho các nước láng giềng”.[30] Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres cảnh báo rằng hành động của Mỹ sẽ tạo thành một tiền lệ nguy hiểm và bày tỏ lo ngại sâu sắc rằng việc leo thang căng thẳng có thể vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.[31]
Về kinh tế, giá dầu hiện nay chịu ảnh hưởng hạn chế từ chiến dịch của Mỹ tại Venezuela. Tuy sở hữu trữ lượng dầu thô lớn, Venezuela chỉ sản xuất khoảng một triệu thùng dầu/ngày, chiếm 0,8% lượng dầu giao dịch quốc tế.[32] Do đó, theo đánh giá của nhiều nhà kinh tế, giá dầu thế giới khó có khả năng biến động vượt tầm kiểm soát ngay cả khi nguồn cung từ Venezuela bị gián đoạn hoàn toàn.[33] [34] Dù vậy, các hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela có thể tạo ra những tác động tiêu cực gián tiếp đối với thị trường năng lượng toàn cầu từ yếu tố địa chính trị.[35]
4. Một số dự báo
Nhìn chung, những diễn biến tiếp theo trong quan hệ Mỹ - Venezuela tương đối khó đoán định, do những ý đồ và động thái bất ngờ từ chính quyền Tổng thống Donald Trump. Dựa trên tình hình hiện tại, cùng với những chính sách của Mỹ cũng như Venezuela gần đây, ta có thể điểm qua một số kịch bản.
Kịch bản thứ nhất là căng thẳng quân sự giữa hai bên tiếp tục leo thang, không loại trừ nguy cơ bùng nổ thành xung đột toàn diện tại Venezuela. Ngay sau các đợt không kích vào thủ đô Caracas, chính phủ Venezuela đã nhanh chóng tuyên bố tình trạng khẩn cấp, đồng thời cho biết họ có thể khởi động các kế hoạch phòng vệ quân sự để bảo vệ an ninh quốc gia bất cứ lúc nào.[36] Hơn nữa, dư luận nội bộ Venezuela cho thấy nhiều tiếng nói bất bình và phản đối gay gắt với hành động của Mỹ. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Venezuela đã khẳng định nước này sẽ chống lại sự hiện diện của bất kỳ lực lượng quân đội nước ngoài nào tại Venezuela.[37] Đồng thời, Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez - người mới được bổ nhiệm giữ chức vụ Tổng thống lâm thời, cũng đã đưa ra những khẳng định cứng rắn: “Chúng tôi sẵn sàng bảo vệ Venezuela, chúng tôi sẵn sàng bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên của mình”.[38] Venezuela hiện cũng có tiềm lực quân sự đáng kể, dù còn khá hạn chế so với Mỹ. Cụ thể, nước này có khoảng 123.000 binh sĩ thường trực, 8.000 quân dự bị và khoảng 220.000 dân quân bán vũ trang, cùng với nhiều trang thiết bị hiện đại mà đặc biệt là lực lượng phòng không - không quân, có khả năng gây ra những tổn thất tương đối lớn với Mỹ nếu lựa chọn triển khai không quân.[39] Như vậy, vẫn còn khả năng những quan chức, lãnh đạo cấp cao khác trong chính quyền hiện tại sẽ nắm quyền kiểm soát quân đội và huy động người dân tiếp tục cuộc chiến nhằm chống lại sự can thiệp vào chính trị nội bộ Venezuela từ Mỹ. Kịch bản này có khả năng cao sẽ diễn ra nếu Venezuela giữ thái độ cứng rắn, bởi trong khoảng hai tháng gần đây, quân đội Mỹ đã tăng cường lực lượng đáng kể tại vùng biển Caribe và sẵn sàng triển khai lực lượng quân sự nhằm chống lại sự phản kháng của quân đội Venezuela.[40] Hơn nữa, chính quyền của Tổng thống Donald Trump cũng chưa thể hiện việc sẵn sàng thảo luận với chính quyền Venezuela hiện tại, dù trước khi bị bắt giữ, ông Maduro đã có những tuyên bố thể hiện thiện chí đàm phán.[41] Dù vậy, sự bất cân xứng về tiềm lực giữa hai quốc gia và chi phí đối đầu cao nếu xảy ra xung đột có thể khiến hai nước cân nhắc khả năng tiếp tục chiến sự.
Kịch bản thứ hai, với tương đối ít khả năng xảy ra, là chính phủ lâm thời của Venezuela sẽ đàm phán thành công với Mỹ. Cụ thể, Venezuela có thể sẵn sàng nhượng bộ trong đàm phán thông qua việc đáp ứng các yêu cầu của Mỹ, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng, từ đó khôi phục nền hòa bình, ổn định cho đất nước. Xuyên suốt căng thẳng Mỹ - Venezuela, chính phủ của Tổng thống Maduro luôn thể hiện mong muốn đàm phán với Mỹ để hạ nhiệt căng thẳng, và cũng không loại trừ khả năng bà Delcy Rodriguez sẽ tiếp tục triển khai các chính sách hòa hoãn, tranh thủ đàm phán với Mỹ.[42] Tuy nhiên, để đạt được thỏa thuận, Venezuela có thể sẽ phải nhượng bộ nhiều hơn trong các chính sách liên quan đến đầu tư nước ngoài, bao gồm các ưu đãi để tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty Mỹ đầu tư, khai thác tại Venezuela. Về phía Mỹ, có thể nhận thấy Tổng thống Trump đang hướng đến xây dựng hình ảnh một lãnh đạo kiến tạo hòa bình thế giới, nên có thể Mỹ sẽ chấp nhận ngừng leo thang hành động quân sự nếu đạt được lợi ích kinh tế - xã hội đáng kể, đặc biệt là các thỏa thuận liên quan đến việc cho phép công ty Mỹ đầu tư khai thác dầu mỏ và khoáng sản tại Venezuela.[43] Tuy nhiên, kể cả trong trường hợp hai bên đạt được một thỏa thuận, ông Maduro dường như cũng khó có thể quay về Venezuela, do nước này đang ở vị thế đàm phán tương đối bất lợi để có thể đặt ra thêm điều kiện trong quá trình thảo luận và ít có khả năng Mỹ sẽ chấp thuận trao trả ông Maduro cho phía Venezuela.
Nhìn chung, dù kịch bản nào xảy ra, tình hình tại Venezuela khó có khả năng tái lập ổn định trong ngắn hạn. Hơn nữa, sự kiện tại Venezuela cũng có thể là mở đầu cho chuỗi các hành động quân sự khác của Mỹ tại khu vực “Tây Bán cầu” được đề cập trong Chiến lược An ninh Quốc gia 2025, kéo theo nguy cơ bất ổn kéo dài. Điều này không phải bất khả thi, xét đến những tuyên bố mang tính cảnh cáo của Tổng thống Donald Trump đối với nguyên thủ Colombia, Cuba và Mexico sau động thái tại Venezuela và kế hoạch sáp nhập Greenland trước đó.[44] [45]
Bài viết được thực hiện bởi bạn Nguyễn Hạnh Lan, lớp QHQT51C1, Khoa Chính trị Quốc tế và Ngoại giao, thành viên Ban Chuyên môn Galileo Society; bạn Nguyễn Tuấn Anh, lớp QHQT51A1, Khoa Chính trị Quốc tế và Ngoại giao, thành viên Ban Truyền thông Galileo Society; bạn Lê Cao Mai Anh, lớp TTQT51IC3, Khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại, thành viên Ban Truyền thông Galileo Society; bạn Huỳnh Dương Hải Long, lớp QHQT52C1, Khoa Chính trị Quốc tế và Ngoại giao, quan sát viên Ban Chuyên môn Galileo Society; bạn Lê Vinh Khánh, lớp QHQT52C1, Khoa Chính trị Quốc tế và Ngoại giao, quan sát viên Ban Chuyên môn Galileo Society.
Ảnh minh họa được thực hiện bởi bạn Nguyễn Thị Thu Ngân, lớp CATBDA4, Khoa Chính trị Quốc tế và Ngoại giao, thành viên Ban Truyền thông Galileo Society.
_____________________
GALILEO SOCIETY - Hội Sinh viên Nghiên cứu khoa học, Học viện Ngoại giao
Fanpage: Galileo Society
Email: [email protected]
Website: galileo-society.com
Hotline:
- 0901982712 (Thùy Trang)
- 0855342089 (Bảo Châu)
28/01/2026
22/01/2026
19/01/2026
12/01/2026
05/01/2026
04/01/2026