Trường Trung Cấp Ngoại Thương

TRUNG HỌC NGHỀ CÓ ĐƯỢC HỌC LÊN ĐẠI HỌC, THẠC SĨ ?
Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) vừa được thông qua, lần đầu tiên bổ sung mô hình "trung học nghề". Câu hỏi được nhiều phụ huynh và học sinh quan tâm là theo trung học nghề, có học tiếp lên đại học được không?
Trung học nghề: "Trung học chuyên nghề"
Theo NGƯT-thạc sĩ Lâm Văn Quản, Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp (GDNN) TP.HCM, việc bổ sung mô hình trung học nghề vào luật GDNN mang tính chiến lược, hợp quy luật phát triển và rất được mong đợi. Đây không chỉ là câu chuyện thêm một loại hình đào tạo, mà là sự điều chỉnh lớn trong tư duy phân luồng sau THCS.

TP.HCM vốn đi đầu với mô hình "9+" (trung cấp tuyển sinh từ THCS). Tuy nhiên, trung học nghề mang bản chất và tầm nhìn hoàn toàn khác, thể hiện tính tất yếu của xu thế này.

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở vị thế pháp lý và cách định danh trong hệ thống giáo dục quốc dân. Mô hình 9+ trước đây chủ yếu dựa trên các văn bản dưới luật, chưa có tên gọi chính thức trong luật GDNN. Trung học nghề được chính thức hóa và định danh trong luật, mang tính ổn định và lâu dài.

Trung học nghề được kỳ vọng là một loại hình của giáo dục phổ thông trung học có định hướng nghề nghiệp chuyên sâu, ngang hàng với THPT. Điều này thay đổi quan điểm, khẳng định việc lựa chọn trung học nghề là sự phân luồng theo năng khiếu và sở thích chuyên biệt, chứ không đơn thuần là giải pháp phân luồng cho học sinh không muốn học tiếp THPT.
Trung học nghề không chỉ dành cho người không tiếp tục học văn hóa mà còn là môi trường chuyên biệt cho những học sinh có năng khiếu, đam mê kỹ thuật hay các lĩnh vực chuyên môn khác. Có thể xem đây là "trung học chuyên nghề", giống như mô hình trường chuyên đang tồn tại, nhưng tập trung phát triển kỹ năng và chuyên môn nghề nghiệp, theo xu hướng của các nước phát triển như Hàn Quốc, Đức.

Một khác biệt đáng chú ý khác so với mô hình 9+ hiện nay nằm ở cấu trúc chương trình đào tạo. Nếu như 9+ thường “dồn” học nghề vào 2 năm đầu khi khối lượng kiến thức văn hóa lớp 12 chưa hoàn tất, thì trung học nghề có thể cho phép phân bổ song song, hài hòa giữa chương trình văn hóa cốt lõi và chương trình nghề trong suốt 3 năm học. Cách tiếp cận này giúp học sinh không bị đứt gãy kiến thức phổ thông, đồng thời có đủ thời gian tích lũy kỹ năng nghề.

Chấm dứt lộ trình "rối rắm", cơ hội học tập suốt đời
Theo tiến sĩ Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục nghề nghiệp (Bộ GD-ĐT), ý nghĩa lớn nhất của trung học nghề là mở ra một con đường học tập song song và bình đẳng. Trung học nghề cho phép các em vừa học văn hóa, vừa học nghề, vẫn có bằng tương đương THPT để học tiếp hoặc tham gia thị trường lao động sớm.

Theo thạc sĩ Quản, học sinh tốt nghiệp trung học nghề có bằng cấp giá trị hơn, kỹ năng chuyên sâu hơn, có lợi thế lớn về thời gian và kinh nghiệm làm việc sớm, đồng thời vẫn có nền tảng vững chắc để liên thông lên cao đẳng hoặc đại học, đảm bảo lộ trình học tập suốt đời.

Tiến sĩ Trần Mạnh Thành, Hiệu trưởng Trường CĐ Bách khoa Bách Việt, cho rằng đây là một chủ trương hoàn toàn phù hợp với xu thế thế giới. Nhiều quốc gia phát triển đã xây dựng hệ thống trung học nghề, trung học kỹ thuật từ rất sớm và coi đây là trụ cột cung ứng nhân lực.

Theo tiến sĩ Thành, chương trình trung học nghề có thể hình dung gồm hai khối rõ ràng: khối kiến thức giáo dục phổ thông cốt lõi và khối kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp. Các trường cao đẳng hiện nay vốn đã có sẵn năng lực đào tạo nghề, điều cần bổ sung là đội ngũ và điều kiện để giảng dạy phần văn hóa cốt lõi. Với nhiều trường, đây không phải là rào cản lớn.

Điểm mấu chốt khiến phụ huynh và học sinh quan tâm nhất là giá trị văn bằng. Theo các chuyên gia, bằng tốt nghiệp trung học nghề sẽ tương đương với bằng THPT. Điều này đồng nghĩa với việc người học hoàn toàn có quyền học tiếp lên cao đẳng, đại học, thậm chí là sau đại học nếu đáp ứng các điều kiện tuyển sinh cụ thể của từng cơ sở đào tạo.

Theo tiến sĩ Trần Mạnh Thành, trước đây con đường học tập của người học còn nhiều rối rắm. "Có nơi yêu cầu học 4 môn văn hóa, có nơi 7 môn; có trường cho phép liên thông, nhưng cũng có trường không công nhận, khiến học sinh và sinh viên gặp khó khăn trong việc lựa chọn và định hướng tương lai. Với mô hình trung học nghề, lộ trình học tập trở nên rõ ràng hơn: những em lựa chọn trung học nghề sẽ vừa được đào tạo nghề nghiệp, vừa được cấp bằng tương đương THPT, qua đó có thể đi làm sớm hoặc tiếp tục học lên các bậc cao hơn", tiến sĩ Thành phân tích.

Thạc sĩ Ngô Thị Quỳnh Xuân, Hiệu trưởng Trường CĐ Du lịch Sài Gòn, cho rằng việc thống nhất mô hình trung học nghề sẽ giúp giải quyết tình trạng “nhùng nhằng” kéo dài nhiều năm giữa học văn hóa và học nghề, giữa các cơ quan quản lý khác nhau. Khi cùng nằm trong một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, sự phối hợp giữa các chương trình sẽ nhịp nhàng hơn, tạo thuận lợi cho cả nhà trường lẫn học sinh.

Theo tiến sĩ Vinh, kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy, đây không phải là con đường “vòng”. Tại Đài Loan, gần một nửa học sinh trung học lựa chọn hướng trung học chuyên nghiệp, kỹ thuật – nghề. Hàn Quốc từng coi hệ thống trung học nghề, trung học kỹ thuật là trụ cột nhân lực trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Việt Nam cũng từng đi theo hướng này trước năm 1998, và nay quay trở lại với một tư duy hiện đại, tiến bộ hơn.

“Điều quan trọng là phải thiết kế sao cho con đường học này không bị xem là “hạng hai”, mà được nhìn nhận như hướng phát triển thực hành – kỹ năng, mang giá trị riêng”, tiến sĩ Vinh nói.

TĂNG CƯỜNG HỢP TÁC QUỐC TẾ: ĐOÀN ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ KIẾN QUỐC (ĐÀI LOAN) THĂM VÀ LÀM VIỆC TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGOẠI THƯƠNG
Ngày 15 tháng 12, Trường Trung cấp Ngoại thương đã vinh dự đón tiếp đoàn đại biểu cấp cao từ Trường Đại học Công nghệ Kiến quốc (Chienkuo Technology University - CTU, Đài Loan) đến thăm và làm việc. Chuyến thăm này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy hợp tác giáo dục và mở rộng cơ hội quốc tế cho sinh viên của cả hai bên.
MỤC TIÊU VÀ NỘI DUNG CỦA BUỔI LÀM VIỆC:
Trong khuôn khổ chuyến thăm, đại diện lãnh đạo hai trường đã có buổi làm việc chính thức và ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) nhằm cụ thể hóa các chương trình hợp tác trong tương lai.
NỘI DUNG CHÍNH CỦA BUỔI LÀM VIỆC TẬP TRUNG VÀO CÁC VẤN ĐỀ:
1. Chương trình liên thông và du học: Thảo luận về các lộ trình liên thông thuận lợi từ bậc trung cấp của Trường Trung cấp Ngoại thương lên bậc đại học tại Đại học Công nghệ Kiến quốc, giúp sinh viên tiết kiệm thời gian và chi phí du học tại Đài Loan.
2. Trao đổi giảng viên và sinh viên: Xây dựng các chương trình trao đổi ngắn hạn, tạo điều kiện cho giảng viên và sinh viên hai trường học hỏi kinh nghiệm, nâng cao năng lực chuyên môn và hiểu biết văn hóa.
3. Hợp tác nghiên cứu khoa học: Chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm cơ hội hợp tác trong các dự án nghiên cứu thuộc các lĩnh vực thế mạnh của cả hai trường, đặc biệt là các ngành liên quan đến công nghệ, kinh doanh và ngoại thương.
4. Cơ hội việc làm quốc tế: Kết nối doanh nghiệp tại Đài Loan với sinh viên sau khi tốt nghiệp, mở rộng cơ hội thực tập và việc làm trong môi trường quốc tế.
Ý nghĩa của sự kiện
Phát biểu tại buổi lễ, đại diện Trường Trung cấp Ngoại thương nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hợp tác với các tổ chức giáo dục uy tín trên thế giới, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Sự hợp tác với Đại học Công nghệ Kiến quốc không chỉ mang lại cơ hội học tập chất lượng cao cho sinh viên mà còn góp phần nâng cao vị thế và chất lượng đào tạo của nhà trường.
Về phía Đại học Công nghệ Kiến quốc, đại diện đoàn công tác bày tỏ sự ấn tượng trước cơ sở vật chất và chương trình đào tạo thực tiễn của Trường Trung cấp Ngoại thương. Đoàn cam kết sẽ tạo điều kiện tốt nhất để chào đón các bạn sinh viên Việt Nam sang học tập và trải nghiệm môi trường giáo dục tiên tiến tại Đài Loan.
Triển vọng hợp tác
Chuyến thăm và làm việc thành công tốt đẹp đã mở ra nhiều triển vọng hợp tác tươi sáng giữa Trường Đại học Công nghệ Kiến quốc và Trường Trung cấp Ngoại thương. Sự kiện này là minh chứng cụ thể cho cam kết của cả hai đơn vị trong việc không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong nước và quốc tế.
Hy vọng trong thời gian tới, nhiều chương trình hợp tác thiết thực sẽ sớm được triển khai, mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng sinh viên hai trường.

CẤP TRUNG HỌC NGHỀ CHÍNH THỨC ĐƯỢC XÁC ĐỊNH NGANG CẤP VỚI THPT
Quốc hội vừa thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục. Trong đó, cấp trung học nghề được xác định ngang cấp với THPT.
Cấp trung học nghề xác định ngang cấp với THPT

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục vừa được Quốc hội biểu quyết thông qua ngày 10.12 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2026.

Ngoài những điểm đột phá như: Thống nhất bộ sách giáo khoa dùng chung, Không cấp bằng tốt nghiệp THCS từ năm 2026, Nhân sự hỗ trợ giáo dục lần đầu được định danh... một điểm mới quan trọng khác là cơ cấu lại hệ thống giáo dục quốc dân.

Luật sửa đổi tại Điều 6 và Điều 35 quy định cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân có thêm cấp trung học nghề, thuộc lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp. Cấp học này được xác định ngang cấp với trung học phổ thông và dành cho người học đã hoàn thành chương trình giáo dục THCS.

Người học tốt nghiệp trung học nghề có thể tiếp tục học lên các trình độ cao hơn như đại học, cao đẳng và trung cấp. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ quy định cụ thể về việc học liên thông giữa trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học.

Theo điều chỉnh mới, danh mục văn bằng giáo dục quốc dân được bổ sung bằng trung học nghề, mở ra hai lựa chọn học vấn bình đẳng cho học sinh 15 tuổi: theo học THPT để định hướng học thuật hoặc chọn trung học nghề để phát triển kỹ năng nghề nghiệp từ sớm.

Hiện nay, học sinh hoàn thành chương trình THCS nếu không tiếp tục học lớp 10 THPT có thể chọn học tại trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc theo chương trình 9+ của các trường trung cấp và cao đẳng nghề. Chương trình 9+ tích hợp hai nội dung: học văn hóa giáo dục thường xuyên và học nghề trình độ trung cấp.

Sau 3 năm, nếu thi đỗ tốt nghiệp THPT, học sinh sẽ có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông và bằng trung cấp nghề, từ đó có thể học lên các bậc đào tạo cao hơn hoặc tham gia thị trường lao động.

Quy định rõ đầu vào cho từng bậc đào tạo đại học và sau đại học

Về các trình độ đào tạo của giáo dục đại học, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục cụ thể hóa đầu vào cho từng bậc đào tạo đại học và sau đại học như sau:

11. Sửa đổi, bổ sung Điều 38 như sau:

"Điều 38. Các trình độ đào tạo của giáo dục đại học

1. Đào tạo trình độ đại học dành cho người học đã tốt nghiệp trung học phổ thông, trung học nghề hoặc tương đương trở lên.

2. Đào tạo sau đại học gồm:

a) Đào tạo trình độ thạc sĩ dành cho người học có trình độ từ đại học trở lên;

b) Đào tạo trình độ tiến sĩ dành cho người học có trình độ thạc sĩ hoặc người học có trình độ từ đại học trở lên.

3. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định học liên thông giữa trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học".

Trường học miền Trung oằn mình vì lũ lụt
Cột dây tiếp tế đồ ăn cho sinh viên mắc kẹt trong lũ
Đêm 18/11, lũ lên nhanh tại các địa bàn phường Quy Nhơn Bắc (Gia Lai). Thầy Phạm Minh Tường, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn cho biết, dù nền có kết cấu cao trên 1.5m nhưng nước vẫn tràn vào sàn nhà. Nước dâng cao tới ngực, cằm, có đoạn cao vượt đầu người lớn.

Lũ lụt đã làm cô lập ký túc xá, khiến 500 sinh viên mắc kẹt. Căng tin bị nước tràn vào, điện mất, toàn bộ sinh viên ở tầng 1 được di dời lên các tầng cao hơn.
Đoạn đường đến trường ngập sâu, bị cấm qua lại 5-7km. Sáng 19/11, nước vẫn mênh mông, nhà trường theo xe đặc chủng quân đội vượt dòng nước đưa bánh mỳ, mì tôm và nước suối vào tiếp tế cho các sinh viên bị mắc kẹt trong ký túc xá.

Theo thầy Tường, những giáo viên miền sông nước mặc áo phao phải cột dây, chuyền đồ tiếp tế cho học trò.
Do chủ động kê cao thiết bị nên các xưởng thực hành Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn không bị ảnh hưởng. Theo thầy Tường, đợt lũ này bất ngờ và khủng khiếp so với năm 2009 và 2013.
Đến ngày 20/11 lũ bắt đầu rút, hơn 14ha diện tích trường ngập trong bùn non, 50m tường rào bị đổ sập. Sau khi nước rút, nhà trường với sự giúp đỡ của quân đội đã tiến hành dọn dẹp.

"Ngày nhà giáo năm nay, toàn bộ hoạt động kỷ niệm, lễ lạt phải dừng lại để tập trung cho phòng chống lũ và cứu trợ", thầy Tường cho biết.
Sạt lở ta luy, hàng trăm học sinh giáo viên phải di dời
Tuần qua ghi nhận hàng trăm nghìn học sinh, sinh viên ở Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa phải nghỉ học do mưa lớn, ngập lụt kéo dài. Tình trạng sạt lở đất ở một số nơi ở miền Trung cũng ảnh hưởng tới hoạt động dạy và học.

Ngày 18/11, hàng trăm học sinh, giáo viên Trường phổ thông dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Sơn Long, xã Sơn Tây, Quảng Ngãi phải di dời khẩn cấp do sạt lở nghiêm trọng. Hàng chục khối đất đá đổ ập xuống khu vực phía đông dãy nhà hai tầng gồm 10 phòng, trong đó có 5 phòng bán trú của học sinh và 5 phòng công vụ giáo viên, buộc nhà trường phải ngừng sử dụng toàn bộ khu nhà. Rất may tại thời điểm xảy ra sạt lở học sinh và giáo viên không có mặt tại các khu nhà này.

Thầy Võ Duy Tin, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trường đã di dời toàn bộ học sinh bán trú sang các phòng an toàn trong khuôn viên trường. Các lớp học gần ta luy đã được chuyển tạm sang phòng bộ môn và phòng hồ sơ.
Hiện nay, Trường phổ thông dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Sơn Long có hơn 120 học sinh ở bán trú và nhiều giáo viên ở nhà công vụ. Thiệt hại về phòng bán trú và nhà công vụ khiến việc ăn ở, sinh hoạt tạm thời trở nên chật chội và bất tiện song đây là giải pháp trước mắt, tạm thời để đảm bảo an toàn trong bối cảnh sạt lở chưa có dấu hiệu dừng lại.
Theo báo cáo nhanh của Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, tính đến sáng ngày 21-11, mưa lũ ở miền Trung đã khiến 52 người chết, mất tích. Trong đó, 43 người chết (Huế 2, Đà Nẵng 2, Gia Lai 5, Đắk Lắk 16, Khánh Hòa 14, Lâm Đồng 4) và 9 người mất tích.

Về sản xuất nông nghiệp, mưa lũ gây thiệt hại 13.071ha lúa, hoa màu; 2.059ha cây trồng lâu năm và hằng năm; làm chết, cuốn trôi 30.731 con gia súc, gia cầm. Riêng Khánh Hòa có 88ha nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại.

Thí điểm dạy AI ở phổ thông từ tháng 12
Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến thí điểm tích hợp nội dung về trí tuệ nhân tạo (AI) vào chương trình giáo dục phổ thông (lớp 1-12), từ tháng 12.

Theo dự thảo hướng dẫn của Bộ chiều 23/11, việc thí điểm sẽ kéo dài đến tháng 5/2026, ở một số trường được chọn (chưa công bố chi tiết). Sau đó, Bộ sẽ tổng kết, đánh giá kết quả và hoàn thiện khung nội dung để triển khai rộng rãi trong các năm học tiếp theo.

Khung nội dung giáo dục AI cho học sinh được phát triển dựa trên 4 mạchkiến thức chính, gồm: tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, các kỹ thuật và ứng dụng AI, thiết kế hệ thống AI.

Các kiến thức sẽ phân hóa theo tâm sinh lý lứa tuổi ở hai giai đoạn: giáo dục cơ bản (tiểu học và THCS) và định hướng nghề nghiệp (THPT).

Ở bậc tiểu học, học sinh được làm quen, nhận biết AI qua các ứng dụng trực quan (hình ảnh, giọng nói), bước đầu hình thành ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân. Từ đó, các em tìm hiểu nguyên lý hoạt động (dữ liệu, thuật toán), thực hành sử dụng AI để giải quyết các vấn đề trong học tập và nhận diện các rủi ro, thiên kiến của AI ở cấp THCS.

Tới THPT, học sinh được dạy thiết kế các hệ thống AI đơn giản, phát triển tư duy giải quyết vấn đề phức tạp và định hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực công nghệ.
Theo Bộ, đưa AI vào giáo dục phổ thông không làm thay đổi hay gây quá tải cho chương trình hiện có. Mà các trường cần đối chiếu với yêu cầu cần đạt của từng môn học và hoạt động giáo dục để tích hợp nội dung AI, phù hợp với các nhóm học sinh. Chẳng hạn như tổ chức chuyên đề, học tập qua dự án, câu lạc bộ,....

Về phía giáo viên, Bộ sẽ thí điểm ứng dụng AI trong quản lý, hỗ trợ họ soạn bài và đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá.

Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá giáo dục đào tạo đề cập nhiệm vụ chuyển đổi số toàn diện, phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, tổ chức hoạt động giáo dục ở tất cả cấp học trên phạm vi cả nước.

Các chuyên gia cho rằng đưa AI vào bậc tiểu học cần thiết, song phải có cách làm phù hợp, với lộ trình thận trọng, an toàn.

Đâu là thách thức cho giáo dục trong thời AI?
Sự lệ thuộc vào AI ngày càng tạo ra 'khoản nợ tư duy' khi con người tin rằng thông tin luôn sẵn có, khiến não bộ giảm nỗ lực xử lý, tư duy độc lập bị suy yếu, người học dễ phụ thuộc và hệ thần kinh kém linh hoạt do thiếu rèn luyện bộ não.
Nghiện "phần thưởng nhanh" khiến tư duy yếu dần
TS Hoàng Anh Đức cho rằng việc học trong thời đại AI trở nên khó khăn hơn không chỉ vì lượng kiến thức tăng lên, mà còn bởi cách con người tiếp nhận và xử lý thông tin đã thay đổi.

Bản chất trừu tượng của nhiều môn học, đặc biệt là toán, khiến học sinh khó hình dung và thiếu sự kết nối giữa lý thuyết với thực tế.

Bên cạnh đó, phương pháp giảng dạy vẫn nặng về ghi nhớ công thức thay vì hiểu bản chất, thiếu cá nhân hóa theo năng lực và định hướng của từng học sinh, trong khi thời gian dành cho trải nghiệm, thực hành và tư duy sáng tạo còn hạn chế.

Ông cho rằng thời đại AI tạo ra một vấn đề giống như khi Google xuất hiện: con người dần mất quan tâm chủ động. Khi AI cung cấp đáp án tức thì, người học bỏ qua toàn bộ quá trình suy nghĩ, chính quá trình ấy mới là phần quan trọng để hình thành tư duy.

“Chúng ta quen với “phần thưởng nhanh”, cảm giác vui ngay khi nhận được kết quả, từ đó não bị lập trình để liên tục tìm kiếm sự dễ dàng, sức chịu đựng giảm xuống, khả năng giải quyết vấn đề dài hạn bị ảnh hưởng”, ông Đức nhận định.

TS giáo dục học Nguyễn Thị Thu Huyền cho biết qua các diễn đàn và trao đổi quốc tế, bà nhận thấy một điều quan trọng: trên thế giới này, bất cứ thứ gì đạt được quá nhanh, quá dễ dàng đều phải trả giá. Ví dụ như khi sử dụng công nghệ để hỗ trợ học tập, nếu câu trả lời đến quá dễ dàng, chúng ta sẽ mất đi cơ hội ghi nhớ và hiểu sâu.

AI không phải vấn đề, phương pháp mới là điều cốt lõi
Thầy Ngô Thành Nam - Hiệu trưởng Trường TH-THCS-THPT B.School - cho rằng công nghệ, đặc biệt là AI, chỉ làm bộc lộ rõ hơn vấn đề cốt lõi: không phải lỗi của công nghệ, mà là lỗi ở cách chúng ta tiếp cận và chuẩn bị.

Ông chia sẻ trước đây khi giao một nhiệm vụ cho giáo viên hoặc nhân viên, phải mất vài ngày mới hoàn thành. Nhưng bây giờ, nhờ các công cụ AI, chỉ 10 - 20 phút là có kết quả. Ông nhận ra một điều đáng lo nếu tình trạng này kéo dài, liệu giáo viên còn tự viết nổi một tin nhắn gửi phụ huynh hay không - bởi đây là những việc vốn mang tính chất rất con người.
TS toán học Trần Nam Dũng - Phó hiệu trưởng Trường phổ thông năng khiếu, Đại học Quốc gia TP.HCM - cho rằng một thực tế là nhiều học sinh có xu hướng đối phó khi có quá nhiều công cụ hỗ trợ về công nghệ để hoàn thành bài tập một cách nhanh chóng mà không cần tự suy nghĩ.

Vì vậy, điều quan trọng nhất không phải chúng ta cố gắng “bịt” mọi kẽ hở hay quản lý thật chặt, mà là giúp các em hiểu đúng rằng bài tập là để rèn luyện tư duy, để chuẩn bị năng lực giải quyết vấn đề sau này.

Ngoài ra, chúng ta cũng phải nhìn nhận rằng mỗi lớp học sẽ có em hiểu nhanh, có em tiếp thu chậm hơn. Vậy nên cách tổ chức dạy học cũng phải linh hoạt. Hiện nay, với công nghệ, chúng ta hoàn toàn có thể yêu cầu học sinh nộp bài trực tuyến, trình bày lời giải lên màn hình, cho các nhóm trao đổi, phản hồi chéo.

Việc đó không chỉ giúp hạn chế gian lận, mà còn giúp học sinh hiểu rằng học là quá trình tương tác, phản biện, nhìn thấy hướng làm của bạn khác và tự điều chỉnh cách nghĩ của mình.

“Tôi nghĩ công nghệ luôn mang lại rất nhiều lợi ích, nhưng điều tiên quyết vẫn là chúng ta phải giải thích cho học sinh hiểu giá trị thật của việc học, chứ không chỉ là hoàn thành nhiệm vụ. Khi các em hiểu mục đích của việc mình đang làm, các em sẽ tự giác hơn rất nhiều”, ông Dũng nhận định.

Học cần đi đôi với trải nghiệm
Theo TS giáo dục học Nguyễn Thị Thu Huyền, con người sẽ nhớ lâu hơn những gì gắn liền với cảm xúc mạnh mẽ. Khi học sinh tham gia vào các hoạt động có cảm xúc và ý nghĩa, các em sẽ nhớ lâu và hiểu sâu hơn.

“Kiến thức chỉ thực sự được ghi nhớ khi được áp dụng, trải nghiệm và trưởng thành qua thực hành. Vì vậy, ba nguyên tắc: trải nghiệm, cảm xúc, và áp dụng luôn đúng trong học tập”, từ quá trình nghiên cứu đến thực tế giảng dạy ở Việt Nam, bà Huyền khẳng định.

Chiều 15-11, chương trình tọa đàm và ra mắt sách Lớp học cuối cùng với chủ đề “Học và Hỏi trong cơn bão AI: Giữ tính người trong thời đại tối ưu” do Trung tâm Phát triển giáo dục và Đào tạo phía Nam, Văn phòng Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức đã diễn ra với nhiều góc nhìn đa chiều về dạy và học trong thời đại AI.

Ông Lê Thắng Lợi - Giám đốc Trung tâm Phát triển giáo dục và Đào tạo phía Nam, Văn phòng Bộ Giáo dục và Đào tạo - cho rằng công nghệ nói chung, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống chúng ta.

“Hơn lúc nào hết, chúng ta cần một tư duy mới, những chiến lược mới và quan trọng hơn, thay vì quá vồn vã hay lo lắng, ta cần thích ứng, làm chủ và khai khác nó một cách hiệu quả nhất cho học tập, làm việc và cuộc sống của chúng ta”, ông Lợi nhấn mạnh.

Thủ tướng: "Ưu tiên mọi nguồn lực để đột phá phát triển giáo dục đào tạo"
(Dân trí) - Nhấn mạnh con người quyết định tất cả, đầu tư cho con người là đầu tư quan trọng nhất, Thủ tướng yêu cầu tập trung ưu tiên mọi nguồn lực, tạo mọi cơ chế để đột phá phát triển giáo dục đào tạo.
Quan điểm này được Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh khi phát biểu tại buổi gặp mặt đại diện các nhà giáo tiêu biểu nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, chiều 15/11.

Thủ tướng khẳng định Đảng và Nhà nước luôn xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong việc bồi dưỡng nhân cách và năng lực con người.

"Có thể khẳng định nguồn lực con người là nhân tố quan trọng nhất, quyết định sự thành bại của các cuộc cách mạng, sự phát triển của một quốc gia. Con người quyết định tất cả, đầu tư cho con người là đầu tư cho phát triển, đầu tư cho con người là đầu tư quan trọng nhất", Thủ tướng nhấn mạnh.
Thủ tướng nêu rõ, hơn lúc nào hết, cần tập trung ưu tiên mọi nguồn lực và xây dựng các cơ chế, chính sách cần thiết để tạo đột phá trong phát triển giáo dục và đào tạo, coi đây là nền tảng quan trọng nhất cho sự phát triển của đất nước.

Trên tinh thần đó, Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách và giải pháp nhằm tạo đột phá trong giáo dục - đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời chỉ đạo quyết liệt việc triển khai thực hiện.

Thời gian tới, Thủ tướng đề nghị Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ trưởng, Thủ trưởng các ngành, Bí thư, Chủ tịch các địa phương tiếp tục quan tâm, chăm lo hơn nữa cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo.

Trước hết là quán triệt và triển khai hiệu quả các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước về giáo dục và đào tạo, nhất là Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, Kết luận số 91-KL/TW ngày 12/8/2024 của Bộ Chính trị về thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, và Quyết định số 1705/QĐ-TTg ngày 31/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung kịp thời thể chế, cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục cũng là nhiệm vụ được Thủ tướng nhấn mạnh.

Ông yêu cầu kịp thời ban hành ngay các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành (nghị định, thông tư) đối với 3 dự án Luật đang được trình Quốc hội thông qua, gồm: Luật sửa đổi một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi).

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu tập trung nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo ở tất cả các cấp học, đặc biệt là đào tạo đại học theo hướng thực chất, đi vào chiều sâu; tạo môi trường thuận lợi thu hút các nguồn lực đầu tư phát triển giáo dục và đào tạo...

Nhiệm vụ tiếp theo được lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh đó là tiếp tục rà soát, quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục khuyết tật, giáo dục đại học và cao đẳng sư phạm. Đặc biệt thực hiện hiệu quả chính sách miễn và hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non và học sinh phổ thông.

Đối với đội ngũ giáo viên, Thủ tướng đặc biệt lưu ý chú trọng xây dựng, rà soát, sửa đổi, bổ sung các chính sách, chế độ đãi ngộ phù hợp theo tinh thần Nghị quyết 71.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan nghiên cứu, xây dựng, ban hành chính sách bảo đảm giáo viên được thụ hưởng mức lương tương xứng với công sức của mình, nhất là giáo viên mầm non, những người đang công tác ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, các nhà giáo giảng dạy những ngành nghề nặng nhọc, độc hại...

Tập trung thực hiện việc tuyển dụng, cơ cấu lại đội ngũ giáo viên theo biên chế được giao, sớm khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ theo tinh thần: "Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên" một cách hợp lý.

Nhắc lại lời của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng "Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý", theo Thủ tướng, muốn có học sinh giỏi, phải có người thầy tốt.

"Thành công của giáo dục không phải là nhồi kiến thức cho đầy, không chỉ là tạo ra những chuyên gia giỏi, mà cần thắp lên ngọn lửa đam mê, ươm mầm khát vọng, chắp cánh ước mơ, trao truyền cho thế hệ trẻ lý tưởng, đạo đức, tinh hoa văn hoá dân tộc và nhân loại, góp phần hình thành những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam", Thủ tướng nói.

ĐỖ ĐẠI HỌC VẪN CHỌN HỌC NGHỀ
Đỗ đại học, không ít học sinh vẫn chọn học nghề để rút ngắn thời gian học tập và gia tăng cơ hội việc làm phù hợp năng lực, sở trường.
Học nghề để sớm đi làm

Em Trần Ngọc Anh (sinh năm 2006, quê Thanh Hóa) đỗ đại học nhưng quyết định học nghề.

Đây không phải là quyết định bộc phát của Ngọc Anh mà là hướng đi đã được em và gia đình lựa chọn từ lâu. Nhà có 3 anh chị em, Ngọc Anh là con cả, bố mẹ em chỉ làm ruộng nên việc lo ăn học cho 3 con vốn quá sức.

“Em đã bàn bạc với bố mẹ và quyết định chọn nghề trang điểm. Ở quê em, nghề này hiện công việc ổn, cho thu nhập khá tốt. Đời sống ở quê giờ cao hơn, nhu cầu làm đẹp, sử dụng dịch vụ trang điểm tăng cao nên nghề trang điểm cũng nhờ đó có cơ hội phát triển. Chưa kể, học nghề em sẽ đi làm sớm, đỡ chi phí cho bố mẹ và nhanh kiếm tiền hỗ trợ các em ăn học”, Ngọc Anh nói.

Năm 2023, Ngọc Anh theo học nghề trang điểm tại một trường nghề ở phường Đại Mỗ (Hà Nội). Vừa học, Ngọc Anh vừa xin học nghề ở các tiệm trang điểm. Từ năm thứ 2, em đã là nhân viên học việc có hưởng lương.

“Sang năm em sẽ ra trường, em đã đi làm thêm và tích lũy gần đủ số tiền để mua dụng cụ, đồ nghề… Bố mẹ cũng sửa sang lại cho em gian phòng giáp mặt đường của gia đình khang trang, sạch sẽ hơn để làm cửa hàng trong thời gian tới”, Ngọc Anh hồ hởi cho biết.

Cũng chủ động chọn học nghề dù đủ điểm đỗ nhiều trường đại học tên tuổi như Ngọc Anh, em Lại Thế Bình (sinh năm 2005, quê Hải Phòng) chọn ngành sửa chữa ô tô. Bình cho hay, từ bé đã thích ô tô, chú ruột em lại có gara sửa chữa xe tại Hải Phòng, cho thu nhập ổn định, đời sống rất khá. “Em tự nhủ, không cứ học làm giáo viên, bác sĩ hay học đại học, mà theo các nghề bám sát nhu cầu đời sống vẫn thành công ngay tại quê hương”, Bình nói.

Năm 2022, Bình theo học ngành sửa chữa ô tô tại một trường nghề ở phường Cầu Giấy (Hà Nội). Vừa ra trường tháng 6.2025, Bình quyết định về quê làm việc cho xưởng sửa chữa ô tô của chú, sau đó, em sẽ tính hướng đi tự chủ.

“Rất may cho em khi em quyết định học nghề, gia đình ủng hộ tuyệt đối. Quá trình học em cũng tập trung cao độ cho việc học, không ngại khó khăn. Ngoài thời gian học tại trường, bất cứ khi nào rảnh em đều xin học việc ở các gara ô tô do chú em giới thiệu, tranh thủ nghiên cứu các video hướng dẫn trên mạng khi rảnh rỗi..." - Bình chia sẻ.

Cơ hội việc làm cao

Ông Lê Quang Trung - nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm - cho hay, tại Việt Nam, công tác hướng nghiệp và phân luồng học sinh đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng "thừa thầy, thiếu thợ" phổ biến khi một bộ phận sinh viên tốt nghiệp đại học gặp khó khăn trong tìm việc làm trong khi nhiều doanh nghiệp lại thiếu hụt lao động kỹ thuật có tay nghề. Tâm lý xã hội còn "chuộng bằng cấp" là rào cản ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành nghề, con đường học tập của học sinh và phụ huynh. Các nguyên nhân này dẫn đến tỷ lệ học sinh phân luồng vào giáo dục nghề nghiệp sau trung học phổ thông còn thấp so với mục tiêu đề ra và nhu cầu của thị trường lao động.

Đánh giá về thực tế có nhiều học sinh đỗ đại học nhưng quyết định học nghề, ông Trung cho rằng đây là hướng đi phù hợp với điều kiện của nhiều gia đình, sở thích của học sinh và là hướng đi gia tăng cơ hội việc làm cho học sinh khi học xong, gia nhập thị trường lao động.

Theo ông Trung, hiện các cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN) có sự phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp (DN) trong đào tạo nghề, học sinh học nghề được thực tập và thậm chí có việc làm ngay từ năm học thứ hai, thứ ba; quá trình thực tập, sinh viên còn được DN hỗ trợ kinh phí.

“Do hoạt động đào tạo theo nhu cầu của DN nên đa số học sinh, sinh viên tốt nghiệp ra trường có việc làm ngay. Đặc biệt, sinh viên các ngành điện - điện tử, tự động hóa, sửa chữa ô tô… có việc làm chiếm tỉ lệ gần như tuyệt đối. Nhiều nhà trường cam kết đầu ra, 100% học sinh, sinh viên có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp nên chỉ cần các em cố gắng thì cơ hội việc làm, thu nhập rất rộng mở” - ông Trung cho biết.