Tâm lý học - Giáo dục học ứng dụng

18/08/2026

🎯 🎯🎯THÔNG BÁO THỜI HẠN ĐĂNG KÝ TẬP HUẤN 🎯🎯🎯
Ban Tổ chức xin trân trọng thông báo thời hạn đăng ký khóa tập huấn trực tuyến: “Nguyên lý, các chiến lược can thiệp phân tích hành vi ứng dụng (ABA) cơ bản và những hiểu lầm khi ứng dụng cho trẻ rối loạn phát triển”
⏰ Thời hạn đăng ký: đến 14h00, Thứ Tư, ngày 19/8/2026.
Sau thời gian trên, Ban Tổ chức sẽ dừng tiếp nhận đăng ký để giảng viên gửi tài liệu, bài tập và nội dung ôn tập, giúp học viên có thời gian nghiên cứu và chuẩn bị trước khi tham gia khóa học.
🗓️ Thời gian tập huấn:
🔹 Buổi 1: 19h15–21h30, Thứ Ba, ngày 25/8/2026
🔹 Buổi 2: 19h15–21h30, Thứ Năm, ngày 27/8/2026
🔗 Link đăng ký:
https://forms.gle/6kmYGPAfQECxvPDi9
🔹 Các anh/chị học viên đã đăng ký vui lòng chú ý điện thoại, email hoặc tin nhắn xác nhận để tham gia nhóm Zalo của lớp và nhận tài liệu hướng dẫn.
Trân trọng cảm ơn sự quan tâm của quý thầy cô, phụ huynh và các cá nhân dành cho chương trình!
———————————

Để nâng cao năng lực cho cho các nhà chuyên môn làm việc trong lĩnh vực can thiệp trẻ rối loạn phát triển, đồng thời thúc đẩy Hội thảo toàn quốc về Rối loạn phát triển lần thứ 5 do Hội khoa học Tâm lý- Giáo dục Việt Nam phối hợp...

13/08/2026

🔔 THÔNG BÁO ĐĂNG KÝ THAM DỰ HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA LẦN THỨ 5 VỀ RỐI LOẠN PHÁT TRIỂN

🗓 Thời gian tổ chức: Thứ Sáu, ngày 11/9/2026
🌿 Hội thảo Khoa học Quốc gia lần thứ 5 về Rối loạn Phát triển có chủ đề: "𝐗𝐚̂𝐲 𝐝𝐮̛̣𝐧𝐠 𝐦𝐚̣𝐧𝐠 𝐥𝐮̛𝐨̛́𝐢 𝐭𝐢́𝐜𝐡 𝐡𝐨̛̣𝐩 𝐭𝐫𝐨𝐧𝐠 𝐩𝐡𝐚́𝐭 𝐡𝐢𝐞̣̂𝐧 𝐬𝐨̛́𝐦, đ𝐚́𝐧𝐡 𝐠𝐢𝐚́ 𝐯𝐚̀ 𝐜𝐚𝐧 𝐭𝐡𝐢𝐞̣̂𝐩 𝐜𝐚́𝐜 𝐫𝐨̂́𝐢 𝐥𝐨𝐚̣𝐧 𝐩𝐡𝐚́𝐭 𝐭𝐫𝐢𝐞̂̉𝐧 𝐭𝐡𝐚̂̀𝐧 𝐤𝐢𝐧𝐡"
🌺 Link đăng ký: https://forms.gle/aFnsG3igVdaaFNx39

* Hội thảo do Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; Chương trình Nghiên cứu và Hỗ trợ Sức khỏe tinh thần; Viện Nghiên cứu Khoa học Xã hội và Nhân văn đồng tổ chức; với sự đồng hành của Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Giáo dục Hòa nhập Trẻ Tự kỷ Hoàng Đức và Viện Khoa học Xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

* Hội thảo là diễn đàn kết nối các nhà khoa học, giảng viên, chuyên gia, nhà quản lý, cán bộ thực hành và học viên; cùng chia sẻ các kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn và giải pháp nhằm thúc đẩy sự hình thành và phát triển của mạng lưới phát hiện sớm – đánh giá – can thiệp các rối loạn phát triển thần kinh tại Việt Nam.

📍 Địa điểm: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở Sài Gòn.

* Các thông tin chi tiết về chương trình sẽ tiếp tục được cập nhật trên các kênh truyền thông chính thức của Ban Tổ chức.

* Trân trọng thông báo và kính mời quý đại biểu đăng ký tham dự!

12/08/2026

𝐏𝐨𝐩𝐜𝐨𝐫𝐧 𝐁𝐫𝐚𝐢𝐧: 𝐊𝐡𝐢 𝐧𝐚̃𝐨 𝐛𝐨̣̂ 𝐛𝐢̣ “𝐩𝐡𝐚̂𝐧 𝐦𝐚̉𝐧𝐡” 🚨🍿

* Có những buổi tối, bạn mở điện thoại chỉ để cập nhật tin tức, rồi chợt nhận ra mình đã trôi qua hàng giờ lướt xem hàng chục video ngắn. Có những trang sách bạn đọc mãi không hết, những kế hoạch đã bị gác lại hết lần này tới lần khác, hay những công việc cứ âm thầm kéo dài thêm dù bạn đã đặt sẵn thời hạn cho mình, không phải vì bạn thiếu hứng thú hay khả năng thực hiện, mà bởi tâm trí liên tục bị kéo về phía những tiếng rung quen thuộc - những lời mời gọi bước vào dòng chảy bất tận của tin tức và xu hướng trên mạng xã hội. Giữa đời sống số, nhiều người gọi cảm giác ấy là Popcorn Brain (tạm dịch: não bỏng ngô) - trạng thái mà sự chú ý liên tục bật nảy từ điều này sang điều khác, như những hạt ngô nổ lách tách trong chảo nóng.

𝐏𝐨𝐩𝐜𝐨𝐫𝐧 𝐁𝐫𝐚𝐢𝐧 (𝐍𝐚̃𝐨 𝐁𝐨̉𝐧𝐠 𝐧𝐠𝐨̂) 𝐥𝐚̀ 𝐠𝐢̀?
* “Popcorn Brain” là một thuật ngữ do nhà nghiên cứu David Levy thuộc Đại học Washington giới thiệu vào năm 2011 nhằm mô tả trạng thái tinh thần mà ở đó một người liên tục chuyển từ chủ đề này sang chủ đề khác trong quá trình suy nghĩ. Đây là một dạng suy giảm khả năng tập trung, khiến con người khó chú ý vào một việc duy nhất.

𝐓𝐚̣𝐢 𝐬𝐚𝐨 𝐥𝐚̣𝐢 𝐱𝐮𝐚̂́𝐭 𝐡𝐢𝐞̣̂𝐧 𝐡𝐢𝐞̣̂𝐧 𝐭𝐮̛𝐨̛̣𝐧𝐠 (𝐍𝐚̃𝐨 𝐁𝐨̉𝐧𝐠 𝐧𝐠𝐨̂) 𝐏𝐨𝐩𝐜𝐨𝐫𝐧 𝐁𝐫𝐚𝐢𝐧?
* Trong thời đại bùng nổ của các nền tảng video ngắn, những nội dung chỉ kéo dài vài chục giây nhưng liên tục thay đổi đã tạo nên một dòng kích thích gần như không có điểm dừng khiến cho não bộ dần quen với việc luôn mong đợi điều mới mẻ tiếp theo.
* Do đó, khi đã quen với các kích thích nhanh và liên tục, tâm trí không thể duy trì sự chú ý vào một đối tượng duy nhất trong cùng một thời điểm. Giống như hạt bỏng nổ nhanh trong lò vi sóng, não bộ của chúng ta trở nên hoạt động quá mức và quen với việc luôn mong đợi sự kích thích mới. Theo thời gian, thay vì kiên nhẫn ở lại với một nhiệm vụ cần nhiều thời gian và công sức, ta lại dễ bị cuốn sang một thông báo mới, một đoạn video mới hay một dòng tin tức mới, sự chú ý vì thế bị chia nhỏ thành nhiều mảnh.

* Tuy vậy, Popcorn Brain không xuất hiện chỉ vì chúng ta sử dụng điện thoại hay mạng xã hội. Điều đáng nói là môi trường số ngày nay được thiết kế để liên tục cạnh tranh sự chú ý của con người. Mỗi lần vuốt màn hình, mỗi thông báo hay mỗi video mới đều là một lời mời gọi khiến não bộ dần quen với nhịp điệu của những phần thưởng tức thời.

* Điều này khiến chúng ta có cảm giác mình tiếp nhận rất nhiều thông tin, nhưng phần lớn chỉ dừng lại ở bề mặt. Não bộ trở nên “đầy” dữ liệu hơn là giàu tri thức, có thể dễ dàng thấy được việc chúng ta liên tục tiếp xúc với rất nhiều nội dung nhưng thực chất lại khó ghi nhớ sâu hay suy nghĩ đủ lâu về một vấn đề.

𝐁𝐚̆̀𝐧𝐠 𝐜𝐡𝐮̛́𝐧𝐠 𝐤𝐡𝐨𝐚 𝐡𝐨̣𝐜 𝐡𝐢𝐞̣̂𝐧 𝐧𝐚𝐲 𝐧𝐨́𝐢 𝐠𝐢̀?
* Nhiều nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý học và khoa học thần kinh đã chỉ ra rằng việc liên tục chuyển đổi giữa nhiều nguồn thông tin có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì sự chú ý.

* Một nghiên cứu tổng hợp dữ liệu quy mô lớn từ 71 nghiên cứu với sự tham gia của khoảng 98.000 người cũng đã chỉ ra sự liên quan đáng lo ngại giữa việc xem video ngắn trong thời gian dài với tình trạng suy giảm khả năng tập trung, trí nhớ, chất lượng giấc ngủ và sức khoẻ tâm thần của mỗi cá nhân. Cụ thể, những người sử dụng video ngắn nhiều hơn có xu hướng khó duy trì sự chú ý, giảm khả năng tự kiểm soát, suy giảm trí nhớ ngắn hạn và trải nghiệm mức độ căng thẳng, lo âu cao hơn. Một số nghiên cứu trong phân tích tổng hợp cũng ghi nhận hoạt động yếu hơn ở các vùng não liên quan đến kiểm soát hành vi và ra quyết định. Bên cạnh đó, việc tiếp xúc với nội dung có nhịp độ nhanh, đặc biệt vào buổi tối, có thể làm chậm quá trình tiết melatonin - là một hormone quan trọng giúp điều hòa giấc ngủ. Trẻ em, thanh thiếu niên và người trưởng thành đều có nguy cơ chịu ảnh hưởng từ xu hướng này.

* Một khảo sát của Desai và cộng sự (2025) trên 1.364 người tham gia tại Ấn Độ cho thấy nhiều người tự ghi nhận các biểu hiện phù hợp với hiện tượng Popcorn Brain như thường xuyên kiểm tra điện thoại, khó duy trì sự tập trung, bồn chồn khi không thể truy cập thiết bị và cảm giác sợ bỏ lỡ thông tin (FOMO).

* Các nghiên cứu về đa nhiệm truyền thông cũng cho thấy những người thường xuyên chuyển đổi giữa nhiều nguồn thông tin có xu hướng gặp khó khăn hơn trong việc duy trì tập trung và lọc bỏ những yếu tố gây xao nhãng. Công trình của Ophir, Nass và Wagner (2009) là một trong những nghiên cứu tiêu biểu cho thấy mối liên hệ giữa thói quen đa nhiệm với sự suy giảm kiểm soát chú ý.

* Sự chú ý của mỗi chúng ta vốn không phải là một ngọn đèn bất tận. Mỗi người chỉ có thể duy trì sự tập trung trong một khoảng thời gian nhất định. Khi sự chú ý bị chia nhỏ bởi quá nhiều tác vụ và quá nhiều tín hiệu cùng lúc tranh giành tâm trí, “ngọn đèn” ấy sẽ cháy nhanh hơn bao giờ hết.

* Trong cuốn Attention Span: A Groundbreaking Way to Restore Balance, Happiness and Productivity (Tạm dịch tiếng Việt: Khoảng chú ý - Phương pháp đột phá để lấy lại sự cân bằng, hạnh phúc và năng suất), nhà khoa học Gloria Mark cho biết thời gian trung bình con người duy trì sự chú ý trên một nội dung trước màn hình đã giảm từ khoảng 2,5 phút vào năm 2004 xuống 75 giây vào năm 2012, và chỉ còn khoảng 47 giây vào đầu năm 2021. Dù không thể quy toàn bộ nguyên nhân cho mạng xã hội, môi trường số với vô số kích thích cạnh tranh được xem là một trong những yếu tố góp phần vào xu hướng này.

𝐍𝐡𝐮̛̃𝐧𝐠 𝐧𝐠𝐨̣̂ 𝐧𝐡𝐚̣̂𝐧 𝐩𝐡𝐨̂̉ 𝐛𝐢𝐞̂́𝐧
* Ngộ nhận đầu tiên là xem Popcorn Brain như một chẩn đoán y khoa. Thực chất, đây chỉ là một khái niệm mô tả xu hướng hành vi và trải nghiệm chủ quan của con người trong môi trường số, dùng để mô tả cảm giác tâm trí liên tục "nổ tung" với những kích thích mới.

* Ngộ nhận thứ hai là coi công nghệ như “thủ phạm”. Thực tế, công nghệ cũng mang lại rất nhiều giá trị trong quá trình học tập, làm việc và kết nối của mỗi cá nhân. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm hơn là cách chúng ta sử dụng công nghệ và mức độ cân bằng trong cuộc sống hằng ngày.

* Cuối cùng, nhiều người tin rằng khả năng tập trung một khi đã suy giảm thì không thể lấy lại. Tuy nhiên, điều này hoàn toàn không đúng. Não bộ có tính mềm dẻo thần kinh (neuroplasticity) rất lớn, và chính những thói quen lặp đi lặp lại sẽ định hình cách chúng ta chú ý. Do đó, cũng giống như cơ bắp có thể khỏe lên nhờ tập luyện đều đặn, khả năng tập trung cũng hoàn toàn có thể được rèn luyện trở lại.

𝐘́ 𝐧𝐠𝐡𝐢̃𝐚 đ𝐨̂́𝐢 𝐯𝐨̛́𝐢 đ𝐨̛̀𝐢 𝐬𝐨̂́𝐧𝐠
* Popcorn Brain gợi mở một câu hỏi sâu xa hơn: ta muốn sống với nhịp điệu nào? Khi mọi thứ đều diễn ra thật nhanh, những khoảng lặng bỗng nhiên lại trở nên quý giá. Ví như một cuộc trò chuyện không bị ngắt quãng, một buổi chiều thong thả đọc sách hay chỉ vài phút thư thái ngắm mưa bên cửa sổ,.. Đó không chỉ là sự nghỉ ngơi mà còn là không gian để những ý tưởng có thời gian được lắng lại, những ký ức có cơ hội được lưu giữ và sự sáng tạo có thể được bén rễ.

* Khả năng chú ý, vì thế, không chỉ là kỹ năng nhận thức mà còn là một cách sống. Ta trao sự chú ý cho điều gì, cũng chính là đang trao một phần đời mình cho điều ấy.

𝐍𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 đ𝐨̣𝐜 𝐜𝐨́ 𝐭𝐡𝐞̂̉ 𝐥𝐚̀𝐦 𝐠𝐢̀?
* Sự thay đổi có thể bắt đầu từ những bước nhỏ: tắt bớt thông báo, dành thời gian đọc một cuốn sách mỗi ngày, giới hạn thời gian xem video ngắn, hay đơn giản là đi bộ mà không cầm theo điện thoại... Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả là ta học cách ở lại trọn vẹn với một việc đang làm.

* Trong thời đại số nơi công nghệ không ngừng phát triển và những thông tin mới liên tục xuất hiện, rất khó để có thể từ bỏ việc sử dụng công nghệ. Do đó, việc cần thiết là tạo ra những “khoảng thở” cho tâm trí, để bộ não được nhớ lại cảm giác của sự tĩnh lặng. Giữa những tiếng “lách tách” của vô vàn thông tin, ta vẫn có thể gìn giữ một vùng trời bình yên bên trong mình - nơi sự chú ý không bị kéo đi, mà được trao gửi một cách có ý thức.
-----------------------------------
Nguồn tham khảo:
1. Desai, U., Gadara, B., Vinzuda, R., & Doshi, D. R. (2025). A psychological survey on popcorn brain. International Journal of Innovative Research in Technology (IJIRT), 11(9).https://ijirt.org/publishedpaper/IJIRT172936_PAPER.pdf
2. Freedom. (2025b, September 24). Can you rebuild focus? A guide to overcoming a short attention span. Freedom Matters. https://freedom.to/blog/overcoming-a-short-attention-span/
3. Ophir, E., Nass, C., & Wagner, A. D. (2009). Cognitive control in media multitaskers. Proceedings of the National Academy of Sciences, 106(37), 15583–15587. https://doi.org/10.1073/pnas.0903620106

11/08/2026

📌 ĐĂNG KÝ THAM DỰ HỘI THẢO TẠI ĐÂY:
👉 https://docs.google.com/forms/d/1pq2-nrMg-Tl8ufEXbUW2FcfrCSaqvfuxj3BmwwrOxzQ/edit

🔔 THÔNG BÁO ĐIỀU CHỈNH THỜI GIAN TỔ CHỨC HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA LẦN THỨ 5 VỀ RỐI LOẠN PHÁT TRIỂN

* Nhằm tạo điều kiện thuận lợi để quý thầy cô, các nhà khoa học, chuyên gia, anh/chị và quý đại biểu chủ động sắp xếp lịch công tác, đặt vé và đăng ký tham dự, Ban Tổ chức trân trọng thông báo điều chỉnh thời gian tổ chức Hội thảo Khoa học Quốc gia lần thứ 5 về Rối loạn Phát triển.

🗓 Thời gian tổ chức mới: Thứ Sáu, ngày 11/9/2026
(Thay cho thời gian dự kiến ban đầu: Thứ Bảy, ngày 29/8/2026).

* Việc điều chỉnh thời gian nhằm tránh kỳ nghỉ lễ Quốc khánh năm 2026, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác tổ chức và sự tham dự của đại biểu trên cả nước.

🌿 Hội thảo Khoa học Quốc gia lần thứ 5 về Rối loạn Phát triển có chủ đề: "𝐗𝐚̂𝐲 𝐝𝐮̛̣𝐧𝐠 𝐦𝐚̣𝐧𝐠 𝐥𝐮̛𝐨̛́𝐢 𝐭𝐢́𝐜𝐡 𝐡𝐨̛̣𝐩 𝐭𝐫𝐨𝐧𝐠 𝐩𝐡𝐚́𝐭 𝐡𝐢𝐞̣̂𝐧 𝐬𝐨̛́𝐦, đ𝐚́𝐧𝐡 𝐠𝐢𝐚́ 𝐯𝐚̀ 𝐜𝐚𝐧 𝐭𝐡𝐢𝐞̣̂𝐩 𝐜𝐚́𝐜 𝐫𝐨̂́𝐢 𝐥𝐨𝐚̣𝐧 𝐩𝐡𝐚́𝐭 𝐭𝐫𝐢𝐞̂̉𝐧 𝐭𝐡𝐚̂̀𝐧 𝐤𝐢𝐧𝐡"

* Hội thảo do Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; Chương trình Nghiên cứu và Hỗ trợ Sức khỏe tinh thần; Viện Nghiên cứu Khoa học Xã hội và Nhân văn đồng tổ chức; với sự đồng hành của Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Giáo dục Hòa nhập Trẻ Tự kỷ Hoàng Đức và Viện Khoa học Xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

* Hội thảo là diễn đàn kết nối các nhà khoa học, giảng viên, chuyên gia, nhà quản lý, cán bộ thực hành và học viên; cùng chia sẻ các kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn và giải pháp nhằm thúc đẩy sự hình thành và phát triển của mạng lưới phát hiện sớm – đánh giá – can thiệp các rối loạn phát triển thần kinh tại Việt Nam.

📍 Địa điểm: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở Sài Gòn.

* Ban Tổ chức kính mong quý thầy cô, anh/chị và quý đại biểu lưu ý thời gian mới: ngày 11/9/2026 để thuận tiện sắp xếp công việc, đặt vé và chuẩn bị tham dự Hội thảo.

* Các thông tin chi tiết về chương trình sẽ tiếp tục được cập nhật trên các kênh truyền thông chính thức của Ban Tổ chức.

* Trân trọng thông báo và kính mời quý đại biểu đăng ký tham dự!

06/08/2026

📢 THÔNG BÁO ĐIỀU CHỈNH THỜI GIAN TỔ CHỨC HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA LẦN THỨ 5 VỀ RỐI LOẠN PHÁT TRIỂN

Để tạo điều kiện thuận lợi cho quý thầy cô, các nhà khoa học, chuyên gia, anh/chị và quý đại biểu chủ động thu xếp thời gian, đặt vé, sắp xếp lịch công tác và đăng ký tham dự, Ban Tổ chức trân trọng thông báo điều chỉnh thời gian tổ chức Hội thảo Khoa học Quốc gia lần thứ 5 về Rối loạn Phát triển.

📅 Thời gian tổ chức mới: Thứ Sáu, ngày 11/9/2026
(Thay cho thời gian dự kiến ban đầu là Thứ Bảy, ngày 29/8/2026).

Việc điều chỉnh được thực hiện do thời gian dự kiến ban đầu trùng với kỳ nghỉ lễ Quốc khánh năm 2026, nhằm bảo đảm điều kiện thuận lợi hơn cho công tác tổ chức cũng như sự tham dự của các đại biểu trên cả nước.

🌟 Hội thảo Khoa học Quốc gia lần thứ 5 về Rối loạn Phát triển với chủ đề "𝐗𝐚̂𝐲 𝐝𝐮̛̣𝐧𝐠 𝐦𝐚̣𝐧𝐠 𝐥𝐮̛𝐨̛́𝐢 𝐭𝐢́𝐜𝐡 𝐡𝐨̛̣𝐩 𝐭𝐫𝐨𝐧𝐠 𝐩𝐡𝐚́𝐭 𝐡𝐢𝐞̣̂𝐧 𝐬𝐨̛́𝐦, đ𝐚́𝐧𝐡 𝐠𝐢𝐚́ 𝐯𝐚̀ 𝐜𝐚𝐧 𝐭𝐡𝐢𝐞̣̂𝐩 𝐜𝐚́𝐜 𝐫𝐨̂́𝐢 𝐥𝐨𝐚̣𝐧 𝐩𝐡𝐚́𝐭 𝐭𝐫𝐢𝐞̂̉𝐧 𝐭𝐡𝐚̂̀𝐧 𝐤𝐢𝐧𝐡" là sự kiện khoa học do Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Chương trình Nghiên cứu và Hỗ trợ Sức khỏe tinh thần, Viện Nghiên cứu Khoa học Xã hội và Nhân văn đồng tổ chức; với sự đồng hành của Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Giáo dục Hòa nhập Trẻ Tự kỷ Hoàng Đức và Viện Khoa học Xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Hội thảo là diễn đàn kết nối các nhà khoa học, giảng viên, chuyên gia, nhà quản lý, cán bộ thực hành và học viên nhằm chia sẻ kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn và các giải pháp thúc đẩy mạng lưới phát hiện sớm, đánh giá và can thiệp các rối loạn phát triển thần kinh tại Việt Nam.

💙 Ban Tổ chức kính mong quý thầy cô, anh/chị và quý đại biểu lưu ý thời gian mới (11/9/2026) để thuận tiện trong việc sắp xếp công việc, đặt vé và chuẩn bị tham dự Hội thảo.

📍 Địa điểm: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (Cơ sở Sài Gòn).

Các thông tin chi tiết về chương trình sẽ tiếp tục được cập nhật trên các kênh truyền thông chính thức của Ban Tổ chức.

Trân trọng thông báo!

05/08/2026

Vĩnh biệt Thầy- GS.VS.NGND Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam. Chúng em biết ơn thầy rất nhiều! Nhờ tầm nhìn và công lao đóng góp chuyên môn của Thầy mà hôm nay chúng em mới có CAPE- Ban Tâm lý học- Giáo dục học ứng dụng và VNSP- Mạng Lưới Các Nhà Tâm Lý Học Đường Việt Nam!🙏

https://giaoduc.net.vn/gsvsngnd-pham-minh-hac-nguoi-thay-giup-toi-theo-duoi-va-phat-trien-su-nghiep-khoa-hoc-giao-duc-post261811.gd
https://hoitamlygiaoduc.org/vo-cung-thuong-tiec-giao-su-vien-si-nha-giao-nhan-dan-pham-minh-hac-nguoi-dat-nen-mong-cho-chuyen-nganh-tam-ly-hoc-quan-su-viet-nam/
https://giaoducthoidai.vn/gstskhvs-pham-minh-hac-nguoi-gieo-hat-mam-tri-thuc-tam-ly-giao-duc-post787008.html?zarsrc=30&utm_source=zalo&utm_medium=zalo&utm_campaign=zalo&fbclid=IwY2xjawTfj0BleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFhU3dkQWNqV01vcnJjdEF2c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHhjx8lFsx_nYKz2CnFzVG-Kr_ZJMpGpvPeyStLYKHkmlKTCq6EXiW_9sIPuf_aem_Cwyxi3InSbu1ChFD21paMw
https://thanhnien.vn/vinh-biet-gs-pham-minh-hac-bac-dai-su-cua-nganh-giao-duc-viet-nam-185260731142835195.htm?utm_source=zalo&utm_medium=zalo&utm_campaign=zalo&zarsrc=30&gidzl=QUvzLqbZ4mLiyNfJH7WN2cRtVLXOUqOCAQ4eLGvxGWOfy7vV22aVNtocT0qFBnu8AA8b36GGl5XXIsCG1W&fbclid=IwY2xjawTfj45leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFhU3dkQWNqV01vcnJjdEF2c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHr4SbNDAtFGZxiNJjPMaNw4CXCmXdMvxbGAiDfVTrSSBxhCS4xjbeBc3Y9YT_aem_9KLCxTHO6uXJwERhqf6ufA

02/08/2026

🌺 THÔNG BÁO TẬP HUẤN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO CÁC NHÀ CHUYÊN MÔN LÀM VIỆC TRONG LĨNH VỰC CAN THIỆP TRẺ RỐI LOẠN PHÁT TRIỂN (RLPT)

* Để nâng cao năng lực cho cho các nhà chuyên môn làm việc trong lĩnh vực can thiệp trẻ rối loạn phát triển, đồng thời thúc đẩy Hội thảo toàn quốc về Rối loạn phát triển lần thứ V do Hội khoa học Tâm lý- Giáo dục Việt Nam phối hợp tổ chức với Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn TP. HCM vào ngày 11 tháng 9 năm 2026.

* Ban Tâm lý học- Giáo dục học ứng dụng thuộc Hội khoa học Tâm lý- Giáo dục Việt Nam phối hợp với Viện Khoa học Xã hội- Trường ĐHSP Hà Nội tổ chức tập huấn trực tuyến 02 buổi về chủ đề “𝐍𝐠𝐮𝐲𝐞̂𝐧 𝐥𝐲́, 𝐜𝐚́𝐜 𝐜𝐡𝐢𝐞̂́𝐧 𝐥𝐮̛𝐨̛̣𝐜 𝐜𝐚𝐧 𝐭𝐡𝐢𝐞̣̂𝐩 𝐩𝐡𝐚̂𝐧 𝐭𝐢́𝐜𝐡 𝐡𝐚̀𝐧𝐡 𝐯𝐢 𝐮̛́𝐧𝐠 𝐝𝐮̣𝐧𝐠 (𝐀𝐁𝐀) 𝐜𝐨̛ 𝐛𝐚̉𝐧 𝐯𝐚̀ 𝐧𝐡𝐮̛̃𝐧𝐠 𝐡𝐢𝐞̂̉𝐮 𝐥𝐚̂̀𝐦 𝐤𝐡𝐢 𝐮̛́𝐧𝐠 𝐝𝐮̣𝐧𝐠 𝐜𝐡𝐨 𝐭𝐫𝐞̉ 𝐫𝐨̂́𝐢 𝐥𝐨𝐚̣𝐧 𝐩𝐡𝐚́𝐭 𝐭𝐫𝐢𝐞̂̉𝐧.” 💪

🎯 𝗠ụ𝗰 𝘁𝗶ê𝘂

- Giới thiệu các khái niệm, nguyên lý và chiến lược can thiệp Phân tích hành vi ứng dụng (ABA)
- Làm rõ những hiểu lầm phổ biến về lý thuyết và thực hành ABA
- Phân tích những sai lầm thường gặp khi áp dụng ABA trong can thiệp cho trẻ có RLPT, đặc biệt trong dạy kỹ năng mới và quản lý hành vi.
- Giới thiệu và hướng dẫn các chiến lược can thiệp cơ bản trong thực hành dạy kỹ năng mới cho trẻ.

👥 Đố𝗶 𝘁ượ𝗻𝗴 𝘁ậ𝗽 𝗵𝘂ấ𝗻

- Các cá nhân và đơn vị trực thuộc Hội và Viện Khoa học Xã hội.
- Các cá nhân và đơn vị ngoài Hội.

👩‍🏫 𝗚𝗶ả𝗻𝗴 𝘃𝗶ê𝗻 𝘁ậ𝗽 𝗵𝘂ấ𝗻: ThS. Hồ Thị Huyền Thương-Thạc sĩ Phân tích hành vi ứng dụng, BCBA.

🗓️ 𝗧𝗵ờ𝗶 𝗴𝗶𝗮𝗻, 𝗵ì𝗻𝗵 𝘁𝗵ứ𝗰 𝘃à 𝗰𝗵ứ𝗻𝗴 𝗻𝗵ậ𝗻

💻 𝗛ì𝗻𝗵 𝘁𝗵ứ𝗰: Tập huấn trực tuyến (online) qua Zoom.

📜 𝗖𝗵ứ𝗻𝗴 𝗻𝗵ậ𝗻: Cấp bởi Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam và Viện Khoa học Xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

⏰ 𝗧𝗵ờ𝗶 𝗴𝗶𝗮𝗻: Từ 19h15 đến 21h30

- Buổi 1: Thứ Ba, ngày 25/8/2026.
- Buổi 2: Thứ Năm, ngày 27/8/2026.

💰 𝗞𝗶𝗻𝗵 𝗽𝗵í

- Học viên thuộc các đơn vị (Viện, Trung tâm, Chi hội) trực thuộc Hội: 400.000 đồng/người (đăng ký theo danh sách chung của Trung tâm hoặc Viện trực thuộc Hội và nộp phí theo đơn vị).
- Học viên ngoài Hội: 800.000 đồng/người.

🏦 𝗛ì𝗻𝗵 𝘁𝗵ứ𝗰 𝗻ộ𝗽 𝗽𝗵í

Nộp vào tài khoản Hội theo cú pháp: Tên cá nhân, đơn vị - ABA - Số điện thoại
Ví dụ: Trung tâm Hoa Mai (hoặc Nguyễn Văn A) - ABA - 091…

💳 𝗧𝗵ô𝗻𝗴 𝘁𝗶𝗻 𝘁à𝗶 𝗸𝗵𝗼ả𝗻

- Số tài khoản: 118000122587
- Chủ tài khoản: Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam
- Ngân hàng: VietinBank

Sau khi hoàn tất đăng ký, vui lòng chuyển khoản theo thông tin hướng dẫn và gửi ảnh biên lai qua Zalo số 0708.822.546 (Ms. Hồng Hạnh) để Ban Tổ chức xác minh thanh toán và đưa vào nhóm Zalo chung.

🔗 𝗟𝗶𝗻𝗸 đă𝗻𝗴 𝗸ý: https://forms.gle/6kmYGPAfQECxvPDi9

29/07/2026

PHIẾU KHẢO SÁT XÂY DỰNG MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ - CAN THIỆP LIÊN NGÀNH TÍCH HỢP CÔNG NGHỆ SỐ DÀNH CHO TRẺ RỐI LOẠN PHÁT TRIỂN 💪

https://forms.gle/LpuJdaigasSktZoM8

Kính nhờ các thầy cô & anh/chị ở các Trung tâm, các Viện, các cơ sở làm việc với trẻ rối loạn phát triển trả lời phiếu và chia sẻ link với các giáo viên/chuyên viên & cán bộ tại cơ sở của các anh chị! 🍀

Phiếu khảo sát thuộc đề tài phối hợp giữa Ban Tâm lý học- Giáo dục học ứng dụng trực thuộc Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam và Viện Khoa học Xã hội, trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Trân trọng cảm ơn các thầy cô & anh/chị!

27/07/2026

HỘI NGHỊ TỔNG KẾT CÔNG TÁC KIỂM TRA CÁC ĐƠN VỊ NĂM 2025 VÀ 6 THÁNG ĐẦU NĂM 2026 💪

* Ngày 23/7/2026, tại Hà Nội, Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam đã tổ chức Hội nghị tổng kết công tác kiểm tra các đơn vị năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

* Hội nghị do PGS.TS Trần Kiều - Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam chủ trì, với sự tham dự của các Phó Chủ tịch Hội, lãnh đạo Văn phòng Hội và Trưởng các Đoàn kiểm tra.

* Hội nghị được tổ chức nhằm đánh giá toàn diện tình hình hoạt động của các đơn vị trực thuộc; xem xét việc chấp hành Điều lệ Hội, các quy định của pháp luật; đồng thời đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng chuyên môn và hiệu quả hoạt động trong toàn hệ thống.

* Thực hiện Quyết định số 45/QĐ-HKHTL-GDVN ngày 25 tháng 5 năm 2026 của Chủ tịch Hội, 11 Đoàn kiểm tra đã tiến hành kiểm tra thực tế tại 38 đơn vị trực thuộc (gồm 3 Viện, 33 Trung tâm, 1 Văn phòng tham vấn trị liệu và 1 Chi hội) trải dài trên 8 tỉnh, thành phố: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Khánh Hòa, Hải Phòng, Bắc Ninh, Tuyên Quang, Phú Thọ…

* Nội dung kiểm tra tập trung vào những vấn đề quan trọng như: tư cách pháp nhân, cơ cấu tổ chức và nhân sự; việc chấp hành Điều lệ Hội; thực hiện chính sách thuế và bảo hiểm xã hội; điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và an toàn phòng cháy, chữa cháy; hoạt động nghiên cứu khoa học, đánh giá, can thiệp, trị liệu; bảo mật hồ sơ khách hàng; đạo đức nghề nghiệp và công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ.

* Kết quả kiểm tra cho thấy các đơn vị trực thuộc Hội tiếp tục có sự phát triển về quy mô tổ chức và chất lượng chuyên môn. Tổng số nhân sự chính nhiệm tại các viện và trung tâm là 378 người, cùng 24 nhân sự kiêm nhiệm. Đội ngũ lãnh đạo, cán bộ chuyên môn và nhân sự trực tiếp tham gia can thiệp, trị liệu cơ bản đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo.

* Trong kỳ báo cáo, các trung tâm đã thực hiện can thiệp, trị liệu cho 3.234 trẻ có rối loạn phát triển như rối loạn phổ tự kỷ, chậm nói, tăng động giảm chú ý và các khó khăn liên quan. Tính từ khi thành lập đến nay, tổng số trẻ được hỗ trợ đã vượt 8.740 em. Tại nhiều trung tâm, tỷ lệ trẻ có khả năng hòa nhập cộng đồng sau quá trình can thiệp đạt từ 30% đến 40%.

* Hoạt động nghiên cứu và ứng dụng khoa học cũng được các đơn vị quan tâm, với 24 đề tài nghiên cứu khoa học đã được triển khai. Các đơn vị từng bước thực hiện quy trình đánh giá và can thiệp dựa trên bằng chứng khoa học, tăng cường quản lý hồ sơ, bảo mật thông tin khách hàng và tuân thủ các quy định liên quan.

* Tại phiên thảo luận, đại diện các Đoàn kiểm tra đã trao đổi thẳng thắn về những kết quả đạt được, đồng thời chỉ ra một số khó khăn trong quá trình hoạt động. Trong đó, nổi bật là tình trạng thiếu nhân sự có chuyên môn, khó tuyển dụng và duy trì đội ngũ; hạn chế về năng lực nghiên cứu khoa học; những vướng mắc liên quan đến thuế, tài chính, bảo hiểm và cơ chế hoạt động của các đơn vị thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ cộng đồng.

* Phát biểu kết luận Hội nghị, PGS.TS Trần Kiều - Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam khẳng định công tác kiểm tra định kỳ là hoạt động thiết yếu, góp phần đưa các đơn vị trực thuộc đi vào nền nếp, nâng cao chất lượng hoạt động và khẳng định những giá trị đóng góp thiết thực đối với xã hội.

* Trong thời gian tới, Hội sẽ tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm theo kết luận của Chủ tịch Hội. Trước hết, công tác kiểm tra sẽ tiếp tục được duy trì và mở rộng, tăng số lượng đơn vị được kiểm tra hằng năm nhằm bảo đảm chất lượng hoạt động trong toàn hệ thống.

* Bên cạnh đó, Hội sẽ chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn và quản lý thông qua các chương trình tập huấn, hội thảo chuyên đề, đồng thời xây dựng mạng lưới kết nối, chia sẻ kinh nghiệm giữa các trung tâm và đơn vị trực thuộc.

* Hội cũng sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước để hỗ trợ tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc liên quan đến chính sách thuế, chế độ bảo hiểm và phúc lợi cho người lao động tại các trung tâm.

* Cùng với đó, công tác báo cáo sẽ từng bước được chuẩn hóa, thực hiện đầy đủ và định kỳ. Hoạt động thi đua, bình xét và khen thưởng cũng sẽ được chú trọng, bảo đảm kịp thời ghi nhận các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong quá trình hoạt động.

* Hội nghị đã khép lại thành công, góp phần định hướng hoạt động của các đơn vị trực thuộc theo hướng ngày càng chuyên nghiệp, hiệu quả và phát triển bền vững. 🍀💪

🔗 𝐗𝐞𝐦 𝐧𝐨̣̂𝐢 𝐝𝐮𝐧𝐠 đ𝐚̂̀𝐲 đ𝐮̉ 𝐭𝐚̣𝐢:
https://hoitamlygiaoduc.org/hoi-nghi-tong-ket-cong-tac-kiem-tra-cac-don-vi-nam-2025-va-6-thang-dau-nam-2026/

22/07/2026

𝐓𝐡𝐮𝐚̣̂𝐭 𝐧𝐠𝐮̛̃ 𝐭𝐚̂𝐦 𝐥𝐲́ đ𝐚𝐧𝐠 𝐭𝐫𝐨̛̉ 𝐭𝐡𝐚̀𝐧𝐡 "𝐭𝐢𝐞̂́𝐧𝐠 𝐥𝐨́𝐧𝐠" 𝐜𝐮̉𝐚 𝐠𝐢𝐨̛́𝐢 𝐭𝐫𝐞̉ ❓

"Tôi bị OCD vì thích bàn làm việc gọn gàng."
"Hôm nay trầm cảm quá."
"Mối quan hệ đó toxic lắm."
"Anh ấy đang gaslight cô ấy."
"Sau chuyện này tôi bị trauma đi làm luôn."

* Những câu nói này giờ đây đang xuất hiện khắp nơi, chúng ta thường xuyên thấy trên trên mạng xã hội, đến mức người ta gần như quên mất chúng vốn không phải tiếng lóng. OCD, trầm cảm, toxic, gaslight, trauma đều là những thuật ngữ chuyên môn của tâm lý học và tâm thần học, được xây dựng để mô tả những rối loạn cần chẩn đoán lâm sàng, chứ không phải để than vãn cho vui. Vậy câu hỏi được đặt ra là: xã hội đang hiểu biết hơn về sức khỏe tinh thần, hay chúng ta chỉ đang mượn ngôn ngữ y khoa để nói về những cảm xúc rất đỗi bình thường?

* Điều đầu tiên cần được nhìn thấy đó là nhận thức cộng đồng về sức khỏe tâm thần đã dần tiến bộ hơn. Ngày xưa, buồn bã kéo dài, mất ngủ, lo âu hay kiệt sức thường bị gán cho là yếu đuối, thiếu ý chí. Hiện nay, phần lớn người ta đã biết đây có thể là dấu hiệu cần chuyên gia đánh giá. Người gặp khó khăn tìm đến hỗ trợ sớm hơn. Kỳ thị cũng giảm bớt phần nào.

* Nhưng song song đó là một hiện tượng mà nhà tâm lý học Nick Haslam gọi tên: "sự mở rộng khái niệm" (concept creep). Nhà tâm lý học Nick Haslam (2016) gọi hiện tượng này là sự mở rộng khái niệm. Theo ông, các khái niệm liên quan đến tổn hại, đau khổ và bệnh lý ngày càng bao quát nhiều tình huống hơn trước. Khái niệm áp dụng cho những trường hợp nhẹ hơn so với trước đây. Ví dụ như sang chấn tâm lý ngày trước được dùng để mô tả phản ứng sau những biến cố đặc biệt nghiêm trọng như chiến tranh, bạo lực và thiên tai; tuy nhiên, ngày nay, từ ngữ còn được dùng để miêu tả những trải nghiệm khó chịu trong cuộc sống hàng ngày như bị từ chối tình cảm. Theo Haslam và cộng sự (2021), sự mở rộng khái niệm này có liên hệ với một hiện tượng lớn hơn gọi là tâm thần hóa đời sống. Đây là quá trình mà ngày càng nhiều trải nghiệm, cảm xúc và hành vi vốn được xem là một phần bình thường của cuộc sống được diễn giải bằng ngôn ngữ của các rối loạn tâm thần. Cảm giác buồn sau khi chia tay có thể nhanh chóng được gọi là trầm cảm; sự lo lắng trước kỳ thi được mô tả là rối loạn lo âu; việc thích sắp xếp đồ đạc gọn gàng được gọi là rối loạn ám ảnh cưỡng chế. Điều cần lưu ý là những trải nghiệm này không phải lúc nào cũng phản ánh một rối loạn tâm thần theo tiêu chuẩn chuyên môn.

* Vấn đề là những trải nghiệm này không phải lúc nào cũng đáp ứng tiêu chuẩn chẩn đoán thật sự. Khi ranh giới giữa "cảm xúc bình thường" và "bệnh lý" mờ dần, cả xã hội có nguy cơ bệnh lý hóa những thứ vốn dĩ là một phần tất yếu của sống.

* Mạng xã hội càng làm chuyện này rõ hơn. Foulkes và Andrews (2023) cảnh báo rằng việc tiếp xúc thường xuyên với các nội dung về sức khỏe tâm thần cũng có thể tạo ra một hệ quả không mong muốn. Khi các thuật ngữ chuyên môn được trình bày dưới dạng ngắn gọn, đơn giản và dễ đồng cảm, người xem có thể tự gán nhãn cho bản thân chỉ dựa trên một vài biểu hiện phổ biến, hoặc đồng nhất quá mức với các mô tả về rối loạn tâm thần. Haslam và Tse (2025) cũng nhấn mạnh một nghịch lý đáng chú ý: con người ngày càng giỏi hơn trong việc nhận biết các rối loạn tâm thần, nhưng đồng thời lại kém hơn trong việc nhận ra những đau khổ và cảm xúc vẫn nằm trong phạm vi bình thường của cuộc sống. Điều này cho thấy việc nâng cao hiểu biết về sức khỏe tâm thần là cần thiết, nhưng cần đi kèm với khả năng phân biệt giữa phản ứng tâm lý bình thường và rối loạn tâm thần cần được chẩn đoán và can thiệp chuyên môn.

* Đây là một số ngộ nhận mà chúng ta thường thấy xuất hiện trong đời sống:
- "𝐂𝐚̉𝐦 𝐱𝐮́𝐜 𝐦𝐚̣𝐧𝐡 𝐧𝐠𝐡𝐢̃𝐚 𝐥𝐚̀ 𝐜𝐨́ 𝐫𝐨̂́𝐢 𝐥𝐨𝐚̣𝐧.": Buồn nhiều là trầm cảm, lo nhiều là rối loạn lo âu, căng thẳng là sang chấn… nhiều người mặc định vậy. Nhưng tâm lý học luôn phân biệt rõ giữa cảm xúc, phản ứng bình thường trước nghịch cảnh, và rối loạn tâm thần cần chẩn đoán lâm sàng. Thi trượt, buồn vài ngày, không muốn nói chuyện với ai đều là những phản ứng và cảm xúc hoàn toàn bình thường. Chỉ khi triệu chứng kéo dài, đi kèm nhiều biểu hiện khác, và thực sự cản trở học tập, công việc, các mối quan hệ, người ta mới cân nhắc khả năng mắc rối loạn trầm cảm.

- "𝐆𝐢𝐨̂́𝐧𝐠 𝐯𝐚̀𝐢 𝐝𝐚̂́𝐮 𝐡𝐢𝐞̣̂𝐮 𝐥𝐚̀ 𝐜𝐡𝐚̆́𝐜 𝐦𝐚̆́𝐜 𝐫𝐨̂̀𝐢.": Đây là kiểu tự chẩn đoán rất phổ biến hiện nay. Nhưng triệu chứng có thể xuất hiện ở người hoàn toàn khỏe mạnh, có thể là biểu hiện của nhiều thứ khác nhau như thiếu ngủ, stress, thay đổi nội tiết. Chẩn đoán thật sự cần nhìn vào thời gian, tần suất, mức độ, ảnh hưởng chức năng, và loại trừ các nguyên nhân khác. Một bảng kiểm trên mạng không làm được việc đó.

- "𝐓𝐡𝐮𝐚̣̂𝐭 𝐧𝐠𝐮̛̃ 𝐭𝐚̂𝐦 𝐥𝐲́ 𝐜𝐡𝐢̉ 𝐥𝐚̀ 𝐜𝐚́𝐜𝐡 𝐧𝐨́𝐢 𝐜𝐡𝐨 𝐯𝐮𝐢 𝐭𝐡𝐨̂𝐢 𝐦𝐚̀.": Đây mới là ngộ nhận nguy hiểm nhất. Nếu mọi khó chịu vặt vãnh đều gọi là "sang chấn tâm lý", thì những người thật sự trải qua chiến tranh, bạo lực, lạm dụng bị đánh đồng trải nghiệm với một chuyện hoàn toàn khác về mức độ. Vô tình, ta làm loãng đi chính sự công nhận mà họ đáng được nhận.

* Tuy nhiên, việc sử dụng những thuật ngữ chuyên môn ngày càng phổ biến hơn, chúng ta cần suy xét trên cả hai mặt tích cực và tiêu cực. Về mặt tích cực, điều này giúp họ dám tìm hỗ trợ hơn, kỳ thị giảm, khả năng nhận diện cảm xúc của mình lẫn người khác cũng tốt lên. Về mặt trái, sự thông dụng của các thuật ngữ chuyên môn khiến mọi thứ đều thành "bệnh", có thể dẫn tới nguy cơ chẩn đoán sai, can thiệp sai đi kèm. Và tệ hơn cả là việc tự dán nhãn bản thân mà không qua đánh giá chuyên môn nào, điều này có thể âm thầm định hình cách một người nhìn nhận chính mình, đôi khi theo hướng không hề tốt.

* 𝐕𝐚̣̂𝐲 𝐜𝐡𝐮́𝐧𝐠 𝐭𝐚 𝐜𝐨́ 𝐭𝐡𝐞̂̉ 𝐥𝐚̀𝐦 𝐠𝐢̀?
- Chọn lọc nguồn thông tin về sức khỏe tâm thần, ưu tiên thứ có cơ sở khoa học, thay vì nội dung ngắn trên mạng xã hội.
- Phân biệt rạch ròi cảm xúc bình thường với rối loạn cần chẩn đoán.
- Đừng vội đồng nhất bản thân với một nhãn chẩn đoán chỉ vì thấy vài điểm giống.
- Nếu khó khăn kéo dài, thực sự ảnh hưởng cuộc sống, hãy tìm đánh giá chuyên môn, đừng tự đoán.

*Nâng cao hiểu biết về sức khỏe tâm thần là một bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, như Haslam và Tse (2024) lưu ý, hiểu biết này chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm khả năng phân biệt giữa những phản ứng cảm xúc bình thường và những vấn đề cần được can thiệp chuyên môn. Nếu thiếu sự phân định đó, chúng ta có thể ngày càng thành thạo trong việc gọi tên các rối loạn, nhưng lại dần đánh mất khả năng đơn giản là chấp nhận cảm xúc như một phần tự nhiên của trải nghiệm con người.

Nguồn tham khảo:
1. Foulkes, L., & Andrews, J. L. (2023). Are mental health awareness efforts contributing to the rise in reported mental health problems? A call to test the prevalence inflation hypothesis. Perspectives on Psychological Science, 18(3), 573–581. https://doi.org/10.1177/17456916221114293
2. Haslam, N. (2016). Concept creep: Psychology's expanding concepts of harm and pathology. Psychological Inquiry, 27(1), 1–17. https://doi.org/10.1080/1047840X.2016.1082418
3. Haslam, N., & Tse, J. S. Y. (2025). Public awareness of mental illness: Mental health literacy or concept creep? Australasian Psychiatry, 33(1), 4–6. https://doi.org/10.1177/10398562241285876
4. Haslam, N., Tse, J. S. Y., & De Deyne, S. (2021). Concept creep and psychiatrization. Frontiers in Sociology, 6, Article 806147. https://doi.org/10.3389/fsoc.2021.806147
5. Jorm, A. F., Korten, A. E., Jacomb, P. A., Christensen, H., Rodgers, B., & Pollitt, P. (1997). Mental health literacy: A survey of the public's ability to recognise mental disorders and their beliefs about the effectiveness of treatment. Medical Journal of Australia, 166(4), 182–186. https://doi.org/10.5694/j.1326-5377.1997.tb140071.x