15/05/2024
[DỊCH] THÊM PHẦN SÁNG TỎ VỀ CĂN BỆNH ĐIẾC CỦA NHÀ SOẠN NHẠC VĨ ĐẠI BEETHOVEN
Nhà soạn nhạc người Đức Ludwig van Beethoven bắt đầu mất thính giác vào độ tuổi 20, điều này khiến ông rất buồn và xấu hổ. Theo năm tháng, chứng mất thính giác của ông ngày càng trầm trọng, và đến năm 56 tuổi qua đời vào năm 1827, nhà soạn nhạc này đã hoàn toàn bị điếc.
Nhưng nguyên nhân khiến Beethoven bị điếc luôn là một bí ẩn, cùng với hàng loạt các vấn đề sức khỏe khác mà ông mắc phải, bao gồm tiêu chảy và đau quặn bụng. Giờ đây, gần 200 năm sau khi ông qua đời, các nhà nghiên cứu cuối cùng có thể đã có câu trả lời.
Một phân tích về tóc của Beethoven cho thấy hàm lượng chì, asen và thủy ngân rất cao, các nhà nghiên cứu báo cáo trong tuần này trong một lá thư gửi cho biên tập viên của tạp chí Clinical Chemistry. Chỉ riêng các kim loại nặng có thể không đủ để giết chết ông, nhưng chúng có thể cung cấp một lời giải thích cho một số triệu chứng của ông.
Các nhà nghiên cứu đã kiểm tra hai lọn tóc được xác thực của Beethoven. Một chứa 380 microgram chì trên một gram tóc, trong khi tóc còn lại chứa 258 microgram. Để tham khảo, mức chì bình thường trong một gram tóc là khoảng 4 microgram trở xuống. Tóc của ông cũng có hàm lượng asen cao gấp 13 lần mức bình thường và hàm lượng thủy ngân cao gấp bốn lần mức bình thường.
Các nhà nghiên cứu viết trong bài báo, hàm lượng chì cao, đặc biệt có thể góp phần gây ra các vấn đề về đường tiêu hóa và thính giác của ông.
Đồng tác giả của nghiên cứu, Paul Jannetto, một nhà bệnh học tại Mayo Clinic, nói với Gina Kolata của New York Times: “Đây là những chỉ số cao nhất trong tóc mà tôi từng thấy. Chúng tôi nhận được mẫu từ khắp nơi trên thế giới và những chỉ số này cao hơn một bậc độ lớn.”
Nhưng tại sao ông lại có nhiều chì trong người đến vậy? Các nhà nghiên cứu có một vài giả thuyết. Beethoven rất thích uống rượu, đến mức ông thậm chí còn dùng thìa để múc rượu uống trên giường bệnh. Vào thời điểm đó, chì acetate - có vị ngọt - thường được thêm vào rượu vang rẻ tiền để giảm độ chua và loại bỏ tình trạng vẩn đục.
Quy trình sản xuất rượu cũng vô tình đưa chì vào thành phẩm cuối cùng: Rượu được ủ trong các thùng chứa chì hàn, và nút chai được ngâm trong muối chì trước khi nhét vào chai, theo tờ New York Times. Beethoven có lẽ cũng uống rượu từ ly làm bằng chì.
Chì cũng là một chất phụ gia phổ biến trong các loại thuốc mỡ và thuốc men khác nhau, mà Beethoven đã sử dụng để giúp làm dịu và chữa lành các bệnh của mình. Ông dùng tới 75 loại thuốc cùng một lúc, và nhiều loại trong số đó có thể chứa kim loại này.
Ngoài ra, Beethoven còn ăn rất nhiều cá - phần lớn có thể đánh bắt từ sông Danube bị ô nhiễm nặng.
"Chúng tôi tin rằng đây là một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh phức tạp và sẽ cho phép các nhà sử học, bác sĩ và nhà khoa học hiểu rõ hơn về lịch sử bệnh tật của nhà soạn nhạc vĩ đại này," các nhà nghiên cứu viết trong bức thư.
Một trong những hạn chế của nghiên cứu này là liệu nồng độ chì trong tóc có tương ứng chính xác với nồng độ chì trong máu hay không? Chỉ vì tóc của Beethoven chứa nhiều chì không nhất thiết có nghĩa là ông bị nhiễm độc chì.
"Chúng tôi đã phân tích tóc của công nhân nhà máy luyện chì và phát hiện ra rằng có quá nhiều chất gây ô nhiễm, không thể loại bỏ bằng cách gội rửa, để có thể suy ra nồng độ chì trong máu," Ivan Kempson, nhà sinh học vật lý tại Đại học Nam Úc, người không tham gia nghiên cứu, nói với Leslie Katz của Forbes. "Ngoài ra còn có một số đặc tính có thể ảnh hưởng rất lớn đến việc hấp thụ chì - ví dụ như màu tóc, ảnh hưởng đến lượng chì đi vào tóc từ máu hoặc do nhiễm bẩn bên ngoài."
Các nhà nghiên cứu thừa nhận hạn chế tiềm ẩn này, trong khi nồng độ chì thấp trong tóc có thể không dự đoán chính xác nồng độ trong máu, "nồng độ chì trong tóc cao hơn, chẳng hạn như những nồng độ được thấy trong nghiên cứu này, đã được chứng minh là có liên quan với bệnh thận và gan." Họ cũng lưu ý rằng họ đã sử dụng các phương pháp tốt nhất để loại bỏ các chất gây ô nhiễm bên ngoài có thể trước khi kiểm tra các mẫu.
Những phát hiện mới này dựa trên nghiên cứu được công bố vào năm ngoái, cũng thu thập thêm những hiểu biết sâu sắc từ những lọn tóc của Beethoven. Vào tháng 3 năm 2023, một nhóm các nhà khoa học đã báo cáo trên tạp chí Current Biology rằng họ đã phân tích DNA được chiết xuất từ tóc của ông.
Sau khi thu hẹp các mẫu xuống còn năm lọn tóc rất có thể thuộc về Beethoven (và loại bỏ ba lọn tóc giả, thuộc về người khác hoặc không đủ DNA để nghiên cứu), nhóm nghiên cứu đã có thể giải trình tự được khoảng hai phần ba bộ gen của Beethoven. Các gen của ông tiết lộ ông có cơ địa dễ mắc bệnh gan và bị viêm gan B vào thời điểm qua đời. Đặc biệt, một biến thể gen cụ thể đã làm tăng gấp ba nguy cơ mắc bệnh gan của ông.
Phân tích DNA của họ cũng loại trừ một số lời giải thích có thể cho các vấn đề về đường tiêu hóa của ông, bao gồm không dung nạp lactose, bệnh celiac và hội chứng ruột kích thích. "Nhưng các phát hiện mới đây tập trung vào kim loại nặng đã bổ sung thêm thông tin cho câu hỏi và chúng ta bắt đầu đi vào tìm hiểu nguyên nhân gây ra các bệnh của Beethoven'', nhóm nghiên cứu viết trong thư.
Bản thân Beethoven cũng bị ám ảnh bởi bí ẩn về sức khỏe yếu của mình, thể hiện trong việc ông yêu cầu các bác sĩ nghiên cứu nguyên nhân gây ra bệnh tật và điếc của mình sau khi ông qua đời vào năm 1802.
''Trong khi vẫn chưa biết những bí mật nào khác mà mái tóc từ Beethoven sẽ tiết lộ, thì sự say mê của công chúng đối với nghệ sĩ tài năng này chắc chắn sẽ tiếp tục sống mãi'', theo Tom Whipple của tờ London Times. Đồng tác giả nghiên cứu Nader Rifai, một nhà bệnh học tại Trường Y Harvard, cho biết,
Nguồn dịch: Smithsonian Magazine
--------------------------
Solla Music - The Selected Few (Lựa chọn Ban nhạc xuất sắc)
034.2524.520 (08h30-17h00) [email protected]
Sollamusic.vn