Trung tâm Hoa Phượng - Hỗ trợ trẻ tự kỷ

Tại sao trẻ tự kỷ lại thích nói tiếng Anh hơn tiếng Việt? Đây là một số giả thuyết đặt ra để có thể giải thích vấn đề này.
Thứ 1: Có thể do hệ thần kinh có những khó khăn trong việc đáp ứng với khuôn mặt và giọng nói của con người, khó khăn đặc trưng của trẻ là giao tiếp mắt- mắt . Tương tác 2 chiều , khó thiết lập các mối quan hệ xã hội mà lại dễ đáp ứng với các đồ vật như máy móc điện tử hay các đồ chơi kích thích cảm giác khác nhau.
Thứ 2: Chính sự không đáp ứng trong tương tác với con người mà lại dễ đáp ứng với các công cụ điện tử như TV, iPhone, Ipad nên phụ huynh cảm thấy dễ dàng hơn khi cho trẻ chơi với các công cụ này, khi chơi với các công cụ này lâu dài trẻ trở nên quen thuộc và bám dính vào, khó bỏ đi. Điều này lại càng làm cho trẻ khó khăn trong tương tác và giao tiếp với con người, càng làm trẻ chậm hơn về ngôn ngữ và giao tiếp. Nhiều phụ huynh hiểu lầm là cho con xem TV, Ipad... nhiều gây ra tự kỷ, thực ra là do trẻ đã vốn có khó khăn trước rồi, ông bà cha mẹ không biết cách nên để cho trẻ chơi với công cụ điện tử để dễ dàng hơn trong sinh hoạt hàng ngày. Có nhiều phụ huynh ngộ nhận rằng trẻ biết nói tiếng Anh nên không có vấn đề gì và còn tỏ ra thích thú cho rằng trẻ giỏi.
Giao tiếp và tương tác không chỉ đơn giản là nói lập lại một số từ hay rập khuôn cả câu. Đây là một quá trình phức tạp bao gồm sự chú ý đến đối tượng giao tiếp, chủ động, khởi xướng, thể hiện nhu cầu, trao đổi thông qua hệ thống không có lời ( cử chỉ, điệu bộ) và hệ thống có lời, sự phối hợp đồng bộ cả hai hệ thống giao tiếp không lời và có lời một cách nhịp nhàng, phù hợp.
Thứ 3: Việc xử lý ngôn ngữ của trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong cung giọng, giọng trẻ thường là phẳng (Flat) và đơn điệu (Aprosody), tiếng Việt vốn là ngôn ngữ có dấu, cung giọng lên xuống (Tone language) nên có thể trẻ gặp khó khăn trong xử lý hơn so với tiếng Anh
Thứ 4: Hầu hết các chương trình TV, IPhone, Ipad....mà hấp dẫn đối với tự kỷ thường là có nhiều hình ảnh sinh động (trẻ tự kỷ xử lý thông tin qua thị giác rất tốt) và có kèm theo tiếng Anh, nên khi trẻ xem hình và có tiếng Anh (không có tone như tiếng Việt) thì dễ học ngôn ngữ này hơn theo kiểu kích thích đôi (Pair stimulation hay điều kiện cổ điển: Classical conditioning ).
Thứ 5: Cho dù trẻ tự kỷ có nói tiếng Anh nhiều đi chăng nữa thì cũng không có khuynh hướng dùng ngôn ngữ này để chủ động trong giao tiếp thực sự.

Hoạt động nhóm : tạo hình khối bằng sỏi trắng
Thông qua trò chơi, các con phân biệt được các hình khối, rèn được các kĩ năng về chú ý- bắt chước- liên kết tay mắt- chơi nhóm!
Trung Tâm Hoa Phượng - Hoàng Mai - Hà Nội

MỘT HAI BA - CHÚNG TA LẠI DẠY
Hiện nay, với sự thoái lui của đại dịch Covid - thì một trong những hoạt động được mong chờ , đã rộn rịp hồi sinh : Việc dạy ( còn gọi là Can thiệp ) các trẻ đặc biệt ( VIP ) .
Để góp phần vào hoạt động cần thiết này . Xin được đóng góp một số kinh nghiệm trong việc can thiệp cho 3 loại trẻ đặc biệt là :
1/ Trẻ Tự kỷ - 2/ Trẻ Tăg động kém chú ý và 3/ Trẻ Chậm phát Triển.
Các kinh nghiệm này được trích ra từ :
CẨN NANG GIÁO DỤC ĐẶC BIẾT
sẽ được phát hành khi có điều kiện thuận tiện
CAN THIỆP TRẺ TỰ KỶ :
Tự kỷ được xem là 1 rối loạn phát triển cực kỳ phức tạp . Vì thế việc giáo dục trẻ không đơn giản là chỉ gói gọn với một vài giờ trong ngày, với phòng học, bàn học, góc chơi, học cụ …v.v ( gọi là Can thiệp cá nhân ) mà còn là những tác động đơn giản, nhẹ nhàng nhưng liên tục trong mọi hoạt động trong ngày với trẻ với 3 quy tắc chính là :
• Nhằm phát triển cảm xúc thay vì phát triển trí tuệ
• Khuyến khích trẻ chủ động tương tác
• Phụ huynh đóng vai trò chính trong việc trị liệu
1. Lĩnh vực Cần tác động với trẻ Tự kỷ:
Có 9 lĩnh vực mà chúng ta cần tác động cho trẻ là :
1. Bắt chước (Imitation) : Đây là lĩnh vực đầu tiên mà trẻ cần thực hiện, đó là bắt chước, hay lập lại các hoạt động mà bố mẹ thực hiện, dĩ nhiên là những hoạt động đơn giản và cụ thể.
2. Nhận thức (Perception) : Trẻ cần có sự nhận thức bằng các giác quan : Mắt nhìn thấy các hình ảnh ( bố mẹ, góc nhà bếp , góc phòng ngủ , một số vật dụng thường ngày …)
3. Vận động thô (Gross motor) : Trẻ dần dần hoàn thiện các vận động thô như chạy, nhảy leo, cầm nắm, ném …thông qua các trò chơi vận động ( Tự ý và được tác động )
4. Vận động tinh (Fine Motor). : Trẻ dần dần hoàn thiện các động tác khéo léo của bàn tay, chủ yếu là thông qua các trò chơi xếp hình khối, gắn hình, vẽ, tô màu …
5. Phối hợp mắt và tay (Eye-hand intergration) : Thông qua các hoạt động chơi và một số công việc nhà đơn giản mà trẻ có thể cùng làm với người lớn ( quét nhà, tưới cây …)
6. Kỹ năng hiểu biết (Cognitive performance) : Đây là mức độ cao hơn, trẻ có sự hiểu biết về cách sử dụng các dụng cụ trong nhà và có thể làm các bài tập đơn giản về toán, tô màu…
7. Kỹ năng ngôn ngữ (Verbal performance) : Trẻ nói những từ đúng ngữ cảnh, ngữ pháp
8. Kỹ năng tự lập (Self-help): Trẻ biết tự thay quần áo, tự lấy cơm, xúc cơm ăn, tự làm vệ sinh cá nhân và dần dần biết làm một số việc trong gia đình theo thời gian khi trẻ lớn hơn
9. Kỹ năng bắt chước xã hội (Social performance) : Đây là kỹ năng dành cho các trẻ lớn. Bốn kỹ năng đầu: Bắt chước/Nhận thức/Vận động thô/ Vận động tinh là chủ yếu dành cho trẻ nhỏ ( dưới 5 tuổi ) Còn các kỹ năng sau : Phối hợp / Hiểu biết / Ngôn ngữ /Tự lập và bắt chước xã hội là dành cho trẻ lớn. Tuy nhên điều này còn tùy vào khả năng phát triển của trẻ.
Trẻ tự kỷ thường khó khăn khi giao tiếp bằng lời nói hoặc bất cứ loại ngôn ngữ nào, ví dụ như tiếp xúc mắt và ngôn ngữ cơ thể. Nếu như một đứa trẻ không muốn giao tiếp, nó sẽ không khám phá ra được khả năng phát âm của mình, học các âm thanh mới hoặc nghe ngôn ngữ nói xung quanh mình. Điều này sẽ dẫn đến tình trạng chậm nói ở trẻ và hạn chế giao tiếp.
Can thiệp về ngôn ngữ rất quan trọng trong phát triển chức năng cho trẻ và cần được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày .
Các lĩnh vực cần tập trung trong việc can thiệp ngôn ngữ là
- Kỹ năng nghe và chú ý
- Kỹ năng chơi ( Chơi tương tác và chơi có mục đích )
- Kỹ năng xã hội ( Các hoạt động hàng ngày )
- Kỹ năng diễn đạt ngôn ngữ ( Bằng lời và cử chỉ ).
Trong giai đoạn đầu của kế hoạch trị liệu cá nhân, chúng ta chưa đưa các biện pháp trị liệu ngôn ngữ vào trong chương trình, các biện pháp này chỉ có thể tiến hành từng bước trong giai đoạn 2, khi trẻ đã được giáo dục trong thời gian tối thiểu là 3 tháng bằng các biện pháp về vận động, nhận thức …
2. Các hoạt động hỗ trợ :
Hoạt động dưới nước
Đây là một hoạt động trị liệu có ý nghĩa hỗ trợ rất tích cực cho sự phát triển của trẻ tự kỷ. Trị liệu dưới nước giúp trẻ giảm căng thẳng, giảm bớt hành vi không mong muốn, tăng khả năng tương tác và giao tiếp. nước có tác động tích cực đến giác quan của trẻ tự kỷ, tạo ra môi trường an toàn cho trẻ . Phụ huynh nên tiến hàng qua 2 hình thức:
- Cho trẻ vận động dưới hồ bơi ( hồ bơi giành cho trẻ em )
- Cho trẻ vùng vẫy trong bồn tắm hay hồ bơi trong nhà
Việc sử dụng âm nhạc, mỹ thuật, và chơi với động vật
Các hoạt động giúp trẻ tăng triển những kỹ năng giao tiếp bằng cách phát triển tương tác xã hội và giúp trẻ cảm thấy thành công. Trị liệu bằng mỹ thuật và âm nhạc giúp hoà hợp cảm giác, làm kích thích cảm giác, thị giác, và thính giác. Trị liệu mỹ thuật có thể giúp trẻ diễn tả bản thân mình bằng cách không dùng lời nói nhưng sử dụng biểu tượng qua việc cho trẻ vẽ và tô màu
Trị liệu bằng âm nhạc tốt cho sự phát triển lời nói và khả năng nghe hiểu ngôn ngữ: các bài hát được sử dụng để dạy ngôn ngữ và tăng khả năng kết hợp từ. Trị liệu với động vật : Cho trẻ tiếp xúc và giúp trẻ biết cách chơi với một số gia súc trong nhà, các hoạt động này có những ưu điểm thể lý và cảm xúc - tiến bộ khả năng phối hợp vận động, tăng cảm giác an toàn và tự tin.
Ví dụ: Cho trẻ nghe nhạc và vẽ ra tất cả những gì mình thích theo mức độ từ nhạc nhẹ, đến nhạc sôi động..
Hoạt động lao động – thể dục thể thao :
Các hình thức lao động đơn giản như tưới cây, cuốc đất, nhổ rau củ … cùng các hoạt động TDTT đơn giản như đá bóng, chạy chi, kéo co ….là những hoạt động hỗ trợ cần thiết trong tiến trình can thiệp cho trẻ . Các hoạt động tập thể này, thông qua các hình thức vận động cá nhân sẽ giúp cho trẻ dần dần tạo được sự kết nối với những trẻ xung quanh và giáo viên. Trẻ cũng học được các biểu lộ cảm xúc và các nhu cầu cá nhân qua cử chỉ, hành vi một cách hiệu quả hơn. Các hoạt động này luôn có trong bất cứ chương trình can thiệp cá nhân nào.

Tổng kết năm học và quốc tế thiếu nhi 1/6 !