01/12/2022
Hôm nay, mình sẽ chia sẻ về một hiện tượng phát âm phổ biến ở trẻ em, đó là NÓI NGỌNG SINH LÝ (thuật ngữ chuyên môn gọi là RỐI LOẠN CẤU ÂM và dưới đây mình sẽ dùng thuật ngữ này).
👉Đây là vấn đề có rất nhiều bố mẹ còn băn khoăn chưa biết phải bắt đầu như thế nào, hoặc thậm chí có những bố mẹ phớt lờ tình trạng của con. Có một tâm lí chung ở nhiều gia đình là "ông bà bố mẹ nó ngày trước cũng nói ngọng, lớn lên sẽ hết, có sao đâu", "khám xem con có ngắn phanh lưỡi không, có thì cắt phanh lưỡi là con tự khỏi", "ối giời nó nói mình vẫn hiểu", hoặc là "ông A, bà B không cho đi khám"…..
👉 👉Nhưng có một thực tế là ngày càng có nhiều gia đình khi con chuẩn bị học lớp 1, thậm chí đã học lớp 2, lớp 3 hoặc lớn hơn cuống cuồng đưa con đi khám vì thấy con không thể đánh vần chữ nọ, hay đọc chữ kia, rồi cô giáo ở trường phàn nàn con nói ngọng, các bạn cười mỗi khi con nói,…. (cái này do mình thu thập được trong quá trình làm việc trực tiếp của mình). Tất cả sự chậm trễ trên đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển ngôn ngữ, nhận thức, giao tiếp, tâm lí, và hành vi ở trẻ.
👉 Vậy tại sao mà cha mẹ cần quan tâm đến vấn đề RỐI LOẠN CẤU ÂM của con? Xin mời các bạn đọc bài viết dưới đây của mình. Trong bài viết này mình sẽ tóm lược cái thông tin khái quát nhất về: Rối loạn cấu âm là gì, những dấu hiệu trẻ có rối loạn cấu âm, ảnh hưởng của rối loạn cấu âm với trẻ, chẩn đoán và phương pháp điều trị.
Bài viết uy hơi dài nhưng chắc chắn đọc xong các bạn sẽ không cảm thấy lãng phí bất kì thông tin nào.: )))
✨✨✨ Rối loạn cấu âm là gì?
Hầu hết trẻ em học cách tạo ra tất cả các âm thanh lời nói ở độ tuổi 4 hoặc 5. Những trẻ khó nói rõ ràng sau độ tuổi đó có thể bị rối loạn âm cấu âm. Cấu âm là quá trình con người trải qua để tạo ra âm thanh, âm tiết và từ ngữ. Một đứa trẻ bị rối loạn cấu âm có thể không thể tạo ra một số âm thanh nhất định hoặc hình thành các âm thanh cụ thể không chính xác. Nó có thể làm cho lời nói của trẻ khó hiểu và ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp và học tập. Ví dụ: trẻ có thể luôn thay thế âm “c” bằng “t”, hoặc thay thế “th” bằng “h”.
Thực tế, rối loạn cấu âm thường xảy ra ở trẻ em, là một hiện tượng phổ biến, ảnh hưởng đến 8% đến 9% trẻ em (theo thống kê của Hiệp hội Nghe, ngôn ngữ và lời nói của Mỹ). Rối loạn cấu âm thường không rõ nguyên nhân. Trong đó, rối loạn cấu âm gặp ở trẻ em trai nhiều hơn trẻ em gái mà không rõ lý do.
Nếu không được điều trị, chứng rối loạn này có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành.
✨✨✨Một số dấu hiệu và triệu chứng của rối loạn cấu âm
Một đứa trẻ bị rối loạn cấu âm thường phát âm khó hiểu. Chúng có một hoặc nhiều hơn trong bốn loại lỗi cấu âm:
• Lỗi bỏ sót: Bỏ hoàn toàn một số âm thanh nhất định ra khỏi lời nói (ví nói "cá" thành "á", "ngồi" thành "ồi").
• Lỗi thay thế: Luôn thay thế một âm này cho một âm khác (ví dụ: sử dụng “s” thay vì “th” hoặc “h” thay cho “kh”).
• Lỗi bổ sung: Thêm âm thanh hoặc âm tiết vào những từ không thuộc về từ đó. Hiện tượng này thường hiếm gặp ở trẻ nói tiếng Việt (ví dụ: “puh-lay” thay vì “play”).
• Lỗi biến dạng: Thay đổi âm thanh, (khi “s” phát âm giống như “th”).
✨✨✨ Ảnh hưởng của rối loạn cấu âm với trẻ
Nếu trẻ trở nên tự ý thức về chứng rối loạn phát âm, chúng có thể biểu hiện một số hành vi nhất định:
Trong giao tiếp trẻ thường
• Tránh đọc to hoặc nói với người khác vì sợ sai
• Chán nản khi nói mà mọi người không hiểu
• Ngừng nói hoàn toàn những từ nhất định
• Ảnh hưởng đến kết quả học tập (đặc biệt là môn tiếng Việt, tập đọc)
Với hành vi và tâm lí:
• Trẻ phải đấu tranh với sự tự tin và lòng tự trọng,
• Trở nên tự ti trong giao tiếp với bạn bè, thầy cô và mọi người xung quanh
• Cáu gắt, stress, hoặc trở nên trầm lặng hoặc có vẻ nhút nhát quá mức.
✨✨✨Chẩn đoán và điều trị
Nếu con bạn bị rối loạn ngôn ngữ, hãy đưa bé đi khám ở các cơ sở y tế uy tín. Các bác sĩ sẽ tiến hành khám sức khỏe và kiểm tra thính lực, kiểm tra răng hàm mặt. Các bước này giúp loại trừ các nguyên nhân mắc phải khác. Nếu trẻ không gặp phải các bệnh lí liên quan trên, trẻ sẽ cần gặp một nhà trị liệu ngôn ngữ lời nói (SLP – Speech Language Pathologist). Nhà trị liệu sẽ quan sát, chẩn đoán các rối loạn cấu âm, đánh giá mức độ nghiêm trọng của rối loạn cấu âm từ nhẹ đến nặng.
Để điều trị chứng rối loạn cấu âm, nhà trị liệu của con bạn sẽ đề xuất liệu pháp ngôn ngữ. Con của bạn sẽ được trị liệu ngôn ngữ trực tiếp/ sửa ngọng với nhà trị liệu và có các bài tập và hoạt động được giao để trẻ tập nói ở nhà.
Thực tế cho thấy, không có bất kỳ cách nào để ngăn ngừa rối loạn cấu âm. Nhưng bạn có thể ngăn ngừa chứng rối loạn ngôn ngữ trở nên tồi tệ hơn bằng cách tìm cách cho trẻ khám sớm và điều trị sớm. Độ tuổi cần thiết cho trẻ đi khám rối loạn cấu âm là từ 3 – 5 tuổi. Chẩn đoán và điều trị sớm có thể giúp ngăn ngừa các vấn đề về giọng nói trở nên tồi tệ hơn hoặc ngăn ngừa rối loạn cấu âm ảnh hưởng đến việc học tập và giao tiếp xã hội. Hầu hết những đứa trẻ bị rối loạn cấu âm có thể học cách giao tiếp rõ ràng. Những trường hợp nghiêm trọng hơn thường yêu cầu các liệu trình trị liệu ngôn ngữ dài hơn.