18/06/2021
🎭 𝐋𝐔Ậ𝐍 𝐕Ề 𝐂𝐇Ữ ‘𝐇Ạ𝐍𝐇 𝐏𝐇Ú𝐂’ 🎭
𝐇Ạ𝐍𝐇 𝐏𝐇Ú𝐂 𝐋À 𝐆Ì? Ah không, tôi phải hỏi ‘hạnh phúc CỦA BẠN là gì?’ mới đúng, vì rõ ràng, không cái hạnh phúc nào như cái hạnh phúc nào cả.
𝐇Ạ𝐍𝐇 𝐏𝐇Ú𝐂 𝐋À 𝐌Ộ𝐓 𝐊𝐇Á𝐈 𝐍𝐈Ệ𝐌 𝐂𝐇Ủ 𝐐𝐔𝐀𝐍?
Vào một đêm chớm đầu xuân 2019, trong cái tiết trời rét căm ở vùng West Midland, thành phố Coventry, United Kingdom, tôi lết những bước chân trong cái lạnh tới âm độ C tại xứ sở mù sương này, lúc này, tôi không có bạn, cũng chưa quen biết nhiều người ở cái thành phố này. Và bạn biết rồi đấy, khi một mình thì con người hay làm biếng và thích lang thang, 12 giờ đêm, tôi check điện thoại, hỏi 1 tiếng ‘Hey, Siri, how’s the weather now?’ (Thời tiết tầm nè như thế nào?), chiếc iPhone của tôi phản hồi ngoài trời đang là -3 độ C với tiết trời mù sương cùng với đống thông tin về độ ẩm và dự báo mà tôi chả màng quan tâm, mặc lên mình chiếc áo lông ngỗng dày để tránh rét, một chiếc mũ beanie, và một chiếc khăn quàng cổ, xỏ đôi ủng đi tuyết vào và tôi lết ra khỏi nhà đi lượn lờ như một thằng dở hơi giữa cái trời mà chả ai muốn đi ra khỏi nhà cả. Down Town xuống phố, nơi đây chả giống VN tí nào, heo hút, vắng người, và một cảm giác cô độc đến lạ, một cái cảm giác không hề khó chịu chút nào, nói sao nhỉ? ờ thì, cô độc một cách đầy dễ chịu đi vậy, nhiều người khó tính hơn tí thì dùng từ ‘Tự do một mình’ đi cho dễ mường tượng. Lang thang giữa chốn không người, trong đầu tôi cũng có nhiều suy nghĩ mà nghĩ dai nghĩ dài thì thành… nghĩ lắm, bỗng tự dưng thế nào lại nghĩ tới cái chữ ‘HẠNH PHÚC’, rồi thì cũng tò mò ‘Vậy hạnh phúc là gì? Con người có cảm nhận và định nghĩa hạnh phúc như nhau không?’. Hàng đống những giả định bắt đầu được đặt ra trong đầu tôi xoay quanh những câu hỏi đấy.
Đi một hồi, vãn cảnh im ắng đến bất thường ở cái xứ khỉ ho cò gáy về đêm này bắt đầu làm tôi thấy không an tâm, rút điện thoại ra, cắm tai nghe và mở một list chillhop phá vỡ sự tĩnh lặng của không gian xung quanh, tiện đà tôi cũng mần mò lên Google search một vài chủ đề về hạnh phúc, vừa nghe nhạc, vừa đi, vừa đọc. Lướt qua nhiều bài viết về hạnh phúc, bất chợt tôi thấy một tiêu đề kích thích sự tò mò của bản thân - ‘Happiness is a subjective term’ (Hạnh phúc là một thuật ngữ chủ quan). ‘Oh Well’, back lại chút nào, trở về trang chính của bác Google, tôi nhập từ khoá ‘Happiness is a subjective term’ và bắt đầu tìm đọc thì phát hiện ra ‘Oh, wow, vậy là con người đã nghiên cứu điều này từ rất lâu rồi, quả đúng là điều mà bạn nghĩ chẳng bao giờ là duy nhất cả. Các nhà triết học đã tranh luận về bản chất của hạnh phúc trong hàng nghìn năm, nhưng các nhà khoa học gần đây đã phát hiện ra rằng hạnh phúc mang nhiều ý nghĩa khác nhau, có 3 loại hạnh phúc chính là ‘sự hài lòng trong cuộc sống cao’, ‘cảm giác tích cực thường xuyên’ và ‘cảm giác tiêu cực không thường xuyên’ (Diener, 1984). Từ đó, ‘Hạnh phúc chủ quan’ (Subjective wellbeing - SWB) là thuật ngữ được các nhà khoa học đặt cho các hình thức hạnh phúc khác nhau được kết hợp với nhau.
ẢNH HƯỞNG XÃ HỘI ĐẾN HẠNH PHÚC.
Khi mọi người xem xét hạnh phúc của chính mình, họ có xu hướng nghĩ đến các mối quan hệ, thành công và thất bại của họ, và các yếu tố cá nhân khác. Nhưng một ảnh hưởng rất quan trọng đến mức độ hạnh phúc của mọi người là xã hội mà họ đang sống. Người ta dễ dàng quên rằng xã hội và vùng lân cận quan trọng như thế nào đối với hạnh phúc hay bất hạnh của con người.
Bạn có đoán được điều gì có thể khiến một số xã hội hạnh phúc hơn những xã hội khác không? Phần lớn Bắc Mỹ và Châu Âu có mức độ hài lòng về cuộc sống tương đối cao, và phần lớn Châu Phi có mức độ hài lòng về cuộc sống thấp. Đối với sự hài lòng về cuộc sống, nếu sống ở một quốc gia phát triển về kinh tế là rất hữu ích vì khi mọi người phải vật lộn để có được thức ăn, chỗ ở và các nhu cầu thiết yếu khác, con người có xu hướng không hài lòng với cuộc sống của bản thân. Tuy nhiên, các yếu tố khác, chẳng hạn như sự tin tưởng vào các mối quan hệ cũng rất quan trọng đối với hạnh phúc của các quốc gia. Thật vậy, để tận hưởng cuộc sống, các mối quan hệ của chúng ta với những người khác dường như quan trọng hơn việc sống trong một xã hội giàu có hơn bao giờ hết. Một yếu tố dự báo bất hạnh là sự xung đột — các cá nhân ở các quốc gia có xung đột nội bộ cao hoặc xung đột với các quốc gia láng giềng có xu hướng trải qua SWB thấp.
TIỀN VÀ HẠNH PHÚC
Tiền có làm bạn hạnh phúc không? Cần có một mức thu nhập nhất định để đáp ứng nhu cầu của chúng ta, và những người rất nghèo thường không hài lòng với cuộc sống (Diener & Seligman, 2004). Các quốc gia giàu có có xu hướng có mức độ hài lòng về cuộc sống trung bình cao hơn các quốc gia nghèo, nhưng Hoa Kỳ đã không có sự gia tăng về mức độ hài lòng về cuộc sống trong những thập kỷ qua, ngay cả khi thu nhập đã tăng gấp đôi. Nghiên cứu cho thấy những người sống theo chủ nghĩa vật chất thường có xu hướng kém hạnh phúc hơn, và việc bạn chú trọng đến các mối quan hệ và các lĩnh vực khác của cuộc sống ngoài tiền bạc là một chiến lược khôn ngoan để cân bằng giá trị hạnh phúc. Tiền có thể giúp cuộc sống của bạn trở nên hài lòng, nhưng khi hy sinh quá nhiều thứ có giá trị khác để kiếm được nhiều tiền — chẳng hạn như các mối quan hệ hoặc nhận một công việc kém thú vị, phi đạo đức — việc theo đuổi đồng tiền, lúc này, có thể gây hại cho hạnh phúc.
KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG VỚI HOÀN CẢNH
Quá trình thích ứng rất quan trọng trong việc hiểu được hạnh phúc. Khi những sự kiện tốt và xấu xảy ra, ban đầu mọi người thường phản ứng mạnh mẽ, nhưng sau đó phản ứng của họ thích ứng theo thời gian và họ trở lại mức độ hạnh phúc trước đây. Ví dụ, nhiều người hưng phấn khi mới kết hôn, nhưng theo thời gian, họ dần quen với cuộc hôn nhân và không còn cảm thấy ngây ngất nữa. Cuộc hôn nhân trở thành bình thường và họ trở lại mức hạnh phúc trước đây. Rất ít người trong chúng ta nghĩ rằng điều này sẽ xảy ra với mình, nhưng sự thật là nó vẫn thường xảy ra. Một số người sẽ hạnh phúc hơn một chút thậm chí nhiều năm sau khi kết hôn, nhưng không ai mang “mức cao” ban đầu đó qua hàng nhiều năm.
Mọi người cũng thích nghi theo thời gian với những sự kiện tồi tệ. Tuy nhiên, con người phải mất một thời gian dài để thích nghi với những sự kiện tiêu cực nhất định như thất nghiệp. Nhiều người cảm thấy không vui khi họ bị mất việc, nhưng theo thời gian họ sẽ tự phục hồi ở một mức độ nào đó. Nhưng ngay cả sau một số năm, những người thất nghiệp ghi nhận có mức độ hài lòng trong cuộc sống thấp hơn cho thấy rằng họ chưa hoàn toàn làm quen với trải nghiệm này mặc dù cũng có sự khác biệt mạnh mẽ giữa các cá nhân trong khả năng thích ứng. Một số người kiên cường và phục hồi nhanh chóng sau một sự kiện tồi tệ, và những người khác lại mong manh và không bao giờ hoàn toàn thích ứng với sự kiện tồi tệ. Quan trọng là ở đây, bạn có thích nghi nhanh chóng với những sự kiện tồi tệ và có thể phục hồi trở lại, hay bạn sẽ tiếp tục đắm chìm trong một điều tồi tệ và để nó khiến bạn mãi thất vọng?
Ref:
Diener, E., 2021. Happiness: The Science of Subjective Well-Being. [online] Noba. Available at: [Accessed 18 June 2021].