Cùng con khôn lớn

📖📚 Dạy trẻ biết đọc sớm
Từ khi sinh cho đến khi XG đi mẫu giáo, mình may mắn là tối đi học, ngày được ở nhà chăm con hoàn toàn nên có nhiều thời gian vui chơi với con và học chữ là một trong số những trò chơi hàng ngày của mẹ con mình. Sở dĩ mình muốn nhấn mạnh học chữ chỉ là một trò chơi vì cách đây 15 năm, việc làm này của mình bị nhiều người phản đối “bé tí đã ép học”. Còn với mẹ con mình thì đó là một hoạt động vui vẻ, thú vị, con tự nguyện và hợp tác.
Một ngày đi làm về, bố XG bảo nghe nói ở nước ngoài có người đã thành công dạy con biết đọc sớm. Không có tài liệu tham khảo nhưng xuất thân từ ngành NNH, tính tò mò nổi lên, mình quyết định bắt tay vào thực hiện, vừa làm vừa rút kinh nghiệm trên tinh thần có gì dùng nấy, tiết kiệm, đơn giản nhất có thể. Lúc này XG đã được 20 tháng, mình dạy đến khi con được 29 tháng thì bạn ấy đọc thông thạo như người lớn, tốc độ đọc rất nhanh. Ở tuổi học đường thì bạn ấy cũng chỉ là một học sinh bình thường, tuy nhiên nhờ biết đọc sớm, đọc nhanh nên từ bé bạn ấy đã đọc rất nhiều sách của nhiều lĩnh vực và tích luỹ được lượng kiến thức khá dày. Đến giờ, việc biết đọc sớm đã mang lại nhiều lợi ích chứ chưa có trở ngại nào trong quá trình trưởng thành của con. Chính vì vậy, bài viết này chia sẻ dựa trên kinh nghiệm cá nhân, nếu mọi người thấy hứng thú thì áp dụng và mình không có ý định tranh luận về phương pháp nên đừng ai gạch đá gì mình nhé.

🌟 Chuẩn bị và lưu ý
1. Sử dụng giấy bìa màu để in với phông chữ đơn giản, cỡ chữ vừa phải. Mỗi tờ A4 sẽ cắt thành 4 thẻ. Việc viết tay có vẻ thuận tiện, tiết kiệm hơn nhưng không nên vì dù là cùng một chữ đó nhưng mỗi lần viết sẽ có nét khác nhau, dễ làm cho trẻ bị rối khi nhận diện.
2. Bắt đầu với từ đơn chỉ các bộ phận cơ thể, đồ vật, người như tay, chân, mắt, mũi, quần, áo, váy, bố, mẹ, cô, dì… để dễ chỉ cho bé. Sau khi học được một lượng từ nhất định mới chuyển sang từ có 2 âm tiết trở lên như xe đạp, búp bê, ếch xanh…
3. Học từ về đồ vật nào thì hãy lấy những đồ vật đó của con, xung quanh con vì đó là những thứ quen thuộc, giúp con thấy gần gũi, dễ nhớ. VD: khi cho bạn ấy học từ “tay” thì chỉ vào tay của con, “váy” thì lấy váy của con, "ếch xanh" là bạn thú nhồi bông của con… Hiện nay trên thị trường có bán thẻ phục vụ việc dạy chữ, tuy nhiên theo mình tự làm thẻ sẽ giúp chủ động trong việc chọn từ phù hợp với con.
4. Không giải thích nghĩa của từ theo nghĩa từ điển vì trẻ còn quá nhỏ. VD: khi dạy từ “cô”, theo từ điển cô là em gái của bố, còn mình sẽ gắn với người nào đó cụ thể. Mình giơ thẻ và đọc cô, sau đó giải thích thêm "Là cô Huyền hay bế em XG đó". Như vậy khi nhìn phiếu có từ cô, con sẽ nghĩ đến cô Huyền, cũng là một cách giúp con liên tưởng, dễ dàng cho việc ghi nhớ mặt chữ hơn.
5. Chỉ một người phụ trách việc dạy chữ cho con để tạo sự nhất quán khi nói với con, tránh làm con bị rối với nhiều cách dạy khác nhau. Với cách “dán nhãn” người, đồ vật cụ thể như lưu ý tại mục 4 ở trên thì càng nên chỉ một người dạy con. Theo mình thì đây là một lưu ý quan trọng để việc dạy chữ sớm cho con có hiệu quả.

⏰⏰ Thời gian và cách thực hiện
Con còn bé, độ tập trung không cao nên chỉ học khoảng 5 phút/lần, 3-5 lần/ngày, tuỳ vào thời gian sinh hoạt, vui chơi của 2 mẹ con.
Mỗi ngày sẽ chỉ dạy con 1 từ mới. Sau mỗi 5 từ mới thì sẽ ôn tập. Cụ thể, tuần thứ nhất, ôn tập lại 5 từ. Hết tuần thứ 2 thì sẽ ôn tập 10 từ và cứ tiếp tục như vậy, mỗi lần ôn tập sẽ nhắc lại tất cả hoặc một số từ mà con đã học từ đầu đến thời điểm đó. Con quên từ nào mẹ sẽ nhắc lại từ đó, rất vui vẻ. Cách ôn tập này giúp con liên tục được nhắc lại các từ đã học. Khi học được 150 từ thì bằng cách nào đó, XG đã có thể đọc tất cả các chữ mà con nhìn thấy một cách thành thạo.

🎮🎮🎮 Một số trò chơi để ôn tập những chữ đã học
Cách 1: đưa cho con một thẻ bất kì và con có thể cầm thẻ chữ đi tìm đồ vật được ghi trong thẻ để dán lên hoặc chỉ cho mẹ. Cách này thể hiện con đã ghi nhớ mặt chữ.
Cách 2: xếp khoảng 10 – 20 thẻ theo nhiều hàng, mẹ đọc chữ trong thẻ bất kì và con sẽ lấy thẻ đó cho mẹ. Cách này giúp con liên hệ âm và hình ảnh mặt chữ trên thẻ.
Cách 3: đọc sách cùng nhau. Hãy chọn những cuốn sách mỏng ít chữ, con sẽ đọc những từ con đã biết, mẹ sẽ đọc những từ còn lại. Vì vừa được nhìn chữ trong sách và nghe mẹ đọc từ đó nên sẽ giúp tăng vốn từ cho con, đặc biệt với các tính từ là những từ khó “dán nhãn”.
Học mà chơi, chơi mà học như vậy nên chỉ cần nghe mẹ gọi “XG ơi, mình học chữ đi!” là bạn ấy vui vẻ đi lấy thẻ. Hi vọng trò chơi này sẽ bổ ích và thú vị với nhiều bạn nhỏ khác 😋

TẠO THÓI QUEN ĐỌC SÁCH CHO TRẺ
Mỗi đứa trẻ sẽ có một khả năng, một sở thích khác nhau nhưng việc có đưa sách vở đến gần với trẻ hay không lại là lựa chọn của bố mẹ. Giai đoạn vàng để tạo thói quen đọc sách cho trẻ là từ sơ sinh đến suốt những năm tháng tiểu học.
🎁 Sách là một phần thưởng được trao tặng những dịp quan trọng
Ngay từ khi các con còn bé, bố mẹ hãy thường xuyên tặng sách cho con nhân dịp sinh nhật, ngày lễ, khi con có kết quả học tập tốt... dần dần các con sẽ mặc định sách là một phần thưởng quý giá và việc được đi hiệu sách là niềm vui. Với các bạn nhà mình, lời hứa của bố cho đi Nhã Nam những chiều rảnh rỗi (một hiệu sách gần nhà có dành riêng một không gian cho trẻ ghé đọc bất cứ lúc nào) hay đi phố sách mỗi cuối tuần, hè hay dịp nghỉ lễ luôn làm con háo hức chờ đợi.
📘 Giá sách luôn sẵn sàng
Dù nhà to hay bé thì vẫn nên cố gắng sắp xếp một khu vực dành riêng cho sách vở. Con có thể ngồi đó để vẽ tranh, tô màu... và dễ dàng với tay lấy một cuốn sách bất cứ khi nào con muốn. Đó là cách dụ trẻ đến với sách vở một cách tự nhiên nhất mà không cần nhắc nhở.
🙇‍♀️🙇‍♂️ Bố mẹ nên biết con đang đọc gì
Vì sao việc này lại cần thiết? Bên cạnh việc kiểm duyệt nội dung xem có phù hợp với lứa tuổi của con không thì việc quan trọng hơn là mình có thể trò chuyện cùng con khi con nói về nội dung, nhân vật trong một cuốn sách nào đó. Những lần trò chuyện đó sẽ giúp con nhớ những gì con đã đọc và có hứng thú hơn với việc đọc sách.
👀 Bố mẹ làm gương cho trẻ
Nếu bố mẹ giục con đọc sách nhưng chẳng bao giờ con thấy bố mẹ đọc thì sẽ phản tác dụng. Mình thường cầm theo một cuốn sách khi chờ đưa đón con, khi đi du lịch hay đọc vài trang sách trước khi đi ngủ... Và con cũng có thói quen như vậy, đi đâu con cũng mang theo một vài cuốn sách hoặc có những ngày kín lịch học, lịch chơi nhưng con không thể không đọc một trang sách nào đó.
🌈 Làm gì khi con chỉ thích một loại sách
Mỗi người sẽ có gu đọc riêng, vì vậy có thể con không thích một cuốn sách nào đó khi vừa nhìn thấy hay khi vừa đọc vài trang cũng là điều bình thường. Vậy làm thế nào để con có thể cân bằng giữa sở thích và việc tiếp cận đa dạng với nhiều thể loại sách khác nhau? Mình thường đề xuất lúc nào có thời gian thì con thử đọc và nói cho mẹ biết vì sao con không thích được không. Có thể khi đọc lại con sẽ thấy thích thú với cuốn sách đó. Ngược lại, việc con nhận ra được vì sao con không thích thì cũng đã là một thành công.
Một số kinh nghiệm xin được chia sẻ. Hi vọng bạn nhỏ nào cũng tìm thấy niềm vui từ sách vở.