Tài Liệu Can Thiệp Sớm Tự Kỷ Tại Nhà

Rèn luyện kỹ năng thở và kiểm soát hơi

Trong can thiệp ngôn ngữ, việc rèn luyện khả năng điều tiết hơi thở đóng vai trò quan trọng. Dưới đây là một số bài tập luyện hơi, sắp xếp từ mức độ dễ đến khó, phụ huynh và giáo viên có thể áp dụng.

1. Thổi lông vũ hoặc giấy vụn nhẹ
• Cách thực hiện: Đặt một chiếc lông vũ hoặc mẩu giấy nhỏ trong lòng bàn tay, khuyến khích trẻ thổi để vật bay đi.
• Mục tiêu: Giúp trẻ cảm nhận luồng hơi thở và bắt đầu biết cách sử dụng hơi ra khỏi miệng.

2. Thổi chong chóng
• Cách thực hiện: Trẻ cầm chong chóng, thổi để cánh quạt quay.
• Mục tiêu: Luyện sức thổi liên tục, rèn sự hứng thú và chú ý.

3. Thổi tắt nến
• Cách thực hiện: Đặt ngọn nến trước mặt trẻ, khuyến khích trẻ thổi tắt.
• Mục tiêu: Rèn kỹ năng điều chỉnh luồng hơi mạnh – yếu.

4. Thổi b**g bóng xà phòng
• Cách thực hiện: Trẻ thổi qua vòng thổi để tạo b**g bóng.
• Mục tiêu: Tập điều tiết hơi ra liên tục, tăng độ bền của hơi thở.

5. Thổi qua ống hút vào nước tạo bọt
• Cách thực hiện: Cho trẻ thổi vào ống hút trong cốc nước để tạo b**g bóng bọt.
• Mục tiêu: Kiểm soát hơi thở dài và ổn định, rèn sức bền của phổi.

6. Thổi bóng bay
• Cách thực hiện: Trẻ thổi hơi vào bóng để bóng căng dần.
• Mục tiêu: Tăng cường sức thổi mạnh, rèn sự phối hợp giữa miệng và phổi.

7. Thổi di chuyển vật nhẹ trên mặt bàn
• Cách thực hiện: Đặt các vật nhẹ (hạt xốp, quả bóng nhỏ, giấy vo tròn) trên bàn, cho trẻ dùng ống hút thổi để di chuyển vật từ điểm này sang điểm khác.
• Mục tiêu: Kết hợp điều tiết hơi thở với khả năng định hướng và kiểm soát.

Các bài tập này nên được thực hiện từ dễ đến khó, mỗi lần chỉ cần 5–10 phút, duy trì thường xuyên. Quan trọng là phụ huynh và giáo viên luôn làm mẫu trước, khuyến khích sau, tránh ép buộc để trẻ vừa học vừa chơi, đạt hiệu quả cao trong phát triển ngôn ngữ.

+200 tài liệu can thiệp sớm và các hướng dẫn dành cho cả cha mẹ và giáo viên trẻ đặc biệt

KHI CẢ MẸ VÀ CON CÙNG NỔI NÓNG THÌ DẠY CON LÀM CHỦ CẢM XÚC NHƯ NÀO?
Giai đoạn 2: MẸ CẦN GIẢI TOẢ CẢM XÚC CỦA MÌNH TRƯỚC
Giai đoạn này bắt đầu khi người chị thân thiết cho mình lời khuyên: “nếu cả mẹ và con cùng có cảm xúc thì giải quyết cảm xúc của mẹ trước, con không cần mẹ giải quyết gì cho con đâu, con tự có cách của con”. Khi mình thực hiện, không phải 100% tình huống mình đều biết rút ra để đi giải quyết cảm xúc của mình, cũng bập bõm cái được cái không.
Sau thời gian đó, mình tham gia lớp EQ và biết tới công cụ hiện diện cảm xúc, khi có cảm xúc thì mình dừng lại, ra khỏi tình huống, mình chọn 1 nơi yên tĩnh để hít thở, cảm nhận xem cảm xúc đang ở đâu trên thân, mình đau chỗ nào, khó chịu ở đâu. Mình đã từng được hướng dẫn là tức giận thì hít thở 10 nhịp, nhưng hồi đó mình không làm, mãi tới khi học lớp EQ, được nói về cấu tạo não bộ, về hoạt động của hạt amygdala thì mình hiểu tại sao đừng cố gắng giải quyết vấn đề khi cảm xúc lên cao. Mình bắt đầu thực hành đều đặn hơn.
Khi thấy cơn tức giận hiện lên thì mình sẽ im lặng rời đi, có lúc mình sẽ thông báo với con là mẹ tức giận quá, mẹ ra chỗ khác đã, tí mẹ bình tĩnh lại mẹ sẽ giúp con.
Hồi đầu thường là mình phải bột miệng nói 1, 2 câu rồi mới nhận ra mình đang mất kiểm soát để rút lui, thời gian sau nhờ việc liên tục quan sát cảm xúc trên thân thì mình nhạy bén hơn, thấy cơn đau ngực hiện lên là mình biết cảm xúc đến, mình rút lui luôn thay vì cố nói 1, 2 câu.
Khi đã đi hiện diện cảm xúc rồi mới nhìn lại tình huống, thì mình thấy đa phần các tình huống con đều có lý do chính đáng để làm như vậy (vì sự tò mò của trẻ nhỏ, vì muốn thể hiện cái tôi, vì con chưa nhận ra mức độ nguy hiểm, vì con đang học hỏi, vì con có quan điểm riêng…), và cảm xúc con thể hiện ra cũng rất phù hợp hoàn cảnh (tức giận vì cố gắng làm 1 việc mà thấy mình không làm được, buồn bã vì bố mẹ không đáp ứng điều mình muốn, thấy hào hứng muốn làm 1 điều gì đó thì bị người khác ngăn lại nên bực bội…) và chính người lớn nhiều lúc cũng sẽ thế, chỉ là mình biết kìm nén nó xuống thôi.
Khi đã tự mình đi qua cảm xúc của mình thì mình nhận ra: có cảm xúc khó chịu cũng là chuyện bình thường thôi; vì mọi chuyện trên đời mình đâu kiểm soát được hết như trời mưa trời nắng, như ý định của người khác, như những chuyện may rủi xảy ra trên đường..., nên việc cảm xúc khó chịu bất chợt đến cũng là một chuyện đương nhiên.
Nhận ra điều đó nên mình không còn mong con luôn vui vẻ, hay sợ con bực bội, buồn bã nữa. Mình đón nhận những tình huống đến và những cảm xúc con có.
Khi mình liên tục thực hành dừng lại khi có cảm xúc khó chịu, mình cũng nhận ra: có cảm xúc thì nên chăm sóc cảm xúc thay vì cố gắng giải quyết vấn đề ngay, vì càng giải quyết càng tệ và mất nhiều thời gian hơn. Đối với con cũng vậy, 70% tình huống là con không cần mẹ dạy bảo gì cả, lúc bình tĩnh con cũng sẽ tự làm được, điều mẹ cần làm lúc đó là hướng dẫn con cách đi qua cảm xúc chứ không phải hướng dẫn con giải quyết vấn đề.
Ở giai đoạn này, cũng có những tình huống mình chưa biết giải quyết ra sao, ví dụ như:
Mình đang trên xe oto, trong bữa ăn cơm, đang ở nhà hàng,.. các tình huống bất như ý với con liên tiếp xảy ra, và mình không thể có giây phút yên tĩnh để hiện diện cảm xúc.
Dù mình đã thông báo với con, mẹ cần đi chỗ khác để hít thở, lúc nào bình tĩnh mẹ sẽ quay lại thì con vẫn bám lấy mẹ, không cho mẹ đi, gào khóc nức nở khi mẹ đi ra chỗ khác.
Và đó là lúc mình chuyển sang giai đoạn 3, bạn có tò mò giai đoạn 3 của mình là như thế nào không? Hãy đón chờ bài viết tiếp theo của mình vào ngày mai nhé và comment lại cảm nhận của bạn khi đọc bài viết này của mình nha.

BẬT ÂM CHO TRẺ CHẬM NÓI.

👉Bật âm là dạy tạo phát âm thanh cho trẻ, giúp con có thể phát âm từ khi trẻ bắt đầu bập bẹ các âm tiết như mờ mờ, bờ bờ, tờ tờ, bờ bờ, bà bà.

✅Có 6 giai đoạn để chuẩn bị ngôn ngữ cho trẻ :
✍1 /Tạo phát âm thanh.
✍2 /Lắng nghe để nhận biết những âm thanh khác nhau, xác định vị trí và nguồn gốc phát ra âm thanh.
✍3 /.Bắt chước, sao lại những điều người khác làm.
✍4 /Nhận biết người và vật quen thuộc.
✍5 /Hành động, giả vờ, làm bộ, sáng tạo và tổ chức những trò chơi tưởng tượng.
✍6 / Trao đổi, diễn tả, những điều ước hay là tìm hiểu ý thích của người khác.
✅Chuẩn bị để dạy trẻ bật âm
👉 Để giúp trẻ có thể bật âm tốt đầu tiên chúng ta sẽ có các bài luyện hơi giúp cho con có hơi thở dài hơn, khỏe hơn dế dàng bật âm hơn.
👉 Môi trường vui vẻ với âm nhạc, hoặc có sự tham gia của bạn bè cũng giúp bật âm, nói nhiều hơn.

✅Các hoạt động rèn luyện hơi
👉Trò đơn giản nhất chính là thổi nến, ở bất kỳ đâu bố mẹ cũng có thể cho con chơi trò chơi này.
👉Tiếp theo là thổi kèn, chuẩn bị sẵn một cái kèn với chất liệu an toàn và dạy con thổi mà thôi.
👉Một số trò chơi khác như thổi b**g bóng xà phồng,thổi giấy...

✅Những trò chơi luyện phát âm nguyên âm :

✍️1. e : nhát ma : thè lưỡi ra và phát âm "e...e..." nhưu đang nhát ma.
✍2. ê : chọc quê : lấy hai tay quẹt nơi má và phát âm "ê...ê" như đang chọc quê.
✍3. o : gà gáy : lấy hai tay chụm vào nơi miệng, phát âm "ò..ó..o..".
✍4. ô : hôn búp bê : đưa cho trẻ búp bê, yêu cầu trẻ hôn búp bê.
✍5. ơ : ngạc nhiên : làm động tác rất ngạc nhiên và phát âm "ơ...ơ..".
✍6. i : muỗi kêu : ngón cái và ngón trỏ nắm lại, miệng kêu "i...i...".
✍7. a : ú oà : hay tay che lấy mặt nói "ú..ú", bỏ tay ra và la to "à".
✍8. u : máy bay : hai tay dang ngang, nghiêng qua lại và kêu "u...u..".

✍9. ư : miết tay trên bàn : để bàn tay lên bàn, miết mạnh và kêu "ư..ư.."

✅Những trò chơi cho trẻ luyện tập phát âm các phụ âm

✍1. b : bập môi gọi gà – bập bập môi như đang gọi gà về chuồng.
✍2. v : làm răng thỏ - đặt hàm răng trước phía trước môi dưới.
✍3. l : liếm môi – yêu cầu bé trẻ le lưỡi liếm môi trên.
✍4. h : giả vở ho –trẻ làm động tác như đang ho
✍5. c : làm tiếng kêu từ họng "cở...cờ..."
✍6. n : phát âm theo giai điệu bài hát : na....na...
✍7. m : ngậm giấy bằng môi – đặt một mảnh giấy mỏng giữa hai môi, yêu cầu bé dùng hai môi ngậm nhẹ giấy rồi mở nhẹ môi ra.
✍8. d : làm động tác "high fives" – trẻ đưa bàn tay lên áp vào bàn tay của cô, miệng nói " de.."
✍9. đ : làm theo giai điệu "đa...đa...".
✍10. t : đặt đầu lưỡi nơi chân răng trên và phát ra âm.
✍11. th : đặt đầu lưỡi nơi chân răng trên, bật hơi.
✍12. x : pháo nổ - để 2 đẩu ngón trỏ chạm vào nhau, miệng xì ra và nói "đùng".
✍13. ch : chắc lưỡi như tiếng thằn lằn.
✍14. s : suỵt – đặt ngón tay lên miệng như đang yêu cầu im lặng.
✍15. r : giả tiếng xe máy nổ.
✍16. kh : ngủ khò : giả bộ ngủ, ngáy khò...khò....
✍17. ph : thỏ thổi bóng – để hàm răng trước phía trước môi dưới và đẩy hơi ra.
✍18. nh : chơi trò chơi làm ngựa phi và miệng nói " nhờ....nhờ.."
✍19. g : làm tiếng kêu từ họng "gờ ...gờ.."
✍20. qu : vịt kêu : quạc...quạc...
✍21. ng : làm giọng mũi "ngờ...ngờ.."
✍22. tr : cong lưỡi "trờ...trờ.."
Hi vọng hữu ích với cả nhà!
Chúc ba mẹ có những giờ học và chơi bên con thật thú vị .
St

NHỮNG LỢI ÍCH CỦA NGHỆ THUẬT ĐỐI VỚI TRẺ

Những câu thần chú để giao tiếp

Những câu nhất định phải nói con sau 2 tuổi

hình ảnh về hoạt động hằng ngày

GIẢI THÍCH CÁC THUẬT NGỮ VỀ TRẺ TỰ KỶ

Dạy trẻ về cảm xúc qua những bài thơ