22/12/2025
🎄🎍THƯ GIÁNG SINH
CHARLIE CHAPLIN GỬI CON GÁI
“Con gái của bố!
Bây giờ đang là đêm. Đêm Giáng sinh.
Các em con đang ngủ. Cả mẹ con cũng đã ngủ rồi. Suýt nữa thì bố làm thức giấc lũ trẻ khi mở cửa vào căn phòng tranh tối tranh sáng này.
Con ở xa bố biết bao! Nhưng hình ảnh con luôn luôn xuất hiện trước mắt bố. Chân dung con - ở đây, trên bàn, và ở đây, bên trái tim bố. Còn con đang ở đâu? Thành Paris hoa lệ, con đang khiêu vũ trên sân khấu nhà hát hoành tráng của Điện Élysée. Bố biết rõ điều đó, nhưng dù sao bố cũng dường như cảm thấy trong đêm khuya tĩnh lặng bố đang được nghe tiếng chân con bước, nhìn thấy cặp mắt con đang sáng lên như những vì sao trên bầu trời mùa đông...
...Bố là bố của con, Geraldine ạ! Bố là Charlie Chaplin!
Con có biết bao nhiêu đêm bố đã ngồi bên giường con, khi con còn tấm bé, kể cho con nghe những câu chuyện cổ tích về người đẹp ngủ trong rừng, về con rồng nhiều phép lạ? Còn khi giấc ngủ làm díp đôi mắt già nua của bố, bố cười và nói: «Hãy đi đi! Giấc ngủ của ta – đó là ước mơ của con gái ta! ».
Bố nhìn thấy những ước mơ của con, Geraldine ạ, nhìn thấy tương lai của con, ngày hôm nay của con.
Bố nhìn thấy một cô gái đang khiêu vũ trên sân khấu, một nàng tiên đang lượn trên bầu trời. Bố nghe thấy khán giả trầm trồ: “Có nhìn thấy cô gái ấy không? Cô ta là con gái của một anh hề già. Có biết ông ta là Charlie Chaplin không?”
Đúng, bố là Chaplin! Bố là một anh hề già!...
...Bố đã kể cho con nghe nhiều chuyện cổ tích vào những đêm xa xưa ấy, nhưng chưa bao giờ kể cho con nghe chuyện cổ tích của mình. Mà nó cũng rất lý thú. Đó là câu chuyện cổ tích về một anh hề đói khát đã hát và nhảy trong những khu phố nghèo của London, và sau đó đi xin bố thí. Đó là chuyện cổ tích của bố! Bố biết thế nào là cái đói, thế nào là không chốn nương thân. Hơn nữa, bố đã nếm trải nỗi khổ nhục của một anh hề rong, trong ngực sục sôi một đại dương kiêu hãnh, và niềm kiêu hãnh này bị tổn thương bởi những đồng xu người ta ném cho bố. Nhưng dù thế nào bố vẫn sống, bởi bố đã đủ sức vượt qua lúc đó.
Tốt nhất là hãy nói về con. Sau tên con — Geraldine - là họ của bố - Chaplin. Với cái họ này hơn 40 năm bố đã mua vui cho mọi người trên trái đất. Nhưng bố khóc nhiều hơn họ cười. Geraldine ạ, trong thế giới con đang sống không chỉ có vũ điệu và âm nhạc!...
...Bố đã đề nghị nhà băng thanh toán các khoản chi phí cho con. Còn những món nợ người khác thì con phải tự trả đầy đủ.
Thỉnh thoảng con nên đi tàu điện ngầm hay xe buýt, đi bộ, để ngắm thành phố. Hãy quan tâm tới mọi người! Hãy để ý tới những góa phụ và trẻ em mồ côi! Và ít ra là một lần trong ngày, con hãy tự nói với mình: “Mình cũng giống họ thôi”. Đúng, con cũng là một trong số họ, con gái ạ. Hơn nữa. Nghệ thuật, trước khi cho con người ta đôi cánh để có thể bay cao, lại thường bẻ gãy đôi chân phàm tục của ta. Và nếu như có một ngày con cảm thấy mình cao hơn công chúng, thì ngay lập tức hãy bỏ sân khấu. Con hãy bắt chiếc taxi đầu tiên và đi ra ngoại ô Paris. Bố biết rất rõ những vùng này. Ở đấy con sẽ nhìn thấy nhiều vũ nữ giống như con, thậm chí xinh đẹp hơn, duyên dáng hơn, với niềm kiêu hãnh lớn. Ở đấy không ai biết tới ánh đèn sân khấu rực rỡ của con. Đối với họ đèn sân khấu là mặt trăng.
Con hãy nhìn thật kỹ! Có phải họ khiêu vũ tốt hơn con không? Hãy thừa nhận đi, con yêu! Bao giờ cũng có thể tìm thấy người khiêu vũ đẹp hơn con, diễn hay hơn con.
Và hãy ghi nhớ: trong gia đình Charlie không có kẻ thô lỗ có thể mắng chửi người đánh xe hay giễu cợt kẻ hành khất đang ngồi bên bờ sông Seine. Bố sẽ chết, nhưng con sẽ sống. Bố muốn con không bao giờ biết đến sự nghèo khổ. Cùng với bức thư này bố chuyển cho con một cuốn séc để con có thể chi tiêu tùy thích. Nhưng khi con tiêu 2 phrăng, đừng quên nhắc nhở mình rằng đồng phrăng thứ ba không phải của con. Nó phải thuộc về một người lạ mặt đang cần đến nó. Mà người đó con có thể dễ dàng tìm thấy. Chỉ cần con muốn nhìn thấy những người lạ mặt nghèo khổ là con sẽ gặp họ khắp nơi. Bố nói với con về tiền, vì bố biết được sức mạnh khủng khiếp của nó.
Bố đã làm việc khá lâu trong rạp xiếc. Và bao giờ bố cũng rất lo lắng cho những người đi trên dây. Nhưng phải nói với con rằng con người hay bị vấp ngã trên mặt đất cứng hơn những người đi trên sợi dây mạo hiểm. Có thể, vào một trong những buổi dạ hội mà con được mời, ánh sáng của một viên kim cương nào đấy sẽ làm con lóa mắt. Đúng lúc đó, nó sẽ là sợi dây thừng mạo hiểm đối với con, và con không thể tránh được sự vấp ngã. Có thể, vào một ngày đẹp trời, gương mặt tuyệt mỹ của một hoàng tử nào đó sẽ hút hồn con. Chính vào cái ngày hôm ấy, con sẽ trở thành một người đi trên dây thiếu kinh nghiệm, mà những người thiếu kinh nghiệm bao giờ cũng dễ vấp ngã. Con đừng bán trái tim mình vì vàng bạc, châu báu. Hãy nhớ rằng viên kim cương lớn nhất của con là mặt trời. May mắn thay, nó tỏa sáng cho tất cả mọi người. Còn đến một lúc nào đó, con bắt đầu yêu, thì hãy yêu thương con người đó với tất cả trái tim. Bố đã nói với mẹ viết cho con về điều đó. Trong tình yêu, mẹ hiểu biết nhiều hơn bố, tốt nhất là để mẹ nói với con. Công việc của con đầy khó khăn, bố biết điều đó.
Thân thể con chỉ được che bằng một mảnh lụa. Vì nghệ thuật, con có thể xuất hiện thoát y trên sân khấu, nhưng phải trở về từ đó không những trong y phục, mà còn phải thanh sạch hơn. Bố đã già, và có thể, lời bố nói nghe buồn cười. Nhưng, theo bố, thân thể thoát y của con phải thuộc về kẻ nào yêu tâm hồn rộng mở của con. Chẳng có gì phải ngượng khi nhớ lại ý kiến 10 năm trước của con về vấn đề này, dù nó đã thuộc về quá khứ. Đừng ngại, 10 năm chẳng làm con già đi bao nhiêu. Bố biết rằng giữa thế hệ bố và con luôn luôn có sự đối đầu. Con hãy thẳng thắn tranh luận với bố, với ý nghĩ của bố. Bố không thích những đứa con dễ bảo. Và khi giọt nước mắt của bố còn chưa kịp rỏ xuống bức thư này, bố muốn tin rằng Giáng Sinh đêm nay là một điều kỳ diệu.
Bố muốn điều kỳ diệu thế nào cũng tới, và con sẽ thực sự hiểu tất cả những gì bố muốn nói với con. Bố Charlie đã già thật rồi, con gái Geraldine ạ. Sớm hay muộn, thay cho chiếc áo dài trắng dành cho sân khấu con phải mặc bộ áo tang để bước tới nấm mồ của bố. Bây giờ bố không muốn làm con buồn. Có điều thỉnh thoảng con nên soi gương – trong đấy con sẽ nhìn thấy những đường nét của bố. Trong huyết quản của con đang chảy dòng máu của bố. Ngay cả khi máu trong huyết quản bố đã khô cạn, bố vẫn muốn con không quên bố Charlie của mình. Bố không phải là thiên thần, nhưng luôn luôn khao khát trở thành một con người.
Cố gắng lên, con nhé!
Hôn con, Geraldine,
Charlie của con.
Tháng 12. 1965”.
(Trần Hậu dịch)
09/01/2026
01/01/2026
31/12/2025
29/12/2025
25/12/2025
22/12/2025
21/12/2025
20/12/2025
23/11/2025