Cùng con khôn lớn

Thời còn cắp sách, luôn muốn rời nhà càng xa càng tốt, cảm thấy như vậy mới là tự lập. Sau này, đi làm nhiều năm rồi, lại hận không thể về nhà mỗi cuối tuần, bởi vì, ngoài nhà ra, dường như chẳng có cảm giác an cư lạc nghiệp ở đâu cả. Vốn dĩ, mỗi người ở những độ tuổi khác nhau đều có những mục tiêu không giống nhau, chỉ có từng theo đuổi thì mới có thể dứt khoát lựa chọn quay đầu lại.
Đường về nhà luôn ở đó, chỉ cần trong tim có tình yêu, nhà cũng sẽ luôn ở đó.
Lưu Đồng/ Rainie Nguyen dịch

🌿GIÁO DỤC TRẺ BẰNG LÝ TRÍ HAY BẰNG TÌNH CẢM🌿
Khi chúng ta xử lý những tình huống xảy ra với trẻ hằng ngày và giáo dục trẻ hiểu về tình huống xảy ra. Liệu chúng ta xử lý và giáo dục những tình huống theo con tim hay dựa trên nền tảng lý trí. Liệu điều chúng ta vẫn hay làm có ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ mỗi ngày. Hơn hết là ảnh hưởng đến cách trẻ sẽ xử lý tình huống tương tự trong tương lai.

- TÌNH CẢM VÀ LÝ TRÍ

Tình cảm là cách xử lý theo chiều hướng dẫn dắt của con tim, kết quả dựa trên sự hài lòng thông qua so sánh cảm xúc của 1 ai đó, trong khi đó, lý trí là cách nhìn sự hài lòng theo trải nghiệm, kiến thức, không có sự so sánh cảm xúc của ai đó. Điều này, có nghĩa rằng: Khi bạn yêu cầu trẻ "dừng hành động nào đó" cảm xúc của trẻ sẽ ảnh hưởng đến suy nghĩ và tình cảm của bạn, làm bạn dễ dàng chấp nhận hay cứng rắn xử lý.
Thực ra, không có đúng và sai trong giáo dục theo lý trí hay tình cảm. Bởi vì nó phụ thuộc vào 1 số dư là "sự hòa hiệp hay sự hài lòng của bạn". Nhà triết học vĩ đại Platon từng nói: "Hành vi của con người bắt đầu từ ba nguồn chính: khao khát, cảm xúc, và tri thức." Trong đó, cảm xúc là con tim, trí thức là lý trí và không thể thiếu sự khao khát- thực ra là sự hòa hiệp. Sự hòa hiệp là phần bạn chấp nhận được, nó như sợi dây thun, lúc căng lúc giãn tùy vào mỗi tình huống. Con người không nên lúc nào cũng xử lý máy móc hay quá tình cảm mà quên lợi hại. Có những lúc, đầu lý trí sẽ nặng hơn, nhưng vẫn mang theo đầu tình cảm, và ngược lại.
Trong giáo dục trẻ nhỏ, đừng quá cứng ngắt, cũng đừng quá qụy lụy. Tạo cho trẻ nhỏ một không gian có cả yêu thương và sự am hiểu đó là cách mô phỏng lại điều mà trẻ sẽ học để tự tạo không gian này cho bản thân trẻ khi lớn lên. Ví dụ, lúc nào cha mẹ cũng yêu thương và chiều chuộng mà không cần biết đúng sai, đứa trẻ chỉ nhận hòa hiệp 1 bên về tình cảm, dây thun cứ giãn. 1 ngày nào đó, đứa trẻ đó chỉ biết trao tình cảm cho ai đó, mà không hiểu được rằng, tình cảm cũng là 1 hành vi cần có hòa hiệp thăng bằng của lý trí và con tim.

- KHI NÀO BẠN NGHIÊNG VỀ TÌNH CẢM?

Tình huống: Khi trẻ quấy khóc nơi công cộng. Bạn có thể bế hoặc dẫn bé vào 1 nơi khuất để vỗ bé nín bằng cử chỉ yêu thương, thay vì mắng bé rồi cũng vỗ bé như 1 số cha mẹ vẫn làm. Thực ra, tất cả chúng ta đều có quyền thể hiện yêu thương, nhưng phải rõ ràng, đừng làm xáo trộn cảm xúc của người được yêu thương.
Một số tình huống liên quan đến cần vị tha như bạn của trẻ va vào trẻ, bạn có thể xử lý quan tâm đến trẻ bị va bao gồm hỏi thăm và chăm sóc vết thương, nhưng 1 lần nữa cần nhớ "chúng ta chỉ sử dụng 1 cảm xúc cho người được hưởng cảm xúc". do đó, đừng quát tháo bênh vực, đó là cảm xúc khác cảm xúc quan tâm và yêu thương. Thay vào đó, bạn nói bé va vào, "Con có thấy bạn đang đau không, con có thể giúp cô 1 tay không, thổi vết thương cho bạn giúp cô nhé!" Và cuối cùng
nói: Con có nên xin lỗi bạn không? Và nói bé bị va: "Con có tha lỗi cho bạn không? Đừng quên hỏi trẻ lại về sự tha thứ, trẻ chỉ hiểu được nó khi trẻ cảm nhận sự tha thứ là gồm những gì. Đó là những gì trẻ trải qua mà đứa trẻ kia đang giúp. Hỏi lại là 1 xác nhận trong tâm trí trẻ.

- KHI NÀO BẠN NGHIÊNG VỀ LÝ TRÍ?

Bạn cần rõ ràng trong quyết định, trong xử lý xung đột , trong sự cho phép, do đó, xử lý nghiêng về lý trí sẽ cho trẻ không gian để học hỏi và hiểu cách giải quyết theo trình tự, theo đúng luật và hợp lý, hơn là để trẻ đòi bằng được theo mong muốn.
Tình huống chơi-xung đột: khi hai trẻ bắt đầu chơi, hãy giải thích luật chơi và luật phạt nếu chơi xấu.
Khi trẻ đánh nhau, áp dụng đúng luật. Nếu trẻ phản kháng thì áp dụng hình thức cao nhất là loại khỏi cuộc chơi.
Tình huống vòi vĩnh bánh kẹo-đồ chơi: bạn chỉ cho bé đồ chơi theo 1 lí do bạn định sẵn. VD, khi trẻ thể hiện 1 hành vi tốt, ngoài ra thì trẻ không có tình huống nào được ngoại lệ. Đừng nói lí do này cho trẻ, mà chỉ hành động khi trẻ có hành vi tốt. Khi đó, bạn chỉ cần nói: "Hôm nay, con biết mở cửa giúp mẹ ở siêu thị, mẹ cảm ơn con nhé, mẹ thấy cái bánh này ngon và mua về để trong tủ lạnh, mẹ con mình ăn thử nhé ( chọn cái bánh mà bé thích và vòi vĩnh) Cái chính không nằm ở trẻ được thưởng hay không được thưởng, cái quan trọng là bạn dạy trẻ bài học rằng: " Sẽ có nhiều chuyện trên đời này không phải lúc nào cũng theo ý con. Con cần chấp nhận sự từ chối, cũng như là 1 phần của đón nhận phần thưởng"

❗Bố mẹ có biết? ❗Phương pháp giúp con phát triển tốt, làm quen trước khi vào lớp 1?

❓Bố mẹ có biết?

Rất nhiều phụ huynh đã vô cùng lo lắng khi con chuẩn bị vào lớp Một. Rất nhiều em bé đã gặp khó khăn khi chuyển từ môi trường mầm non sang môi trường Tiểu học.

❓Tại sao lại như vậy?

Theo các chuyên gia tâm lý và tư vấn giáo dục, khi chuyển sang bậc học Tiểu học, trẻ cần được trang bị đầy đủ những kỹ năng và ý thức để tự phục vụ, tự học và thích nghi với môi trường học tập và sinh hoạt hoàn toàn mới.

Tại thời điểm 6 tuổi, là bước ngoặt về sự phát triển thể chất, sinh lý và tâm lý của trẻ, cần được gia đình, người thân và nhà trường quan tâm đúng mức để các con có thể hình thành những thói quen, nhận thức và ý thức tốt, tích cực, thích nghi với môi trường mới một cách nhanh chóng và vui vẻ. Khoảng thời này là cơ hội tốt để cha mẹ và nhà trường can thiệp bằng những phương pháp giáo dục, định hình và điều chỉnh cho con về tính cách, thói quen và hình thành nhân cách.

Vì vậy, “Tiền tiểu học” là giai đoạn quan trọng mà bố mẹ cần cho con cơ hội chuẩn bị sẵn sàng bước vào lớp Một. Khóa học Tiền tiểu học thường được diễn ra trước khi con vào lớp Một từ 3 đến 6 tháng, để đảm bảo con có đủ thời gian để hình thành những thói quen và kỹ năng cần thiết.

❗ Dựa trên chuẩn phát triển của trẻ 6 tuổi khi tới trường, kĩ năng trẻ cần biết để bắt đầu vào lớp Một, đặc biệt khi hiện nay áp dụng chương trình giáo dục mới, ưu tiên cho việc phát triển tự nhiên lành mạnh của trẻ.
– Kỹ năng quan sát, lắng nghe, giao tiếp của trẻ
– Nhận biết và viết số tới 20;
– Nhận biết và viết bảng chữ cái;
– Nhận biết và sắp xếp được các hình khối và pattern;
– Viết được đầy đủ họ tên;
– Kể lại được câu chuyện ngắn mình đã nghe và kỹ năng học tập
– Kỹ năng hoạt động

✔️ ĐỪNG BỎ LỠ thời kỳ phát triển quan trọng của con!

Khi chào đời, não trẻ đã bằng 25% trọng lượng não trưởng thành. Đến 1 tuổi, não trẻ đạt 70-75%, đến 2 tuổi đạt 80% và đến 6 tuổi gần như đạt 100% trọng lượng não người lớn. Vì vậy, giai đoạn từ khi mang thai và suốt từ khi sinh ra tới 6 năm đầu đời chính là giai đoạn vàng phát triển não bộ của trẻ.

Cha mẹ nào cũng mong con sẽ thông minh, học hành giỏi giang và thành đạt trong tương lai. Tuy nhiên, không phải đứa trẻ nào sinh ra cũng thông minh hơn người. Trí thông minh còn phụ thuộc vào sự rèn giũa và cách nuôi nấng của bố mẹ. Thông minh chính là động lực để có được cuộc sống tốt đẹp hơn nên cần được rèn luyện đúng cách.

Giai đoạn cao điểm này, nếu cha mẹ biết nắm bắt cơ hội kịp thời giúp con rèn luyện 1 số kĩ năng và hướng dẫn chúng đúng hướng, bộ não của trẻ sẽ được kích thích phát triển tối đa, từ đó giúp chúng tăng cường kĩ năng tư duy, trở nên thông minh hơn.

Đây là giai đoạn vàng thứ hai trong quá trình phát triển trí não của một đứa trẻ. Tính cách của trẻ cũng được thể hiện tương đối đầy đủ ở giai đoạn này nên nó cũng là thời kì quan trọng để bố mẹ định hướng phát triển tính cách cho con.

Trẻ ở độ tuổi lên 5, lên 7 có khả năng học tập nhanh, nhưng chúng chưa biết phân biệt tất cả những cái đúng, cái sai. Chúng có thể nhanh chóng học theo những cái tốt và cả cái xấu. Vì thế, trong giai đoạn quan trọng này, cha mẹ nên chú ý quan sát con một cách cẩn thận để xem bé có thói quen xấu nào không, kịp thời sửa chữa.

Ở lứa tuổi này, cha mẹ nên kịp thời nắm bắt cơ hội rèn luyện cho con những thói quen sống tốt. Tùy tính cách của trẻ mà tìm ra cách hướng dẫn phù hợp, miễn là không bỏ lỡ giai đoạn này thì trí não trẻ sẽ phát triển thông minh hơn.

Ngoài ra, để kích thích và hỗ trợ sự phát triển trí não thời điểm này cho các con, bố mẹ nên có kế hoạch cùng con phát triển, rèn luyện như việc dẫn con đến những khu vui chơi, công viên, vườn bách thú, khu vui chơi trí tuệ hay cho con tiếp xúc với các bộ đồ chơi xếp hình, tư duy.

Đặc biệt, trong giai đoạn từ 5-6 tuổi là giai đoạn bé chuẩn bị vào lớp 1, đây là thời kỳ chuyển giao cực kỳ quan trọng của trẻ mà phụ huynh đặc biệt cần quan tâm. Ở giai đoạn này, giai đoạn chuyển sang tiểu học, trẻ sẽ có nhiều sự thay đổi như môi trường, cách sinh hoạt, thời gian đến trường và cũng như các hoạt động trong ngày. Chính điều này khiến cho nhiều trẻ gặp nhiều trở ngại về tâm lý, việc làm quen và dễ xảy ra sự chống đối. Vì vậy, cha mẹ hết sức cần quan tâm và có phương pháp giúp đỡ cho trẻ trong giai đoạn cùng giai đoạn đầu của lớp 1.

‼️ NHỮNG CHA MẸ CÓ CON HỌC CẤP 1 TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC BỎ QUA BÀI VIẾT NÀY!
(Hãy cố gắng đọc đến dòng cuối cùng - sẽ không lãng phí của bạn 1 giây nào cả)

Đã dự giờ cả 2.000 tiết học cấp 1 ở 30+ trường, và cũng đã dõi theo tầm hơn nghìn đứa trẻ đi qua thời cấp 1 và "tiến hóa" thế nào lên cấp 2, và trực tiếp dạy vài trăm đứa cấp 1 từ các trường đình đám nhất của Hà Nội và Sài Gòn, lẫn "nghe ngóng" bao nhiêu trang mạng, đội nhóm phụ huynh, có lẽ mình đã thấy quá nhiều những điều không ổn trong cách định hướng, đồng hành và dạy con trẻ suốt thời cấp 1.
Nếu không nói ra thì chắc được "yên ổn", không bị cà chua gạch đá, nhưng cứ phải chứng kiến cách người lớn đang "nhào nặn" tụi trẻ con hơi lệch và đôi khi phản giáo dục, nhiều lúc mình thấy... quá bất an. Thôi thì hôm nay cũng mạo muội nhắn gởi vài điều cho các anh chị em đang làm bố mẹ cho lũ trẻ cấp 1 vậy.
Lời đường mật thì dễ nói lọt tai, ai ai cũng thích lắm, nhưng có khi "thuốc đắng" thì… không sắc không được.

✔️1. Kỹ năng học tập nền tảng
Học tập đúng là quan trọng, nhưng cũng cần xác định cái gì là nền tảng nhất. Với con nít cấp 1, biết đọc lưu loát, viết văn gãy gọn, có đầu có đuôi và làm toán cơ bản ổn thì đã là… quá ổn rồi. Giờ đây, nhiều người cứ thích nhồi cho tụi nhỏ những cái cao siêu của cấp 2 đẩy xuống để thi thố này kia, thật ra nếu làm quá trớn thì là phản khoa học và phản giáo dục.
Phần lớn đứa trẻ không cần những thứ cao siêu đó. Mong mọi người bình tĩnh, đừng vì chạy đua để rồi quên mất, với con trẻ cấp 1, học tập chỉ là MỘT TRONG NHỮNG MỤC TIÊU, chứ KHÔNG PHẢI LÀ MỤC TIÊU DUY NHẤT của tuổi thơ.
Và đừng có lấy cái luận điểm cực kỳ "ngây thơ" là bộ não của đứa trẻ như tờ giấy trắng, học gì cũng thấm, mà từ đó cứ nhồi lấy nhồi để những thứ chưa cần thiết tại thời điểm này. Hãy nghĩ đến một cái tủ lạnh chất đầy đồ ăn không có một chỗ trống nào, thì chúng ta nhìn vào cũng phát ớn, muốn lấy một thứ gì cũng chưa biết chắc nó nằm ở đâu trong cái tủ lạnh "giàu có" đó. Đừng biến bộ não của tụi trẻ con thành một cái tủ lạnh như thế. Nó sẽ dễ bị hư lắm đó ạ.

✔️2. Năng lực tự kiểm soát bản thân
Nghiên cứu giáo dục gần 50 năm qua đã chỉ rõ ràng: Khả năng tự kiểm soát bản thân của một đứa trẻ mới là điều quan trọng nhất để quyết định thành công và hạnh phúc lâu dài của nó về sau. Nếu như đứa trẻ được "gà luyện" quá sớm và quá trớn, nhưng riêng chuyện hết thời cấp 1 mà trẻ còn chưa biết cách tự ý thức ngồi vào bàn học, chú tâm làm bài trong 20-30 phút thì cái sự học hành "gượng ép" cao siêu kia cũng chỉ là… con dao hai lưỡi.
Bởi lẽ, đầy đứa trẻ xuất sắc trong trường bước ra ngoài đời, thậm chí còn không quản lý nổi cảm xúc của mình. Hoặc là lên cấp 2, chúng không thể cưỡng lại được những cơn ghiền "vô thức" với điện thoại, mạng xã hội, games, quần áo thời trang, đồ ăn nhanh dầu mỡ, nước uống có gas,…
Đừng vì lo nhồi những thứ học thuật cao siêu để nở mày nở mặt và mua lấy sự an tâm "không bền vững", mà quên đi rằng đứa trẻ cần nhiều hơn mấy thứ đó để phát triển bền vững và tồn tại ở đời.

✔️3. Niềm yêu thích và động lực học tự nhiên
Trái cây bị bơm thuốc cho chín sớm, nhìn đẹp tươi, nhưng cũng dễ bị thối rữa nhanh lắm. Con nít cấp 1 mà chưa gì đã "bào mòn" thời gian một tuần bằng những lịch học chi chít, điểm số sẽ long lanh thôi. Nhưng đó cũng là cái cưa rõ to, ngấm ngầm đục khoét động lực học tập tự nhiên của lũ trẻ.
Các bố mẹ có để ý thấy một đứa trẻ vào lớp 1-2 rất hào hứng đến trường, nhưng lớn dần lên thì từ từ uể oải, học hành cực kỳ đối phó không? Đến cấp 2, nhiều đứa sập nguồn, không muốn học nữa. Ánh mắt long lanh, tràn đầy sự tò mò và hứng khởi ngày nào cũng dần dần… đờ đi.
Đó là sai lầm và, nếu nói mạnh tay hơn, là… "tội lỗi" của người lớn.
Con người sinh ra, ai cũng có nhu cầu và động lực học tập rất đỗi tự nhiên, chẳng cần dạy bảo. Cứ nhìn cách một đứa trẻ táy máy thế giới, hỏi han đủ điều, tò mò cho cái gì cũng chơi là tự hiểu.
Thế nhưng, bước vào cấp 1, bao nhiêu đôi bàn tay người lớn thi nhau nhào nặn vì những cái danh hiệu thi đua, chỉ tiêu thành tích, hiệu ứng truyền thông và sự nóng vội của lòng người, nên mỗi người "đẽo" đi một miếng trong cái cục động lực và yêu thích học tập tự nhiên của trẻ con. Thế nên, càng lên lớp trên, tụi nó càng mệt mỏi và biếng lười, mất dần động lực học tập, để rồi chính người lớn lại vô tư, buông miệng đổ lỗi, đổ thừa là do tụi nhỏ.
Hãy quan sát đứa trẻ mỗi ngày và hãy tỉnh táo nhận ra khi nào nó đang tắt dần những điều hết sức tự nhiên ấy. Và hãy bình tâm để biết chúng ta đã sai ở đâu và tiếp theo cần làm gì.

✔️4. Được NGỦ, được CHẠY và được CHƠI
Đi qua thời cấp 1, một đứa trẻ điểm học bạ chói lóa, cổ đeo đầy huy chương, facebook bố mẹ chi chít những lời tán dương, nhưng mỗi ngày đứa trẻ chỉ ngủ có 6-7 tiếng, cả tuần vận động được chưa đầy một tiếng, và chơi với tụi nó chỉ có điện thoại, iPad, máy tính,… thì đó là một sự "ngu muội" của người lớn. Chính những điều này đã lấy đi thời gian vàng của tuổi thơ lũ trẻ và đang ngấm ngầm "giết chết" tụi nhỏ từ bên trong và ở tận gốc rễ.
Con nít cấp 1 vì những mục tiêu và tham vọng của người lớn, hay vì cuộc chạy đua của các nhà trường, mà ngủ một ngày ít hơn 9 tiếng thì đó là phản khoa học, đang ngấm ngầm giết chết bộ não của trẻ.
Con nít cấp 1 mà không vận động thường xuyên, chỉ có thù lù ngồi một chỗ ôm "vú em công nghệ", thì đừng mong trẻ tỉnh táo học hành, đừng mong chúng nó có bộ não khỏe mạnh để kiểm soát logic, cảm xúc. Thêm vào đó toàn một đống bim bim, gà rán, khoai tây chiên, nước uống có gas mỗi ngày… thì đúng là đang đầu độc trẻ hơn là nuôi chúng nó.
Con nít cấp 1 mà không được nhảy lo cò, nhảy dây, chơi tạt lon, rượt đuổi nhau, chơi năm mười, bịt mắt bắt dê… nói chung là những trò chơi không công nghệ, được chơi tự do và do chúng nó tự biên tự diễn, thì là một sự giáo dục lệch và phi lý. Các nhà khoa học đã đúc kết cả trăm năm qua, chơi tự do với con nít là hình thức học tập… đỉnh cao nhất.

✔️5. Tấm gương mang tên Người Lớn
Con nít cấp 1 học từ sách vở, bài tập thật ra chỉ là 1 thôi; chúng học từ người thực việc thực và những câu chuyện mới là 10. Chúng như những loài sinh vật "copycat" (bắt chước), lúc nào cũng quan sát cách người lớn nói chuyện, ứng xử, biểu hiện trên gương mặt và cơ thể để bắt chước theo. Đó mới là cách chúng hình thành nhân sinh quan, lời nói, hành động và tính cách, và cũng chính là con đường đời mà chúng sẽ đi.
Đừng có tốn tiền cho chúng học những ngôi trường đắt đỏ nhất, những lớp học trang trọng nhất, nhiều giờ học Tây xịn sò, Tiếng Anh chém như gió, công nghệ hoành tráng nhất mà ở đó, người ta cư xử với nhau như chợ búa, ăn to nói lớn, hành xử thô lỗ và trong tâm trí thì tràn ngập những điều tiêu cực, dù miệng đang nở nụ cười.
Về nhà, hãy xem cái cách mà những người trong nhà tương tác với nhau và tương tác với lũ trẻ. Hãy kể cho chúng những câu chuyện tốt đẹp, hãy cùng chúng làm những việc nho nhỏ nhưng giá trị, và hãy đừng ngại ngần thể hiện yêu thương với con.
Đó là giáo dục ưu việt, chứ không phải những trường học, trung tâm, con người hoành tráng long lanh nhưng rỗng ruột và không có tâm.
Những đứa trẻ lớn lên đong đầy cảm xúc, biết lắng nghe chia sẻ, biết kiểm soát cảm xúc của bản thân, tuy khởi đầu về học thuật có thể không bằng dàn siêu sao, nhưng đường dài mới biết ngựa hay.
Chúng nó vẫn còn rất nhiều cơ hội để vượt mặt nhiều siêu sao chỉ biết có học mà "rỗng ruột", thiếu thốn các mối quan hệ tích cực trong cuộc sống. Khoa học và cuộc đời đã chứng minh những điều đó, chúng ta cũng không nên mờ mắt mà quên đi rằng: Bố mẹ vẫn mãi là những thầy cô giáo tuyệt vời nhất với lũ trẻ con, đặc biệt là khi chúng còn cấp 1.

✔️6. Những thói quen "nhỏ mà có võ"
Để thành công và hạnh phúc ở một cuộc đời dài rộng, cần nhiều hơn việc chăm chăm "điên cuồng" những điểm số thành tích "con nhà người ta" ở thời cấp 1 hay chém Tiếng Anh như bản xứ. Nhiều khi mình chỉ muốn thét lên: Trời ơi, cả nhà mở đôi mắt ra cho to hơn được không ạ.
Để nhìn xem: tụi nhỏ đi qua thời cấp 1, có biết cách tự sắp xếp và tổ chức cuộc sống "bé con" của mình không, tự gấp quần áo, tự mặc quần áo giày dép, tự sắp xếp không gian học tập, tự ăn cơm dọn phòng, tự dọn dẹp đồ chơi, tự tắm rửa… Muốn đi xa và đi bền ở đời, cần lắm những chữ Tự như thế ở thời cấp 1, thì mai kia lên cấp 2, cấp 3 mới có thể dạy cho chúng những chữ Tự khác.
Không ít lần nhìn vài siêu sao cấp 1 mà những cái Tự đó cứ như là vật thể ngoài hành tinh với chúng nó, mình thấy lo cho tương lai của chúng nhiều hơn là vui với thành tích hiện tại. Chúng ta cứ tự hỏi: Mình đang chạy đua vì điều gì và muốn dạy một đứa trẻ thành người như thế nào?
Hình như cái sự học hành điểm số trên trường nó choáng hết đầu óc của vài bố mẹ, cứ như bố mẹ chỉ lấy một cái kính lúp soi vào bài vở và xem đó là cả thế giới. Để rồi họ không thấy luôn những chữ Tự bên cạnh, đang "gào thét rát họng", đòi bố mẹ để tâm và dựng xây cho lũ trẻ con.

7. Đừng giết chết bộ óc sáng tạo vĩ đại
Ngành công nghiệp giáo dục giờ đây cái gì cũng có thể lôi ra kiểm tra cho bằng được. Phần lớn bài kiểm tra chỉ là những thứ học rồi quên, luyện hoài cũng lên điểm. Nếu luyện thi không tinh tế, không hiểu sâu bản chất của sự học thì chúng ta rất dễ lỡ tay giết chết luôn sự sáng tạo vốn dĩ đang tràn đầy trong từng milimet não của lũ trẻ.
Bao thầy cô ở trường, ở trung tâm, ở nhà cứ như bán tống bán tháo một rừng thông tin, kiến thức, khuôn mẫu bài, cách giải đề vào đầu lũ trẻ con trong một khung thời gian chật hẹp. Có lần nhìn bài vở của vài đứa siêu sao Toán lớp Năm và bài tập kiểu đếm có bao nhiêu cách ghép, mình té ghế khi thấy các thầy cô "cao thủ lão làng" quăng luôn công thức tổ hợp, chỉnh hợp A, C mà ngày xưa lớp 11, 12 mình mới học, để chúng nó lắp số vào như một cái máy, tính cho nhanh để đi thi làm bài cho được nhiều.
Trời ơi, giáo dục "siêu sao" là thế này đây?
Trong khi đó, không mấy người chịu để tâm đến việc nuôi dưỡng trí tưởng tượng và sáng tạo cho trẻ. Điều này dẫn đến một hệ thống kiểu dạy và học nhanh, gọn, nhẹ, tiện lợi như... mì ăn liền. Cứ lôi tụi nhỏ ra kiểm tra trắc nghiệm hết thì người lớn chấm bài nhanh lắm, khỏe re. Nhưng còn bầu trời đầy sáng tạo của trẻ thì sao? Ai sẽ trả lại cho trẻ?
Kiểu học luyện và kiểm tra ấy, về mặt giáo dục, chỉ là cách học đóng hộp và nông cạn, chứ không phải là việc học thật sự, học sâu. Vì thế, ở cấp Một, nhiều đứa trẻ có thể đạt được 9-10 điểm, nhưng khi bảo chúng sáng tạo một cái gì đó "bản sắc" của riêng mình, thì hầu hết các câu trả lời đều na ná giống nhau, hoặc buồn hơn, chúng... tịt ngòi.
Một đứa trẻ sinh ra là phải chạy, nhảy, nghịch nước, tắm mưa, phải nghịch đất, xây lâu đài cát, bắt côn trùng, vẽ vời, sống với thế giới bên ngoài lung linh bao sắc màu,... Giải phóng con trẻ, có lẽ nên bắt đầu từ việc trả lại cho chúng cái năng lực học tự nhiên rất tuyệt vời của con người: táy máy, tò mò, sờ mó, động chạm, cảm và yêu thế giới xung quanh.
Và đừng đóng khung tụi nhỏ bởi những kiểu dạy – học khuôn mẫu chỉ có đúng hoặc sai, mà hãy cho chúng được… bay. Nhiều người lớn đã tịt ngòi sáng tạo cũng vì cái kiểu dạy – học đó, giờ chính chúng ta lại dùng cái sự "không sáng tạo" của bản thân để gò trẻ theo đúng lối mòn và bẫy lồng mà bản thân chúng ta đã và đang bị nhốt.
Kurt Hahn, nhà giáo dục người Đức vào đầu thế kỷ 20, đã chỉ ra 6 sự tụt dốc của giới trẻ hiện đại, do công nghệ và lối sống hiện đại gây ra:
-- Tụt dốc về sức khỏe thể chất
-- Tụt dốc về ý tưởng và tò mò
-- Tụt dốc về trí nhớ và tưởng tượng
-- Tụt dốc về kỹ năng và chăm chú
-- Tụt dốc về kỷ luật, kiểm soát bản thân
-- Tụt dốc về thấu cảm và yêu thương
Với ông, giáo dục chân chính là phải giúp tạo ra những trải nghiệm để hình thành nên giá trị của học sinh, giúp bảo vệ sự sống còn của những phẩm chất đang bị đe dọa như động vật quý hiếm trong sách đỏ:
–– Trí tò mò
–– Tinh thần hăng hái không mệt mỏi
–– Kiên định theo đuổi mục tiêu
–– Cưỡng lại những cám dỗ
–– Yêu thương
Thế nhưng, với những cuộc "đánh cướp" không ngưng nghỉ của người lớn với con trẻ, dù vô tình hay cố ý, dù tự nguyện hay do bị ràng buộc, áp lực, thì không biết đâu mới là cái phanh cho sự tụt dốc này.

Mong bố mẹ có con cấp 1, trước thềm một năm học mới và một chặng đường mới, được "chân cứng đá mềm", vững tâm và vững bước trước những cám dỗ, thị phi, chạy đua để thông minh và bình tâm hiểu được: Thế giới và tuổi thơ của một đứa trẻ cấp 1 cần nhiều hơn những cái ngắn hạn, tủn mủn và nông hời kia.
Mưa dầm thấm lâu lắm. Còn những cơn mưa rào thì chỉ ào ào, làm ướt áo rồi một lát sau mọi thứ lại khô tạnh, bốc hơi hết mà thôi. Những đứa trẻ được nuôi dưỡng cội rễ của việc học, dù khởi đầu có chậm và có "bình thường", nhưng cũng sẽ chạm được đến hai chữ "Thiên Tài".
Bởi mỗi đứa trẻ được sinh ra đã là một Thiên Tài đang chờ được đánh thức và ươm mầm, chứ không phải để người người cướp giật, đánh tỉa và thổi tắt ngày chúng ngây thơ và hào hứng bước chân vào cấp 1.✔️