TS Đỗ Viết Tuân

Một trong những vấn đề mà ba mẹ quan tâm là có nên cho con trẻ học thêm và làm bài tập ở nhà khi trẻ trong độ tuổi Tiểu học hay không?
Tôi xin nêu vài câu chuyện như sau
Chuyện học của những đứa trẻ thế hệ 7x, 8x ở nông thôn.
Thời đó có lẽ hầu hết thế hệ chúng ta, từ trường về nhà là mặc nhiên bỏ sách vở, con chữ ra khỏi đầu và tham gia vào những trò chơi được thiết kế từ những vật dụng đơn giản. Bọn trẻ chúng tôi mầy mò để chế tạo xe đua (xe bọ xít), pháo sáng từ Pin đèn và quả Phi lao, hay thiết kế những bộ cờ quân đội để thi đấu với nhau...bên cạnh đó là những trò chơi trận giả, những trò chơi với tính tập thể rất cao... những thứ đó mang lại điều gì, đó là sự đầy ắp tiếng cười, năng lượng và những bệnh lý trẻ như tự kỷ, trầm cảm, tăng động là hầu như không có. Những bạn bè sau này khi lên cấp 3 dù chẳng học hành tới nơi tới chốn theo nghĩa là phải làm bài vở về nhà hồi tiểu học vẫn học tốt, thi đỗ nhiều trường ĐH, linh hoạt khi thích ứng với cuộc sống nơi đô thành dù rất nhiều khó khăn, và hầu hết đều thành công.
Trẻ thời nay thì học để làm gì?
Tư tưởng học để thi đã làm cho nhiều ba mẹ yêu cầu trẻ phải học thêm, rèn luyện bài tập về nhà để nắm và củng cố nhiều dạng toán, nhiều từ vựng TA, nhiều cấu trúc câu phức tạp trong Tiếng Anh từ rất bé....không nhiều ba mẹ nhận thức rằng việc trẻ thay vì tiếp cận với những dạng toán đầy mẹo mực thì nên cho trẻ học mà chơi qua những tình huống thực tiễn, qua cách giải quyết bài toán logic, hay làm giàu cảm xúc thông qua đọc sách theo sở thích của các con...dành thời gian cho các con để học cách thích nghi và vượt qua các tình huống khó khăn thực tiễn...
Một số áp lực không cần thiết đang đặt lên đôi vai của trẻ bởi sự kỳ vọng quá cao của bố mẹ, thầy cô và đôi khi là nhà trường điều này dẫn đến khối lượng kiến thức được bố mẹ, thầy cô yêu cầu quá nhiều với các con. Sự mệt mỏi, học công nghiệp, học thụ động, yếu về thể chất đang ngày càng phổ biến.
Chương trình GDPT 2018 đặt ra dạy học phát triển năng lực, chiếm lĩnh tri thức ngay trong mỗi bài học trên lớp vì vậy ba mẹ hãy hạn chế tối đa việc yêu cầu con trẻ làm BTVN mà hướng tới những hoạt động trải nghiệm, hoặc học tập thông qua các tình huống thực tiễn, giúp các con biết nhận biết những thứ đơn giản ngoài cuộc sống gắn liền với những môn học được giảng dạy trong nhà trường.
Có như vậy mới giúp trẻ tự tin hơn, chủ động hơn và linh hoạt hơn khi học tiếp ở các cấp độ học tiếp theo.
TS. Đỗ Viết Tuân.

Cha mẹ đồng hành cùng các con trong việc học môn Toán như thế nào là tốt?

Mặc dù vai trò của các môn học được coi trọng như nhau, tuy nhiên môn Toán vẫn chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng trong tâm lý của tất cả các bậc phụ huynh bởi nền tảng tư duy mà môn Toán mang lại cho các con trong suốt quá trình học tập và sau này là đi làm.

Cũng bởi vì lẽ đó, mà các bậc cha mẹ luôn trăn trở làm sao để các con có thể học tốt môn Toán. Trong suy nghĩ của bố mẹ, học giỏi toán được coi như một thước đo mặc định là con mình thông minh.

Thế nhưng, không phải cha mẹ nào cũng có thể tham gia trực tiếp vào việc giảng dạy các con học được vì cách tiếp cận mỗi cấp học khác nhau, phương pháp học ở mỗi giai đoạn cũng khác nhau.
Vậy ba mẹ nên làm gì để giúp con học tốt môn Toán?

Ở bậc Tiểu học, ba mẹ có thể trực tiếp hướng dẫn các con học được, tuy nhiên ba mẹ nên nghiên cứu kỹ phương pháp dạy con dành cho cấp học này và áp dụng cụ thể chô từng lớp.
Ví dụ:
Đối với trẻ học lớp 1,2 thì tư duy hình ảnh trực quan để định hướng lời giải là đặc biệt quan trọng, sau đó là cách đọc hiểu đơn giản với các con như thế nào để các con đọc hiểu được yêu cầu đề bài. Do vậy, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý điều này.

Với các lớp lớn hơn ở tiểu học như 4, 5 thì ba mẹ cần đặc biệt lưu ý con tránh dùng đại số hóa 1 bài toán kiểu như cấp 2 gọi ẩn, gọi biến để tìm ra kết quả mà phải tiếp cận với những cách lập luận bằng những phương pháp suy luận, phương pháp thử chọn…để giải quyết bài toán.

Trong trường hợp ba mẹ không thể hướng dẫn trực tiếp con học thì nên qua các thầy `cô dạy trực tiếp con để cùng trao đổi xem con nên học như thế nào? tìm tài liệu nào để học? Ba mẹ cũng cần tham khảo một số video trên các trang học trực tuyến uy tín để tìm hiểu các phương pháp học Toán và hướng dẫn các con.

Với các lớp học lớn hơn bậc THCS hay THPT thì gần như ba mẹ không thể tham gia trực tiếp vào việc tìm tài liệu hoặc tìm thầy cô phù hợp với cách học cũng như đặc điểm tâm lý của các con rất quan trọng.

Các con sẽ cực kỳ đam mê với môn Toán nếu tìm đúng với thầy cô phù hợp với tâm lý của các con. Việc thấu hiểu tâm lý học sinh của thầy cô tác động rất lớn qua học tập của các con chứ không chỉ đơn thuần là kiến thức hay phương pháp thuần túy.

Vì vậy ba mẹ cần tham khảo, tìm hiểu kỹ để tìm lớp học Toán cho các con. Ở trên lớp ba mẹ cũng cần trao đổi với giáo viên Toán để nắm được sớm tình hình của các con sau mỗi tháng học.

Ngoài ra, giám sát quá trình học ba mẹ cũng cần quan tâm đến việc sử dụng các thiết bị công nghệ, hạn chế và có quy định thời gian sử dụng để hạn chế các con tham gia vào các hình thức giải trí quá mức, ảnh hưởng đến sức khỏe, thời gian và sao nhãng việc học tập.

Để có thể đồng hành với con, giúp con học môn Toán hiệu quả, ở mỗi một bậc học khác nhau, tùy theo vào khả năng của ba mẹ, có thể ba mẹ tham gia trực tiếp giảng dạy hoặc đồng hành cùng con. Tuy nhiên, việc ba mẹ hiểu được đặc điểm tâm sinh lý của con để có những tư vấn hỗ trợ, tìm giáo viên, tư liệu môn Toán là điều rất quan trọng. Làm đúng thì con sẽ đam mê và tự khắc có những kết quả học tập với môn Toán.

Bài viết sau, tôi sẽ chia sẻ kỹ hơn về chủ đề “Với các con Tiểu học có cần thiết học thêm và làm bài tập về nhà?

TS. Đỗ Viết Tuân

Cha mẹ có nên cho con học Toán mẹo, Toán tính nhẩm ngay từ bé không?

Qua quá trình quan sát quá trình tìm các lớp học, tìm tài liệu học tập của nhiều ba mẹ, tôi nhận thấy nhu cầu tìm các lớp học hoặc tìm các cuốn sách dạng "tính nhẩm", "tính nhanh" hoặc các cuốn sách nâng cao kiểu nhiều phép tính toán khá lớn.

Sự kỳ vọng của ba mẹ vào con cái phải làm những bài toán thật sự phức tạp một cách nhanh nhất cũng là tất yếu vì xưa nay, chúng ta vẫn luôn tư duy học Toán nâng cao là phải thế, con thông minh là phải làm được những bài Toán như thế.

Tuy nhiên, thực tế việc học Toán kiểu mẹo mực, phương pháp được định dạng sẵn, các con cứ dập khuôn để làm nhanh nhất có thể liệu có phải là phương pháp học tốt?

Quan điểm cá nhân tôi cho rằng, đây không phải là một phương pháp tốt để các bé học Toán. Phương pháp này giúp các bé ghi nhớ nhanh nhưng lâu dần sẽ hình thành ở trẻ thói quen giải toán một các máy móc, dập khuôn, chỉ quan tâm đến kỹ thuật để làm ra kết quả mà không được tiếp cận suy nghĩ tự nhiên để tìm tòi ra lời giải. Điều này vô tình tạo ra những cách tư duy thụ động, ảnh hưởng đến phát triển trí não, thui chột năng lực tuy duy sáng tạo của trẻ.

Ví dụ đơn giản như thế này, khi con học bảng nhân với 2 chẳng hạn. Cách học mà nhiều ba mẹ vẫn hướng dẫn con là học thuộc bảng nhân rồi áp dụng vào để giải Toán.

Tuy nhiên để giúp kích thích não bộ, tăng khả năng tư duy khi giúp các con tìm kết quả 2 x 3 bằng mấy thì thay vì cho con học thuộc kết quả bằng 6 thì ba mẹ có thể giúp các con hiểu bản chất của phép Toán nhân đó qua phép toán cộng
2 x 3 = 3 + 3 = 6.

Hoặc ở mức độ cao hơn phép toán 2 x 3 bằng 3 x 2 = 2 + 2 + 2 = 6. Ở bước này các con được ghi nhớ rằng phép nhân này nếu đổi chỗ thì kết quả không thay đổi.

Và phép toán nhân có thể chuyển thành phép toán cộng của 2 hoặc 3 số hạng.

Hơn nữa, chương trình giáo dục phổ thống mới 2018 cũng đề cao dạy học phát triển năng lực, tức là việc học của các con phải được phát triển một cách tự nhiên, tiếp cận một bài toán đa dạng, không dập khuôn và có khả năng vận dụng Toán để giải quyết các bài toán thực tiễn từ đơn giản đến phức tạp.

Để học tập được theo hướng này rõ ràng việc học tập kiểu mẹo mực, dập khuôn theo các dạng sẽ không thể giúp trẻ có thể phát triển được nhiều năng lực khác ngoài năng lực ghi nhớ. Bản thân mỗi đứa trẻ năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực ngôn ngữ…là cực kỳ quan trọng được rèn luyện và cần đúng phương pháp.

Vì vậy, thay vì ba mẹ tìm đến các lớp học hoặc tìm mua những tài liệu như học toán "nhẩm" thì nên tìm những khóa học giúp các con hứng thú với môn Toán, tìm tòi khám phá các bài toán bằng nhiều cách khác nhau, mà có đôi khi là những cách giải ngô nghê nhưng vẫn là cách các con tìm được ra hướng đi. Mà có như vậy quá trình rèn luyện sẽ giúp các con định hình được năng lực một cách chủ động nhất.

Ts. Đỗ Viết Tuân.

Tác động của Toán tư duy đến sự phát triển của trẻ

Chúng ta đã quá quen với môn Toán thông thường, với việc tính toán 1 + 1 = 2 hay những công thức “áp vào là ra”. Tuy nhiên, phải nhìn vào thực tế rằng, có nhiều học sinh và không biết chính xác mục đích học toán để làm gì, hoặc chỉ học vì “cần phải học giỏi”. Học Toán tất nhiên giúp ta biết tính toán nhưng ngoài cộng trừ nhân chia, không nói đến công việc chuyên môn cần vận dụng kiến thức thì đời sống thường nhật có mấy ai giải phương trình, mấy ai tính lượng giác. Có nhiều kiến thức hữu ích nhưng cũng quá nhiều khía cạnh khiến người học không thật sự cảm thấy cần thiết.

Trong giáo dục đương đại, cần phải hiểu rõ rằng Toán học có tác động sâu xa đến quá trình phát triển nhờ vào tính logic và vận dụng linh hoạt. Đó chính là nền móng cho sự phát triển của Toán tư duy, một phương pháp học phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới nhưng chưa thật sự phổ biến ở Việt Nam.

Toán tư duy bao gồm những bài toán đa dạng và sinh động, khuyến khích trẻ vận dụng tư duy để tìm ra cách giải quyết vấn đề, vận động trí óc liên tục thay vì được hướng dẫn cách giải hoặc công thức từ giáo viên.

Bởi đặc thù kích thích não bộ hoạt động liên tục mà Toán tư duy giúp bộ não phát triển toàn diện, đặc biệt là tư duy sáng tạo, linh hoạt trong cách xử lý tình huống. Toán tư duy giúp trẻ phát triển cả 5 kỹ năng thiết yếu của cuộc sống bao gồm kỹ năng quan sát, kỹ năng tư duy, kỹ năng phản biện, kỹ năng sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề, ghi nhớ nhanh.

Tóm lại, Toán tư duy đem lại một cái nhìn mới về môn Toán, gắn kết giữa lý thuyết và thực tiễn, cho thấy sự thiết thực và gần gũi hơn của Toán học với đời sống, ý nghĩa hơn với con người.

Bài viết sau tôi sẽ phân tích kỹ hơn về các khía cạnh mà Toán tư duy tác động đến sự phát triển trí não của trẻ.

TS, Đỗ Viết Tuân

[LIVE STREAM: TÌM ĐÚNG THẾ MẠNH - CHỌN ĐÚNG HƯỚNG ĐI]

- Có phải mỗi đứa trẻ đều có thế mạnh riêng?
- Làm thế nào tìm ra thế mạnh của con trẻ?
- Cách giúp con phát huy thế mạnh bản thân?

Trong quá trình dạy học, có nhiều bậc phụ huynh bày tỏ nỗi băn khoăn khi con trẻ thiếu đi động lực học tập hoặc khó khăn khi định hướng tương lai cho con, tôi nhận thấy đây là vấn đề quan trọng không chỉ trong hành trình học tập tại trường lớp của trẻ mà còn ảnh hưởng đến quá trình học tập suốt đời.

Sự phát triển của xã hội khiến ngày càng có nhiều lĩnh vực và ngành nghề mới xuất hiện đồng thời đòi hỏi ở con người nhiều kỹ năng hơn. Tìm ra được bản thân làm tốt việc gì, hào hứng với việc gì sẽ giúp trẻ và cha mẹ định hướng tốt hơn cho tương lai, có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và rèn luyện tinh thần học tập cởi mở, mang tính thực tế cao.

Nhận thấy những vấn đề đó, tôi muốn chia sẻ đến các bậc phụ huynh “Cách nhận biết thế mạnh của con” thông qua livestream [TÌM ĐÚNG THẾ MẠNH - CHỌN ĐÚNG HƯỚNG ĐI] thực hiện vào 20h00 ngày 26/11/2022 với hy vọng giúp các bậc phụ huynh đồng hành cùng con trên hành trình phát triển một cách hiệu quả, cho con những tiền đề vững chắc cho tương lai dài lâu.

Ts. Đỗ Viết Tuân.
[LIVE STREAM: TÌM ĐÚNG THẾ MẠNH - CHỌN ĐÚNG HƯỚNG ĐI]

- Có phải mỗi đứa trẻ đều có thế mạnh riêng?
- Làm thế nào tìm ra thế mạnh của con trẻ?
- Cách giúp con phát huy thế mạnh bản thân?

Trong quá trình dạy học, có nhiều bậc phụ huynh bày tỏ nỗi băn khoăn khi con trẻ thiếu đi động lực học tập hoặc khó khăn khi định hướng tương lai cho con, tôi nhận thấy đây là vấn đề quan trọng không chỉ trong hành trình học tập tại trường lớp của trẻ mà còn ảnh hưởng đến quá trình học tập suốt đời.

Sự phát triển của xã hội khiến ngày càng có nhiều lĩnh vực và ngành nghề mới xuất hiện đồng thời đòi hỏi ở con người nhiều kỹ năng hơn. Tìm ra được bản thân làm tốt việc gì, hào hứng với việc gì sẽ giúp trẻ và cha mẹ định hướng tốt hơn cho tương lai, có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và rèn luyện tinh thần học tập cởi mở, mang tính thực tế cao.

Nhận thấy những vấn đề đó, tôi muốn chia sẻ đến các bậc phụ huynh “Cách nhận biết thế mạnh của con” thông qua livestream [TÌM ĐÚNG THẾ MẠNH - CHỌN ĐÚNG HƯỚNG ĐI] thực hiện vào 20h00 ngày 26/11/2022 với hy vọng giúp các bậc phụ huynh đồng hành cùng con trên hành trình phát triển một cách hiệu quả, cho con những tiền đề vững chắc cho tương lai dài lâu.

Ts. Đỗ Viết Tuân.

Tham gia tại link: https://fb.me/e/2quF3lUNU

GIÁO DỤC KHAI PHÓNG - XU HƯỚNG CỦA GIÁO DỤC HIỆN ĐẠI

Giáo dục khai phóng là gì?

Giáo dục khai phóng là mô hình giáo dục bắt nguồn tại Mỹ, sau đó được áp dụng rộng rãi ở châu u và nhiều quốc gia châu Á. Hiệp hội các trường và viện đại học Mỹ (Association of American Colleges and Universities) mô tả giáo dục khai phóng là "một triết lý giáo dục cung cấp cho các cá nhân một nền tảng kiến thức rộng, những kỹ năng có thể chuyển đổi được, một cảm nhận mạnh mẽ về các giá trị, đạo đức và sự can dự vào đời sống công dân…”

Nói tóm lại, là hình thức giáo dục tôn trọng quyền tự do của người học và tập trung vào những vấn đề, khía cạnh mang tính tổng quát hơn, cung cấp các kỹ năng mang tính ứng dụng cao và thiết yếu với đời sống. Giáo dục khai phóng là một cách mà con người tự giáo dục chính mình và giúp làm giàu thêm giá trị cho chính bản thân.

Vậy tại sao nó đang ngày càng được nhân rộng tại nhiều nước trên thế giới?

Về cơ bản, giáo dục khai phóng tôn trọng sự chủ động và tích cực của người học, giáo viên có trách nhiệm gợi mở cho học sinh sáng tạo và trường học sẽ là nơi tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh tự học, tự nghiên cứu.

Trong mô hình trường học của nền giáo dục khai phóng, những người đại diện cho khía cạnh giáo dục phải cho học sinh thấy được đa dạng phương án, các giải pháp cho một vấn đề và nhiều cách tiếp cận khác nhau cho một đề tài đang được quan tâm nhằm giúp học sinh bản lĩnh, tự tin đứng vững trước nhiều tình huống phát sinh trong cuộc sống.

Ông Peter Gittins - Chuyên gia giáo dục quốc tế từng có 7 năm cộng tác tại Hội đồng các trường Quốc tế (CIS) cho rằng xã hội ngày nay là thế giới của khoa học công nghệ. Công nghệ phát triển nhanh đến mức mà những gì học sinh đang làm lúc này sẽ có thể biến mất trong tương lai. Thực tế này đặt ra đòi hỏi về sự thấu hiểu toàn cầu ở đa lĩnh vực (khoa học kỹ thuật, văn hóa, nghệ thuật, khoa học xã hội, thể thao...) đồng thời vững các kỹ năng quan trọng (làm việc nhóm, sáng tạo, giao tiếp, phản biện và tiếp thu thông tin), nhất là khả năng thành thạo tiếng Anh và Công nghệ thông tin.

Vì vậy, Giáo dục khai phóng đóng vai trò giúp nhà trường đảm bảo đào tạo ra những con người mới đáp ứng cho xã hội hiện đại thông qua khả năng xây dựng nên thế hệ học sinh biết, hiểu, vận dụng, phân tích tổng hợp, phát triển suy luận, phản biện và sáng tạo để làm chủ công nghệ, kiến thức mới.

Điều kiện giáo dục của Việt Nam còn nhiều rào cản đối với giáo dục khai phóng, tuy nhiên những năm trở lại đây đã có những đơn vị bắt đầu chuyển đổi từ giáo dục truyền thông sang giáo dục khai phóng. Bộ Giáo dục cũng có những thay đổi chương trình giáo dục từ năm 2018 từng bước giúp tiếp cận với cách giáo dục hiện đại, tiếp cận với hình thức giáo dục khai phóng này. Dù chặng đường ấy còn rất dài và nhiều khó khăn nhưng giáo dục khai phóng là nền tảng của giáo dục , giáo dục .

Người ta hay tả người tìm được đúng môi trường, đúng thế mạnh của mình để vẫy vùng thể hiện là “như cá gặp nước”. Thế nhưng cá cũng có cá nước mặn nước ngọt khác nhau, tức cùng là cá nhưng đặc điểm khác nhau phù hợp với những điều kiện khác nhau.

Con người cũng thế, mỗi đứa trẻ là một chú “cá” cần tìm ra “nước” của mình. Vậy làm thế nào để biết THẾ MẠNH của con là gì?

Trước tiên phải khẳng định rằng, tất cả chúng ta đều sẽ có một khía cạnh nào đó nổi trội và chỉ cần đặt vào đúng môi trường thích hợp ắt trở thành NGƯỜI TÀI GIỎI. Thế hệ ông bà, cha mẹ hiện nay là những người lớn lên trong thời đại đa phần thiếu thốn, chưa phát triển nên việc được đi học, hỏi cho tới nơi tới chốn đã là tốt lắm rồi. Thế hệ trẻ bây giờ thì khác, đặc biệt là những mầm non tương lai của đất nước. Các em có điều kiện để học tập và tiếp cận với nhiều nguồn kiến thức đa dạng hơn, rộng lớn hơn, vì thế mà cũng có nhiều cơ hội hơn để tìm hiểu xem mình hứng thú với cái gì, mình làm tốt cái gì.

Trong quá trình ấy, không thể thiếu đi sự đồng hành của những bậc phụ huynh, những người giúp các con định hướng và phát triển NĂNG LỰC CÁ NHÂN. Có 7 loại năng lực chính được hình thành và phát triển thông qua chương trình giáo dục phổ thông hiện nay bao gồm: năng lực ngôn ngữ, năng lực tính toán, năng lực khoa học, năng lực công nghệ, năng lực tin học, năng lực thẩm mĩ và năng lực thể chất.

Để phát hiện và thúc đẩy tiềm năng của các con cần nhiều thời gian và giai đoạn, tuy nhiên trong bài viết này tôi muốn tập trung vào tinh thần chung, cái cốt yếu để có thể tìm được thế mạnh của con đó là SỰ TỰ DO. Tự do không đồng nghĩa với việc buông thả hay không có sự dẫn dắt của cha mẹ, tự do là con có quan điểm riêng, có tiếng nói, có quyền quyết định và được lựa chọn lĩnh vực mà con thấy hứng thú trong phạm vi khả năng và sự định hướng của cha mẹ. Nếu con không có sự thích thú hay quan tâm với bất kỳ lĩnh vực nào cụ thể, cha mẹ cũng có thể chủ động tạo điều kiện cho con tiếp cận và trải nghiệm, từ đó quan sát phản ứng của con để có những đánh giá tiếp theo.

Qua quá trình thử nghiệm, cả con và cha mẹ đều biết được con làm tốt cái gì, cái gì còn chưa tốt, con ham thích cái gì và cái nào làm để hoàn thành trách nhiệm. Từ đó bố mẹ sẽ có cơ sở để giúp con phát huy thế mạnh của mình.

Tìm ra đúng năng lực của con là điều không dễ và phát huy năng lực đó lại càng không đơn giản. Nhân đây, tôi muốn chia sẻ đến các bậc phụ huynh những kinh nghiệm làm thế nào để phát hiện được thế mạnh của con, giúp con phát triển đúng hướng, học tập tự do và hạnh phúc với LIVESTREAM “HƯỚNG DẪN CHA MẸ NHẬN BIẾT ĐIỂM MẠNH CỦA CON” diễn ra vào 8h00 tối thứ 7 ngày 26/11.