12/08/2022
BỐ MẸ CÓ NÊN GIÁM SÁT QUÁ MỨC QUYỀN RIÊNG TƯ CỦA CON TRẺ?
Ở độ tuổi thiếu niên, trẻ bắt đầu cần có cuộc sống riêng tư nhiều hơn. Đây là lúc bố mẹ nên chú ý đến quyền riêng tư của con cái thay vì cứ nghĩ trẻ vẫn còn là “con nít” và cần giám sát 24/24. Điều này sẽ khiến trẻ cảm thấy bị ngộp và thậm chí không thể tự trưởng thành, khôn lớn lên từng ngày.
Chuyện người…
Trong một cuộc họp đầu năm học, bản thân người viết đã thực sự bối rối khi "bị" một phụ huynh của bạn con mình hỏi: "Nếu có điều kiện, chị có đọc nhật ký của con không, nhất là trong hoàn cảnh cảm thấy con mình đang có biểu hiện khác thường cần xác định nguyên nhân?". Nếu trả lời "có" thì... cảm thấy ngượng ngùng, mà nói "không" thì e là... không thực lòng, tôi đành cười trừ.
Còn vị phụ huynh nói trên cũng tỏ ra thực sự "khổ sở" khi thú nhận đã chọn giải pháp "có", vì "ngoài cách đó ra thì không thể tìm được nguyên nhân bất ổn của con mình" sau khi đã cố trò chuyện với con mà không thành công. "Biết là mình làm việc không đường hoàng, thậm chí sẽ gặp phản ứng dữ dội của con, đẩy chúng đến những diễn biến tâm lý phức tạp hơn, nhưng vẫn phải "liều" thôi. Đành tự nhủ lòng rằng tất cả những gì mình làm cũng chỉ vì con cái!" - vị phụ huynh nọ tâm sự.
Quả thật càng ngày, thế giới tâm lý và biểu hiện hành vi của trẻ vị thành niên càng phức tạp, làm không ít phụ huynh chỉ còn biết kêu trời vì "chẳng hiểu chúng nghĩ gì, tại sao lại có những hành động quá bất ngờ như vậy?". Thậm chí, những người thường xuyên “cọ xát” với thế giới học trò cũng có lúc phải quá "kinh ngạc" trước thực tế.
Thầy giám thị của một trường trung học sơ sở dân lập khá nổi tiếng ở Hà Nội đã đưa chúng tôi xem bản in lại những lời bình luận về chính ông trên blog của một học sinh lớp 7, tất nhiên là với thứ "ngôn ngữ chat chit đặc chủng". Ông đã nhờ học sinh khác "dịch lại" và trời ơi, chúng tôi đã không thể tin vào mắt mình khi đọc những lời lẽ tục tĩu, bậy bạ đến không còn có mức độ nào hơn được nữa.
Thầy giám thị tâm sự rằng trước đây, công tác trong ngành Công an (sau khi nghỉ hưu, ông nhận công việc này làm thêm) nên có nhiều biện pháp nghiệp vụ để khám phá ra các trò quậy phá của học sinh. Dĩ nhiên, vì thế mà không ít trò rất ghét ông. Đây cũng là chuyện thường, nhưng ông chỉ cảm thấy sốc và vô cùng buồn khi phát hiện một học sinh bề ngoài không có vẻ gì là cá biệt, cũng chưa có mâu thuẫn gì công khai với ông mà lại có thể suy nghĩ và viết ra "để chia sẻ với các bạn" những điều kinh khủng như thế. "Điều đó chứng tỏ, rất khó để nhận xét các học sinh thời nay qua biểu hiện bên ngoài, thế giới bên trong các em mới là điều cần quan tâm." - ông kết luận.
Câu chuyện trên đây tuy chỉ là một ví dụ, nhưng cũng đặt ra một vấn đề nghiêm túc cho những người làm cha làm mẹ: Vậy thì người lớn có nên ""kiểm soát"" đời sống tinh thần của trẻ vị thành niên (tất nhiên là với động cơ tích cực chứ không chỉ đơn thuần là thoả mãn sự tò mò và áp đặt của bản thân).
Hơn thế nữa, dù là với động cơ tích cực thì cách ứng xử tiếp theo cũng vô cùng quan trọng. Biết để cảm thông, chia sẻ hay để làm tổn thương con trẻ là hai giả thiết cho kết quả hoàn toàn trái ngược nhau. Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ em của nước ta hiện chưa có điều khoản nào đề cập đến quyền riêng tư của trẻ em, trong khi thực tế cuộc sống hiện đại đang có nhiều diễn biến liên quan đến lĩnh vực nhạy cảm này.
Thầy giám thị của câu chuyện vừa kể trên đây đã khiến người viết phải suy nghĩ khi cho biết hoàn toàn có thể sử dụng bằng chứng trong tay để đề nghị nhà trường kỷ luật em học sinh nọ, thậm chí ở mức cao nhất là buộc thôi học. Tuy nhiên, ông đã không làm thế, mà ngược lại còn tự kiểm điểm bản thân xem đã chọn đúng phương pháp giáo dục học sinh hay chưa, những hành động nào khiến các em có suy nghĩ tiêu cực về ông như thế?
Ông tiếp: ""Chuyện xảy ra với tôi suy cho cùng cũng tương tự chuyện thường xảy ra giữa cha mẹ với con cái thôi, nếu không khéo léo, con trẻ rất dễ cảm thấy không an toàn trong thế giới của chúng. Người lớn chúng ta phải ứng xử bằng một tình thương và sự hiểu biết, nếu không tác dụng sẽ ngược lại"".
Tại sao phụ huynh không nên giám sát con trẻ quá mức?
Tuổi thiếu niên là quãng thời gian then chốt trong cuộc đời của trẻ em, là lúc chúng cần tới sự riêng tư và cảm giác về không gian riêng để có thể phát triển nhân dạng của riêng mình.
Sự riêng tư là một phần then chốt trong việc phát triển sự tự lập. “Khả năng trải nghiệm sự riêng tư có thể là một nhu cầu cơ bản của con người, không phụ thuộc vào văn hóa”, Skyler Hawk, một nhà tâm lý học xã hội nghiên cứu về sự phát triển của thanh thiếu niên thuộc Đại học Trung Quốc Hong Kong nhận xét.
Sandra Petronio, giáo sư nghiên cứu giao tiếp, giám đốc Trung tâm Quản lý riêng tư giao tiếp thuộc Đại học Indiana, Đại học Purdue, Indianapolis, Mỹ cho biết: “Công việc chính của một thanh thiếu niên là trở thành một cá thể độc lập, tách khỏi sự kiểm soát của cha mẹ. Thanh thiếu niên làm điều này một cách rất rõ ràng qua việc yêu cầu có không gian riêng tư”.
Nhiều bằng chứng cho thấy việc xâm phạm quyền riêng tư của con trẻ gây tổn hại cho mối quan hệ giữa cha mẹ và con, Petronio cho biết. “Khi cha mẹ rình rập giám sát, họ thể hiện sự thiếu tin tưởng”, “Nhu cầu kiểm soát quá trớn thực sự gây tổn hại cho mối quan hệ này”.
Không có gì ngạc nhiên khi con trẻ cảm thấy chúng không thể tin tưởng cha mẹ mình, chúng lại che giấu kỹ hơn nữa. Hawk đã nhận thấy hiệu ứng này trong một mẫu nghiên cứu gồm các học sinh trung học năm nhất ở Hà Lan, nơi mà cảm giác về cá tính và sự tự quyết tương tự như ở Mỹ. Các nhà nghiên cứu đã hỏi các em học sinh rằng cha mẹ các em có tôn trọng quyền riêng tư của các em không. Một năm sau, các trẻ có cha mẹ hay theo dõi có các hành vi bí mật hơn, và cha mẹ của các em được cho là biết ít hơn về các hoạt động, bạn bè của con cái và những nơi chúng lui tới, so với các bậc phụ huynh khác.
Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái không phải là điều duy nhất bị tổn hại khi một đứa trẻ không có đủ không gian riêng. Việc con trẻ cảm thấy quyền riêng tư của chúng đã bị xâm phạm có thể dẫn tới các loại vấn đề về sức khỏe tâm thần mà các chuyên gia gọi là các hành vi “nội tâm hóa” – chẳng hạn như lo âu, trầm cảm và khép kín.
“Có rất nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng các trẻ lớn lên cùng với các bậc phụ huynh tò mò quá mức dễ gặp phải các vấn đề sức khỏe tâm thần như vậy, một phần là vì họ làm suy yếu sự tự tin của trẻ vào khả năng hoạt động độc lập”, Laurence Steinberg, một giáo sư tâm lý học thuộc Đại học Temple và tác giả cuốn sách “Age of Opportunity: Lessons From the New Science of Adolescence” cho biết.
Khi phụ huynh không cho con trẻ quyền tự do đưa ra các quyết định của riêng mình, con trẻ không có cơ hội học hỏi từ những quyết định đó. Mặc dù phụ huynh có trách nhiệm hướng dẫn con trẻ và bảo vệ chúng, thời niên thiếu vẫn là khoảng thời gian để thử thách các giới hạn của con.
Nhưng ngay cả khi phụ huynh hiểu về tầm quan trọng của quyền riêng tư, việc xác định ranh giới vẫn có thể rất gian nan. Giới hạn này ở mỗi gia đình là khác nhau, ngay cả trong cùng một tầng lớp kinh tế xã hội hay cùng một khu vực dân cư, Dalton Conley, một nhà tâm lý học thuộc Đại học Princeton, tác giả cuốn sách năm 2014 “Parentology” cho biết.
Conley cho biết anh đã rất sốc khi biết rằng một đồng nghiệp của mình đã theo dõi các con, vốn đang ở tuổi thiếu niên, bằng camera theo dõi khi chị đi dự hội thảo. Cùng lúc đó, anh lại không cảm thấy day dứt khi kiểm tra bản sao kê thẻ ghi nợ của con anh để tìm hiểu xem chúng đã đi đâu và đã mua món đồ gì. “Công nghệ giám sát dành cho cha mẹ đã phát triển nhanh đến mức không có những tiêu chuẩn rõ ràng về cái gì được coi là chấp nhận được”, anh cho biết.
Kết luận là nếu bạn đang cố gắng thỏa mãn nhu cầu được biết vì bạn không chịu được sự mơ hồ, thì bạn đang không cho con mình một nơi để học cách đưa ra những quyết định sáng suốt hơn. Nghiên cứu cho thấy các bậc phụ huynh luôn theo dõi con thường kém tự tin với khả năng làm cha mẹ của mình, tỏ ra lo âu hơn về mối quan hệ của họ với con cái, và lo lắng nhiều hơn – thường không có cơ sở – về hành vi của con.
Khi nói về việc thiết lập những ranh giới lành mạnh, các nhà tâm lý học cho rằng việc giao tiếp tốt có ích hơn nhiều so với việc theo dõi, và những đứa trẻ chia sẻ nhiều hơn với cha mẹ thường có tâm lý ổn định hơn. Cuối cùng, cách tốt nhất để biết được con bạn đang trải qua điều gì là để cho chúng tự nói với bạn điều gì đang diễn ra. Rõ ràng, quyền riêng tư và không gian riêng là mấu chốt quan trọng để giúp trẻ trở thành những người lớn lành mạnh và tự lập.
-------------------------------------------------------
Tìm hiểu ngay các khóa học của VIP English ở đây bạn nhé: https://vipenglish.edu.vn/
Thông tin liên hệ:
➖ Văn phòng đại diện tại TP.HCM: Lầu 4 và Lầu 5, tòa nhà số 90 Trần Đình Xu, Phường Cô Giang, Quận 1, TP Hồ Chí Minh
➖ Văn phòng đại diện tại Hà Nội: Tầng 23, khu C, tòa nhà Golden West, số 2 Lê Văn Thiêm, Phường Nhân Chính, Quận Thanh Xuân, Hà Nội
📞 (028) 7109 6638 - (024) 7109 6638
📧 [email protected]
12/08/2022
12/08/2022
12/08/2022
12/08/2022
12/08/2022
12/08/2022
12/08/2022
12/08/2022