10/02/2022
😶>Tẩy não<
(Cảnh báo fact tâm huyết cực dài)
Bạn đặt tên tội phạm lên ghế điện, chỉnh cường độ đủ mạnh để làm choáng hắn trong vài giây. Xung quanh là các anh công an trong bộ đồ xanh, người nào người nấy đều trông hung dữ hơn hẳn bình thường. Có vẻ họ đã được huấn luyện cho việc này nhiều rồi. Cửa phòng bạn mở ra, một người đàn ông trung niên trong bộ vest gọn gàng bước vào, cầm theo một chiếc dùi cui điện và một khẩu súng lục giắt ở thắt lưng. Bạn biết người đó. Đây là Trung tướng Đặc công REDACTED, chuyên gia tra khảo tội phạm giỏi nhất toàn châu Á. Ông đã thực hiện một buổi tra khảo với tên này, nhưng chưa thu được gì đáng kể. Thứ duy nhất ông bảo với bạn sau buổi hôm đó là: "Tôi cần mượn chiếc máy tẩy não của anh. Tuần sau chúng ta tới nhà anh được không ?" Bạn gật đầu, mặc dù chiếc máy của bạn vẫn chưa thực sự hoàn thiện, và bạn vẫn chưa hỏi ý kiến của người đang sống cùng bạn ngay lúc này.
Bạn đã có một cuộc cãi nhau to với cô người yêu của mình. Sau cùng thì, công an vẫn tới, và cô ấy thì đang giận đến mức không thèm nhìn mặt bạn. Bạn cũng giận. Đằng nào thì cống hiến cho Tổ quốc cũng là nghĩa vụ, là điều mà bạn lấy làm vinh dự. Tôi hiểu cảm giác của bạn lúc này mà, nhưng đằng nào thì có người lạ vào nhà cũng không phải điều gì hay. Đáng lẽ bạn nên thảo luận với cô ấy trước một câu, chuyện sẽ không như thế này. Ơ kìa, nghĩ cái gì đấy ? Bỏ ngay cái suy nghĩ đấy ra khỏi đầu đi. Chiếc máy kia còn chưa được sử dụng lần nào, bạn nghĩ gì mà lại đi nhét người yêu bạn vào đấy ? Nào, bình tĩnh lại. Ngồi xuống đây và giải thích cho tôi về cơ chế hoạt động của cái máy này đi, vì tôi cũng chưa hiểu lắm. (đã chỉnh sửa)
"Ờ thì," anh ta cất lời, mọi buồn phiền như tan biến mất ngay tức khắc. Đây là một trong những điều hiếm hoi mà anh luôn thích làm mỗi khi có người hỏi. "Trí nhớ không tồn tại giống như cách mà một bộ phận trong cơ thể anh tồn tại. Nó không hiện hữu về mặt vật lý; nó là một khái niệm của quá trình ghi nhớ. Ở cấp độ cơ bản nhất, ký ức được lưu trữ dưới dạng những thay đổi hóa học vi mô tại các điểm kết nối giữa các tế bào thần kinh (các tế bào chuyên biệt truyền tín hiệu từ các dây thần kinh) trong não. Có 3 loại tế bào thần kinh chịu trách nhiệm cho tất cả các chuyển giao thông tin trong hệ thống thần kinh:
+Tế bào thần kinh cảm giác: phát hiện kích thích từ mỗi giác quan và truyền thông tin đến các tế bào thần kinh liên kết.
+Tế bào thần kinh liên kết: truyền thông tin xuyên suốt hệ thống thần kinh và cũng kết nối với các tế bào thần kinh vận động.
+Tế bào thần kinh vận động: kết nối với mô cơ và kích hoạt chúng.
Đến đây chắc anh cũng nắm được rồi nhỉ, tôi cũng không cần giải thích nhiều quá. Giờ thì chúng ta mới đến phần quan trọng này. Nghe kĩ nhá."
"Đầu tiên là quá trình mã hóa. Mã hóa là một hiện tượng sinh học bắt đầu từ nhận thức. Những tín hiệu giác quan như tai, mắt, mũi,...chịu trách nhiệm phần lớn trong việc hình thành nhận thức của chúng ta. Mỗi cảm giác riêng biệt này truyền đến phần não của bạn được gọi là hồi hải mã, nơi tích hợp những nhận thức này như thể chúng là một phần của một trải nghiệm duy nhất.
Theo các nhà khoa học thần kinh, hồi hải mã, cùng với một phần khác của não được gọi là vỏ não trước, chịu trách nhiệm phân tích các đầu vào cảm giác khác nhau và quyết định xem chúng có đáng để ghi nhớ hay không. Nếu đúng như vậy, chúng có thể trở thành một phần trong trí nhớ dài hạn của anh.
Mặc dù trí nhớ bắt đầu bằng nhận thức, nhưng nó được mã hóa và lưu trữ với sự trợ giúp của các tế bào thần kinh. Tế bào thần kinh là phương tiện truyền thông tin cơ bản trong hệ thần kinh. Thông tin này di chuyển qua hệ thần kinh bằng cách liên lạc với các tế bào thần kinh khác qua một quá trình điện hóa.
Tế bào thần kinh được kết nối với các tế bào khác thông qua một điểm được gọi là khớp thần kinh (xi náp). Các khớp thần kinh này truyền các xung điện chứa thông tin và kích hoạt việc giải phóng các tác nhân hóa học được gọi là chất dẫn truyền thần kinh. Mỗi tế bào não có thể hình thành hàng nghìn liên kết như thế này, tạo cho bộ não điển hình khoảng 100 nghìn tỷ khớp thần kinh. Hệ thống dây dẫn trong não cũng liên tục bị thay đổi. Khi ký ức mới được hình thành, các khớp thần kinh mới được thêm vào, do đó làm tăng số lượng kết nối trong não. Một khi ký ức được "mã hóa", chúng sẽ được chuyển vào bộ nhớ dài hạn hoặc bộ nhớ ngắn hạn. Sự chuyển giao này là một phần của lưu trữ bộ nhớ, là bước thứ hai trong quá trình hình thành bộ nhớ.
Đến đó đủ hiểu chưa ? Đợi tôi đi uống cốc nước đã, rồi chúng ta sang phần thứ 2 này."
"Bước 2 là lưu trữ bộ nhớ. Anh không cần duy trì mọi chi tiết của cuộc sống trong não. Các giai đoạn khác nhau của trí nhớ con người hoạt động như một loại bộ lọc giúp quản lý lượng lớn thông tin mà chúng ta phải đối mặt hàng ngày.
Ngay sau khi anh gặp một dữ liệu nhất định hoặc ghi nhận một sự kiện, thông tin sẽ được mã hóa vào bộ nhớ ngắn hạn. Trí nhớ ngắn hạn có dung lượng khá hạn chế; nó có thể chứa khoảng bảy mục trong thời gian không quá 20 hoặc 30 giây cùng một lúc. Một khi thông tin này được xử lý, hai điều khác nhau có thể xảy ra; thông tin có thể bị mất hoặc nó có thể được chuyển vào bộ nhớ dài hạn.
Bộ nhớ dài hạn (LTM), là một phần của hệ thống lưu trữ bộ nhớ của chúng tôi có dung lượng không giới hạn để lưu giữ thông tin trong một thời gian dài. Có hai loại bộ nhớ khác nhau được bao gồm trong LTM.
1. Trí nhớ vô thức: Bao gồm việc hình thành trí nhớ mà chúng ta không hề hay biết. Ví dụ, học cách lái xe ô tô hay thắt dây giày đều thuộc trí nhớ vô thức. Những ký ức như vậy có được chậm hơn, nhưng có khả năng chống lại sự thay đổi hoặc mất mát cao hơn nhiều.
2. Trí nhớ có ý thức: Loại trí nhớ này chủ yếu liên quan đến các sự kiện, chẳng hạn như tên và ngày tháng. Nó có được nhanh chóng, nhưng cũng nhanh chóng mất đi. Sự lặp lại liên tục có thể biến trí nhớ có ý thức thành trí nhớ vô thức.
Cho đến thời điểm này, các bước hình thành ký ức đã được đề cập, nhưng làm thế nào để anh nhớ lại những ký ức này? Ngồi xuống đây nghe nốt nào, đã hết đâu ? Anh tê chân à ? Tôi đi lấy ghế nhé ?"
"Đến phần cuối rồi này, cũng là phần quan trọng nhất để tẩy não. Đó là cách để truy xuất kí ức. Khi anh muốn truy xuất một kí ức cụ thể, bạn phải tiếp cận với cấp độ vô thức của kí ức. Dữ liệu này được chuyển đến cấp độ ý thức theo ý muốn của bạn.
Trong khi hầu hết mọi người nghĩ rằng họ có trí nhớ kém hoặc tốt, trên thực tế, họ chỉ khá tốt trong việc ghi nhớ một số loại sự vật và không quá giỏi trong việc ghi nhớ những thứ khác. Việc không nhớ được điều gì đó có thể là kết quả của việc mã hóa dữ liệu bị lỗi, giả sử rằng anh không mắc bệnh vật lí nào đó. Thông tin chỉ đơn giản là không được đưa vào bộ nhớ dài hạn.
Sự mất tập trung xảy ra trong khi bạn đang cố gắng ghi nhớ điều gì đó cũng có thể cản trở quá trình mã hóa ký ức. Nếu anh đang cố gắng đọc một cuốn sách trong một môi trường công cộng đông đúc, anh có thể nghĩ rằng anh đang ghi nhớ những gì anh đã đọc, nhưng anh không lưu chúng vào bộ não của mình một cách hiệu quả. Điều này có thể dẫn đến việc truy xuất thất bại.
Nhưng chúng ta không làm được gì với các kí ức đã được lưu trữ sẵn rồi. Ở đây, tôi sẽ làm nhiễu loạn dòng điện hóa của não khi anh nhớ lại một kí ức nào đó. Đừng lo, nó sẽ chỉ là một dòng điện mạnh vừa đủ để làm nhiễu hoàn toàn kí ức của anh khi được nhớ ra. Tôi cũng có một máy đo cường độ dòng điện ở mức cực nhỏ. Chỉ cần não anh nhớ ra một thứ gì đó, tôi sẽ biết ngay lập tức."
"Chờ đã," tôi lên tiếng. "Lỡ đâu tôi không muốn nhớ ra thì sao ?"
"Thì anh là thần thánh, và tôi sẽ hủy hoàn toàn bộ nhớ của anh, kể cả những việc như cách đi đứng, ăn uống vì tôi không biết kí ức nào của anh nằm ở đâu. Anh sẽ được dạy lại từ đầu như một đứa trẻ. Nhưng mà, chỉ cần đủ áp lực thì cái gì não anh cũng tự động nhớ ra. Đặc biệt là một thứ gì đó cực kì quan trọng. Tưởng tượng nhé, tôi sẽ nói về ông đại tá đứt chân. Anh tự động nhớ ra về buổi sáng kinh hoàng đó đúng không ? Thôi, tôi cũng mệt rồi. Chắc là trung tướng tra khảo xong rồi đấy nhỉ ?"
Trung tướng bước ra, khuôn mặt phờ phạc và hoàn toàn bất lực sau 4 tiếng liên tiếp tra khảo cùng ghế điện và dùi cui điện. "Thằng kia ngất rồi. Tranh thủ bê nó từ ghế điện sang máy tẩy não đi. Chúng ta phải tẩy não nó thôi. Tôi không moi được tí thông tin nào từ nó cả."
Hắn thức dậy rồi. Bạn đang đứng trước mặt hắn. Khuôn mặt bạn điềm đạm, bình tĩnh, và thâm tâm bạn cũng vậy. "Chỉ là một tên cặn bã. Nói thật thì tôi muốn xóa sạch bộ nhớ của tên này hơn." Bạn hỏi lại hắn lần cuối. "Nào, giờ thì anh nói cho tôi biết. Tên đầu sỏ kia hiện đang ở đâu, hắn trông như thế nào, và tại sao anh lại tấn công chúng tôi vào hôm đó ?" Hắn ngước mắt lên lườm bạn. Ánh mắt hắn sắc lẹm và đầy thù hận, như muốn cứa cổ bạn ra ngay tức khắc. Bỗng nhiên, hắn cười phá lên. "Chúng mày không lấy được gì từ tao đâu ! Nhiệm vụ của tao đến đây, là xong rugfghÁAAAAA!" Trung tướng vụt thẳng vào mồm hắn, làm hắn bay 2 chiếc răng. Tôi lùi vào chiếc máy, ông đứng ngoài bóp miệng hắn, rít lên, tiếp tục tra khảo. Hắn... không nhớ ra cái gì ? Không thể nào như vậy được, không thể được, thế là thế nào ?
"Không được hoảng ! Hủy bộ nhớ hắn ngay ! Hắn quá nguy hiểm rồi !" Anh như vừa tỉnh lại sau cơn mê, lập tức vặn công suất lên cao nhất. Chiếc máy tỏa ra càng ngày càng nhiều nhiệt, và tôi cảm thấy có gì đó không lành. "Đừng chần chừ. Đi ra khỏi đây ngay, tôi biết anh cũng thấy điều gì đó sai sai mà ?" Bỗng nhiên, một chiếc phi tiêu ghim vào tay anh. "SƠ TÁN! NGAY LẬP TỨC!" Trung tướng hét lên, anh cũng chạy ra ngoài nhanh nhất có thể. Một chiếc phi tiêu nữa bay tới ,nhưng không phải hướng vào bất kì ai. Nó hướng vào cái máy đang tỏa nhiệt như một chiếc lò nung của bạn. Sau vài giây chần chừ, nó nổ. Mọi người bị đẩy ngã rạp ra đằng trước. Tầng 2 nhà anh sập xuống. Công an từ bên ngoài ập vào. Họ đã bắt được tên phóng phi tiêu. Hắn to như một tên hộ pháp, bị trói bằng một cái dây xích sắt. Họ lật đống đổ nát lên. Có sọ của tên bị tra khảo, và cái gì đây ? Một cô gái. Bị đè dưới một mảng đá lớn.
Ba ngày sau, trung tướng tới thăm bạn cùng người yêu trong bệnh viện. Ông cho bạn biết rằng, trong sọ của hắn là một đĩa sắt. Đó là lí do bạn không bắt được gì từ nó. Và ông đã tra khảo tên phóng phi tiêu, thực ra tên bị nổ banh xác mới là đầu sỏ. Hắn đã lừa bạn đến phút cuối cùng, và bạn cảm thấy... khá nể phục hắn. Ông cũng mang tới cho bạn một vài đặc sản đồ ăn quân đội cùng với hoa quả bánh trái thường, có từ đồ ăn hải quân tới lục quân hay đặc công. "Chúng tôi thấy anh rất có tài năng, và đã quyết định chiêu mộ anh vào quân đội. Tôi biết hiện tại anh đang rất khó khăn, nhưng anh sẽ được trả lương cao và đãi ngộ tốt, cũng như được bảo vệ và tham gia vào các nhiệm vụ. Nếu anh đồng ý, nhiệm vụ đầu tiên của anh là giúp chúng tôi cải tiến đống đồ ăn này. Nếu không, anh cũng hãy cứ nhận một số tiền để sửa sang nhà, chăm sóc người bệnh đi. Liên lạc với tôi sau nhé."
Trung tướng rời đi, để lại bạn trong phòng đắn đo suy nghĩ. Bạn rất muốn công việc đó, nhưng còn...? Bạn liếc mắt nhìn cô gái trên giường bệnh. Cô dậy từ lúc nào rồi, và cũng đã bắt gặp ánh mắt của bạn. Cô hỏi xin một cốc nước, rồi khẽ gật đầu tỏ ý cho bạn đi. Cô mệt đến mức không thể nói được lời nào. Bạn nhìn lại một lần nữa. "Anh đã bỏ qua cô ấy bao lâu rồi, tôi hỏi thật ?" "Tôi biết thế, nhưng mà..." "Nghỉ đi. Nghỉ tạm vài tháng. Chăm sóc bản thân, gia đình, sửa sang lại nhà, cải tiến tay nghề đi. Cho cô ấy chút thời gian nghỉ nữa. Anh tự biết đến bao giờ phải quay lại mà."
