EdUp

CẢM XÚC CỦA TRẺ 🥰
Quan sát xung quanh thì có thể thấy rất nhiều người lớn gặp khó khăn trong việc hiểu bản thân và cảm xúc của chính họ. Điều này có thể bắt nguồn từ một quá trình dài xem nhẹ hoặc bị xem nhẹ cảm xúc bên trong. Khi cảm xúc bị khước từ nhiều lần, chúng ta dễ đánh mất cơ hội để trân trọng nó như 1 phần của bản thân, từ đó mất đi cơ hội để đào sâu, hiểu hơn về chính mình, chứ chưa nói tới việc biết cảm thông với người khác,...

Tương tự với các bạn nhỏ, nếu chúng ta khước từ cảm xúc của chúng, chúng ta mất đi cơ hội để hiểu chúng! Nhưng trầm trọng hơn, là chúng ta đang dạy chúng trở thành những người vô cảm!

Khi người lớn chúng ta gặp vấn đề, liệu chúng ta có muốn tìm tới người bạn thân để nghe họ:
- Chối bỏ cảm xúc? “mày buồn làm gì, không việc gì phải khóc, tiêu cực là dại, chỉ khổ mày thôi!”
- Triết lý? “ mày biết đấy, cuộc đời là thế, phải học cách vượt qua,..” :)
- Khuyên răn? “Nếu là mày, tao đã đi xin lỗi rồi”
- Chất vấn? “ thế mày làm gì mà ra nông nỗi này? Đã xảy ra chuyện này bao giờ chưa?..”
- Bênh vực bên kia? “Người ta làm thế cũng có lý do đấy!”
- Thương hại? “Tội nghiệp mày quá!”

Theo tôi thì những cách đối đáp bên trên chỉ khiến tôi thấy tệ hơn, và muốn dừng việc chia sẻ lại ngay.

Đôi khi, việc chúng ta lắng nghe một cách chăm chú (thay vì tìm cách nhảy vào nói), và đáp lại bằng những câu ngắn gọn “ừ, à, ra thế,..” lại khiến đối phương cảm thấy thực sự được sự quan tâm, được hiểu và thông cảm.

Đối với trẻ cũng vậy, khi chúng bị mất cây bút yêu thích, điều chúng muốn nghe và khuyến khích chúng cởi mở chia sẻ thêm không phải là những câu chất vấn hay khuyên răn như: “con có biết cái bút đó đắt lắm không? Con để ở đâu mà mất? Mẹ nhắc con hoài là giữ đồ cẩn thận, con chẳng chịu nghe lời gì cả,..”, mà là những dấu hiệu để trẻ thấy chúng đang được công nhận về cảm xúc, đôi khi chỉ là những câu đáp lại ngắn gọn với giọng điệu phù hợp và sự chăm chú lắng nghe:
“Mẹ ơi nay đứa nào đã lấy mất cây bút máy của con” - “Ô? ”
“Con để trên bàn rồi đi vệ sinh nhưng mà quay về thì đứa nào lấy mất tiêu” -”Ừm…”
“Đây là lần thứ ba có đứa lấy trộm bút của con- “úú! Thế á?”
“Từ nay con sẽ để bút vào hộp cẩn thận hơn” -” vậy à…”

Cảm xúc và hành vi có liên hệ trực tiếp với nhau, khi trẻ thoải mái, dễ chịu, chúng sẽ cư xử đúng mực, và cởi mở để chia sẻ. Để làm được vậy, hãy CHẤP NHẬN cảm xúc của trẻ!

Bài viết sau tôi sẽ chia sẻ chi tiết hơn cách giúp trẻ xử lý cảm xúc.
-----------------------------------------------
Dưới đây là 1 đoạn trong clip bạn Chíp ở lớp Tiếng Anh STEMENGLISH, đang nói về ước mơ trở thành đầu bếp của con

CHUYỆN THƯỞNG

Những năm đầu đi dạy, tôi dùng nhiều công sức để làm ra 1 cái STEM Shop với rất nhiều phần thưởng DIY hoặc đồ chơi để các bạn học sinh đổi điểm lấy quà. Khu vực Shop lúc nào cũng nhộn nhịp đông vui, nơi mà luôn níu giữ đôi chân và ánh mắt của các con nán lại với ao ước về 1 món quà trong kia sẽ thuộc về mình nếu như mình làm tốt trên lớp.

Thì đúng là phần thưởng chính là 1 động lực to lớn kích thích các con nỗ lực hơn; các bạn đang mất trật tự, đang không chịu tham gia vào lớp, hay không tuân thủ quy tắc lớp học ngay lập tức trở nên hợp tác hơn và cố gắng hơn sau khi cô nhắc nhở: “ nếu các con muốn nhận phần quà, thì chúng mình cần lắng nghe và cố gắng hoàn thành thử thách!” Thế là mình vui mừng vì hành vi của con thay đổi tích cực! Thế nhưng của đáng tội là nếu không có quà hoặc những khi phần thưởng không đúng như mong muốn của con,... thì hành vi cũ ngay lập tức trở lại, con lại ngỗ nghịch, quậy phá, và bất hợp tác. Đáng buồn nhất là khi mình cộng điểm Dọn vệ sinh, thì 1 số bạn giúp đỡ bạn khác dọn dẹp chỉ khi được cộng điểm, còn khi không cộng thi không giúp.

Dần dần, mình hiểu ra rằng chuyện thưởng này chẳng khác việc dọa phạt trẻ con là mấy, khiến chúng nó sợ để thay đổi nhanh hành vi: sợ bị cô mắng, sợ bị ghét, sợ bị phạt, sợ không được quà! Mọi hành vi của trẻ nếu được xây dựng đúng đắn thì đều cần phải trải qua 1 quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên nhẫn giúp con nhận thức đầy đủ được lý do cũng như hậu quả mà hành vi có thể gây ra, hoặc lợi ích mang lại, và bản thân cần chịu trách nhiệm ra sao.

Ví dụ: thay vì nói nếu các con dọn dẹp thì sẽ được cô cộng điểm khuyến khích, có thể cho trẻ thấy hậu quả nếu con không dọn dẹp những gì các con bừa ra một cách ngắn gọn và cụ thể mong đợi của mình: “Con chỉ còn 2 phút để dọn đồ dưới sàn trước khi các bạn lớp khác vào học, để cô giúp con cùng dọn nhé!” Nếu con vẫn không chịu dọn, thì mời con ở lại để chứng kiến hậu quả của việc con không dọn dẹp ảnh hưởng tới người khác như thế nào,..

Sự thay đổi hành vi quá nhanh có thể lại là 1 lời cảnh báo nguy hiểm rằng quá trình hình thành nhận thức của con đang bị can thiệp và bị ngăn chặn để phát triển tự nhiên.
Nói vậy không có nghĩa rằng tôi thấy việc thưởng quà là xấu, mà cần cho trẻ thấy việc thưởng quà là sự ghi nhận những cố gắng của con, và bởi vì chúng ta yêu thương và tin tưởng rằng trẻ xứng đáng được như vậy, chứ không phải do mong cầu để con đạt được điều gì theo ý mình. 🥰😍

Dưới là hình ảnh 2 bạn nhỏ ở lớp học STEM ENGLISH, đang chơi thử chiếc tàu lượn roller coaster mà nhóm các con cùng làm