Monkid - Phát triển tư duy trẻ

PHƯƠNG CHÂM SỐNG CỦA GIA ĐÌNH BẠN LÀ GÌ?
Đó là câu hỏi gần đây được nêu lên trên tạp chí Harvard dành cho các bậc cha mẹ vào dịp đầu năm mới. Có lẽ mỗi người chúng ta đều có những ước mong, những mục tiêu muốn đạt được cho bản thân và gia đình vào mỗi dịp đầu năm. Và theo các chuyên gia tại ĐH Harvard, gia đình cũng nên được xem như 1 tổ chức xã hội thu nhỏ. Vì vậy nó cũng như 1 tổ chức nào đó, nó cũng cần có phương châm sống và sứ mệnh cụ thể để các thành viện cùng nhau phát triển nó tốt đẹp hơn mỗi ngày. Phương châm sống và 1 câu thật sự rõ ràng về sứ mệnh của gia đình được xem như là 1 tuyên bố dành cho tất cả thành viên gồm cha mẹ, con cái về sự hạnh phúc bền vững cho tổ ấm của mình. Và mỗi 1 năm mới về, nó cũng cần được đánh giá lại những điều đã qua, những điều sắp tới, cũng như những mục tiêu mới để luôn tiếp tục giữ vững “phương châm sống của gia đình”.
VẬY PHƯƠNG CHÂM SỐNG VÀ CÂU NÓI SỨ MỆNH CỦA GIA ĐÌNH NÊN NHƯ THẾ NÀO?
Nó được ví như cái đồng hồ báo thức mỗi ngày hay 1 kim chỉ nam cho gia đình. Ít ai nhận ra nó giá trị như thế nào! Bất kì 1 tổ chức hay 1 công ty đang phát triển mạnh nào đều có sứ mệnh và phương châm cụ thể và rõ ràng vì nó giúp cho tất cả thành viên trong tổ chức hiểu để đạt được mục đích thắng lợi chung này. Thực vậy, xác định sứ mệnh hoặc mục đích của gia đình sẽ giúp bạn tập trung vào những gì có ý nghĩa nhất cho gia đình, biết đặt sự ưu tiên gia đình lên trên tất cả và dễ dàng loại bỏ các mục không đáng ưu tiên.
Cách thiết lập phương châm sống và sứ mệnh của gia đình:
Nó cần đơn giản, rõ ràng và mọi thành viên đều biết đến. VD, bạn có thể có phương châm của gia đình như: “Là gia đình, chúng ta luôn vui vẻ, yêu thương và giúp đỡ lẫn nhau” hoặc đơn giản bạn chọn 1 danh ngôn từ 1 người nổi tiếng bạn yêu quý hay kính trọng để làm phương châm sống cho gia đình bạn. Bạn có thể viết nó ra 1 tờ giấy và dán ở các nơi mà các thành viên trong gia đình đều có thể đọc được.
KHI CÓ PHƯƠNG CHÂM SỐNG CỦA GIA ĐÌNH, ĐIỀU GÌ BẠN NÊN LÀM KẾ TIẾP?
Đó là thiết lập bộ quy tắc của gia đình. Nó nên làm sớm khi trẻ bắt đầu bước sang 1 tuổi vì khi đó trẻ bắt đầu nhận ra gia đình là 1 xã hội giao tiếp thu nhỏ, và khi này trẻ cũng nhận biết về sự tồn tại của mọi người trong gia đình và các vấn đề liên quan.
NHỮNG BỘ QUY TẮC NÀO NÊN ĐƯỢC THIẾT LẬP Ở GIA ĐÌNH?
Tất cả các thành viên bao gồm cha mẹ nên hiểu và làm theo những quy tắc này, hơn là chỉ áp dụng cho trẻ.
1. Làm gì để trở nên thân thiện khi giao tiếp cùng nhau.
2. Không màn hình khi ăn hoặc giao tiếp cùng nhau
3. Nguyên tắc khi chơi giữa 2 trẻ (nếu gia đình có 2 trẻ trở lên)
4. Không la mắng, quát hay đánh nhau
5. Có quy tắc về thời gian chơi, tương tác, trò chuyện cùng nhau cũng như quy tắc về không gian riêng của nhau.
6. Quy tắc về khiếu nại hay giải quyết vấn đề. VD, khóc lè nhè khi khiếu nại là không được giải quyết. Con có thể khóc khi cảm thấy uất ức, nhưng khóc hết, và rồi nói rõ ràng điều khiếu nại thì con sẽ được lắng nghe để giải quyết.
KHI CÓ PHƯƠNG CHÂM SỐNG, BỘ QUY TẮC CỤ THỂ, BẠN NÊN SUY NGHĨ ĐẾN MỤC TIÊU CỦA GIA ĐÌNH!
Mục tiêu là điều mà các thành viên gia đình cùng làm hoặc từng cá nhân có thể làm. Nó có thể thay đổi theo thời gian, có thể ngắn hạn, có thể dài hạn, thậm chí nên được làm mới mỗi đầu năm. Đây là những mục tiêu 6 tháng đầu năm gợi ý cho gia đình:
1. Tôi sẽ chọn 1 quyển sách để đọc cho bản thân, 1 quyển sách để đọc cho gia đình, và 1 quyển sách để tôi và vợ đọc cùng nhau để dạy con.
2. Tôi sẽ dạy con tôi biết cách gom quần áo đã sử dụng cho vào sọt chung của gia đình vào mỗi thứ 5. Bắt đầu với việc nhận biết quần áo nào đã sử dụng và quần áo nào chưa sử dụng
3. Tôi cùng cả nhà đi bộ cùng nhau 5 km mỗi tuần.
4. Tôi sẽ tắt điện thoại vào cuối tuần khi ở cùng gia đình và để tin nhắn tự động trả lời vào khoảng thời gian đó.

DẠY TRẺ VỀ TIỀN BẠC NHƯ THẾ NÀO?
Bà Margaret Thatcher, là người phụ nữ đầu tiên từng giữ 2 vị trí lãnh đạo: vừa là Lãnh Tụ Đảng Bảo Thủ vừa là Thủ Tướng Vương Quốc Anh, từng nói : "tiền bạc không tự trên trời rơi xuống, chúng phải được kiếm trên mặt đất". Ngày nay trẻ con quá dễ có 1 món đồ chơi hay bất cứ điều gì trẻ muốn. Trẻ dễ dàng có, nhưng không được dạy tại sao có, thì hiển nhiên mặc định là từ thẻ ATM của cha mẹ. Điều này làm trẻ có một khái niệm sai về tiền khi trẻ thực sự bắt đầu sử dụng tiền.
KHI NÀO CẦN CHO TRẺ BIẾT VỀ TIỀN?
Hiệp Hội Tâm Lý Học Hoa Kỳ từng chia sẻ việc dạy trẻ về tiền và các nguồn tiền, các khái niệm về tiền là nên làm sớm thì sẽ tốt hơn là muộn. Khi trẻ bắt đầu học đếm có thể bắt đầu dạy trẻ về tiền.
Mỗi độ tuổi sẽ có cách nhận thức về tiền khác nhau.
* TRẺ 3-4 TUỔI
Ở độ tuổi này, dạy trẻ nhận thức về dạng tiền và nguồn tiền là quan trọng để trẻ hiểu các dạng có thể chi tiêu và tiết kiệm trong tương lai.
Sau khi mua hàng trong siêu thị hay online, bạn có thể cho trẻ biết "mẹ trả tiền cho cô để mua gói bánh này" hay "mẹ có thể dùng thẻ ATM để thanh toán và phải cần chữ ký của mẹ hoặc số bí mật"
Chỉ dừng ở mức khái niệm cho độ tuổi này.
* TRẺ 5-6 TUỔI
Theo TS. Whitebread, ĐH Cambridge, trẻ bắt đầu hiểu giá trị của hàng hóa và định giá. Bây giờ là lúc để bắt đầu giải thích các loại đồ chơi khác nhau có giá bao nhiêu và cách mọi người kiếm tiền. Kết nối việc bố hoặc mẹ đi làm với việc chi tiền mua đồ chơi hoặc đi chơi cùng gia đình. Khi rút tiền lãnh lương, bạn có thể cho trẻ biết "đây là tiền mà mẹ đi làm mà có".
Từ 6 tuổi, có thể cho trẻ 1 ít tiền tiêu vặt nhỏ, không nên nhiều hơn 10 ngàn VND/ngày. Khuyến khích trẻ chi tiêu khoản tiền đó cho mục đích lành mạnh của trẻ khi có dịp, sẽ tốt hơn là tự bỏ tiền túi của bố mẹ để mua món đồ đó.
* TRẺ 7-8 TUỔI
Độ tuổi này trẻ có thể nhận thức và cân đối tiền ít- nhiều trong đưa ra quyết định chi tiêu. Bên cạnh đó, trẻ cũng hiểu về khoản tiết kiệm.
Trẻ có thể bắt đầu dạy về các lọ tiền như bên dưới:
• Lọ tiêu tiền: chi tiêu thứ cần nhất. Với lọ này, con có thể mua đồ chơi, bánh kẹo khi đi học .
• Lọ để dành & lọ cho người nghèo: với lọ này con có thể dùng để mua đồ cho con khi con hết túi tiền tiêu, nhưng con cũng có thể chọn mua cho người khác khi họ cũng hết túi tiền tiêu. Nhiều bé chọn cách dùng số tiền này để cho nhà thờ, cho 1 quỹ từ thiện, cho người vô gia cư, mua bánh cho bạn nhỏ, mua đồ ăn cho mèo hoang, làm bánh cho người già vào ngày lễ. Khi bạn cho trẻ tự chọn sử dụng nó thì bạn đừng can thiệp trẻ dùng nó làm gì. Bạn chỉ gợi ý cho trẻ những nguồn đề cập ở trên, còn quyết định dùng nó thế nào là ở trẻ. Bài học trẻ học về sự lựa chọn sẽ có giá trị rất lớn.
• Lọ đầu tư: trẻ từ 8 tuổi có thể bắt đầu thêm lọ này. khuyến khích con dùng nó để mua sự hiểu biết: Sách, lớp học, khóa học. Hãy hỏi trẻ con muốn tìm hiểu gì thêm. Nếu con biết con cần hiểu thêm điều gì, đó là lúc con cần đầu tư. Dạy con đầu tư không hẳn phải dạy trẻ lấy tiền để học 1 bài học kinh doanh. Đơn giản, bạn dạy trẻ rằng: Giá trị con bỏ ra cho kiến thức bản thân là phần đầu tư sẽ sinh lãi trên bản thân con.
Thay vì mua đồ chơi hay bánh cho trẻ, bạn nên khuyến khích trẻ thực hành 4 lọ này thì sẽ giúp trẻ nhận ra giá trị của chi tiêu trong tương lai.
Người giàu và người nghèo không chỉ khác nhau ở số tiền họ có, mà còn khác nhau ở cách suy nghĩ. Dạy trẻ cách suy nghĩ của người giàu để giúp trẻ trở thành người giàu. Cho trẻ số tiền thật lớn để trẻ trở thành người giàu, mà không dạy trẻ cách suy nghĩ của người giàu thì cũng giống như người trúng số độc đắc không biết làm gì và rồi cũng trở về lại cuộc sống như ban đầu.

HAI CÁCH HỖ TRỢ GIẢM CƠN HO CHO TRẺ TẠI NHÀ
Ho là phản ứng thông thường khi gặp 1 vật lạ nào đó gây cản trở hoặc xâm nhập vào đường hô hấp để ngăn chúng đi sâu hơn vào phổi. Các vật lạ thường là đàm, vụn tế bào từ phổi đưa ra, vi rút, vụn thức ăn...Thông thường ho có thể kéo dài nếu trẻ sau bệnh hoặc bị viêm nhiễm, vd cảm hay viêm tiểu phế quản.
KHI NÀO CẦN THĂM KHÁM KỸ
Nếu trẻ ho dai dẳng hơn 4 tuần hoặc xuất hiện các biểu hiện lạ khác, cần cho bé đi thăm khám kỹ hơn.
Phần lớn ho là thông thường và sẽ tự hết sau thời gian tối đa 4 tuần với tần xuất giảm dần, mà không phải điều trị bằng thuốc. Gần đây, trên tờ The New York Times được viết bởi BS. Klass có nhấn mạnh: thuốc tốt nhất để giúp giảm cơn ho cho trẻ là cha mẹ nên giúp trẻ thoải mái, uống đủ nước và có thể giảm cơn ho bằng các thực phẩm tự nhiên như mật ong, cam và cơn ho sẽ tự hết.
Sau đây là 2 cách giúp trẻ giảm cơn ho ở trẻ cha mẹ có thể tham khảo:
1. TỰ LÀM SIRO HO TỪ DỨA
Cách làm:
*Thành phần: nửa trái thơm loại lớn, nửa củ gừng tươi (25g), nửa trái chanh, 3 muỗng canh mật ong.
*Cách làm:
1. Cho dứa và gừng vào máy xay sinh tố, bật nút 2
2. Đun hỗn hợp trên với lửa nhỏ đến sôi và để thêm 5 phút
3. Lọc hỗn hợp qua rây, cho 3 muỗng canh mật ong và vắt nửa trái chanh vào dung dịch vừa rây. Trộn đều.
4. Cho hỗn hợp vào keo thủy tinh có nắp đậy, bảo quản lạnh và dùng trong 5 ngày
Áp dụng: Cho trẻ từ 1 tuổi trở lên
Trẻ từ 1 tuổi bị ho có đờm có thể dùng 2.5ml/lần, ngày 4 lần. Khoảng 4-5 ngày cơn ho và đờm sẽ cải thiện.
Công dụng: mật ong và gừng trong thành phần có tính kháng khuẩn và giảm viêm tự nhiên có thể hỗ trợ các vấn đề viêm nhiễm trong đường hô hấp. Đặc biệt mật ong, theo TS. Goldman, BV BC Children’s Hospital, Canada, cho biết nó có thể hổ trợ giảm các cơn ho của trẻ về đêm, nhưng chỉ áp dụng cho trẻ từ 1 tuổi trở lên. Ngoài ra, thành phần có dứa và chanh giàu chất chống oxy hóa tự nhiên như vitamin C giúp hổ trỡ hệ thống miễn dịch của trẻ.
Lưu ý: mỗi trẻ đáp ứng có thể khác nhau, phụ thuộc nhiều yếu tố. Công thức này chỉ để tham khảo như 1 phương pháp hổ trợ tự làm ở nhà, không thay thế các thuốc trị bệnh hay lời khuyên hiện tại của chuyên gia.
LỜI KHUYÊN CHUNG VỀ SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TỰ NHIÊN ĐỂ TRỊ HO CHO TRẺ TẠI NHÀ.
1. Trẻ dưới 3 tháng tuổi nếu bị ho và gây nhiều khó khăn cho trẻ khi ăn hoặc ngủ thì mẹ nên tư vấn chuyên gia sức khỏe địa phương để được hướng dẫn. Không tự ý dùng thuốc hoặc áp dụng bất kỳ phương pháp tự nhiên hay dân gian nào lên nhóm trẻ này. Áp dụng các phương pháp truyền miệng chưa rõ nguồn gốc khoa học có thể gây nguy hại đến trẻ.
2. Trẻ từ 3- 12 tháng tuổi khi bị ho, có đờm hay không, bạn có thể cho bé uống nước ấm hoặc nước ép táo đỏ, khoảng 5-15mL/lần, ngày khoảng 4 lần. Không dùng mật ong hoặc loại gì có yếu tố mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi.
3. Trẻ từ 1 tuổi bị ho có đờm hay không, bạn có thể dùng siro dứa tự làm tại nhà (theo công thức làm đính kèm bài viết). Siro là sự kết hợp những thành phần dinh dưỡng từ dứa/thơm, mật ong, chanh và gừng có tác dụng hỗ trợ sức khỏe và giảm cơn ho. Trong một báo cáo của TS. Goldman, R.D. BV Nhi BC, Canada chia sẻ mật ong có vai trò trong hỗ trợ làm giảm cơn ho của trẻ từ 1 tuổi, cùng với sự hỗ trợ dinh dưỡng và tăng cường miễn dịch của thơm (Cervo 2014). Siro chỉ nên sử dụng để hỗ trợ khi trẻ bị ho tại nhà, không dùng hằng ngày và không thay thế thuốc và lời khuyên trực tiếp từ chuyên gia sức khỏe.
2. MÁT-XA
Theo TS Sunanne, BV Chester, Anh có nhấn mạnh việc giúp trẻ có không khí lưu thông thoải mái trong phần ngực là một phần quan trọng trong việc ngăn ngừa các cơn ho. Do đó, vai trò mát-xa có thể giúp hỗ trợ các triệu chứng cảm như nghẹt mũi và ho ở các bé. Hơn nữa, mát xa cũng có vai trò trong việc giảm stress cho các bé do bệnh gây ra.
Động tác 1: đặt 2 bàn tay lên ngực trẻ và vẽ 1 vòng tròn quanh ngực trẻ, di chuyển xuống dưới bụng trẻ và day xoa đi thẳng lên lại phần ngực.
Động tác 2: dùng 10 ngón tay như bấm phím nhẹ trên phần ngực của trẻ. Vừa làm vừa biểu lộ biểu cảm khuôn mặt và chơi đùa với trẻ, để trẻ có thể vui cười sảng khoái. Điều này rất tốt cho sự lưu thông không khí trong cơ thể trẻ.
Mỗi động tác lập lại 6 lần, ngày chỉ cần làm 2-3 lần. Có thể bắt đầu sớm cho trẻ từ 6 tuần tuổi. Khi trẻ có những dấu hiệu sớm của triệu chứng cảm. Sự đồng ý, hợp tác và hứng thú của trẻ là quan trọng. Nếu trẻ không hợp tác thì nên đợi 1 thời điểm khác như sau khi trẻ tắm xong. Nên mát-xa trong phòng không quá sáng, có ánh đèn mờ vì ánh đèn quá sáng có thể làm trẻ khó chịu và khóc.

ĐỪNG RA LỆNH, HÃY NÓI CHO TRẺ HIỂU
Tất cả cha mẹ đều có cơ hội trở thành 1 khuôn mẫu giáo dục tốt cho trẻ, thông qua cách nói chuyện với trẻ, cách mà chúng ta đáp ứng với hành vi của trẻ. Nhớ rằng, khi chúng ta dùng lời nói hổ báo cấm đoán, ra lệnh cho trẻ, thì trẻ sẽ dùng cách hổ báo và ra lệnh với những người khác, thậm chí với chính bạn khi bạn trở nên già. Cách nói chuyện của cha mẹ sẽ ảnh hưởng đến cảm nhận của trẻ về thế giới xung quanh trẻ, ảnh hưởng đến cách đáp ứng và hành vi của trẻ trong cuộc sống.
Đây là những tình huống quen thuộc hằng ngày nhưng nếu chúng ta chú ý và thay đổi cách hành xử từ những điều nhỏ quen thuộc này, nó lại mang lại giá trị và bài học rất lớn với trẻ
1. Đi đứng phải cẩn thận chứ!
Cách nói khác:
"Con có nhớ bạn Rùa làm sao thắng bạn Thỏ không? Chính nhờ vào sự kiên trì, cẩn thận và chậm rãi bước đi, không quá hấp tấp vội vàng. Con nghĩ chúng ta cần quan sát và đi chậm lại giống bạn Rùa không?"
2. Suỵt! Im lặng nào
Cách nói khác:
[Giọng bạn nhỏ lại và nói]: Nàng công chúa Lọ Lem sẽ nói thỏ thẻ khi bước vào bữa tiệc có nhiều người xung quanh. Con làm được không con?
3. Thật xấu hổ, toàn làm sai
Cách nói khác:
Lúc nhỏ cha cũng không biết làm.
Con biết chỗ nào con không làm được không?
4. Nín ngay, không mua gì hết, ở nhà có một đống rồi
Cách nói khác:
Nào, hãy nín khóc, cầm khăn lau hết nước mắt.
Nói mẹ nghe con muốn cái gì? Tại sao con muốn nó?
[Nếu trẻ không nín hoặc vẫn lè nhè]
Con sẽ nín khóc nói mẹ nghe hay mẹ sẽ ra tính tiền ngay bây giờ, và mẹ không nghe nữa?
5. Trễ giờ rồi, đi thôi con
Cách nói khác:
“Con muốn chúng ta đi bây giờ hay chúng ta chơi thêm 5 phút nữa rồi sẽ đi?”
6. Không được, nguy hiểm, con còn nhỏ không được chơi [Khi trẻ đòi chơi trò chơi nào đó]
Cách nói khác:
“Mẹ thấy nó không an toàn, con có thể té ngã đau. Con có thể chơi, nhưng sẽ chơi cùng mẹ. Được chứ!”
Để kết, tôi muốn nhắc lại câu nói của Mẹ Teresa "Nếu bạn muốn thay đổi thế giới, hãy về nhà và yêu thương gia đình mình" Câu nói này thật sự ý nghĩa và rất cần thiết cho những người đang trong cuộc sống gia đình như chúng ta.

VÌ SAO THẾ GIỚI CỦA TRẺ TRƯỚC 7 TUỔI LẠI RẤT QUAN TRỌNG?
Nhà triết học vĩ đại người Hi Lạp Aristotle từng nói: "Hãy cho tôi 1 cậu bé cho đến 7 tuổi và tôi có thể cho bạn thấy cậu ta như thế nào khi lớn." Hàng ngàn năm sau, khoa học hiện đại vẫn cùng quan điểm này của ông về thế giới của trẻ trước 7 tuổi? GS. Lipton, nhà khoa học lỗi lạc người Mỹ, từng nói rằng: "95% cuộc sống của chúng ta sẽ được lập trình trong 7 năm đầu đời".
Vậy, chúng ta cần quan tâm và đầu tư gì với 1 đứa trẻ trước 7 tuổi?
QUAN TÂM CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN TÂM LÝ QUAN TRỌNG CỦA TRẺ
• 3 tháng tuổi trẻ có thể hiểu cảm xúc buồn, vui, giận dữ. Cha mẹ nên tránh các cuộc tranh cãi trước mặt trẻ ngay từ lúc này.
• 9-18 tháng tuổi trẻ sẽ phát triển mạnh mẽ sự kết dính với mẹ và phát triển nỗi lo chia cắt.
• 3-5 tuổi: trẻ muốn được độc lập và tự do trong mọi hoạt động. Cha mẹ nên như người cùng chơi hơn là điều khiển trẻ nên chơi ra sao. Giai đoạn này cũng nên dạy trẻ cách chia sẻ, những bài học về yêu thương và chờ đến lượt.
• 6-10 tuổi: giai đoạn này trẻ thường tò mò và quan tâm đến các vấn đề. Đây là lúc cha mẹ phải đối mặt với những câu hỏi của trẻ và là khoảng thời gian cha mẹ nên tận dụng để ở bên trẻ và trở thành bạn của trẻ, đừng để lỡ bởi vì những giai đoạn sau đó hướng tập trung của trẻ sẽ không còn là bạn nữa.
QUAN TÂM CÁC GIAI ĐOẠN HỌC HỎI NHANH CỦA NÃO BỘ CỦA TRẺ
Não bộ trẻ giai đoạn này có thể hình thành lên đến 1000 kết nối mỗi giây và có thể truy xuất lên đến 100,000 từ mỗi ngày. Tốc độ xử lý này làm trẻ phát triển ngôn ngữ, nhận thức, cảm xúc và hành vi xã hội rất nhanh. Điều này có nghĩa rằng cha mẹ không nên bỏ lỡ khoảng thời gian này để giao tiếp, trò chuyện, tương tác và vui chơi cùng trẻ
• Từ khi sinh ra đến 5 tháng tuổi: mẹ thường xuyên da kề da thì thầm, mát-xa cho bé, chơi cùng bé đặc biệt trong những lúc bé nằm sấp
• Từ 6 tháng tuổi -1.5 tuổi: thường xuyên nói cho bé nghe về những việc bạn làm với bé như thay tả bé như thế nào, tắm bé ra sao...
• Từ 3-7 tuổi: cách nói chuyện gợi mở tình huống để bé tìm hướng giải quyết. VD, tưởng tượng mẹ và con phải đi qua 1 đường hầm rất tối, con nghĩ mình cần đem theo những vật dụng gì? và phải làm sao để vượt qua đường hầm tối này nhỉ?
QUAN TÂM CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN NHANH VỀ CHIỀU CAO CỦA TRẺ
Tính luôn giai đoạn bào thai, có 4 giai đoạn phát triển vượt bậc về chiều cao của 1 người, thì có đến 3 thời điểm xảy ra trước tuổi dậy thì. Không những vậy, một nghiên cứu thú vị của nhóm GS. Adams, ĐH New South Wales trên 1 triệu người trong 40 ngành công nghiệp khác nhau suốt 6 năm cho thấy có mối liên hệ giữa khả năng tư duy và chiều cao, cứ mỗi 1cm trên chiều cao trung bình tương đương 0.91 điểm IQ. Điều này cho thấy tầm vóc không chỉ cho trẻ sự tự tin trong vóc dáng, mà còn là kì vọng cho 1 dân tộc hùng mạnh về tư duy lẫn kinh tế.
Đây là những điều bạn cần quan tâm để giúp trẻ phát triển tối ưu chiều cao trong những giai đoạn này:
Dinh dưỡng: Chế độ ăn trẻ cần đa dạng, cân bằng, cũng như đầy đủ các vitamin khoáng quan trọng cho sự phát triển chiều cao như vitamin D, kẽm, sắt, Canxi...
• Trong đó vitamin D giúp hỗ trợ hấp thu canxi và nhu cầu cần 400 IU/ngày.
• Canxi là nguyên liệu cần thiết cho sự phát triển xương. Trẻ được khuyên nên ăn đa dạng để đảm bảo nhận đủ lượng canxi trẻ cần từ đa dạng các nguồn.
• Nên đa dạng nguồn đạm cho trẻ trong bữa ăn hàng ngày và trong tuần. Mỗi tuần, trẻ cần 2 ngày thịt bò, heo, 2 ngày cá và hải sản, 2 ngày thịt gà, gia cầm hay trứng và 1 ngày trẻ có thể lấy đạm từ những nguồn khác như các loại đậu, đậu hủ hoặc hải sản.
2. Lối sống năng động: Trẻ dưới 5 tuổi khuyến khích nên có lối sống năng động. Để đạt được điều này, trẻ cần giới hạn thời gian sử dụng các thiết tử điện tử như TV, Ipad, điện thoại không quá 60 phút/ngày. Trẻ từ 5-11 tuổi có thể tham gia 1 số loại hình thể thao bài bản như bơi lội, đá banh, học võ… Chỉ cần duy trì ít nhất 60 phút/tuần với trẻ 5-10 tuổi, 90 phút/tuần với trẻ trên 10 tuổi
3. Hạn chế thừa cân béo phì sau 2 tuổi. Thừa cân béo phì sẽ làm trẻ tích trữ mỡ trong cơ thể, tăng nguy cơ tim mạch, gan nhiễm mỡ và hơn hết làm trẻ giảm vận động và hấp thu vitamin D kém.
4. Ngủ đủ giấc: Giờ ngủ nên thiết lập sớm khi trẻ bước sang 10 tháng tuổi để trẻ quen với việc tự vào giấc ngủ. Trước giờ ngủ 20-30 phút nên có khoảng thời gian hugging time để giúp trẻ vào giấc ngủ tốt hơn
QUAN TÂM CÁC GIAI ĐOẠN QUAN TRỌNG CẦN ĐẦU TƯ GIÁO DỤC CHO TRẺ
Theo nghiên cứu của Heckman, trẻ được đầu tư tốt về tương tác và giáo dục, trẻ có cơ hội phát triển tăng 6 lần về thành công và hạnh phúc trong việc chọn đúng nghề nghiệp và ước mơ của mình. Đây là những điều cha mẹ nên quan tâm từ sớm cho trẻ
Trước khi chọn trường mẫu giáo và quyết định 1 nơi để trẻ học khi trẻ bước sang 3 tuổi, hãy tìm hiểu về triết lý giáo dục của trường, thái độ của giáo viên và nhân viên trong trường hơn là chỉ nhìn vào cơ sở vật chất của trường.
3 tuổi cũng là độ tuổi tốt để đầu tư ngoại ngữ cho trẻ. Chủ yếu giúp trẻ học thông qua giao tiếp và vui chơi, chứ không ép học với 1 khung chương trình dày đặc.
5 tuổi là độ tuổi thích hợp để trẻ học về nghệ thuật như vẽ, đàn phím và hát. Một lần nữa, học ở đây là chơi để học. Đừng tạo quá nhiều áp lực. Để con tham gia, vui chơi và học từ đó.

LÀM SAO ĐỂ TRẺ PHÁT TRIỂN CHIỀU CAO TỐI ĐA?
Liệu cả bố và mẹ đều lùn thì con có thể cao được không? Và tôi nên làm gì để đảm bảo trẻ phát triển chiều cao được tốt nhất?
Thật ra, bạn có thể kiểm soát gần như hoàn toàn các yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ cho đến 11 tuổi, đó là những bằng chứng mới khi nghiên cứu về mối liên hệ về gen và môi trường trên gần 200,000 trẻ song sinh tại 20 quốc gia.
Cụ thể nghiên cứu như sau:
Như chúng ta đã biết, chiều cao của trẻ bị ảnh hưởng bởi 2 yếu tố chính: là gen di truyền và môi trường.
• Gen di truyền: là nguyên liệu di truyền từ bạn và chồng bạn. Nó gần như cố hữu và khó kiểm soát.
• Môi trường gồm các yếu tố như dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động, bệnh...
Nghiên cứu của nhóm TS. Polderman, ĐH VU Amsterdam đã tìm thấy 20 tính trạng liên quan đến nhóm tuổi, vai trò của gen di truyền liên quan đến chiều cao nhưng chúng có tác động nhiều hơn ở độ tuổi từ 12-17 so với độ tuổi 0-11 tuổi. Một phân tích khác trên gần 200,000 trẻ song sinh từ 20 quốc gia bởi TS. Jelenkovic, ĐH Hensinski, đã nhận ra các nhân tố môi trường ảnh hưởng khá quyết định trong 11 năm đầu đời. Điều này có ý nghĩa gì? Có nghĩa rằng chúng ta nếu muốn phát triển chiều cao cho trẻ thì nên đầu tư sớm và ngay ở giai đoạn nhỏ này của trẻ sẽ mang lại kết quả rất cao.
Vậy chúng ta cần quan tâm điều gì?
1. XÂY DỰNG CÁC YẾU TỐ KÍCH THÍCH TÍCH CỰC
VẬN ĐỘNG:
• Bé từ 3 tháng -2 tuổi: Cha mẹ nên tương tác xã hội với bé, ít bế bồng bé khi bé phát triển kĩ năng bò trườn đi lại, dẫn bé đi công viên, chơi 1 số trò chơi ngoài trời.
• Các bé từ 3 tuổi, cha mẹ nên dành thời gian chơi cùng trẻ, khuyến khích trẻ tham gia các trò chơi vận động thể chất, sử dụng não bộ trong phối hợp vận động tay chân. Một số hoạt động vui hằng ngày có thể giúp bé tăng các hoạt động thăng bằng và sử dụng các cơ để thúc đẩy sự tăng trưởng chiều cao. Có thể khuyến khích trẻ sử dụng 1 chân cho 1 số hoạt động vui như nhảy lò cò, chạy bắt lấy mẹ. 1 cách tự nhiên là các bé rất thích đi lên xuống cầu thang, vì khi đi như vậy, trẻ thích sự kiểm soát thăng bằng và làm chủ được từng chân. Chạm các bộ phận xa trên đầu. Bạn có thể tạo 1 trò chơi vui là chạm các bộ phận trên cơ thể hoặc chạm ông mặt trời, chạm cô nàng Trăng, chạm nhánh hoa…Bé thường rất thích với tay chạm thứ gì trên đầu bé, vì khi đó, bé phải vướn người lên, động tác này làm bé 1 chút mất thăng bằng, nhưng cảm giác nhận lại được thăng bằng làm bé rất thích thú. Hơn nữa, các cơ của cơ thể được sử dụng như 1 yếu tố “kích thích” cho sự tăng trưởng.
• Bé từ 4-5 tuổi được khuyên nên học bơi 2 buổi/tuần và 2 buổi cách nhau 3 ngày, mỗi buổi không quá 45 phút. Khi bé 8 tuổi, có thể tăng 3 buổi/tuần. Mỗi buổi không quá 60 phút. Cường độ như vậy sẽ phù hợp với phát triển xương cho bé và đủ cho thời gian kiến tạo xương mới.
VUI VẺ
TS. Scott Montgomery Bệnh viện Hoàng gia London, Anh và nhóm của ông đã thực hiện nghiên cứu trên 1.300 gia đình và nhận thấy, những đứa trẻ thường xuyên sống trong môi trường căng thẳng có ít hormone tăng trưởng hơn và phát triển chậm hơn các trẻ khác. Do đó, tránh dùng các lời hổ báo hay đánh mắng trẻ, thay vào đó dùng thái độ vui vẻ, khuyến khích trẻ trò chuyện, chia sẻ và tham gia đóng góp ý kiến trong mọi hoạt động. Hãy luôn tạo bầu không khí thoải mái và vui vẻ trong gia đình, không chỉ là gắn kết tình cảm mà còn giúp trẻ phát triển tốt hơn.
2. TRẺ CẦN ĐẢM BẢO CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG ĐẦY ĐỦ CHO SỰ PHÁT TRIỂN CHIỀU CAO
Trẻ nên bú sữa mẹ ngay sau sinh và duy trì nó lâu nhất có thể. Trẻ nên được tập ăn dặm từ 6 tháng tuổi, bắt đầu từ cháo nghiền rây nhuyễn rồi đến các thức ăn khác để trẻ quen dần vị thức ăn tự nhiên. Sau đó tăng độ thô dần. Đến hơn 1 tuổi trẻ cần làm quen với nhai và ăn được cơm nát.
Chế độ ăn cần cân bằng, đầy đủ các vitamin khoáng quan trọng cho sự phát triển chiều cao như vitamin D, sắt, kẽm, Canxi...
• Trong đó, vitamin D giúp hỗ trợ hấp thu canxi và nhu cầu trẻ cần 400 IU/ngày. Canxi là nguyên liệu quan trọng cho sự phát triển xương. Trẻ được khuyên nên ăn đa dạng để đảm bảo nhận đủ lượng canxi trẻ cần từ đa dạng các nguồn. Tuy nhiên, nếu vì một lí do nào đó mà trẻ không thể nhân đủ canxi từ thực phẩm hoặc nhu cầu canxi tăng cao trong giai đoạn tăng trưởng thì có thể bổ sung canxi cho trẻ. Nhưng việc hiểu và biết cách chọn lựa loại canxi nào là tốt, là phù hợp với trẻ cũng là điều quan trọng. Hiện nay nhờ ứng dụng công nghệ Lipocal người ta đã phát triển dạng canxi mới là canxi sinh học. Ưu điểm của dạng canxi này là vừa có hàm lượng cao như canxi vô cơ, vừa dễ hấp thu như canxi hữu cơ. Bản chất của nó là phân tử Ca3(PO4)2 được bọc trong lớp vỏ đậu nành Lecithin. Lớp vỏ này có cấu trúc tương thích với màng Lipid của tế bào, vì vậy dễ dàng được hấp thu. Dạng này được đánh giá là khá triển vọng và cũng đã được ứng dụng nhiều trong các sản phẩm bổ sung canxi cho cơ thể như trong sản phẩm canxi sinh học Bestical, vừa đủ hàm lượng, vừa dễ hấp thu, hạn chế táo bón và cũng rất dễ uống.
• Nguồn đạm cũng quan trọng cho tăng trưởng. Nên đa dạng nguồn đạm cho trẻ trong bữa ăn hàng ngày và trong tuần. VD. mỗi tuần, trẻ cần 2 ngày thịt bò, heo, 2 ngày cá và hải sản, 2 ngày thịt gà, gia cầm hay trứng và 1 ngày trẻ có thể lấy đạm từ những nguồn khác như các loại đậu, đậu hủ hoặc hải sản.
Bên cạnh đó, trẻ nên tránh bị thừa cân béo phì sau 2 tuổi. Hạn chế giới thiệu các thức ăn thức uống không lành mạnh cho trẻ như thức ăn nhanh, nước ngọt, gà rán..
3. GIÚP TRẺ XÂY DỰNG CÁC THÓI QUEN TỐT CHO SỰ PHÁT TRIỂN XƯƠNG VÀ CHIỀU CAO
Ngủ sớm:
Ngủ là một phần quan trọng của tuổi nhỏ vì phần lớn thời gian trẻ ngủ (12-14 tiếng/ngày) trước 5 tuổi. Giờ ngủ nên thiết lập sớm khi trẻ bước sang 10 tháng tuổi để trẻ quen với việc tự đưa cơ thể vào giấc ngủ. Thiết lập giờ ngủ bằng việc tạo lập lại 3 bước bên dưới cho đến khi trẻ quen với giờ ngủ:
• Giờ lên giường cho hugging time: cha hoặc mẹ cùng bé có hoạt động trên giường như đọc sách, vui chơi, nói chuyện...không nên có các hoạt động liên quan đến màn hình điện tử.
• Hôn hoặc nói 1 câu nào đó để trẻ nhận ra đến giờ ngủ, tắt đèn (nếu được).
• Trong thời gian ngủ, trẻ có cựa quậy hay khóc, thậm chí ngồi dậy, bạn nên chờ 3-5 phút để trẻ tự rơi vào giấc ngủ, hơn là ôm vỗ bé liền, điều này là thông thường và hầu hết trẻ sẽ tự quay lại ngủ. Với trẻ khỏe mạnh bú đêm sau 1 tuổi là không khuyến khích vì chỉ là do thói quen chứ không phải là nhu cầu đòi sữa, nên giảm cữ bú đêm và đẩy về 4-5 giờ sáng trong 2 tuần, điều này có lợi ích cho giấc ngủ của trẻ.
Khi trẻ ngồi học, nên hướng dẫn và sớm xây dựng thói quen trẻ ngồi học trên bàn học, ngồi đúng tư thế hơn là nằm trên giường hay ngồi ghế sofa.
Bottom line
Cố Tổng Thống Mỹ Lincoln từng nói: "Nếu cho tôi 6 giờ để đốn hạ một cái cây, tôi sẽ dành 4 giờ đầu để mài sắc lưỡi rìu." Trong phát triển chiều cao cho trẻ cũng vậy, nó đòi hỏi sự chuẩn bị vững vàng của cha mẹ từ việc xây dựng một chế độ ăn đầy đủ các dưỡng chất tốt cho chiều cao như canxi, vitamin D,… quan tâm đến giấc ngủ, giao tiếp tương tác vui vẻ với trẻ và giúp trẻ bỏ các thói quen xấu. Khi tới thời điểm chín mùi, sự chuẩn bị này sẽ mang lại kết quả lớn lao cho con của bạn.

NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP CỦA CHA MẸ KHI GẶP TÌNH HUỐNG TRẺ ƯƠNG BƯỚNG
1/ Trẻ thường giơ tay đánh cha mẹ, ông bà, hoặc hét lớn mỗi khi không hài lòng điều gì? Điều này có ý nghĩa như thế nào? Và cách đáp ứng của cha mẹ là nên như thế nào?
Tại sao trẻ lại có hành vi như vậy?
Thực ra trẻ con không có ý gì khi nói những điều này, càng không phải là trẻ "vô phép" như người lớn chúng ta vẫn nghĩ. Chỉ đơn giản là trẻ còn nhỏ (thường dưới 6 tuổi) vẫn còn đang phát triển ngôn ngữ nên gặp nhiều hạn chế trong cách diễn đạt cảm xúc của trẻ. Các hành vi trên thường được sử dụng như 1 cách để trẻ thể hiện cảm xúc. VD, việc đánh của trẻ chỉ đơn giản là "con không muốn vậy" và việc đuổi cha mẹ chỉ có nghĩa "con muốn tự làm/tự chơi hay muốn 1 mình".
Thực ra trẻ không thực sự hiểu hành vi trẻ làm. Do đó, việc la mắng, đánh đau hay cố giải thích và khuyên nhủ là không hiệu quả.
Cách đáp ứng với điều này khá đơn giản:
1. Với các hành vi đánh: chia làm 2 trường hợp
Trường hợp 1: việc đánh của trẻ không gây phiền phức gì, thì cha mẹ đơn giản bỏ qua, vẫn làm những việc đang làm với trẻ. Nó giúp trẻ cảm thấy hành động trẻ làm chẳng làm hứng thú mẹ mình, thì trẻ sẽ dần bỏ.
Trường hợp 2: việc đánh của trẻ gây phiền phức (VD, đánh lên mặt mẹ đau, hoặc đánh vào mặt ông bà), bạn đơn giản nói với trẻ với thái độ nghiêm: "Bin, mẹ đau, mẹ không thích vậy!". Sau đó ngưng tương tác tạm thời với trẻ trong 5 tiếng đếm thầm và sau đó tương tác bình thường. Việc này cũng tạo cho trẻ khoảng ngưng đủ để hiểu hành vi này không hứng thú mẹ và sẽ dần tự bỏ.
Bạn sẽ hỏi: liệu có cần giáo dục hay khuyên nhủ trẻ sau đó?
Điều này là cần. Nhưng, không phải làm lúc hành vi diễn ra vì thực ra trẻ chưa thể liên kết được các hành vi trẻ làm lại với nhau. Giáo dục và khuyên nhủ chỉ làm khi hành vi đã diễn ra và trong 24 tiếng đồng hồ là hiệu quả nhất. Giáo dục và khuyên nhủ ở đây không phải là lôi trẻ ra phạt hay giáo dục, mà đơn giản đọc sách, trò chuyện về những nhân vật trong câu chuyện nào đó để nói là "con có thể gọi mẹ, mẹ trả lời chứ không cần đánh mẹ". Song song đó, bạn nên dạy trẻ những câu nói như "con không thích" và "con thích" để trẻ biết sử dụng ngôn ngữ thay vì dùng dạng phi ngôn ngữ như đánh, hét lớn
2. Với tình huống "đuổi mẹ" ra ngoài
Cách đáp ứng của bạn khá đơn giản là nói với bé rằng: “mẹ ra nhé, khi nào con cần hãy gọi mẹ”. Cách nói này sẽ cho trẻ không gian tự làm mà vẫn cho trẻ cách tìm kiếm sự giúp đỡ của bạn khi trẻ cần. Nếu bạn có thể quan sát tìm dấu hiệu và nói trước khi trẻ dùng các từ trên thì sẽ càng hiệu quả hơn. Song song đó, nên day trẻ các câu ngắn để diễn đạt như “con không thích” hoặc “để con tự làm ạ”. Riêng các hoạt động liên quan đến màn hình điện tử thì bạn nên thiết lập giới hạn như “con có 5 phút để kết thúc, sau đó con phải trả lại điện thoại cho mẹ. Nếu không thì đến ngày mai con mới có thể sử dụng lại”.
3. Với trẻ trên 6 tuổi có các hành vi trên thì cha mẹ nên đáp ứng như thế nào?
Thực ra lúc này trẻ đã có thể học cách sử dụng ngôn ngữ và nhận thức được hành vi trẻ đang có. Cha mẹ chỉ cần cho trẻ thấy thái độ cho hay không cho trong cách giải quyết và thiết lập giới hạn cho trẻ là được. VD, trẻ tỏ thái độ khóc la đòi cái gì đó hoặc không vừa lòng điều gì, thì bạn nói với trẻ "nếu con không nói cho mẹ nghe con cần gì, thì mẹ cho rằng con không muốn trò chuyện và chúng ta không nói đến việc này nữa cho đến ngày mai!" Cách này sẽ cho trẻ nhận thức việc mẹ mình rất kiên quyết cần trò chuyện hơn là la hét, trẻ con vốn rất thông minh và trẻ sẽ tự biết mình cần nói với mẹ thì mới đạt được điều mình muốn. Chìa khóa thành công ở đây là thái độ của cha mẹ, càng kiên quyết càng tốt. Dù trẻ chọn gì, bạn vẫn giữ đúng lập trường. Đó mới là cách giúp trẻ trưởng thành.
2/ Khi trẻ bướng một điều gì đó, la mắng hay khuyên nhủ đủ cách nhưng trẻ vẫn không nghe, khi cha mẹ cầm cái roi để hù hay đánh trẻ, thì lúc này trẻ có vẻ sợ và nghe theo. Liệu hành vi này trẻ có thực sự sợ và không tái phạm cho lần sau?
Việc cầm roi dọa hoặc đánh trẻ có thực sự làm trẻ sợ?
Đúng là trẻ sợ, nhưng là sợ bạn. Nhưng, trẻ không nhận thức được trẻ sợ cái gì hay nói đúng hơn là trẻ không liên kết được hành vi trẻ đang bướng với việc sợ này. Điều này gây cho trẻ cảm giác lo lắng, hoang mang. Việc dừng khóc chỉ là tạm thời lúc đó, vì cảm thấy lo lắng hoang mang, nhưng trẻ không nhớ để học để có hành vi tốt hơn. Do đó, trẻ sẽ vẫn lập lại sự ương bướng này sau đó
Việc làm trẻ sợ như vậy đôi lúc làm cha mẹ cảm thấy hiệu quả, nhưng thực ra nó đang ảnh hưởng đến trẻ và trẻ dễ mất lòng tin vào bạn khi lớn. Điều mà chúng ta không hề muốn đúng không.
Cách đáp ứng của cha mẹ nên như sau:
Thực tế việc khuyên nhủ hay la mắng cũng không hiệu quả với trẻ vì trẻ còn quá nhỏ để hiểu về hành vi trẻ đang có. Viện Hàn Lâm Nhi Khoa Mỹ và Tổ chức CDC của Mỹ khuyên cha mẹ nên sử dụng các phương pháp quản lý hành vi vì các phương pháp này giúp trẻ liên kết nguyên nhân và hệ quả trong hành vi trẻ có. Trẻ rất thông minh và luôn biết cách chọn hệ quả tốt nhất khi nhận ra các nguyên nhân có thể dẫn đến. Đó là cách làm mà cha mẹ hiện đại và tích cực nên lựa chọn. Có 3 phương pháp hành vi được khuyên:
+Chuyển hướng (distraction): dùng hiệu quả với trẻ dưới 15 tháng tuổi.
+ Thiết lập giới hạn 1,2,3 magic: dùng hiệu quả với trẻ từ 15 tháng tuổi trở lên
+ Tạo không gian nhàm chán để suy nghĩ (Time-out) dùng hiệu quả cho trẻ từ 18 tháng trở lên. [chỉ dùng với 1 hành vi ương bướng cường độ tăng, hay lập lại hoặc các cách trên không hiệu quả]
Cre : Anh Nguyen