01/02/2024
TẾT -văn hóa truyền thống
1. Nguồn gốc ngày tết:
Theo như văn hóa Phương Đông thì thời khắc giao thừa rất quan trọng, bắt đầu cho sự khởi đầu, khởi đầu của một chu kỳ canh tác, gieo trồng
Theo người Trung Quốc thì nguồn gốc Tết Nguyên Đán có từ năm Tam Hoàng Ngũ Đế 2879 TCN và sau đó có nhiều sự điều chỉnh
2. Các giai đoạn chính trong ngày tết:
Cuối năm
Tất niên
Giao thừa
Xông đất
Xuất hành và hái lộc
Chúc tết
Thăm viếng
Mừng tuổi
Hóa vàng
Khai hạ
3. Ba ngày tết:
Ngày thứ nhất: "Ngày mồng Một tháng Giêng"
Đây là ngày đầu tiên của một năm
Là một ngày rất quan trọng
Vào ngày này, mọi người thường không ra khỏi nhà khi chưa có người xông đất
Mọi người thường cúng vào ngày này để gia đình cùng sum họp
Tục lệ “ mùng một tết cha” thì những người trong gia đình về thăm gia đình
Ngày thứ 2: "Ngày mồng Hai tháng Giêng"
Vào ngày này thường có những lễ cúng tại gia
Tục lệ “mồng hai tết mẹ”
Ngày thứ 3: "Ngày mồng Ba tháng Giêng"
Theo tục “ngày mùng ba tết thầy” thì học trò sẽ đến thăm thầy cô của mình.
4. Các lễ vật có trong ngày tết:
Mâm ngũ quả
Cây nêu
Tranh tết
Câu đối tết
Hoa tết
Thức ăn ngày tết: bánh chưng, bánh tét, kẹo, mứt,….
Ở các nước trên thế giới đặc biệt là những nước phương Tây có truyền thống đón năm mới từ mùng 1 tháng một dương lịch. Không khí của năm mới đã lan tràn khắp nơi ngay từ 24-25 (tức Noel). Nhưng thật đặc biệt, ở Việt Nam, Triều Tiên, Mông Cổ, Tây Tạng, Nepal, Butan, H'mông Trung Quốc cũng tổ chức Tết âm lịch và nghỉ lễ chính thức. Trước đây Nhật Bản cũng cử hành Tết âm lịch, nhưng từ năm Minh Trị thứ 6 (1873) họ đã chuyển sang dùng dương lịch cho các ngày lễ tương ứng trong âm lịch.
Tết Nguyên Đán là khoảng thời gian nước Việt Nam chuẩn bị đón chào năm mới, thường được gọi là Tết Ta, Tết âm lịch, Tết cổ truyền hay Tết. Những cách gọi phổ biến nhất vẫn là Tết Nguyên Đán. Nguyên tức là sơ khai, khởi đầu. Đán nghĩa là buổi sáng sớm. Nếu trong một ngày buổi sớm là khởi đầu một ngày mới thì Nguyên Đán ở đây tức là quãng thời gian tương tự như buổi sáng để khởi đầu một năm mới. Đón Tết là truyền thống của một số dân tộc có ảnh hưởng từ nền văn hoá Trung Hoa. Tết được đọc chệch đi thành Tiết, tức Tiết Xuân hay Xuân Tiết, Tân Niên hoặc Nông lịch tân niên. Trung Quốc (và các nước " ngoại biên " của nền văn minh này) dùng lịch pháp theo chu kỳ chuyển động của Mặt Trăng nên Tết thường sớm hơn Tết dương lịch (Tết Tây) . Thường thì rơi vào khoảng cuối tháng 1 đến giữa tháng 2 dương lịch và kéo dài từ 4-6 ngày. Trong tâm niệm người dân Việt, Tết mang rất nhiều ý nghĩa thiêng liêng nhưng quan trọng nhất vẫn là thời gian người Việt tưởng nhớ đến nguồn cội, ông bà tổ tiên. Tết cũng là sự khởi đầu mới cho nhiều điều tốt lành, vứt đi những cái xấu xa của năm đã qua. Người Việt đón Tết với bao ước mơ và hi vọng tốt đẹp trong năm mới.
Dù ông bà ta có câu " 30 chưa hẳn là Tết " nhưng thực ra, không khí Tết đã được bắt đầu vào 27,28 tháng 12 âm lịch. Mọi người quan niệm rằng, Tết chính là sự khởi đầu tốt đẹp nhất, may mắn nhất để những điều lành ấy sẽ theo bạn đến suốt cả một năm. Vì thế, cứ gần đến Tết là nhiều người hối hả chuẩn bị để đón năm mà trước đây, người dân Việt đã làm mới nhà cửa để đón Tết, họ bắt đầu lại sơn tường từ mươi ngày trước đó. Đến nay, nhiều người đã không còn quét lại sơn vào ngày này như trước đây nữa nhưng họ quan tâm hơn việc dọn dẹp và trang trí nhà cửa. Họ đi mua các dụng cụ và đồ dùng cần thiết mới cho trang trí nhà cửa dịp này.
Tết diễn ra những ngày trước tết đến tận mùng 5-6 âm lịch. Trước đây người ta có quan niệm " ăn Tết " - là quãng thời gian được ăn uống đầy đủ, gia đình sum vầy, đầm ấm - Tết kéo dài đến hết mùng 8-9 nhưng ngày nay do đời sống kinh tế phát triển nên Tết thường kéo dài đến mùng 5 và quan niệm thời nay từ " ăn Tết " đã đổi sang " chơi " Tết vì đới sống đã sung túc, khá giả hơn hẳn so với trước. Tết Nguyên Đán chia thành ba giai đoạn. Đầu tiên là thời gian giáp Tết, khoảng sau 23 tháng Chạp (ngày ông Công ông Táo) . Gần đến Tết Nguyên đán, các đơn vị sẽ được nghỉ làm việc, học sinh được nghỉ ngày 27-28 âm lịch. Tiếp theo là ngày 30 hay còn gọi là Tất Niên. Ngày để mọi người tảo mộ ông bà hay các thành viên trong gia đình đã mất. Quan trọng nhất, đến tối 30, mọi người lại chuẩn bị đón giao thừa - thời khắc thiêng liêng chuyển tiếp giữa năm cũ sang năm mới-đón một khởi đầu mới. Từ xa xưa, phong tục của người dân Việt là đêm Tất Niên phải về nhà chuẩn bị mâm cỗ cúng trời đất, ông bà tổ tiên và có tục lệ xông lửa người nào đi khỏi nhà lúc 12 giờ đêm sẽ là người đem đến may mắn hoặc đen đủi trong năm sau. Nhưng ngày nay, tục lệ ấy đã phần nào bị lãng quên. Mọi người đều ra ngoài đón giao thừa: ở nhà hoặc chỗ công cộng để xem pháo hoa rõ ràng nhất. Quan niệm về xông nhà cũng đã không còn nữa. Theo tục xưa người xông đất phải là người không có trong gia đình nhưng ngày nay khi người khác đi chơi đêm tất niên cũng sẽ được xem là xông đất vào nhà đó. Ngày mùng một là ngày đầu tiên của năm mới và là thời điểm bắt đầu các lễ hội truyền thống quan trọng nhất của người Việt. Đây là ngày lễ hội, vui chơi và là dịp để những người tha hương trở về với quê hương, nguồn cội, tưởng nhớ tổ tiên. Tết đến, mọi người kiêng kị cáu giận, cãi vã, quét nhà cửa sẽ đem lại điềm xấu, mất tài mất lộc cho năm mới. Đây là cơ hội để mọi người chia sẻ, cảm thông và chuộc lỗi với những chuyện không hay đã xảy đến ở năm trước em thì được mừng tuổi lì xì đỏ để lấy hên. Trong dịp Tết, gam đỏ chiếm màu chủ đạo bởi theo quan niệm thì màu đỏ mang đến điều tốt và nhiều may mắn như câu đối đỏ, tranh Tết, tất cả đều có sắc đỏ.
"Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ
Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh"
Nhắc đến Tết không thể không kể đến giò, chả, thịt đông, dưa hành và đặc biệt là bánh chưng xanh: biểu tượng đặc trưng Tết Việt, không thể bỏ qua. Bánh chưng xanh vuông vức biểu tượng cho trời đất đang độ vào xuân, ngập tràn sức sáng tạo đến là mồng 2 - tức Tết ngoại. Ngày tết mọi người đều về quê để gặp mặt ông bà họ hàng bên nội. Mồng 3 là Tết đầu tiên mọi người về quê để hỏi thăm bên nội. Đấy là trên lý thuyết, chứ ngày nay mọi người cũng không còn phân biệt Tết nội ngoại nên thăm viếng luôn vào cùng ngày mùng 1. Nhưng dù cho có đón Tết theo lệ truyền cũng như bây giờ thì ý nghĩa của ngày Tết sẽ không thay đổi.
Đón Tết từ xưa đến nay đã là bản sắc văn hoá của dân tộc, bất kể là đồng bào xa xứ hay những ai đang ở trên đất nước Việt Nam thì cứ vào ngày Tết là tất cả đều hướng về quê hương. Ngay cả những du khách nước ngoài khi du lịch tại Việt Nam cũng rất thích thú khi biết truyền thống chào đón năm mới của Việt Nam. Vậy tại sao là những người con Việt chúng ta mà không góp phần bảo tồn và gìn giữ nét đẹp dân tộc mình chứ.
Trung tâm nghiên cứu phát triển giáo dục hòa nhập KaZuO.
Địa chỉ:
Cơ sở 1: LP 05 – Ngõ 1 Nguyễn Thị Duệ, Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội.
Cơ sở 2: Số 142, Phai Vệ, Phường Đông Kinh, TP Lạng Sơn, Tỉnh Lạng Sơn
Hotline: 0972.838.686
0912.868.632
Webside: giaoductretuky.com
Kazuolangson.com