16/05/2026
NGÔI KỂ, ĐẶC ĐIỂM NHẬN BIẾT, TÁC DỤNG VÀ CÁCH TRẢ LỜI.
1.Ngôi kể thứ nhất:
-Đặc điểm nhận biết:
+Người kể chuyện tham gia trực tiếp vào câu chuyện.
+ Thường xưng tôi (em, cháu, con, bác…) rồi kể lại những trải nghiệm, suy tư, tình cảm, cảm xúc của bản thân về một sự việc, một người nào đó.
-Tác dụng
+Người kể trực tiếp được trải nghiệm, suy ngẫm và nay kể lại câu chuyện đó cho mọi người nghe.
+Tạo nên sự thân mật, gần gũi giữa người kể và bạn đọc.
+Nhân vật dễ dàng bộc lộ tâm trạng, ý nghĩ, thái độ của mình với những gì xảy ra xung quanh, với chính bản thân mình.
2.Ngôi kể thứ ba:
-Đặc điểm nhận biết.
+Người kể chuyện giấu mặt, không tham gia vào câu chuyện nhưng lại có khả năng biết hết mọi chuyện rồi kể lại một cách khách quan như nó vốn có.
+Nhân vật trong truyện thường được gọi bằng tên riêng (Nam, Lão Hạc, Mon, Mên…) hoặc cách người kể chuyện gọi nhân vật (anh, bác, chị, cô, bạn…)
-Tác dụng:
+Giúp người kể có thể kể lại câu chuyện một cách linh hoạt, tự do với những gì xảy ra với nhân vật.
+Truyện được kể lại một cách chân thực, khách quan.
+Tạo được độ tin cậy cao trong lòng người đọc.
3.VD 1:
Bố tôi
Tôi đi học dưới đồng bằng. Còn bố tôi, từ nơi núi đồi hiểm trở, ông luôn dõi theo tôi.
Bao giờ cũng vậy, ông mặc chiếc áo kẻ ô phẳng phiu nhất, xuống núi vào cuối mỗi tuần. Ông rẽ vào bưu điện để nhận những lá thư tôi gửi. Lặng lẽ, ông vụng về mở nó ra. Ông xem từng con chữ, lấy tay chạm vào nó, rồi ép vào khuôn mặt đầy râu của ông. Rồi lặng
lẽ như lúc mở ra, ông xếp nó lại, nhét vào bao thư. Ông ngồi trầm ngâm một lúc, khẽ mỉm cười rồi đi về núi.
Về đến nhà, ông nói với mẹ tôi: “Con mình vừa gửi thư về”. Ông trao thư cho bà. Bà lại cẩn thận mở nó ra, khen: “Con mình viết chữ đẹp quá! Những chữ tròn, thật tròn, những cái móc thật bén. Chỉ tiếc rằng không biết nó viết gì. Sao ông không nhờ ai đó ở bưu điện đọc giùm?”. Ông nói:“Nó là con tôi, nó viết gì tôi đều biết cả”. Rồi ông lấy lại thư, xếp vào trong tủ cùng với những lá thư trước. Những lá thư được bóc ra nhìn ngắm, chạm mặt rồi cất vào, không thiếu một lá, ngay cả những lá đầu tiên nét chữ còn non nớt…
Hôm nay là ngày đầu tiên tôi bước chân vào trường đại học. Ngày khai trường đầu tiên không có bố. Bố tôi đã mất. Nhưng tôi biết, bố sẽ đi cùng tôi trên những con đường mà tôi sẽ đi, suốt cả hành trình cuộc đời.
(Theo Nguyễn Ngọc Thuần)
Cách 1 Văn bản trên được kể ở ngôi thứ mấy?
Ngôi kể: Ngôi thứ nhất
Cách 2 Xác định ngôi kể của văn bản trên. Nêu đặc điệm/ chỉ ra dấu hiệu nhận biết.
-Ngôi kể: Ngôi thứ nhất
-Dấu hiệu nhận biết:
+Người kể chuyện tham gia trực tiếp vào câu chuyện.
+ Nhân vật xưng tôi rồi kể lại câu chuyện.
Cách 3 Văn bản trên được kể ở ngôi thứ mấy? Nêu tác dụng của ngôi kể đó.
-Ngôi kể: Ngôi thứ nhất
-Tác dụng
+Người kể trực tiếp được trải nghiệm, suy ngẫm và nay kể lại câu chuyện đó cho mọi người nghe.
+Tạo nên sự thân mật, gần gũi giữa người kể và bạn đọc.
+Nhân vật dễ dàng bộc lộ suy nghĩ, tâm trạng về bố mẹ, về dòng cảm xúc của bản thân.
VB: Người bạn mới
Buổi học hôm nay có chuyện “hay” quá! Vừa về đến nhà Tú khoe ngay với mẹ:
- Mẹ ơi! Lớp con có một thằng…
Mẹ ngẩng lên:
- Sao lại thằng?
Tú vẫn hớn hở:
- Vâng! Một thằng mới vào học mẹ ạ! Buồn cười lắm!
Mẹ nhìn em:
- Buồn cười làm sao?
- Hí hí! Nó mặc áo con gái, mẹ ạ!
Mẹ hỏi:
- Áo con gái thế nào?
Tú vừa cười vừa kể rằng: Cái “thằng ấy” mới xin chuyển về, vào lớp 5C của con, nó mặc cái quần ngắn ơi là ngắn và cái áo sơ mi ở trong chiếc áo len thì lại cổ lá sen. Kiểu cổ áo của con gái. Thế có buồn cười không?
- Cái thằng ấy, mẹ ạ…
Mẹ lắc đầu:
- Sao con cứ gọi bạn là thằng thế nhỉ? Nói chuyện với mẹ, với bố, con không được gọi bạn là thằng nọ thằng kia. Bạn ấy tốt hay xấu mà con lại gọi thế?
Tú lúng túng:
- Con… con cũng chưa biết ạ!
- Không biết một tí gì hết?
Tú ngần ngừ, rồi thưa:
- Nó nhát lắm mẹ ạ. Chúng con chê là mặc áo con gái, nó chỉ im lặng rồi đứng một mình thôi.
Nghe Tú nói, vẻ mặt mẹ vẫn không vui. Mẹ nhìn em có ý trách:
- Hết gọi bạn là thằng, rồi lại gọi là nó. Sao con không gọi hẳn tên bạn ra hoặc là: bạn ấy, bạn con được nhỉ? Tên bạn ấy là gì?
- Là Nam. Phó Văn Nam mẹ ạ. Buồn cười quá cơ!
- Thế thì đến mai, con hãy chơi với Nam và hỏi sao Nam lại mặc áo con gái nhé!
Cậu Nam ấy, hóa ra là một học sinh giỏi. Ngay bài toán tập đầu tiên làm ở lớp mới, không cần phải hỏi bạn ngồi bên cạnh, không xem bài của ai, cậu ấy đã được hẳn mười điểm. Mà chữ viết nữa chứ, rất đẹp.
Tú làm quen và biết được rằng nhà Nam nghèo thôi. Đến cái ti vi, bố mẹ cậu ấy cũng không có tiền để mua. Nam phải chuyển trường đi theo bố mẹ, vì mãi đến bây giờ cơ quan mới chia nhà cho. Trước đây là đi ở nhờ. Bố mẹ Nam có hai con. Chị Nam là con gái, áo quần mặc chật từ lúc bé, có cái nào mẹ lại mặc cho Nam. Mặc ở nhà và mặc ở trong cũng được. Mẹ Nam bảo Nam là: Bộ mặc ở ngoài thì cần phải đúng là của con trai. Lớn hơn nữa, thì thôi. Giờ còn bé thì mặc tạm. Mẹ sẽ dành tiền may cho Nam. Thương mẹ vất vả, nên Nam đã vâng lời. Tú nghe bạn kể mà thương bạn. Nam mặc áo thừa của chị, mà vẫn học giỏi, lại biết thương mẹ, chứ không đua đòi, thấy ai có cái gì cũng muốn có theo.
Ngay hôm đó, về nhà Tú khoe:
- Mẹ ơi! Bạn Nam ấy, hay lắm mẹ ạ!
Mẹ hỏi:
- Hay làm sao?
- Bạn ấy là học sinh giỏi và … ngoan, mẹ ạ!
Mẹ nhìn em. Ánh mắt mẹ cười vui…
(Phong Thu - Những truyện hay viết cho thiếu nhi, NXB Kim Đồng)
Cách 1 Văn bản trên được kể ở ngôi thứ mấy?
Ngôi kể: Ngôi thứ ba
Cách 2 Xác định ngôi kể của văn bản trên. Nêu đặc điệm/ chỉ ra dấu hiệu nhận biết.
-Ngôi kể: Ngôi thứ ba
-Dấu hiệu nhận biết:
+Người kể chuyện giấu mặt, không tham gia vào câu chuyện nhưng lại có khả năng biết hết mọi chuyện rồi kể lại một cách khách quan như nó vốn có.
+Nhân vật trong truyện xuất hiện bằng cách người kể chuyện gọi (em, mẹ, người bạn mới)
Cách 3 Văn bản trên được kể ở ngôi thứ mấy? Nêu tác dụng của ngôi kể đó.
-Ngôi kể: Ngôi thứ ba
-Tác dụng
+Giúp người kể có thể kể lại câu chuyện một cách linh hoạt, tự do với những gì xảy ra với nhân vật.
+Truyện được kể lại một cách chân thực, khách quan.
+Tạo được độ tin cậy cao trong lòng người đọc.
18/06/2026
18/06/2026
04/05/2026