21/02/2023
🌸 8 ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ TIÊU BIỂU CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC 🌸
Mỗi đặc điểm này đều dựa trên các nghiên cứu của những nhà tâm lý học và nhà giáo dục nổi tiếng như Lev Vygotsky, Maria Montessor và Jean Piaget. Nắm bắt được những đặc điểm tâm lý này thì ba mẹ và thầy cô có thể hiểu và đồng hành với trẻ tốt hơn, cũng như khai thác được điểm mạnh tự nhiên giúp trẻ phát triển toàn diện và đạt được thành công trong học tập, cuộc sống.
❤ 1. TÌM KIẾM CẢM GIÁC AN TOÀN QUA CÁC HOẠT ĐỘNG LẶP ĐI LẶP LẠI
Học sinh tiểu học sống ở thì hiện tại. Chúng cảm nhận dòng chảy của thời gian thông qua nhịp điệu của ngày, tháng, năm. Chúng không dựa vào các biểu tượng trừu tượng như đồng hồ để biết bây giờ là lúc nào. Cảm giác mọi thứ có thứ tự và độc lập hình thành thông qua các hoạt động lặp đi lặp lại trong sinh hoạt hàng ngày của trẻ. Trẻ em thích những câu chuyện/bài hát/hoạt động có sự lặp lại để chúng có thể dự đoán chuyện gì sẽ xảy ra. Trẻ thích nhịp điệu và vần điệu của ngôn ngữ. Trẻ cảm thấy an toàn và có thể kiểm soát khi chúng trải qua nhịp điệu lặp đi lặp đi hàng ngày của việc đến trường, khi chúng biết trước các dịp đặc biệt trong tuần hay các ngày lễ trong năm.
❤ 2. HỌC THÔNG QUA VUI CHƠI
“Vui chơi là hình thức học tập cao nhất.” Albert Einstein
Học sinh tiểu học đều là những bậc thầy vui chơi. Một trong những chỉ số quan trọng nhất về trí thông minh của một loài là hành vi của con non - tất cả động vật thông minh đều vui chơi (Ackerman, 1999). Tiểu học chính là giai đoạn mà năng lực học hỏi và sự phát triển não bộ đạt đỉnh cao, và tự nhiên giúp trẻ phát huy tối đa năng lực đó thông qua công cụ học tập hiệu quả nhất - đó chính là vui chơi. Không có gì bất ngờ khi trẻ em thích hoạt động và tương tác hơn là lắng nghe thụ động. Vậy mới là trẻ em. Vui chơi tạo ra môi trường để học sinh tiểu học phát triển các kỹ năng thiết yếu nhưng khó thực hành theo những phương pháp rập khuôn, ví dụ đưa ra quyết định khó, lãnh đạo và điều hành. Vui chơi mời trẻ “nghĩ ra những ý tưởng tuyệt vời”. Vui chơi cũng giúp xây dựng nền tảng cho tư duy trừu tượng, ví dụ một miếng vải trên que củi tượng trưng cho cây cờ. Vui chơi khuyến khích trẻ sáng tạo và kể lại thế giới của riêng mình, vật lộn với những thử thách cấp bách nhất và tích lũy kinh nghiệm đàm phán, lên chiến lược cùng bạn bè. Khuyến khích vui chơi trong lớp học và khai thác sức mạnh của nó hướng tới các mục tiêu học tập sẽ thúc đẩy sự tham gia tích cực và đào sâu nghiên cứu của học sinh tiểu học.
❤ 3. MUỐN ĐƯỢC HỌC TRONG MÔI TRƯỜNG AN TOÀN VÀ TỬ TẾ
Học sinh tiểu học tìm kiếm “cảm giác thuộc về”. Đối với trẻ, một lớp học đầy yêu thương, ấm áp và tốt đẹp quan trọng hơn bất kỳ bài giảng nào. Trẻ em là những người quan sát nhạy bén về môi trường và hành vi của người lớn - những gì trẻ thấy khi bước vào lớp, cách trẻ được thầy cô chào đón và cách trẻ hiểu về các tương tác xã hội đều tạo nên tác động sâu sắc tới “cảm giác thuộc về” của chúng (Howard, 2006). Một mối quan hệ vững chắc với thầy cô trong lớp giúp học sinh tiểu học cảm thấy an toàn. Tình yêu thương, quan tâm săn sóc và sự thấu đáo của thầy cô thể hiện qua cách tổ chức lớp học, trưng bày tác phẩm xuất sắc của học sinh, chất lượng đồ dùng cho việc biểu đạt, học tập và vui chơi của học sinh. Môi trường học đường tôn vinh hành động tử tế và giải quyết mâu thuẫn dựa trên sự tôn trọng sẽ giúp học sinh tăng nhận thức về lòng tốt và công bằng. Ca hát và nhảy múa cùng nhau là ngôn ngữ của sự đoàn kết trong nhận thức của trẻ. Cảm thấy an toàn trong một lớp học tử tế và đẹp đẽ tạo ra nền tảng nội tâm vững chắc giúp trẻ có thể học tốt và xây dựng những mối quan hệ lành mạnh.
❤ 4. VÔ CÙNG TÒ MÒ VÀ THÍCH KHÁM PHÁ THẾ GIỚI
"Ngoại trừ trẻ em (những người chưa biết đủ nhiều và luôn hỏi những câu hỏi quan trọng) thì rất ít người lớn dành thời gian suy ngẫm tại sao tự nhiên lại vận hành như vậy." - Carl Sagan
Học sinh tiểu học luôn ra các câu hỏi. Trẻ khao khát khám phá, tìm kiếm câu trả lời để giúp chúng hiểu thêm về thế giới xung quanh. Trẻ đặt câu hỏi không phải vì muốn làm phiền hay gián đoạn công việc của bố mẹ và thầy cô, chúng hỏi vì đó là bản năng học hỏi của trẻ. Trẻ em giống như các nhà khoa học vậy, chúng phát triển các giả thuyết, thử nghiệm, kết hợp các kết quả thu được, thử nghiệm lại và dần dần điều chỉnh giả thuyết - tất cả đều là nền tảng cho sự lý luận logic. Trẻ em thích đào sâu nghiên cứu những thứ mình yêu thích - chúng có thể đọc được những cái tên khủng long dài ngoằn, giải thích cách vận hành của một món đồ chơi hoặc đóng vai “giáo viên” với cử chỉ điệu bộ y hệt các giáo viên. Thử thách lớn nhất của các giáo viên ngày nay là phải làm sao thúc đẩy sự tò mò của trẻ theo hướng có lợi cho quá trình học tập, chứ không nên vùi dập nó. Chúng ta nên tham gia cùng trẻ trong quá trình tìm tòi học hỏi, tạo môi trường cho trẻ tự do khám phá, cho trẻ đào sâu kiến thức về những thứ mình yêu thích. Có như vậy chúng ta mới tận dụng và phát huy được bản năng học hỏi của trẻ và giúp chúng đạt được thành công trong học tập.
❤ 5. MUỐN ĐƯỢC TỰ LẬP VÀ THÀNH THỤC
“Đừng bao giờ làm giùm trẻ một việc mà trẻ tin mình có thể tự làm tốt.” Maria Montessori
Học sinh tiểu học muốn khẳng định năng lực của bản thân và kiểm soát thế giới của chúng (Erikson, 1959). Trẻ cảm thấy tự hào khi có thể tự mình hoàn thành các nhiệm vụ như cột dây giày, lắp ráp một tòa tháp hoặc chăm sóc hạt giống. Học sinh tiểu học muốn người lớn làm mẫu các kỹ năng, thái độ mà trẻ cần có để chúng có thể bắt chước, thực hành và tự làm những gì chúng quan sát được từ việc “đóng vai” và trải nghiệm “thực tế”. Trẻ mong muốn được làm những nhiệm vụ thử thách, có ý nghĩa. Khi trẻ tìm thấy những nhiệm vụ như vậy, trẻ thường rất kiên trì, khéo léo và vui vẻ thực hiện chúng. Trẻ cảm thấy vui khi có thể chia sẻ và tán thưởng những thành quả của mình với người khác, thông qua việc trò chuyện, viết, âm nhạc… Giáo viên nên nghiêm túc công nhận những thành phẩm của trẻ và tạo môi trường thúc đẩy khả năng làm chủ của trẻ, có vậy học sinh mới làm chủ được việc học của chúng.
❤ 6. DÙNG CÁC CÂU CHUYỆN ĐỂ DIỄN GIẢI Ý NGHĨA
“Lý trí sẽ không nghe thấy bất kỳ điều gì nếu trái tim không chịu lắng nghe. Hôm nay trái tim biết những gì mà ngày mai lý trí mới biết.” James Stephens
Trong tất cả các nền văn hóa xuyên suốt lịch sử, con người luôn dùng các câu chuyện để tạo ra ý nghĩa cho các sự kiện, để thể hiện giá trị của họ, bộc lộ nỗi sợ và hy vọng. Trong văn hóa truyền miệng của trẻ em, những câu chuyện mang đến cấu trúc nhận thức để trẻ khám phá các ý tưởng lớn và thể hiện những cảm xúc sâu lắng. Kể những câu chuyện của riêng mình giúp trẻ tổ chức và sắp xếp thông tin, truyền đạt suy nghĩ và cảm xúc của bản thân - từ việc đơn giản nhất là kể về những chuyện xảy ra ở sân chơi, cho đến việc phức tạp hơn là giải thích tại sao trời lại mưa. Sự phát triển khả năng kể chuyện ở những năm tiểu học là yếu tố dự đoán thành công của trẻ trong việc đọc viết (Snow, Burns, và Griffin, 1998). Trẻ phát triển trí tưởng tượng đạo đức thông qua những cảm xúc mình có được khi đọc truyện thần tiên và truyền thuyết của các quốc gia trên thế giới. Trẻ hiểu được tình yêu và cái đẹp là gì, cảm thấy đồng cảm với người yếu thế hay tức giận trước sự bóc lột và giả dối. Trẻ em hiểu nội dung tốt nhất khi nó được sắp xếp theo cấu trúc một câu chuyện. Học sinh tiểu học học từ vựng và mẫu câu thông qua các câu chuyện, và biết cách viết văn có trình tự, nguyên nhân, kết quả. Giai điệu, vần điệu và sự lặp đi lặp lại giúp trẻ ghi nhớ tốt hơn. Những tranh vẽ sống động về bối cảnh, nhân vật thúc đẩy trí tưởng tượng của trẻ phát triển. Câu chuyện và ẩn dụ về các khái niệm trừu tượng được viết bằng một thứ ngôn ngữ phù hợp với sự phát triển của trẻ giúp trẻ có thể khám phá các ý tưởng lớn và diễn giải ý nghĩa mọi thứ dựa trên trải nghiệm của bản thân.
❤ 7. XÂY DỰNG BẢN SẮC CÁ NHÂN VÀ CẦU NỐI VĂN HÓA
“Chỉ có 2 di sản lâu bền mà chúng ta có thể trao lại cho con trẻ: một là gốc rễ, hai là đôi cánh.” Henry Ward Beecher
Hầu hết mọi trẻ em đều trải nghiệm các văn hóa khác nhau đi chúng đi từ nhà tới trường. Một vài sự khác biệt văn hóa rất lớn, có thể kể đến là: thức ăn khác nhau, từ ngữ khác nhau, ngôn ngữ hình thể khác nhau, giá trị nền tảng khác nhau. Học sinh tiểu học tiếp thu các văn hóa mới ở trường học rất tốt, nhưng cũng dễ bị tổn thương bởi những thông điệp tiêu cực (vô hình) về giá trị, ngôn ngữ và truyền thống của văn hóa gia đình mình. Ở độ tuổi mà trẻ đang chuyển đổi bản sắc giữa việc mình là một phần trong gia đình và việc mình là một cá thể độc nhất, trẻ em cần nhìn thấy văn hóa gia đình chúng được phản ánh tích cực ở trường học (Brooker và Whitehead, 2008). Trẻ cần sự khẳng định về bản dạng giới (Park và Gauvaine, 2009), sở thích cá nhân và điểm mạnh của riêng mình. Bởi vì trẻ em phát triển với tốc độ khác nhau, các giáo viên tiểu học nên tìm cách làm sao khẳng định được năng lực và sở thích của từng học sinh, tôn vinh sự đa dạng và khuyến khích sự hòa nhập.
❤ 8. THỂ HIỆN BẢN THÂN BẰNG NHIỀU HÌNH THỨC PHỨC TẠP
“Một đứa trẻ có một trăm ngôn ngữ, một trăm đôi bàn tay, một trăm suy nghĩ, một trăm cách suy nghĩ, vui chơi và giao tiếp.” Loris Malaguzzi
Học sinh tiểu học thể hiện sự hiểu biết của mình về thế giới xung quanh theo nhiều cách phức tạp. Trẻ bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc, thắc mắc và nhu cầu của mình qua các hình thức khác nhau. Chẳng hạn, một bức vẽ có thể mô tả lại trải nghiệm của trẻ khi đi thăm họ hàng; các hình khối xếp chồng lên nhau tượng trưng cho bệnh viện; những bức vẽ và con chữ nguệch ngoạc có thể thuật lại cảm giác ganh đua giữa anh chị em trong nhà; nhảy múa có thể minh họa cho sự hiểu biết của trẻ về các mùa trong năm. Học sinh tiểu học thể hiện cá tính và nhu cầu của mình qua cử chỉ, điệu bộ và tông giọng, qua cách chúng bước đi hay cầm một cái bút chì. Chỉ có cẩn thận lắng nghe cách trẻ thể hiện bản thân và khuyến khích chúng nói ra suy nghĩ bằng bất kỳ hình thức nào, chúng ta mới có thể giúp trẻ xây dựng nền tảng vững chắc cho việc học đọc viết, học toán và hình thành các mối quan hệ sâu sắc với mọi người và thế giới.
*Lược dịch từ bài "Characteristics of Primary Learners" của EL Education.
CRABIT KIDBOOKS
———————
Các bậc phụ huynh cùng các em học sinh có thể theo dõi và liên hệ với 𝐇𝐨̣𝐜 𝐕𝐚̆𝐧 𝐜𝐡𝐢̣ 𝐇𝐢𝐞̂𝐧 - 𝐓𝐢𝐞̂̉𝐮 𝐡𝐨̣𝐜 qua các kênh sau:
🌷 Fanpage: https://www.facebook.com/HocVanChiHienTH
🌷 Youtube: https://www.youtube.com/c/HọcVănChịHiên
🌷 TikTok: https://www.tiktok.com/.tieuhoc...
29/04/2023
19/04/2023
08/04/2023
23/03/2023
08/03/2023
04/03/2023
28/02/2023
25/02/2023
23/02/2023
21/02/2023
09/02/2023
08/02/2023