16/07/2023
CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG DÀNH RIÊNG CHO TRẺ ĐẶC BIỆT
Một chế độ dinh dưỡng là nền tảng cho một hành trình phát triển về thể chất, trí não và tinh thần của trẻ. Chế độ dinh dưỡng lành mạnh và hợp lý đồng hành cùng chúng ta từ khi còn là bào thai cho đến cuối đời. Đặc biệt, đối với trẻ VIP, chế độ dinh dưỡng còn ảnh hưởng đến quá trình điều trị, hoà nhập cộng đồng của trẻ. Vậy, có những chế độ dinh dưỡng nào dành riêng cho trẻ có nhu cầu đặc biệt? Chế độ dinh dưỡng nào phù hợp với thiên thần nhỏ của bạn?
Gluten Free - Casein Free (GFCF) là chế độ ăn kiêng phổ biến được rất nhiều bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng nghiên cứu và áp dụng cho trẻ có nhu cầu đặc biệt. Chế độ ăn GFCF tuân thủ nguyên tắc: tránh các thực phẩm chứa Gluten, các thực phẩm chứa Casein.
TẠI SAO LỰA CHỌN GFCF DÀNH CHO TRẺ ĐẶC BIỆT?
Gluten (trong lúa mì, lúa mạch đen, lúa mạch, và có thể yến mạch) và protein sữa bò (bao gồm cả casein, β-lactoglobulin, α-lactalbumin có trong tất cả các sản phẩm sữa, kể cả sữa, sữa chua, pho mát, kem, caseinate) có thể gây ra một số vấn đề đáng quan ngại:
• Đây là những tác nhân gây dị ứng cấp tính và mạn tính.
• Trẻ đặc biệt thường thiếu hụt enzym lactase - enzyme phân giải đường lactose (đường trong sữa). Khi lượng lactose dư thừa không được phân giải sẽ gây nên các tình trạng như đầy hơi, khó tiêu, phân sống, tiêu chảy.
• Một số peptide từ gluten và casein có thể liên kết với các thụ thể opioid trong não, và có thể có một hiệu ứng mạnh mẽ lên hành vi của con người (tương tự như he**in hoặc morphin), gây ra các vấn đề bao gồm buồn ngủ, sự phấn khích, không chú ý/ giới hạn hoạt động của mình trong không gian nhỏ hẹp, tăng động, hành vi hung hăng và tự làm đau bản thân, rối loạn giấc ngủ giống như opioid. Vấn đề này dường như là do không có khả năng tiêu hóa hoàn toàn gluten và casein peptide thành các phần tử amino axit đơn lẻ, và do viêm ruột, cho phép gluten và casein peptide xâm nhập vào máu và tiếp cận các thụ thể opioid trong não.
• Việc dùng những thực phẩm gây dị ứng gây ra những vấn đề đường ruột: tăng vi khuẩn có hại, giảm vi khuẩn có lợi => rò dưỡng chất đường ruột => ảnh hưởng hệ thần kinh => căn nguyên của bệnh rối loạn phổ tự kỷ.
NHỮNG THAY ĐỔI TÍCH CỰC KHI ÁP DỤNG CHẾ ĐỘ ĂN GFCF
GFCF mang lại những thay đổi tích cực cho trẻ sau khoảng 3-6 tháng áp dụng.
• GFCF giúp nâng cao và phát triển chức năng não bộ.
• Cải thiện khả năng ngôn ngữ và giao tiếp.
• Cải thiện chất lượng giấc ngủ.
• Cải thiện tình trạng tăng động giảm chú ý.
• Cải thiện hệ tiêu hóa.
• Hạn chế mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp trên, viêm tai, viêm mũi,...
• Cải thiện các vấn đề về da, nhiễm nấm, dị ứng,...
LỜI KHUYÊN DINH DƯỠNG KHI ÁP DỤNG CHẾ ĐỘ GFCF
THỰC PHẨM HẠN CHẾ DÙNG
1. Thực phẩm chứa Gluten: bột mì, bánh ngọt, bánh bông lan, bánh mì, yến mạch, bánh quy,...
2. Thực phẩm chứa Casein: sữa bò, sữa dê, chế phẩm sữa động vật: sữa chua, phomai, kem,...
3. Thực phẩm nguy cơ dị ứng: sữa bò, đậu nành, lạc,...
4. Thực phẩm biến đổi gen, chứa hoóc môn tăng trưởng: sữa bò, ngô ngọt, đậu nành, rau củ trái mùa,...
5. Thực phẩm chứa đường tinh luyện, đường hoá học: bánh kẹo ngọt, nước ngọt,...
6. Thực phẩm chứa phẩm màu, phụ gia, chất bảo quản: đồ đóng hộp, nước tăng lực, bánh kẹo,...
7. Thực phẩm chứa chất kích thích (nicotin, cafein) : nước ngọt, nước tăng lực, đồ uống có gas, socola,...
THỰC PHẨM KHUYÊN DÙNG
1. Chế độ ăn đa dạng thực phẩm, cân bằng các nhóm chất, thực phẩm có nguồn gốc thực vật hữu cơ…
2. Thực phẩm giàu GABA: mầm gạo lứt hữu cơ, ngũ cốc, trái cây, lòng đỏ trứng, thịt heo nạc, cá hồi,...
3. Thực phẩm giàu Omega 3 và Choline: dầu hạt lanh, hạt chia, dầu cá, cá hồi, cá trích,...
4. Thực phẩm giàu Acid Folic: ngũ cốc, rau lá xanh, quả mọng, súp lơ, bắp cải,...
5. Thực phẩm giàu chất xơ prebiotics (FOS, Inulin,...) và probiotics: ngũ cốc, rau quả, trái cây, sữa bổ sung,...
6. Thực phẩm giàu canxi: các loại hạt: hạt lanh, kê, diêm mạch, sữa, cá mòi,...
7. Thực phẩm giàu sắt, kẽm, magie: thịt bò, cua, tôm, ngũ cốc, thực phẩm bổ sung,...
8. Thực phẩm giàu vitamin nhóm B: rau lá xanh, trứng, sữa,...
9. Thực phẩm giàu vitamin C, chất chống oxy hoá: ớt chuông, dưa lưới, ổi, trái cây mọng,...
10. Các sản phẩm dành riêng cho trẻ đặc biệt.