04/09/2024
Lộ trình và tài liệu để ba mẹ tự dạy ĐỌC-VIẾT cho con theo chương trình Jolly phonics.
------------
- Ba mẹ đang gặp các vấn đề khi sử dụng chương trình Jolly Phonics dạy phonics cho con nhưng tài liệu han chế, chưa biết bắt đầu từ đâu?
- Ba mẹ muốn cho con tiếp xúc với phonics sớm nhưng chưa biết lộ trình thế nào, ở giai đoạn nào dùng tài liệu nào?
- Ba mẹ muốn con hoàn thành chương trình phonics trước khi vào kỳ thi lớp 1 các trường "xịn"?
Trong bài viết cô Sue sẽ giúp ba mẹ giải quyết các vấn đề trên nhé!
------------
1. XÂY DỰNG KIẾN THỨC NỀN 1 chút xíu nhé ba mẹ:
🍀 Bức tranh toàn cảnh của Phonics
Phonics hiểu nôm na giống như chương trình học đọc viết tiền tiểu học của Việt Nam vậy, được xây dựng trên nguyên lý là từ được cấu tạo bởi các âm, các âm được biểu hiện qua các cách viết (ví dụ meet thì con nhận diện 3 âm /m/ee/t/ ghép lại để đọc) nên thay vì yêu cầu trẻ phải ghi nhớ vô hạn từ vựng thì con chỉ cần học hữu hạn các âm, các cách viết và logic của việc ghép âm để đọc từ. Mục tiêu cuối cùng của phonics là xây dựng khả năng đọc viết độc lập cho con ( con tự tin đọc và con có thể viết những gì con muốn).
Tiếng Anh là một ngôn ngữ khó vì có 44 âm trong khi chỉ có 26 chữ cái nên đòi hỏi 1 âm có thể được tạo bởi 2-3-4 chữ cái ghép lại. Mà 1 âm có nhiều cách viết khác nhau (âm /i:/ có thể viết “ee” “ea” “y”....gọi là alternatives) có những gần 200 cách viết của 44 âm này. Thêm vào đó, Tiếng Anh là một ngôn ngữ bị “lai” với rất nhiều ngôn ngữ khác như Pháp,Ý… (pasta, baggette…) nên không phải cứ học hết chương trình Phonics là đưa cho con đọc từ nào cũng được mà Phonics sẽ chỉ mà nó sẽ xây dựng nền tảng cơ bản những từ ứng dụng được theo quy tắc trước và luôn đi cùng với quá trình mở rộng vốn từ vựng Tiếng Anh của con khi con đọc các nội dung khác. Để làm được điều này, con cần được học các âm, các cách viết, cách ghép âm, các quy tắc phonics,…một cách sắp xếp và tiếp cận logic giúp con dễ dàng ghi nhớ. Một chương trình phonics hoàn chỉnh cần cung cấp cho con đầy những yếu tố đó nên mình chọn Jolly Phonics.
🍀Lưu ý: đây là giai đoạn nền tảng rất quan trọng, Cô Sue khuyên ba mẹ có phát âm đúng or tài liệu có nhiều sự support (app, video) và ba mẹ dành thời gian học cùng con và kiên trì nhé ạ.
👉Ba mẹ xem bảng tổng hợp âm và các cách viết này để nhìn thấy bức tranh toàn cảnh về âm nhé:
https://www.facebook.com/groups/httpslightup.edu.vn/learning_content/?filter=826585458579293&post=542877054324901
🍀Bức tranh toàn cảnh của Jolly Phonics
Thực chất, chương trình Jolly Phonics có 2 phần là Jolly Phonics cho trẻ từ 3-5t (phổ biến hơn với ba mẹ) và Jolly Grammar (tiểu học từ lớp 1 đến lớp 6 bên Anh). Jolly Phonics được bộ giáo dục Anh công nhận là chương trình synthetics phonics đạt chuẩn để đưa vào sử dụng trong trường học. Trong khuôn khổ bài này, cô Sue chia sẻ Part 1 của chương trình Jolly Phonics (3-5 tuổi)
Nguyên lý đi của chương trình Jolly Phonics dạng xoắn trôn ốc.
- Giai đoạn 1: học sinh chỉ cần học 42 âm tương ứng với 42 cách viết - letter sound và letter formation (có như vậy, khi người học mới tiếp xúc nghe âm /oa/ không cần tự hỏi “oa,, ow, oe…” mà auto viết “oa”, dễ dàng ghi nhớ hơn mà ko bị loạn), học cách ghép âm - blending, nghe nhận diện âm - identify, và các tricky words. Đây gọi là 5 kỹ năng trong Jolly Phonics
👉Ba mẹ xem thêm ở bài viết này:
https://www.facebook.com/groups/httpslightup.edu.vn/learning_content/?filter=826585458579293&post=542877054324901
- Giai đoạn 2: Từ nền tảng 42 âm tương ứng 42 cách viết và 5 kỹ năng của giai đoạn 1, tiếp tục mở rộng, giới thiệu cho học sinh các cách viết khác nhau phổ biến (25 cách viết nữa) của các âm “đôi” đi song song với việc phát triển khả năng viết của học sinh từ đó.
🌷Do đó, khi học xong chương trình Jolly Phonics con có thể tự tin đọc các từ một lượng tù vựng cỡ hơn 4000 từ TA thông dụng có thể blending được ( Con số này mình cập nhật từ cô Sue Lloyd đồng tác giả của chương trình Jolly Phonics)
👉Để hiểu sâu hơn về chương trình ba mẹ có thể xem phần phỏng vấn của mình với tác giả chương trình Jolly Phonics ở đây:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLIAOP43-fetarKOlXc7eFTF2F3RRhbEc-
2. LỘ TRÌNH CHI TIẾT VÀ TÀI LIỆU CẦN THIẾT
Sau khi ba mẹ nắm được mục tiêu của chương trình phonics rồi, có bức tranh tổng quan rồi thì đến phần thực thi. Ba mẹ dạy con thế nào, dùng tài liệu gì, lộ trình ra làm sao?
Việc đầu tiên ba mẹ cần làm là download app Jolly Phonics về và follow theo lesson trong đó. Cực kỳ hữu ích luôn.
👉 Video hướng dẫn: https://www.facebook.com/groups/httpslightup.edu.vn/posts/492372665614823/
Việc rèn luyện nghe cho con là làm liên tục và xuyên suốt nhé ba mẹ.
🌻Giai đoạn 1: 2-3 tuổi Tiếp xúc, làm quen
☝️Mục tiêu: Giai đoạn tiếp xúc làm quen thụ động
Bên Anh có những ba mẹ dạy con từ 2 tuổi . Đây là trường hợp ba mẹ muốn cho con tiếp xúc với phonics từ sớm nhé ạ. Khi con 4-5 tuổi bắt đầu học cũng được, không vấn đề gì cả. Ở giai đoạn này, ba mẹ hãy cho con nghe thật nhiều và tiếp xúc với phonics thông qua video giới thiệu âm, ghép vần. Ba mẹ tiếp cận nó dưới góc độ rất nhẹ nhàng, cùng với việc nghe và phản xạ.
☝️Tài liệu cần thiết
- Kênh youtube mà ba mẹ cho con xem:
Alphablock: https://www.youtube.com/
(Kênh này vừa hoạt hình nhưng cung cấp cho con hệ thống âm và ghép vân theo synthetic phonics)
- App: Jolly Phonics: Cho con nghe các bài hát câu chuyện của Jolly.
🌻Giai đoạn 2: Khi con 3.5 - 4t tuổi: Ba mẹ bắt đầu cho con học âm và ghép âm.
☝️Mục tiêu giai đoạn này:
- Con nhớ 42 âm tương ứng với 42 cách viết (Letter sounds and letter formation)
- Con hiểu logic của việc ghép âm các từ cơ bản CV, CVC . (Ca, bat, sun,….) (Blending)
- Con nghe và nhận diện được âm trong từ cơ bản (Segmenting)
Thời gian bao lâu: Tùy vào khả năng của từng bạn và thời gian ba mẹ dành cho con. Quan trọng là con đạt được mục tiêu của giai đoạn.
☝️Tài liệu sử dụng:
- App: Jolly Phonics (có lesson rõ ràng). Phần blending, ba mẹ nhớ cho con luyện đọc từ CVC trong list từ thôi nhé.
- Word bank: https://www.facebook.com/groups/httpslightup.edu.vn/?multi_permalinks=945544016964350
-Sách: word book ( web jolly có or mua bên distributor)
- Decodable readers: Read and see ( Distributor ở VN có, ba mẹ quan tâm cmt cô gửi thông tin ạ)
🌻 Giai đoạn 3: Đọc- viết nâng cao
☝️Mục tiêu:
- Con đọc được các từ khó hơn CCVC, CVCC, CCVCC (Blending), thậm chí từ có 2 âm tiết được code bởi 42 âm và 42 cách viết
- Con nghe và nhận diện được âm. Con có thể viết xuống được (Identify)
- Làm quen 10 tricky words và thực hành đọc câu cũng như chép chính tả ở các câu này. (Tricky words)
☝️Tài liệu sử dụng:
- App: Jolly Phonics (có lesson rõ ràng). Phần blending, ba mẹ nhớ cho con luyện đọc từ CCVC trong list từ, sau khi con đọc tốt các từ 1 âm tiết ba mẹ cho thể cho con đọc từ 2 âm tiết ở đó)
- Word bank: https://www.facebook.com/groups/httpslightup.edu.vn/?multi_permalinks=945544016964350
- Decodable readers: Orange level
Video mẫu: https://youtu.be/dRARIJyxBaQ
🌻Giai đoạn 4: Mở rộng các âm thay thế Alternatives
☝️Mục tiêu:
- Con ôn tập 5 kỹ năng Jolly Phonics và nâng cao vốn từ vựng và đọc hiểu
- Con ghi nhớ các các alternatives (các cách viết khác nhau của âm) thường gặp
- Con thực hành nghe, nhận diện âm, viết từ có chứa các alternatives đó
- Con có thể tự viết được các câu cơ bản theo ý của mình ( What is this? It is a car – Con có thể viết được It is a car)
☝️Tài liệu cần thiết
- App Jolly Phonics mục alternatives
- Word bank
- Tricky words dictation sentences:
https://drive.google.com/.../1yMnv3upSsNJkos8Y1Ie.../view...
- Decodable readers (red level –yellow level)
- Truyện có các âm thay thế:
https://drive.google.com/.../1pGHmZeYR5uHF9_l5Vy.../view...
Xong giai đoạn này là con có thể đọc các tài liệu cơ bản ở độ tuổi của con rồi và các từ vựng thi vào trường cấp 1 rồi.
🌷Thành quả:
Có những bạn học rất nhanh thì có thể đọc từ trong đề thi, báo, truyện,…..(đọc to chứ chưa đọc hiểu được toàn bộ những gì con đọc đâu ạ)
https://www.tiktok.com/?lang=vi-VN
🍀Lưu ý:
- Tất nhiên ở giai đoạn nhỏ cô Sue khuyến khích ba mẹ cho con nghe thật nhiều, rèn luyện giao tiếp phản xạ bên cạnh phonics. Trong phạm vi bài này là cô Sue chia sẻ trên góc độ học phonics thôi.
- Ở lứa tuổi lớn hơn thì sẽ rút ngắn được nhiều thời gian nhé ạ.
- Dành cho ba mẹ muốn có hướng dẫn đồng hành cùng con cụ thể học phonics theo chương trình Jolly Phonics, hãy theo dõi livestream của cô Sue vào 8h tối T4 hàng tuần nhé ạ.
💪Hi vọng bài viết hữu ích với ba mẹ!
Jolly Phonic Việt Nam trên TikTok 9550 Follower, 19 Đang follow, 199.9k Lượt thích - Xem những video ngắn tuyệt vời được tạo bởi Jolly Phonic Việt Nam
04/09/2024
08/04/2024
28/01/2024
16/12/2023
20/10/2023
01/09/2023