Giáo dục cảm xúc SEC Learning Việt Nam

Tháng 11 sắp đến rồi, SEC Learning đã chuẩn bị một món quà siêu to dành tặng các trường học quan tâm đến giáo dục cảm xúc rồi ạ

Send a message to learn more

Kỹ năng nhỏ giúp học sinh thoát khỏi vòng xoáy suy nghĩ tiêu cực chỉ trong vài giây.

Bạn có những học sinh có suy nghĩ tiêu cực không? Những đứa trẻ tự cho mình là người đần độn, hay chẳng có động lực nào để cố gắng tiến bộ? Hãy áp dụng chiến lược STOP những suy nghĩ tiêu cực dưới đấy cho bài học SEL của bạn nhé.

Trước khi học sinh có thể học cách thay đổi một suy nghĩ tiêu cực, đôi khi điều quan trọng hơn là biết cách dừng nó lại ngay từ đầu.
Giống như việc nhấn nút pause trong một bộ phim, “ngăn chặn suy nghĩ” là một chiến lược đơn giản nhưng rất hiệu quả, giúp học sinh có khoảng dừng để lấy lại quyền kiểm soát và lựa chọn phản ứng tích cực hơn.

Khi một suy nghĩ tiêu cực xuất hiện, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh “tạm dừng não” bằng những cách rất gần gũi.

Một trong những cách đơn giản nhất là dạy học sinh dùng tín hiệu bằng lời nói. Mỗi khi ý nghĩ tiêu cực xuất hiện, các em có thể nói to: “Tạm dừng não nào!” hoặc “Stop!”. Hành động này giúp các em nhận diện được dòng suy nghĩ đang trôi qua và chủ động ra lệnh cho bộ não dừng lại.

Bên cạnh đó, hình ảnh trực quan cũng là một công cụ mạnh mẽ. Hãy khuyến khích học sinh tưởng tượng ra một biển báo dừng, một bức tường gạch hay một hàng rào đang chắn lại trước mặt. Khi hình dung được hình ảnh “vật cản” này, não bộ sẽ nhận được tín hiệu rằng đã đến lúc dừng dòng suy nghĩ lại, không để nó tiếp tục lan rộng.

Một cách khác là giúp học sinh “thả đi” những suy nghĩ tiêu cực. Giáo viên có thể hướng dẫn các em tưởng tượng rằng mình đang vò nát ý nghĩ đó như một tờ giấy rồi ném vào thùng rác, hoặc buộc nó vào một quả bóng bay và thả lên trời. Một số em lại thích “xóa” ý nghĩ đó khỏi “bảng trắng” tưởng tượng trong đầu. Dù bằng cách nào, hành động tượng trưng này giúp học sinh cảm thấy mình có thể chủ động buông bỏ điều khiến tâm trí nặng nề.

Sau khi học sinh đã biết cách dừng lại, bước tiếp theo là thay thế. Đây là lúc các em học cách tự nói với mình những lời tích cực hơn:
“Đây là một suy nghĩ vô ích thôi.”
“Mình không cần phải tin điều đó.”
Và từ đó, thay thế bằng những suy nghĩ hữu ích hơn:
“Mình có thể thử lại.”
“Không sao, ai cũng có lúc mắc lỗi.”
“Mình đang học cách làm tốt hơn.”

Điều quan trọng cần nhớ là mục tiêu của quá trình này không phải để xóa sạch hoàn toàn những suy nghĩ tiêu cực. Bởi vì suy nghĩ tiêu cực là một phần tự nhiên của con người, và học sinh nào cũng sẽ có. Điều chúng ta muốn giúp các em là tạo ra khoảng dừng – một không gian nhỏ giữa cảm xúc và phản ứng, nơi học sinh có thể quan sát, hít thở và chọn cho mình hướng đi khác.

Khi giáo viên thực hành cùng học sinh kỹ năng “tạm dừng não”, các em sẽ dần học được rằng: suy nghĩ không định nghĩa con người các em, và các em có quyền chọn cách đối thoại với chính mình.

Đó chính là nền tảng quan trọng của tự điều chỉnh cảm xúc và nhận thức, cũng là một trong những kỹ năng cốt lõi để xây dựng sức khỏe tinh thần lành mạnh trong trường học.

CHÚ TÂM - GIÁ TRỊ CỐT LÕI THỰC HÀNH TRƯỜNG HỌC HÀNH PHÚC WELL-BEING SCHOOL

Giá trị cốt lõi thứ 2 trong chương trình Xây dựng trường học hạnh phúc (Well-being School) do Giáo dục cảm xúc SEC Learning Việt Nam khởi xướng là: CHÚ TÂM, với 5 phương diện:

1. Chú tâm vào bản thân

Mỗi đứa trẻ đều cần có khả năng quay về bên trong để nhận biết cơ thể, suy nghĩ và cảm xúc của mình. Khi chú tâm vào bản thân, trẻ học cách lắng nghe những tín hiệu tinh tế từ cơ thể: khi đói bụng, khi mệt mỏi, khi vui hay khi thấy lo lắng...

Đây chính là bước khởi đầu của tự nhận thức (self-awareness) – nền tảng quan trọng cho sự phát triển cảm xúc – xã hội. Khi hiểu rõ bên trong mình đang diễn ra điều gì, trẻ sẽ biết mình cần gì, đâu là giới hạn của bản thân, và từ đó tìm kiếm sự hỗ trợ một cách phù hợp. Một đứa trẻ có khả năng chú tâm vào bản thân sẽ dần hình thành sự bình an nội tại và khả năng tự điều chỉnh cảm xúc.

2. Chú tâm vào hoạt động học tập

Trong quá trình học, chú tâm được thể hiện rõ qua khả năng tập trung vào nhiệm vụ, kiên trì với hoạt động và thậm chí bước vào trạng thái “dòng chảy học tập” (flow).

Khi ấy, trẻ không chỉ “ngồi yên nghe lời” mà thực sự say mê, chủ động khám phá và tự khởi xướng việc học. Mỗi bài toán, mỗi thí nghiệm hay mỗi trò chơi đều trở thành một hành trình đầy hứng thú. Đây không chỉ là giữ sự chú ý, mà còn là việc gắn kết năng lượng, cảm xúc và tư duy để tạo ra sự tiến bộ thật sự.

3. Chú tâm trong kết nối với người khác

Sự chú tâm còn được thể hiện trong cách trẻ hiện diện trọn vẹn với bạn bè, thầy cô và những người xung quanh. Khi chú tâm, trẻ biết lắng nghe chăm chú, quan sát tinh tế và phản hồi chân thành.
Chính nhờ đó, trẻ phát triển được sự đồng cảm – khả năng đặt mình vào vị trí của người khác để thấu hiểu họ đang trải qua điều gì. Từ nền tảng này, trẻ dần xây dựng các mối quan hệ tích cực: biết chia sẻ, biết hợp tác, và biết trân trọng sự khác biệt.

4. Chú tâm với thế giới xung quanh

Không chỉ học từ sách vở, trẻ còn học từ thiên nhiên và từng chi tiết nhỏ trong đời sống hằng ngày. Khi chăm chú nhìn một chiếc lá, lắng nghe tiếng chim hót hay tò mò về một đám mây trên bầu trời, trẻ đang rèn luyện năng lực quan sát tinh tế và nuôi dưỡng tính tò mò sáng tạo.

Chú tâm với thế giới giúp trẻ mở rộng não bộ để học hỏi, đồng thời gieo trong tâm hồn trẻ sự trân trọng và biết ơn đối với vạn vật. Đó là nền tảng để hình thành thái độ yêu thương và trách nhiệm với môi trường, cộng đồng và hành tinh này.

5. Sự hiện diện của giáo viên

Một phương diện không thể thiếu là chú tâm của giáo viên – bởi thầy cô chính là tấm gương và chất xúc tác mạnh mẽ nhất để trẻ học cách hiện diện.

Sự hiện diện ấy không chỉ là có mặt về mặt thể chất, mà còn là sự hiện diện bằng cảm xúc và tâm thế: lắng nghe tích cực, quan sát tinh tế, hỗ trợ kịp thời, đồng hành không phán xét. Khi giáo viên chú tâm, trẻ sẽ cảm thấy an toàn, được tôn trọng và có thể tập trung một cách tự nhiên.

Một lớp học có giáo viên hiện diện trọn vẹn chính là một không gian bình an, nơi năng lực chú tâm của trẻ được nuôi dưỡng và lớn lên từng ngày.
....
Khi trẻ được nuôi dưỡng trong sự chú tâm, trẻ dần hình thành cho mình thái độ sống chú tâm: biết quay về lắng nghe bản thân, biết tập trung trong học tập, biết hiện diện trọn vẹn trong các mối quan hệ, và biết kết nối sâu sắc với thế giới xung quanh. Từ đó, trẻ không chỉ học tốt hơn, sáng tạo hơn mà còn sống bình an hơn, xây dựng được sự đồng cảm và lòng biết ơn. Một đứa trẻ lớn lên trong môi trường chú tâm sẽ trở thành một con người trọn vẹn, hiện diện, và biết nâng niu từng khoảnh khắc của cuộc đời.
....
Chú tâm là 1 trong 5 giá trị cốt lõi mà SEC Learning lựa chọn trong thực hành xây dựng trường học hạnh phúc gồm: tôn trọng, chú tâm, yêu thương, trách nhiệm, tự tin.

Đã biên soạn xong hướng dẫn thực hành GIÁO DỤC DỰA TRÊN MỐI QUAN HỆ TÔN TRỌNG dành cho các trường mầm non.

Có 1 nguyên tắc mình tự đặt ra và luôn tuân thủ trong công việc đào tạo của mình là luôn dành công sức biên soạn sách cho mỗi chương trình đào tạo.

Sác này trước tiên sẽ chỉ lưu hành nội bộ cho các trường trong cộng đồng Well-being School của SEC Learning.

Thực hành giáo dục dựa trên mối quan hệ tôn trọng tập trung vào 3 lĩnh vực:

1. Tôn trọng bản thể
Mỗi đứa trẻ đều được nhìn nhận và trân trọng như một con người trọn vẹn, có giá trị và xứng đáng được tôn trọng sâu sắc. Chính sự thừa nhận ấy nuôi dưỡng trong trẻ một ý thức lành mạnh về bản sắc cá nhân, giúp trẻ hiểu rõ giá trị của bản thân và cảm thấy an toàn với cả những điểm giống và khác biệt của mình. Từ nền tảng đó, trẻ học cách tương tác tích cực, biết hài lòng với chính mình và biết trân trọng người khác.

2. Tôn trọng cảm xúc
Điều này thúc đẩy phát triển các kỹ năng cảm xúc xã hội ở trẻ. Giúp trẻ đón nhận cảm xúc của mình. Sự hỗ trợ, đồng điều chỉnh từ người lớn giúp trẻ có các kỹ năng tự điều chỉnh cảm xúc của bản thân và hiểu cảm xúc của người khác. Lĩnh vực này còn được xây dựng thông qua việc tôn trọng nhu cầu của trẻ. Bởi khi nhu cầu được lắng nghe và thấu hiểu, cảm xúc của trẻ cũng được công nhận và nuôi dưỡng một cách lành mạnh.

3. Tôn trọng quyền tự chủ
Chủ đề này nhấn mạnh quyền tự chủ của mỗi cá nhân trong việc làm chủ cơ thể và đưa ra quyết định đối với không gian riêng của mình. Mục đích của việc dạy trẻ về quyền tự chủ cơ thể là thúc đẩy sự tôn trọng sâu sắc đối với ranh giới cá nhân của bản thân và của người khác.

Khi trẻ được nuôi dưỡng và giáo dục trong sự tôn trọng, trẻ cũng xây dựng cho mình thái độ tôn trọng với bản thân, với mọi người và với cộng đồng nói chung.
..........
Giáo dục dựa trên mối quan hệ tôn trọng là 1 trong 5 giá trị cốt lõi trong khung thực hành xây dựng trường học hạnh phúc (well-being school) của SEC Learning, gọi tắt là SEC - 5T gồm: Tôn trọng, chú tâm, thương yêu, trách nhiệm, tự tin.

Trường học của bạn có sẵn sàng để sở hữu bộ công cụ thực hành giá trị cốt lõi này?

Hiểu để dạy trẻ: Khi hành vi của trẻ là lời cầu cứu

Có lẽ bất kỳ ai từng chăm sóc hoặc dạy dỗ trẻ nhỏ đều đã từng rơi vào những khoảnh khắc “bất lực” – khi một đứa trẻ gào khóc, la hét, ném đồ hay vùng vằng đến mức chúng ta chỉ muốn… “bốc hơi khỏi phòng” một lúc để lấy lại bình tĩnh
Nhưng rồi, khi cơn mệt mỏi qua đi, mình vẫn tự hỏi:
👉 “Tại sao trẻ lại làm thế?”
👉 “Trẻ đang cố nói điều gì với mình mà không thể nói bằng lời?”

Sự thật là, mọi hành vi của trẻ đều mang một thông điệp cảm xúc bên trong. Trẻ chưa có đủ vốn từ, đủ khả năng nhận biết và diễn đạt, nên hành vi chính là “ngôn ngữ” mà con đang dùng để giao tiếp với người lớn.

Hành vi không phải là vấn đề — Hành vi là thông điệp

Trẻ không “bướng”, không “hư” – con chỉ đang vật lộn với một điều gì đó. Đằng sau những hành vi khó khăn thường là một hoặc nhiều nhu cầu chưa được đáp ứng, đó có thể là:

- Cơ thể mệt mỏi, đói hoặc quá tải cảm giác – Khi cơ thể chưa ổn, não bộ cũng khó điều tiết cảm xúc. Một cái áo ngứa, ánh sáng chói, hay tiếng ồn lớn cũng đủ khiến con “bùng nổ”.

- Giao tiếp bị gián đoạn – Khi trẻ chưa biết cách nói “con muốn”, “con không thích”, con sẽ dùng hành vi để thay thế lời nói.

- Nhu cầu kiểm soát môi trường – Khi mọi thứ diễn ra ngoài dự đoán, con sẽ tìm cách giành lại quyền chủ động — đôi khi bằng cách hét lên, phản kháng.

- Cảm xúc chưa được nhìn nhận – Khi người lớn chỉ chú ý “con đang làm gì” mà quên hỏi “con đang cảm thấy gì”, đứa trẻ sẽ càng hành xử mạnh hơn để được chú ý.

Hãy thử tưởng tượng: nếu bạn đang giận dữ mà không ai lắng nghe, bạn sẽ cảm thấy thế nào? Trẻ nhỏ cũng vậy thôi.

🤝 Sức mạnh của đồng điều chỉnh (co-regulation)

Trẻ nhỏ chưa thể tự “bình tĩnh lại” một mình. Cách con học để điều chỉnh cảm xúc là bằng cách mượn sự bình tĩnh của người lớn.

Đó chính là đồng điều chỉnh – quá trình người lớn “điều tiết cùng con”, không phải thay con kiểm soát, mà ở cùng con lướt sóng cảm xúc an toàn

Đồng điều chỉnh hỗ trợ bao gồm việc xây dựng các mối quan hệ tin tưởng, tạo ra một môi trường an toàn và có cấu trúc, và làm mẫu các kỹ năng tự điều chỉnh phù hợp.

Quá trình này không chỉ quan trọng trong giai đoạn sơ sinh mà còn tiếp tục đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ trong suốt những năm đầu đời và thậm chí cả khi trẻ bước vào tuổi vị thành niên.

Trẻ sơ sinh: Người chăm sóc đáp ứng kịp thời các nhu cầu thể chất, đồng thời cung cấp những trải nghiệm cảm giác giúp trẻ cảm thấy an toàn, được vỗ về và dần hình thành các thói quen ổn định, nhất quán.

Trẻ mới biết đi: Đây là giai đoạn cần bắt đầu giới thiệu và làm mẫu các quy tắc đơn giản, giúp trẻ nhận biết và gọi tên cảm xúc của mình, đồng thời tiếp tục mang lại cảm giác thoải mái cả về thể chất lẫn tinh thần.

Trẻ mẫu giáo: Khi con lớn hơn, người chăm sóc có thể dạy trẻ những kỹ năng tự điều chỉnh phức tạp hơn — như các chiến lược bình tĩnh, tự trấn an — đồng thời cùng con nhận diện và trò chuyện sâu hơn về cảm xúc.

Trẻ tiểu học: Việc thiết lập ranh giới rõ ràng, khuyến khích con khám phá và thấu hiểu những cảm xúc đa dạng, cũng như làm gương cho con về sự kiên trì và khả năng kiểm soát bản thân trở nên đặc biệt quan trọng.

Tuổi vị thành niên: Đây là thời điểm cần xây dựng các mối quan hệ gần gũi và đáng tin cậy, kết hợp giữa sự hỗ trợ tinh tế và ranh giới phù hợp, giúp thanh thiếu niên vừa được tự lập, vừa được định hướng để vượt qua những tình huống xã hội phức tạp hơn.

Tuổi trưởng thành: Sự đồng hành của người lớn khác — thông qua việc hỗ trợ giải quyết vấn đề, hướng dẫn ứng xử xã hội và nuôi dưỡng lòng thấu cảm — vẫn đóng vai trò quan trọng, giúp duy trì khả năng tự điều chỉnh và phát triển bền vững trong các mối quan hệ.
..
Giữa một đứa trẻ đang khủng hoảng và một người lớn đang cố “dạy dỗ”, chỉ có thể khiến xung đột căng thẳng thêm. Nhưng giữa một đứa trẻ đang khủng hoảng và một người lớn biết kết nối, sẽ có sự chữa lành.

Đồng điều chỉnh chính là cây cầu nối giữa sự hỗn loạn và bình an.
Và mỗi lần ta bước qua cây cầu ấy cùng con, ta đang dạy con điều quan trọng nhất trong đời: Cảm xúc có thể được hiểu, được chấp nhận – và rồi sẽ qua đi. Chúng ta sẽ luôn trở nên tốt hơn.

Giáo dục dựa trên mối quan hệ tôn trọng là 1 trong 5 giá trị cốt lõi trong khung thực hành xây dựng trường học hạnh phúc (well-being school) của SEC Learning.

Tại sao SEC Learning lại chọn TÔN TRỌNG là giá trị đầu tiên?

Những năm đầu đời là giai đoạn quan trọng để giúp trẻ nhìn nhận bản thân theo hướng tích cực và học cách chung sống hòa ái với người khác. Tôn trọng bản thân và người khác có vẻ là một phần tự nhiên của cuộc sống, nhưng đó là một hành vi cần được rèn luyện. Chúng ta có thể góp phần xây dựng một xã hội an toàn và tôn trọng hơn cho con em mình, hướng đến một tương lai không bạo lực và lạm dụng bằng cách thúc đẩy một giá trị cốt lõi: cách chúng ta đối xử với người khác là quan trọng, và rằng nhu cầu và trải nghiệm của chúng ta cũng quan trọng.

SEC Learning chọn Tôn trọng là điểm khởi đầu, bởi khi thiếu đi sự tôn trọng, trẻ em sẽ không thể tìm thấy hai nhu cầu quan trọng để sinh hoạt, học tập và phát triển của mình, đó là: cảm giác an toàn và cảm giác thuộc về. Và nếu thiếu đi hai điều ấy, mọi hành trình học tập, khám phá, trưởng thành đều trở nên gập ghềnh và mong manh.

Xây dựng văn hóa tôn trọng trong trường học theo SEC Learning tập trung vào 3 lĩnh vực:

1. Tôn trọng bản thể
Mỗi đứa trẻ đều được nhìn nhận và trân trọng như một con người trọn vẹn, có giá trị và xứng đáng được tôn trọng sâu sắc. Chính sự thừa nhận ấy nuôi dưỡng trong trẻ một ý thức lành mạnh về bản sắc cá nhân, giúp trẻ hiểu rõ giá trị của bản thân và cảm thấy an toàn với cả những điểm giống và khác biệt của mình. Từ nền tảng đó, trẻ học cách tương tác tích cực, biết hài lòng với chính mình và biết trân trọng người khác.

2. Tôn trọng cảm xúc
Điều này thúc đẩy phát triển các kỹ năng cảm xúc xã hội ở trẻ. Giúp trẻ đón nhận cảm xúc của mình. Sự hỗ trợ, đồng điều chỉnh từ người lớn giúp trẻ có các kỹ năng tự điều chỉnh cảm xúc của bản thân và hiểu cảm xúc của người khác. Lĩnh vực này còn được xây dựng thông qua việc tôn trọng nhu cầu của trẻ. Bởi khi nhu cầu được lắng nghe và thấu hiểu, cảm xúc của trẻ cũng được công nhận và nuôi dưỡng một cách lành mạnh.

3. Tôn trọng quyền tự chủ
Chủ đề này nhấn mạnh quyền tự chủ của mỗi cá nhân trong việc làm chủ cơ thể và đưa ra quyết định đối với không gian riêng của mình. Mục đích của việc dạy trẻ về quyền tự chủ cơ thể là thúc đẩy sự tôn trọng sâu sắc đối với ranh giới cá nhân của bản thân và của người khác.

Khi trẻ được nuôi dưỡng và giáo dục trong sự tôn trọng, trẻ cũng xây dựng cho mình thái độ tôn trọng với bản thân, với mọi người và với cộng đồng nói chung.

Điều quan trọng, tôn trọng không chỉ tồn tại trong mối quan hệ “giáo viên – học sinh”. Nó là bầu khí quyển bao trùm cả nhà trường: quản lý – giáo viên – nhân viên – phụ huynh – trẻ em.

Một ngôi trường được thở trong bầu không khí tôn trọng sẽ là nơi:
✅Trẻ cảm thấy an toàn để là chính mình.
✅Giáo viên không cần gồng lên để quản lý lớp.
✅Phụ huynh yên tâm gửi gắm con cái.
✅Và một môi trường học tập đầy bình an.

Và đó cũng chính là cách SEC Learning hướng đến một tương lai không bạo lực, không lạm dụng – nơi trẻ em Việt Nam được lớn lên với sự trân trọng và yêu thương.

Bạn có mong muốn kiến tạo môi trường học tập bình an hạnh phúc cho ngôi trường của mình? Đừng ngại cho mình biết, vì SEC Learning sắp có dự án cộng đồng xây dựng trường học hạnh phúc "Well-being School" dành cho các ngôi trường đủ duyên nhé. Cơ hội chỉ dành cho các trường đăng ký sớm.