Hãy là chính mình

Để giúp bạn đọc có một cái nhìn toàn diện về tích cực độc hại, nhóm tác giả đã thiết kế cẩm nang "Làm sao để tránh cạm bẫy tích cực độc hại "nhằm giải đáp các câu hỏi:
-Tích cực độc hại là gì ?
-Dấu hiệu nhận biết của tích cực độc hại
-Cách để tránh tích cực độc hại
-Phương thức để đẩy lùi tích cực độc hại

☃️LÀM THẾ NÀO ĐỂ SỐNG TÍCH CỰC? 🧐🧐
❄️Bạn đang tích cực độc hại ư?🥺
❄️Bạn sẽ làm gì để thoát khỏi nó?🤔🤔🤔
❄️Hãy theo dõi trang của chúng tôi🥰, chắc ❄️chắn bạn sẽ tìm thấy câu trả lời phù hợp cho mình.🥳

💥💯 WOOP – 4 BƯỚC ĐẶT MỤC TIÊU ĐỂ KẾT QUẢ HỌC TẬP THẬT TUYỆT VỜI
💢 Phương pháp WOOP được ra đời dựa trên nghiên cứu về tâm lí học hành vi kéo dài đến 20 năm của Tiến sĩ Gabriele Oettingen - giáo sư tại Đại học New York và Đại học Hamburg và các đồng nghiệp.
💢 WOOP là sự kết hợp viết tắt của 4 chữ: Wish (Mong muốn), Outcome (Kết quả, Obstacle (Trở ngại), và Plan (Kế hoạch)
💥💯 4 Bước của WOOP
💢 Bước 1: Mục tiêu (Wish)
Một điều gì đó mà khát khao đạt được. Một ước mơ đủ làm mình phấn khích, đủ thử thách, nhưng không quá viển vông.
Đặt ra mục tiêu phù hợp nhất:
• Cụ thể
• Có thể đo lường được
• Có khả năng đạt được
• Phù hợp với bản thân
• Phù hợp với thời gian cho phép
💢 Bước 2: Kết quả
Viễn cảnh tốt đẹp nhất của bản thân sau khi đạt được mục tiêu của mình.
Thử xác định và tưởng tượng kết quả tốt nhất có được nếu đạt mục tiêu đã đề ra. Đâu là điều tuyệt vời nhất, kết quả lý tưởng nhất sẽ đạt được nếu thực hiện các mong muốn ấy? Nếu đạt được mục tiêu, sẽ tiến bộ thế nào? Điều tốt nhất, tích cực nhất sẽ nhận được là gì? Đạt được mục tiêu, bản thân có thấy hạnh phúc không?
💢 Bước 3: Trở ngại
Những khó khăn nghĩ sẽ cản trở mình đạt được mục tiêu.
Thử tưởng tượng tất cả những khó khăn về mặt tinh thần. Đâu là trở ngại tinh thần lớn nhất? Điều gì sẽ khiến ta không thể thực hiện mục tiêu của mình? Đó có thể là cảm xúc, niềm tin hay một thói quen xấu. Hãy suy nghĩ thật kỹ để tìm ra điều đó.
💢 Bước 4: Kế hoạch
Cuối cùng, hãy đối mặt với thực tế. Làm thế nào có thể biến Mục tiêu của mình thành hiện thực? Hãy xây dựng một kế hoạch Nếu-thì đơn giản.
Có thể làm gì để vượt qua những trở ngại tinh thần của mình? Xác định một suy nghĩ, hay một hành động cụ thể có thể làm để vượt qua trở ngại đó. Biến nó thành một kế hoạch cho bản thân mình
Sự kết hợp giữa ý chí của bản thân đi kèm với hành động thực tế. WOOP có thể tóm lại bằng một câu hỏi đơn giản nhưng đầy sức mạnh:
“Điều gì sẽ ngăn cản bạn biến mục tiêu của mình thành hiện thực?”
CHÚC CÁC BẠN LUÔN THÀNH CÔNG 💯💢💥

ĐỪNG "GỒNG" MỘT CÁCH VUI VẺ TRƯỚC KHÓ KHĂN
Để nói về các cảm xúc trong con người ,các nhà khoa học lập ra một Bản đồ cảm xúc( Atlas Of Emotion), nó được xây dựng dựa trên sự đồng thuận của các nhà khoa học về năm cảm xúc: Anger, Disgust, Fear, Sadness, Happiness. Trong khi ở Inside Out, Happiness lại được thay thế bằng Joy. Tại sao Hạnh phúc không đồng nghĩa với Niềm Vui, hay trong Atlas of Emotion, Joy được gọi là Enjoyment?
Theo giải nghĩa của Bản Đồ Cảm Xúc [1], niềm vui mô tả nhiều cảm xúc tốt (good feelings) xuất phát từ những trải nghiệm mới mẻ và quen thuộc. Khi bạn cảm thấy joyful (vui vẻ), tức là những điều xung quanh bạn khiến bạn cảm thấy tốt đẹp. Enjoyment, đơn giản chỉ là sự tận hưởng những điều tốt đẹp. Và việc tận hưởng đó mang tính lan toản, gắn kết nhiều người với nhau.
Vậy, nếu mọi thứ xung quanh bạn không ổn, bạn có thực sự cảm thấy tốt (good) theo định nghĩa của Joy không? Và đó là lý do Joy chỉ là cái đích cuối cùng, cảm giác tốt đẹp về mọi thứ chỉ đến khi xung quanh bạn thực sự ổn thoả. Chỉ đến phút cuối cùng, những quả cầu vàng mới thực sự có ý nghĩa để tạo nên một Riley mới.
Trước khi xảy ra biến cố, Joy là ‘ngôi sao’ của dàn máy cảm xúc, cũng như cảm xúc chủ chốt của Riley. Mình để ý đến Joy vì cô nàng này khá phiền phức, “nhoi nhoi” và gợi một phần ác cảm khi xem lúc đầu. Cách Joy đối xử với các cảm xúc khác, đặc biệt là Sadness, khiến mình gợi nhớ đến những kẻ bắt nạt, cướp công và muốn mọi thứ theo ý mình. Vì luôn cố gắng để Riley vui vẻ, nên khi gặp tình huống chuyển nhà, chính cô đẩy những người bạn đồng hành vào những tình huống dở khóc dở cười.
“Việc của cậu là đứng trong cái vòng tròn này”
“Việc của cậu là đứng trong cái vòng tròn này”
Tuy vậy, Joy không phải là người xấu, chỉ là cô khá trẻ con, và có cách làm việc cực đoan thôi. Quan niệm rằng cứ cố niềm vui là ắt có hạnh phúc, nên Joy phải liên tục gồng mình để giúp Riley cười, bất chấp hiện tại tạo sự thất vọng ra sao. Kỳ vọng cao để rồi nhận lại thất vọng. Joy cố gắng tạo nên những hình ảnh tưởng tượng thật nhiều màu sắc trong tâm lý Riley. Cô cũng như cô chủ của mình, cố gắng trở nên tích cực (positive). Nhưng khi gặp biến cố, chính cô cũng suy sụp không khác gì Riley, thậm chí còn nặng hơn cả những nhân vật khác, trong đó có Sadness.
Những nỗ lực của Joy trong việc giúp Riley hạnh phúc thể hiện qua nhiều cung bậc. Thứ nhất, cô đang cố chống chọi sự thật là mọi thứ đang thay đổi, bằng cách nhồi nhét thật nhiều thứ hài hước, vui vẻ, thậm chí cố “ăn mày quá khứ” - bằng cách lôi ký ức lõi từ quá khứ để chiếu lên màn hình. Thứ hai, cô học cách chạy trốn khỏi nỗi sợ hãi rằng mình thất bại khi thân chủ gặp ác mộng và buồn bã, bằng cách bắt Sadness đứng ở một góc đã được khoanh tròn. Nỗi sợ hãi này cũng đi kèm với việc biết mình không ở vị trí chính sân khấu, mà có thể bị thay thế bởi một ai khác. Gắng gượng chồng chất gắng gượng, cô càng sa vào mớ hỗn độn mình gây ra. Bất chấp bạn mình đã nghiên cứu kỹ, khuyên nhủ thì Joy vẫn lao vào mớ tích cực hão huyền. Và chính sự tích cực này ngăn cản cô để thấu hiểu vấn đề.
Có một phân cảnh để minh hoạ cho chuyện này, là lúc Joy và Sadness cùng lạc vào kho ký ức vô hạn. Chứng kiến những hòn đảo tính cách sụp dần, Sadness lo lắng đến mức biết mình có thể không bao giờ làm được. Nhưng thay vì hỏi rõ nguyên do, Joy chỉ cố che lấp bằng những điều hài hước, hối thúc bạn đi con đường không đúng, kèm theo một câu nói “Suy nghĩ tích cực đi!”. Chính câu nói này càng đẩy Joy vào ngõ cụt biến cô thành một kẻ tội nghiệp đáng thương. Cô càng lạc trong mê cung và không tìm được lối thoát.
Joy: Chúng ta sẽ cứ mãi đi lòng vòng thôi! Chọn đường tắt đi
Sadness: Khoan đã! Joy, cậu có thể lạc trong đó đấy!
Joy: Suy nghĩ tích cực đi!
Sadness: Được rồi. Tớ lạc quan là cậu có thể lạc trong đó. Đó là Trí Nhớ Dài Hạn. Khu vực mênh mông bất tận đó có rất nhiều hàng lang và kệ. Tớ đọc được điều đó trong quyển hướng dẫn.
Joy đại diện cho “chủ nghĩa tích cực độc hại” – toxic positivity. Xét riêng về tích cực, bản thân nó có nhiều lợi ích về tinh thần- kích thích sự hưng phấn, cải thiện lạc quan, giúp chúng ta có nhiều động lực về những điều tốt đẹp hơn. Những suy nghĩ tích cực thúc đẩy việc duy trì nồng độ dopamine - chất dẫn truyền thần kinh đóng vai trò quan trọng trong hệ thống phần thưởng. Tích cực dẫn đến phần thưởng, nhưng khi không có phần thưởng, người ta lại càng cố lao vào để kiếm cho bằng được. Người ta phải cố kiếm sự tích cực một cách cực đoan - luôn cố gắng không ngừng để tìm được hạnh phúc, hay đạt được những mục tiêu nhất định, thì ắt có hại. Càng cố tìm hạnh phúc, họ càng đau khổ nhiều hơn. Thay vì chấp nhận rằng bản thân có phần buồn bã và tuyệt vọng khi mọi thứ không như ý muốn, họ ép bản thân đi ngược với tiến trình tâm lý tự nhiên khi gặp tình huống xấu. Và rồi từ dopamine hoá thành một chất đóng vai trò trong quá trình gây nghiện. Đáng tiếc, một số người chọn trốn trách với sự tiêu cực bằng cách sa vào nghiện - nghiện hành vi (chơi điện tử, đếm tương tác mạng xã hội), nghiện chất kích thích. Bởi vì tất cả những sự nghiện ngập đều mang đến cho chúng ta cảm giác của việc tuân thủ, năng suất và phần thưởng trước mắt.
Bản thân Joy cũng không hề biết mình trải qua bất an và vô định đến mức nào. Cô không có sự quan sát cho bản thân mình. Mang nỗi phức cảm tự ti quá lớn, cô chỉ đơn giản là tìm mọi cách để giải quyết vấn đề càng sớm càng tốt, và cô nghĩ vui vẻ là liều thuốc đơn giản nhất để chữa lành nỗi đau. Chỉ đến khi cô thấy được Sadness giúp Bing B**g dịu đi nỗi mất mát khi mất kỷ vật quý giá, cô mới hiểu mình đã thất bại thảm hại thế nào khi giao tiếp với người khác. Đồng thời nhận ra mình cố gắng gò ép cảm xúc bản thân như thế nào.
Bởi vì, Joy lúc này vẫn không chấp nhận sự thật là mình không thể làm gì được cho Riley ở thời điểm này nữa. Cảm giác vô dụng thôi thúc cô phải cố làm việc năng suất. Và dạng năng suất của Joy, cũng giống với hiện tượng thấy được ở khá nhiều người trong thời điểm giãn cách - năng suất độc hại.
Tuy nhiên, đó chưa hẳn là khúc cao trào. Từ đầu, chúng ta luôn thấy Joy chỉ thể hiện đúng một cảm xúc duy nhất: đó là vui vẻ. Nhưng đến khúc này, chứng kiến cái chết của Bing B**g, mọi nỗ lực bất thành, cô cũng phải bật khóc. Đến cùng thì con người lí lắc nhất cũng phải khóc. Một cô gái lí lắc, cuối cùng cũng rơi nước mắt. Trái ngược với những nỗi buồn chậm rãi, ổn định của Sadness, nỗi đau của Joy giờ là giọt nước tràn ly. Cô đã quá kiệt sức trước đó sau quá nhiều nỗ lực không thành.
“Tất cả những gì tớ muốn chỉ là làm Riley hạnh phúc.”
Cái chết của Bing B**g, chiếc xe Dream và cái giá của việc tập làm người lớn
Những giọt nước mắt của Joy làm mình nghĩ đến nhiều khía cạnh. Thứ nhất là vấn đề tâm lý ở một số diễn viên hài độc thoại ở Mỹ. Trong một bài viết được đăng tải trên Big Think năm 2018, "Tại sao những người hài hước nhất thường là những người buồn bã nhất", có một đoạn như sau:
“Những diễn viên hài coi hài kịch là một hình thức tự điều trị. Nhiều lúc họ nghĩ đến đó là trị liệu. Vấn đề là, ở trên sân khấu và trình diễn và thực hiện stand-up, nhưng đó không phải là trị liệu. Đó chắc chắn mang tính trị liệu, nhưng không phải là trị liệu. Giống như khi bạn nghĩ nếu bạn thành công, bạn làm ra nhiều tiền, bạn được ngưỡng mộ, bạn được nhận ra ở góc phố nào đó, mọi vấn đề sẽ tan biến mất. Điều này không đúng, và chúng ta đã thấy ở Robin Williams, vấn đề của ông ấy không biến mất. Những rắc rối của bạn chỉ trở nên khác đi. Chúng sẽ trở thành mức độ stress khác nhau, mức độ trầm cảm khác nhau. Và toàn diện hơn hết, nếu bạn không đối đầu với sức khỏe tinh thần, những rắc rối sẽ không hề tan biến. “
Dr. Ildiko Tabori, nhà trị liệu hàng đầu cho những diễn viên hài ở Mỹ Đơn cử là diễn viên hài quá cố Robin Williams, người đã tự tử do trầm cảm kéo dài kèm theo sa sút trí tuệ. Ở những lúc ông diễn tạo nhiều tiếng cười nhất, cũng là khi ông trải qua những cuộc ly hôn. Một lý do là những người này coi việc làm người khác vui là cách tự trị liệu cho bản thân, mà quên mất rằng chính mình cần người khác hiểu và điều trị cho mình. Thứ hai, là những người nghĩ rằng mình ổn, nhưng thực sự không ổn (ổn-không ổn). Họ có thể vui cười, nói chuyện bình thường, làm việc hăng say, không thể hiện rõ bất kỳ thay đổi gì trên gương mặt. Chỉ đến khi gặp bác sĩ tâm thần, hay chuyên viên tâm lý, họ mới biết là mọi thứ đã rồi.
Ở Joy và những người cố dùng tiếng cười để giải quyết những vấn đề của cuộc sống, họ đã nhầm lẫn giữa sự tích cực và hạnh phúc dài lâu. Trong tích cực độc hại, ẩn chứa cả việc che giấu cảm xúc thật sự. Các cảm xúc tiêu cực được xem là xấu, và những sự yếu đuối bị coi là kém cỏi, không đáng có, hay tệ hơn là bị từ chối. Tích cực độc hại, về sâu bên trong, cũng là cơ chế né tránh trước những sự thoải mái về bên trong. Nhưng càng tránh, bạn càng tổn thương nhiều hơn. Một nghiên cứu từ năm 1997 cho thấy việc kìm nén cảm xúc càng gây ra nhiều stress tâm lý. Hệ quả là dẫn đến rối loạn lo âu, trầm cảm và tình trạng sức khỏe tinh thần càng tồi tệ đi

CÓ BAO GIỜ BẠN NGHĩ SỐNG TÍCH CỰC CŨNG LÀ MỘT NGHỆ THUẬT?
Trong cuộc sống của chúng ta dĩ nhiên tích cực là một điều tốt nhưng không phải ai cũng biết như thế nào mới là tích cực thật sự. Đâu phải tích cực là chúng ta cứ gồng mình chịu đựng, lẩn tránh những cảm xúc thật thì có thể vượt qua, giải quyết mọi vấn đề. “Sống lạc quan lên” và “Nhìn vào mặt tích cực của vấn đề” là những lời khuyên phổ biến mà ta thường nhận được mỗi khi đối diện với những khó khăn, thử thách trong cuộc sống. Tuy nhiên, ít ai nhận ra rằng việc cố gắng duy trì một thái độ lạc quan trước tất cả mọi sự không phải luôn mang nên những điều tốt đẹp.
Trên thực tế, một sự tích cực độc hại có thể gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe tâm lý không khác gì những cảm xúc tiêu cực
Vậy tại sao chúng ta trở nên tích cực độc hại? Biểu hiện của tích cực độc hại là gì?
• Luôn tươi cười để che giấu cảm xúc thật của bản thân - đằng sau những lời lẽ động viên được xã hội sử dụng rộng rãi
• Tránh né vấn đề thay vì đối mặt và giải quyết chúng
• Cảm thấy xấu hổ hoặc tội lỗi vì những cảm xúc và suy nghĩ tiêu cực mà mình có
• Chối bỏ toàn bộ nhu cầu được hỗ trợ, giúp đỡ từ người khác
Và đôi khi tưởng chừng như đang giúp đỡ người khác chúng ta lại đang mang sự tích cực độc hại cho họ:
• Thúc giục người khác trở nên vui vẻ, lạc quan thay vì công nhận trải nghiệm cảm xúc của họ, đặc biệt là trong những hoàn cảnh éo le, khổ đau
• Mang đến những câu động viên sáo rỗng.
• Coi nhẹ cảm xúc của người khác
• Chỉ trích, mỉa mai người khác nếu họ thể hiện tiêu cực như buồn bã, thất vọng
Sự xuất hiện của hiện tượng này không mang tính quy chụp sự tích cực nói chung. Cuộc sống rất ngắn ngủi nên hãy có một cái nhìn lạc quan, vui vẻ, tự khích lệ bản thân và mọi người.
Preston nói: "Khao khát hạnh phúc là nhu cầu thiết yếu của mỗi người. Dễ hiểu khi bạn muốn tránh những suy nghĩ tiêu cực trong các tình huống vượt khỏi tầm kiểm soát, để không vướng phải những cảm xúc thứ cấp".
"Cảm xúc thứ cấp" (meta/secodary emotion) - là phản ứng trước cảm xúc của chính mình. Ví dụ, bạn buồn bã sau khi chia tay người yêu (cảm xúc) và bạn cảm thấy xấu hổ vì chính điều đó (cảm xúc thứ cấp).
Chia sẻ thêm về điều này: “Tuy nhiên, khi bạn áp đặt lên người khác, ví dụ như thể hiện quan điểm bản thân thái quá thay vì đồng cảm, chỉ trích vì quá đa cảm hay bắt ép phải cư xử khác đi, thì bạn cần dừng chúng lại".
Con người chúng ta từ khi sinh ra đã mang nhiều khung bậc cảm xúc và mỗi cảm xúc ấy đều có ý nghĩa riêng của nó, kể cả nỗi buồn hay là sự tức giận. Những cảm xúc được coi là dư thừa hay tiêu cực ấy hoàn toàn quan trọng trong việc hình thành những giá trị, trải nghiệm của con người. Vì vậy, thay vì luôn mang trên mình một bộ mặt tích cực thì hãy sống thật với bản thân, cho mình cơ hội để bộc lộ những cảm xúc từ đó mang về những trải nghiệm, cái nhìn đúng đắn về sự việc. Ngoài ra, hãy tìm cho mình những người mà bạn tin tưởng nhất, kể cho họ nghe về những khó khăn của bạn rồi cùng nhau tìm cách giải quyết các vấn đề.
Cũng như đối với nỗi buồn của những người xung quanh, thay vì những câu nói sáo rỗng như: “Vui lên đi”, “Có gì đâu mà buồn” sao bạn không thử mở lòng mình hơn, thực sự lắng nghe câu chuyện của họ, cùng nhau chia sẻ. Hãy cho họ biết rằng những cảm xúc họ đang có là hoàn toàn bình thường và con người ta đều có quyền thể hiện chúng. Chính sự đồng cảm và thấu hiểu mà mang con người chúng ta lại gần với nhau hơn, cũng từ đó mở ra những mối quan hệ tốt đẹp đáng trân trọng.

Tích cực độc hại là gì ?
Tích cực độc hại là một cái bẫy đẹp đẽ. Dưới danh nghĩa “sự tích cực”, trạng thái ấy từ chối những cảm xúc mà chúng ta có quyền được cảm nhận, khiến tư tự đánh lừa bản thân và cảm thấy thật tội lỗi khi là chính mình.
Ranh giới giữa tích cực với tích cực độc hại ngỡ là rối rắm ,khó phân biệt nhưng hóa ra lại rất dễ nhận diện. Người suy nghĩ tích cực là bình tĩnh nhìn rõ "vấn đề gặp phải , biết chấp nhận cảm xúc thật của bản thân , nghiền ngẫm lại vấn đề đang găp phải ", từ đó rút ra được kinh nghiệm, vạch được lối đi sáng sủa, nếu có thất bại thì cũng biết mình đã làm hết sức, không chì chiết làm khổ bản thân hay đổ tại ai.
Trái lại, tích cực độc hại đi theo một cơ chế hoàn toàn khác: cơ chế "đường tránh". Bạn đeo kính hồng vào, chọn một lối trong công viên, quanh quẩn trong đó ngửi hoa và đợi cho ngoài kia bão tự tan; thậm chí, bạn gạt đi quyết không nghĩ tới, không cho ai bày tỏ nỗi lo sợ trước cơn bão ấy.
Bạn lên dây cót cho mọi người rằng gió chỉ xoàng thôi, hãy nghĩ tới mặt tích cực của bão là tự nhiên mát trời, bạn bảo người ta đang ở giữa hoa thì thưởng hoa đi cớ gì cứ nói về bão, sao cứ nhất định chọn bão mà không chọn hoa.
Tích cực độc hại vì thế sẽ ngăn không cho bạn lớn lên, trưởng thành. Bạn chẳng học được gì qua các cơn bão. Bạn trở nên xa lạ, vô tâm với những cơn bão mà người khác gặp phải. Bạn trở thành một cỗ máy nặn ra niềm vui. Và nếu có trục trặc, bạn chắc chắn sẽ đổ tội cho người khác.
Dĩ nhiên giữa tiêu cực than khóc với hân hoan liên miên ta thà chọn người hân hoan liên miên, nhưng lý tưởng nhất vẫn là một thái độ chừng mực mà lý tưởng: lạc quan bi tráng.

Người Anh có thành ngữ put yourself in someone’s shoes. Theo nghĩa trên mặt chữ, cụm từ ấy được hiểu là “ướm chân mình vào đôi giày của người khác”. Theo nghĩa ẩn dụ, thành ngữ ấy đưa ra một lời khuyên: hãy biết đặt mình vào vị trí của người khác để thấu hiểu họ. Đành rằng người ta vẫn thường quen với chuyện “người ngoài cuộc thường sáng suốt hơn người trong cuộc” (và dùng điều ấy làm điểm tựa cho rất nhiều lời khuyên!), nhưng chính lẽ đó cũng là một bất cập: nói cách nào đi nữa, họ vẫn là người ngoài cuộc. Bởi là người ngoài cuộc, họ không thật sự hiểu tình cảnh mà những “người trong cuộc” đang trải qua, không hiểu người kia nghĩ gì hay cảm thấy ra sao. Bởi thế mà người ta mới có lời khuyên: trước nhất, hãy đặt mình vào vị trí của người khác.
Từ trước tới nay, chúng ta đã luôn quen với cụm idiom ấy, và chấp nhận một cách hiển nhiên nghĩa ẩn dụ của nó. Tuy thế, sao ta không thử một lần ướm chân mình vào đôi giày của người khác, theo đúng nghĩa đen của cụm từ ấy?
Những ngày tháng khi đã lớn lên, có dăm ba lần tôi thử xỏ chân mình vào đôi giày của cha, và đột nhiên thấy mình bé lại, bé lại mãi, cho tới khi chỉ bằng đứa bé được ba kiệu trên vai mỗi lần tới công viên. Tôi thấy bàn chân ấy, cái bàn chân to, thô và dày, đi trên những bậc cầu thang mỗi buổi sáng, chân phải dận xuống sàn mạnh hơn đôi chút do chứng đau khớp kinh niên. Tôi thấy, dù chỉ là khi đặt chân mình vào đôi giày ấy, vô vàn nỗi khổ của một cuộc đời vất vả, cuộc đời đã hy sinh vô hạn để thương yêu và nâng giấc tôi. Hơn cả thế, tôi thấy cả nỗi buồn, hoặc một xúc cảm nào đó tương tự như một nỗi buồn không thể cắt nghĩa. Tôi thấy cảm giác cô đơn của một người đàn ông trong thế giới nơi người ta hẵng còn xem thường những vết thương, những gắng gượng, người ta lờ đi những cảm xúc thực mà một con người đôi khi không thể ngăn mình rơi vào. Cứ như thế, những gắng gượng lặn vào trong, hoá thành từng tầng từng tầng trầm tích, nặng trĩu trong mình và hằn sâu lên đôi giày cha vẫn đi.

Bạn thấy đấy, đôi khi chỉ một việc giản đơn như đặt chân mình vào đôi giày của người khác, chúng ta có thể trông thấy ít nhiều cuộc đời họ. Bởi khi ấy ta đang đặt mình vào họ, ta để mình đi theo từng bước họ đi, và chạm tới những điều thường khi có lẽ ta chẳng biết.
Nhưng chúng ta thường chẳng làm điều ấy. Chúng ta không ướm chân mình vào đôi giày của người khác, hay nói cách khác, không đặt mình vào vị trí của họ. Bởi thế, khi có ai đó gặp khó khăn, trong quá trình giúp đỡ họ, ta lại dễ dàng rơi vào bẫy, một cái bẫy quá tươi sáng, quá đẹp đẽ và quá tốt: tích cực độc hại. Tích cực là một điều tốt, nhưng tích cực độc hại thì không.
Thế nào là tích cực độc hại?
Nhiều người trong số chúng ta có thói quen an ủi người khác bằng lời “hãy vui lên” hay “mọi thứ đâu có tồi tệ đến thế”. Để củng cố lập trường ấy, ta mượn dẫn chứng từ rất nhiều tình cảnh kém may mắn khác, để rồi rút ra kết luận: tình huống mà đối phương gặp phải đâu có tệ hại đến thế, mọi chuyện đâu có đáng buồn như vậy. Xuất phát từ mối quan tâm thật sự và, có lẽ là, mong muốn chân thành rằng người đang gặp khó khăn cảm thấy khá hơn, nhưng ta lại hoàn toàn sai cách. Chúng ta chỉ cổ vũ bằng những “cố lên”, “mọi thứ rồi sẽ ổn” mà không hề biết rằng, khi làm như thế, vô hình trung, chúng ta đã xem nhẹ một phần rất con người: quyền được cảm thấy buồn khổ, tức giận hay băn khoăn trước những cảnh ngộ không may xảy ra với mình.
Tin chắc rằng mọi người luôn phải duy trì một suy nghĩ lạc quan bất kể hoàn cảnh khó khăn thế nào, rằng chỉ được phép có những rung cảm tốt đẹp với cuộc sống, từ chối nhìn nhận những cảm xúc và trạng thái tinh thần trái ngược, ấy chính là tích cực độc hại. Sự tích cực ấy chèn ép lên tinh thần, buộc ta phải tròng lên mình một trạng thái giả lạc quan, cố gắng đánh lừa chính mình rằng những cảm xúc tiêu cực là không nên có, hay không đáng có, và một “ngày mai” đầy mông lung nào đó sẽ khá hơn.
Tích cực độc hại là một cái bẫy đẹp đẽ. Dưới danh nghĩa “sự tích cực”, trạng thái ấy từ chối những cảm xúc mà chúng ta có quyền được cảm nhận, khiến tư tự đánh lừa bản thân và cảm thấy thật tội lỗi khi là chính mình.
Có một sự thật mà ta không thể phủ nhận: trạng thái sống tích cực luôn mang lại những giá trị tích cực. Tuy thế, vấn đề nằm ở chỗ: cuộc sống không phải lúc nào cũng đầy nắng ấm. Tất cả chúng ta, ở một thời điểm nào đó trong đời mình, đều phải đối mặt với đau khổ và mất mát. Tâm trạng chúng ta xoay quanh 8 loại cảm xúc cơ bản: Vui vẻ, Buồn bã, Sợ hãi, Chán ghét, Giận dữ, Ngạc nhiên, Hy vọng, và Tin tưởng. Vui vẻ, hạnh phúc không phải là những cảm xúc duy nhất. Những cảm xúc kém tích cực, mặc dù thường khó chịu đựng và khó giải quyết, nhưng rất quan trọng và cần được cảm nhận và giải quyết một cách cởi mở, trung thực. Có thể hiểu rằng, khi từ chối những cảm xúc tiêu cực, ta cũng đang từ chối một phần con người mình.
Vui vẻ, hạnh phúc không phải là những cảm xúc duy nhất. Những cảm xúc kém tích cực, mặc dù thường khó chịu đựng và khó giải quyết, nhưng rất quan trọng và cần được cảm nhận và giải quyết một cách cởi mở, trung thực. Có thể hiểu rằng, khi từ chối những cảm xúc tiêu cực, ta cũng đang từ chối một phần con người mình.
Khước từ, che giấu và cảm thấy tội lỗi về những cảm xúc đó chưa bao giờ là cách thức tốt nhất để đương đầu với những khó khăn trong đời. Nó chỉ đưa ta đến trạng thái cố gắng giảm thiểu và phủ nhận bất kỳ dấu vết kém tích cực nào của cảm xúc con người, trong khi cảm xúc là điều không thể tránh khỏi. Ta cảm thấy tội lỗi chỉ vì đã buồn khổ, đã ấm ức hay đã mỏi mệt vì một khó khăn trong đời. Ta cố gắng thuyết phục mình rằng ta vẫn còn đang có điều kiện để hạnh phúc, ta vẫn may mắn hơn rất nhiều người khác, hay ngày mai sẽ khá hơn - trong khi ta chẳng thực sự chắc về bất kỳ điều gì trong số đó. Ta chỉ đang nhấn mình sâu hơn vào mặc cảm tội lỗi, mà không thật sự giải quyết những cảm xúc mà ta có. Cảm xúc luôn là quá nặng so với con người, nó tì lên tâm can, nó làm gãy vỡ những trụ chống mà ta xây dựng để bảo vệ mình. Nếu không giải quyết chúng, thì làm sao có thể tìm được trạng thái lạc quan thực sự?