08/07/2026
KỶ NIỆM 300 NĂM NGÀY SINH DANH NHÂN VĂN HÓA LÊ QUÝ ĐÔN
(1726 – 2026)
Lê Quý Đôn sinh ngày 2 tháng 8 năm Bính Ngọ, tức ngày 5 tháng 9 năm 1726 tại làng Diên Hà, huyện Diên Hà, trấn Sơn Nam, nay là xã Lê Qúy Đôn tỉnh Hưng Yên. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống khoa bảng, ngay từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, ham học, có trí nhớ đặc biệt và ý chí tự học bền bỉ “Thần đồng”. 5 tuổi đã có thể đọc nhiều bài thơ trong kinh thi, 12 tuổi thông thạo Kinh điển Nho học, 17 tuổi đỗ đầu kỳ thi Hương, 24 tuổi đổ đầu kỳ thi Hội, 26 tuổi đỗ đầu kỳ thi Đình.
Sau khi đỗ Bảng nhãn, từ năm 1752 Lê Quý Đôn bắt đầu bước vào sự nghiệp quan trường và giữ nhiều chức vụ quan trọng của Triều Lê - Trịnh, như: Hàn lâm viện thừa chỉ sung Toản tu Quốc sử quán (1754); Hàn lâm viện thị giảng (1757); năm 1760 và 1762 được cử đi sứ sang nhà Thanh; Đốc đông xứ Kinh Bắc (1764); Thị thư kiêm Tư nghiệp Quốc Tử giám (1767); Tán lí quân vụ, Thị phó đô ngự sử (1768); Công bộ hữu thị lang (1769); Bồi tụng (1773); Lại bộ tả thị lang kiêm Tổng tài Quốc sử quán (1775); Hiệp trấn tham tán quân cơ Trấn phủ Thuận Hóa (1776); Hiệp trấn Nghệ An (1783); Công bộ thượng thư (1784)...Suốt cuộc đời, Lê Quý Đôn không chỉ là một vị đại thần, nhà giáo, nhà ngoại giao mà còn là nhà tư tưởng, nhà sử học, nhà văn, nhà thơ, nhà địa lý, nhà kinh tế học, nhà khảo cứu, nhà thư mục học… Ông là hình mẫu tiêu biểu của một trí thức lớn luôn tận tụy phụng sự đất nước, hết lòng vì dân, vì nước.
Trong lĩnh vực học thuật, Lê Quý Đôn đã để lại một khối lượng tác phẩm đồ sộ, phản ánh tư duy uyên bác và tầm nhìn sâu rộng. Nhiều công trình của ông đến nay vẫn còn nguyên giá trị, tiêu biểu như: Đại Việt thông sử, Kiến văn tiểu lục, Vân đài loại ngữ, Phủ biên tạp lục… cùng nhiều tác phẩm nghiên cứu về lịch sử, địa lý, văn học, triết học, kinh tế, giáo dục và khoa học tự nhiên.
Những tác phẩm của ông không chỉ góp phần hệ thống hóa tri thức của dân tộc mà còn lưu giữ nhiều tư liệu quý giá về lịch sử, văn hóa, địa lý, kinh tế và đời sống xã hội Việt Nam trong thế kỷ XVIII. Với tinh thần khảo cứu nghiêm túc, khách quan và khoa học, Lê Quý Đôn đã đặt nền móng quan trọng cho nhiều ngành khoa học xã hội ở nước ta.
Không chỉ nổi tiếng bởi tài năng, Lê Quý Đôn còn là tấm gương sáng về đạo đức, tinh thần tự học và khát vọng cống hiến. Ông luôn quan niệm việc học là con đường để hoàn thiện bản thân, phụng sự đất nước và đem lại lợi ích cho Nhân dân. Tinh thần học tập suốt đời, ý thức quý trọng nhân tài và trách nhiệm đối với quốc gia của ông vẫn còn nguyên giá trị đối với mỗi chúng ta hôm nay.
Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tư tưởng trọng học, trọng hiền tài của Lê Quý Đôn càng có ý nghĩa sâu sắc. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt trong các chủ trương, nghị quyết của Đảng về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng xã hội học tập và phát huy sức mạnh trí tuệ của con người Việt Nam.
Đảng và Nhà nước ta luôn đánh giá cao những cống hiến to lớn của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn đối với nền văn hóa và học thuật dân tộc. Tên tuổi của ông được đặt cho nhiều trường học, đường phố, giải thưởng, thư viện và các công trình văn hóa trên cả nước. Cuộc đời và sự nghiệp của ông trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ học tập, nghiên cứu và noi theo.
Kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn không chỉ là dịp tri ân một nhà bác học lớn của dân tộc mà còn góp phần bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam; khơi dậy khát vọng học tập, sáng tạo, cống hiến vì sự phát triển phồn vinh của đất nước.
Hưởng ứng đợt tuyên truyền kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn, mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân hãy tích cực tìm hiểu về thân thế, cuộc đời, sự nghiệp và những giá trị tư tưởng, học thuật mà ông để lại; tiếp tục phát huy truyền thống hiếu học, xây dựng gia đình học tập, dòng họ học tập, cộng đồng học tập; tích cực tham gia các phong trào khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập; không ngừng học tập, nâng cao trình độ, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào lao động, sản xuất, công tác và đời sống.
Đồng thời, mỗi người cần tích cực tuyên truyền những giá trị tốt đẹp của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn; chủ động đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, xuyên tạc về thân thế, sự nghiệp và những giá trị lịch sử, văn hóa của dân tộc; góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của quê hương, đất nước.
Kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn là dịp để chúng ta thành kính tưởng nhớ và tri ân công lao to lớn của một bậc hiền tài kiệt xuất của dân tộc. Noi gương tinh thần hiếu học, ý chí tự học, lòng yêu nước và khát vọng cống hiến của Lê Quý Đôn, mỗi cán bộ, đảng viên và người dân hãy tiếp tục ra sức học tập, lao động sáng tạo, đoàn kết xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh; góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
