14/05/2026
📚 BẢO VỆ SỰ THẬT LỊCH SỬ – TRÁCH NHIỆM CỦA THẾ HỆ TRẺ.
🛡️ Mời quý bạn đọc đón đọc bài viết:
“Nhận diện và đấu tranh với âm mưu ‘lật sử’, ‘xét lại lịch sử’ trong bối cảnh hiện nay” của sinh viên Trường Đại học Hà Tĩnh.
-------------- Xem toàn băn bài dự thi -----------
“Chủ nghĩa xét lại” được hình thành trong bối cảnh vận động của phong trào công nhân quốc tế cuối thế kỷ XIX. Trong đó, tiêu biểu là các quan điểm của Eduard Bernstein – người đã đề xuất việc “xét lại” một số luận điểm của chủ nghĩa Mác theo hướng cải lương, nhấn mạnh con đường phát triển hòa bình thay vì cách mạng. Những quan điểm này đã làm dấy lên cuộc tranh luận sâu sắc trong phong trào xã hội dân chủ châu Âu, đồng thời đặt nền móng cho sự hình thành của cái gọi là “chủ nghĩa xét lại”. Tuy nhiên, trải qua quá trình vận động lịch sử, đặc biệt trong bối cảnh đấu tranh ý thức hệ gay gắt của thế kỷ XX, “chủ nghĩa xét lại” dần bị biến dạng, trở thành một trào lưu mang màu sắc cơ hội chính trị, xa rời những nguyên lý nền tảng, thậm chí phủ nhận các giá trị đã được kiểm nghiệm bằng thực tiễn lịch sử.
Bản chất nguy hiểm của chủ nghĩa xét lại không nằm ở việc “xem xét lại” một cách khoa học, mà ở chỗ nó lợi dụng danh nghĩa đổi mới tư duy để xuyên tạc bản chất sự thật, làm lệch lạc nhận thức, từ đó phục vụ những mục tiêu chính trị nhất định. Chính từ nền tảng đó, trong lĩnh vực lịch sử, đã nảy sinh những biểu hiện cực đoan hơn như “lật sử”, “xét lại lịch sử”. Nếu như nghiên cứu lịch sử chân chính đòi hỏi sự khách quan, trung thực và tôn trọng tư liệu, thì “lật sử”, “xét lại lịch sử” theo nghĩa tiêu cực lại là hành vi cố tình bóp méo, cắt xén hoặc đảo ngược sự thật lịch sử. Các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị đã triệt để khai thác chiêu bài này nhằm phủ nhận thành quả cách mạng, hạ thấp vai trò lãnh đạo, gây hoài nghi trong xã hội và từng bước làm suy yếu nền tảng tư tưởng.
Có thể thấy, từ “chủ nghĩa xét lại” trong lĩnh vực lý luận đã chuyển hóa thành “xét lại lịch sử”, “lật sử” trong thực tiễn tuyên truyền chống phá – một bước phát triển nguy hiểm cả về mức độ và hậu quả. Vì vậy, việc nhận diện rõ bản chất, nguồn gốc và thủ đoạn của các luận điệu này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công cuộc bảo vệ sự thật lịch sử và giữ vững nền tảng tư tưởng của xã hội hiện nay.
Một trong những thủ đoạn tinh vi và phổ biến của các thế lực thù địch hiện nay là núp bóng khoa học, nhân danh “nghiên cứu độc lập”, “tiếp cận đa chiều” để đưa ra những luận điểm sai lệch về lịch sử. Bằng cách khoác lên mình vỏ bọc học thuật, các quan điểm xuyên tạc dễ tạo cảm giác khách quan, trung lập, từ đó đánh lừa nhận thức của một bộ phận công chúng, nhất là những người thiếu nền tảng tri thức lịch sử vững chắc. Cụ thể, các đối tượng thường cố tình phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng trong các thắng lợi lịch sử, cho rằng những thành tựu cách mạng chỉ là kết quả “ngẫu nhiên” hoặc “hệ quả tất yếu của bối cảnh quốc tế”, qua đó làm mờ nhạt yếu tố chủ quan – đặc biệt là vai trò tổ chức và lãnh đạo. Đồng thời, chúng tìm cách hạ thấp ý nghĩa của các sự kiện lịch sử trọng đại, như Cách mạng Tháng Tám năm 1945 hay các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, bằng cách tách rời sự kiện khỏi bối cảnh lịch sử cụ thể hoặc diễn giải theo hướng phiến diện, thiếu căn cứ khoa học. Xét về bản chất, đây là thủ đoạn “khoa học hóa” các quan điểm sai trái – tức là sử dụng ngôn ngữ, phương pháp và hình thức biểu đạt mang dáng vẻ học thuật để che giấu động cơ chính trị. Việc trích dẫn tài liệu một cách chọn lọc, cắt xén dữ kiện, hoặc đặt lại vấn đề theo hướng có lợi cho luận điểm định sẵn đã khiến những lập luận này có vẻ hợp lý bề ngoài nhưng thực chất lại làm sai lệch bản chất sự thật lịch sử. Chính vì vậy, nếu không được nhận diện kịp thời, những luận điệu này có thể từng bước gây hoài nghi, làm xói mòn niềm tin và tác động tiêu cực đến nền tảng nhận thức lịch sử của xã hội.
Một thủ đoạn nguy hiểm khác là cố tình xuyên tạc bản chất chính nghĩa của các cuộc kháng chiến và các sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc. Các thế lực thù địch thường tìm cách bóp méo, đảo lộn bản chất của các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt là các cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc, nhằm xóa nhòa ranh giới giữa chính nghĩa và phi nghĩa. Điển hình là việc cố tình gọi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân Việt Nam là “nội chiến”, qua đó phủ nhận yếu tố xâm lược từ bên ngoài và hạ thấp tính chính nghĩa của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Thủ đoạn này không chỉ làm sai lệch sự thật lịch sử mà còn hướng tới mục tiêu sâu xa hơn là phủ nhận vai trò lãnh đạo, định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc. Xét về phương diện khoa học lịch sử, việc đánh giá một sự kiện phải đặt trong tổng thể bối cảnh lịch sử cụ thể, với đầy đủ các yếu tố chính trị, xã hội và quốc tế. Tuy nhiên, các luận điệu xuyên tạc thường cố tình tách rời sự kiện khỏi bối cảnh, hoặc lựa chọn góc nhìn phiến diện để phục vụ cho mục đích định sẵn, từ đó làm biến dạng nhận thức lịch sử của công chúng.
Bên cạnh việc xuyên tạc sự kiện, các thế lực thù địch còn tập trung vào việc “tái đánh giá” các nhân vật lịch sử theo hướng phiến diện, thậm chí đảo ngược giá trị. Dưới danh nghĩa “công bằng lịch sử” hay “nhìn nhận đa chiều”, họ tìm cách “minh oan”, “tẩy trắng” cho những nhân vật từng có vai trò tiêu cực hoặc đi ngược lại lợi ích dân tộc. Thủ đoạn thường thấy là chỉ nhấn mạnh một số đóng góp cá nhân mang tính cục bộ, đồng thời cố tình lược bỏ hoặc làm nhẹ đi những sai lầm, thậm chí là hành vi phản bội lợi ích dân tộc. Từ đó, các đối tượng này dựng lên một hình ảnh méo mó, đánh tráo bản chất lịch sử, khiến người tiếp nhận – đặc biệt là thế hệ trẻ – dễ rơi vào trạng thái hoài nghi, mất phương hướng trong việc đánh giá đúng – sai. Về thực chất, đây là biểu hiện của việc phá vỡ hệ giá trị lịch sử đã được xã hội thừa nhận, làm suy giảm chuẩn mực nhận thức và đạo đức, qua đó từng bước tác động đến nền tảng tư tưởng của xã hội.
Một phương thức khác mang tính mềm dẻo nhưng không kém phần nguy hiểm là việc khai thác các sản phẩm văn học, nghệ thuật và truyền thông để truyền tải các quan điểm sai lệch về lịch sử. Thông qua phim ảnh, tiểu thuyết, hồi ký cá nhân hoặc các sản phẩm truyền thông đa phương tiện, các đối tượng này lồng ghép những cách nhìn phiến diện, cảm tính nhằm tác động đến cảm xúc và nhận thức của người tiếp nhận. Đáng chú ý, nhiều sản phẩm thường tập trung khai thác khía cạnh đau thương, mất mát của chiến tranh ở góc độ cá nhân, từ đó dẫn dắt người xem đi đến những kết luận sai lệch như “mọi cuộc chiến đều vô nghĩa” hoặc “không có ranh giới rõ ràng giữa đúng và sai”. Cách tiếp cận này tuy có vẻ nhân văn nhưng nếu tách rời khỏi bối cảnh lịch sử và bản chất chính trị của sự kiện, sẽ dễ dẫn đến việc làm mờ nhạt tính chính nghĩa của các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Trong bối cảnh bùng nổ công nghệ thông tin, không gian mạng đã trở thành môi trường thuận lợi để các luận điệu “lật sử”, “xét lại lịch sử” lan truyền với tốc độ nhanh và phạm vi rộng. Các thế lực thù địch triệt để lợi dụng các nền tảng mạng xã hội như Facebook, YouTube hay TikTok để phát tán các nội dung xuyên tạc dưới nhiều hình thức khác nhau. Các thủ đoạn thường thấy bao gồm: cắt ghép, bóp méo tư liệu lịch sử; trích dẫn thông tin phiến diện; tạo dựng các “cuộc tranh luận giả” nhằm gây nhiễu loạn thông tin; hoặc thành lập các hội nhóm mang danh nghĩa “nghiên cứu lịch sử” nhưng thực chất là lan truyền quan điểm sai trái. Đặc biệt, với đặc trưng lan tỏa nhanh và khó kiểm soát của mạng xã hội, những thông tin sai lệch này có thể tiếp cận và tác động mạnh mẽ đến một bộ phận người dùng, nhất là giới trẻ.
Do đó, việc nhận diện và đấu tranh với các luận điệu “lật sử”, “xét lại lịch sử” trên không gian mạng không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự kết hợp giữa nâng cao nhận thức cá nhân và tăng cường vai trò định hướng của các cơ quan chức năng.
Những biểu hiện “lật sử”, “xét lại lịch sử” không đơn thuần là các quan điểm học thuật lệch lạc hay sai sót trong nhận thức, mà thực chất là một bộ phận trong chiến lược chống phá về tư tưởng – văn hóa của các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị. Đằng sau các luận điệu tưởng chừng “khách quan”, “đa chiều” là những mục tiêu chính trị được tính toán kỹ lưỡng, hướng tới việc làm suy yếu nền tảng tư tưởng của xã hội.
Trước hết, các hoạt động này nhằm phủ nhận thành quả cách mạng và vai trò lãnh đạo trong tiến trình lịch sử dân tộc. Bằng việc xuyên tạc, bóp méo hoặc hạ thấp ý nghĩa của các sự kiện lịch sử trọng đại, các đối tượng tìm cách làm lu mờ những giá trị đã được thực tiễn kiểm nghiệm, từ đó tạo ra sự hoài nghi trong nhận thức xã hội. Khi niềm tin vào lịch sử bị lung lay, niềm tin vào hiện tại và định hướng tương lai cũng bị ảnh hưởng.
Thứ hai, “lật sử”, “xét lại lịch sử” hướng tới mục tiêu gây nhiễu loạn hệ giá trị và làm xói mòn bản lĩnh chính trị của xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ. Khi các chuẩn mực về đúng – sai, chính – tà, chính nghĩa – phi nghĩa bị đánh tráo, con người dễ rơi vào trạng thái hoang mang, mất phương hướng trong nhận thức và hành động. Đây chính là mảnh đất thuận lợi để các quan điểm sai trái tiếp tục lan rộng và thẩm thấu sâu hơn.
Thứ ba, các luận điệu này góp phần thúc đẩy quá trình “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, thông qua việc tác động dần dần vào tư duy, nhận thức của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân. Không cần đến những biện pháp đối đầu trực tiếp, các thế lực thù địch sử dụng chiến lược “mưa dầm thấm lâu”, từng bước làm suy giảm sức đề kháng về tư tưởng, từ đó tạo ra những biến đổi từ bên trong.
Như vậy, xét về bản chất, “lật sử”, “xét lại lịch sử” là công cụ phục vụ mục tiêu chính trị, được triển khai dưới vỏ bọc học thuật và truyền thông. Mức độ nguy hiểm của nó không chỉ nằm ở nội dung sai lệch, mà còn ở phương thức tác động tinh vi, khó nhận diện, nhưng lại có khả năng lan tỏa sâu rộng trong xã hội.
Trong bối cảnh hiện nay, khi không gian thông tin ngày càng mở rộng và đa chiều, việc bảo vệ sự thật lịch sử đứng trước nhiều thách thức mới. Những luận điệu “lật sử”, “xét lại lịch sử” với hình thức ngày càng tinh vi đã và đang tác động trực tiếp đến nhận thức xã hội, đòi hỏi phải có sự tỉnh táo, bản lĩnh và khả năng phân tích khoa học trong tiếp nhận thông tin.
Việc nhận diện đúng bản chất của các quan điểm sai trái không chỉ là yêu cầu về mặt học thuật, mà còn là nhiệm vụ có ý nghĩa chính trị – xã hội sâu sắc. Bảo vệ lịch sử không phải là bảo vệ những gì bất biến, mà là bảo vệ sự thật lịch sử đã được kiểm chứng bằng thực tiễn và khoa học, chống lại mọi biểu hiện xuyên tạc, bóp méo vì mục đích phi khoa học. Đồng thời, để đấu tranh hiệu quả với các âm mưu “lật sử”, cần phát huy vai trò của giáo dục, truyền thông và mỗi cá nhân trong việc nâng cao nhận thức, củng cố nền tảng tri thức lịch sử và xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng. Chỉ khi xã hội có được một nhận thức đúng đắn, thống nhất và dựa trên cơ sở khoa học, những luận điệu sai trái mới không còn đất để tồn tại và lan rộng.
Có thể khẳng định rằng, bảo vệ lịch sử chính là bảo vệ nền tảng tinh thần của dân tộc, bảo vệ niềm tin và định hướng phát triển của xã hội. Đây không chỉ là nhiệm vụ trước mắt, mà còn là yêu cầu lâu dài trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước trong thời kỳ mới.
THAM KHẢO:
1. Báo Quân đội nhân dân. (2025). Tỉnh táo trước các hành vi xét lại lịch sử nhằm phủ nhận quá khứ. Báo Quân đội nhân dân.
2. Báo Quân đội nhân dân. (2025). Mối nguy hại ngôn lường từ tư tưởng xét lại lịch sử. Báo Quân đội nhân dân.
3. Võ Ngọc Toàn. (2025). Nhận diện và giải pháp góp phần đấu tranh, phản bác các luận điệu xuyên tạc, phủ nhận lịch sử dân tộc trong tình hình hiện nay. Tạp chí Cộng sản.
4. Báo Bình Phước. (2019). “Xét lại lịch sử – âm mưu thâm độc”.
5. Báo Quân khu 7. (2021). “Tỉnh táo với chiêu bài xét lại lịch sử của các thế lực thù địch”.
6. Cao Cường. (2021). “Cảnh giác với chủ nghĩa xét lại lịch sử”. Báo Lào Cai.
theo dõi
trường ĐHHT
thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đang
06/06/2026
26/05/2026
24/05/2026
23/05/2026
17/05/2026
04/05/2026
25/04/2026
23/04/2026