06/08/2024
TÌM HIỂU VỀ MÔ HÌNH ABC
❓ Mô hình ABC là gì?
Mô hình ABC là một phương pháp phân tích hành vi thể hiện 3 giai đoạn quyết định hành vi của trẻ.
Mô hình ABC là cơ sở của phương pháp ABA - Phương pháp phân tích hành vi và ứng dụng.
Mô hình này được sử dụng để phân tích và theo dõi hành vi của trẻ để hiểu rõ mối quan hệ giữa hành vi và môi trường xung quanh.
🍀 ABC là viết tắt của:
A - Antecedent (Tiền đề):
Là yếu tố kích hoạt hành vi, xảy ra trước hành vi và có thể dự đoán được hành vi.
Tiền đề có thể là:
Bên trong: Cảm xúc (vui, buồn, tức giận), cảm giác (đau, đói, mệt), hoặc nhu cầu sinh lý của trẻ.
Bên ngoài: Môi trường xung quanh (ồn ào, đông người, thay đổi lịch trình), sự tác động của người khác (yêu cầu, lời nói, hành động) hoặc đồ vật (đồ chơi, thức ăn).
B - Behaviour (Hành vi):
Là hành động cụ thể của trẻ mà chúng ta muốn tìm hiểu và tác động.
Hành vi có thể là:
Hành vi mong muốn: Ngồi yên nghe giảng, tự xúc ăn, chào hỏi lễ phép.
Hành vi có vấn đề: Hành vi hung hăng, tự gây thương tích, làm hại tới người khác, ...
C - Consequence (Hậu quả):
Là yếu tố xảy ra ngay sau hành vi và tác động trực tiếp đến tần suất xuất hiện của hành vi đó trong tương lai.
Hậu quả có thể:
Tăng cường: Khiến hành vi có nhiều khả năng xảy ra hơn trong tương lai VD: Khi con đòi ăn kẹo nhưng ba mẹ không cho và con xuất hiện hành vi ăn vạ, sau đó ba mẹ lại đưa kẹo cho con để con hết ăn vạ. Điều này sẽ làm tăng hành vi ăn vạ của con trong những trường hợp khác sau này.
Giảm thiểu: Khiến hành vi có ít khả năng xảy ra hơn trong tương lai
👉 Mô hình ABC giúp chúng ta hiểu được lý do tại sao trẻ lại có một hành vi nào đó. Bằng cách xác định tiền đề và hậu quả của hành vi, chúng ta có thể:
Dự đoán được những yếu tố nào có thể gây ra ra hành vi
Ngăn chặn hành vi bằng cách loại bỏ hoặc hay đổi tiền đề
Thay đổi hậu quả để giảm khả năng xảy ra hành vi tiêu cực
Lập kế hoạch can thiệp cá nhân dựa vào phân tích những hành vi của trẻ
🌹 Phương pháp can thiệp dựa trên mô hình ABC
Bằng cách theo dõi các tiền đề (A), hành vi (B) và hậu quả (C) theo mô hình hành vi ABC, chúng ta có thể can thiệp hành vi của trẻ bằng cách thay đổi tiền đề hoặc hậu quả để tăng cường hành vi tích cực và giảm thiểu hành vi tiêu cực.
✨ Thay đổi tiền đề:
Mục tiêu: Loại bỏ hoặc thay đổi những yếu tố kích hoạt hành vi không mong muốn
Một số phương pháp:
Giúp con tránh các yếu tố làm con khó chịu nếu có thể. Ví dụ: Tiếng ồn lớn, ánh sáng mạnh, cơn đói...
Báo trước cho con về những gì sắp diễn ra để giảm sự lo lắng và hành vi tiêu cực. Ví dụ: Chuẩn bị cho một ngày và báo cho con biết những gì sẽ xảy ra trong ngày, trao đổi với con về những sự kiện sắp tới. Có thể dùng lịch trình trực quan hay bảng trước sau.
Đưa ra nhiều sự lựa chọn cho con như: chọn làm cái gì trước, ăn gì, nhận phần thưởng gì...
Đặt ra các quy tắc ở nhà: Nói rõ ràng về những gì con được làm và không được làm, những gì mong muốn con làm, những điều con làm được khi đưa ra nhiệm vụ với con.
✨ Thay đổi hậu quả:
Mục tiêu: Tăng cường hành vi tích cực và giảm thiểu hành vi tiêu cực.
Một số phương pháp:
Khen ngợi, động viên kịp thời: Ngay khi trẻ thể hiện hành vi tích cực, hãy khen ngợi cụ thể hành động đó. Ví dụ: "Con dọn dẹp đồ chơi gọn gàng quá!"
Thưởng bằng những thứ trẻ yêu thích: Ví dụ: Cho trẻ thêm thời gian chơi, xem phim ngắn yêu thích sau khi hoàn thành bài tập.
Thiết lập hệ thống tích điểm: Ví dụ: Dùng sticker để thưởng cho những hành vi tốt, tích lũy sticker để đổi lấy phần thưởng lớn hơn.
Phớt lờ: Không phản ứng với hành vi tiêu cực nhẹ, trừ khi gây nguy hiểm cho bản thân hoặc người khác. Ví dụ: Phớt lờ khi trẻ mè nheo đòi đồ chơi trong siêu thị.
Cho trẻ nghỉ giải lao ở một nơi yên tĩnh trong thời gian ngắn khi trẻ có hành vi không phù hợp.
👉 Lưu ý:
Việc can thiệp hành vi cần được thực hiện nhất quán
Nên kết hợp thay đổi tiền đề và hậu quả để đạt hiệu quả cao nhất
Quá trình can thiệp cần được điều chỉnh linh hoạt dựa trên sự tiến bộ của trẻ
💖 Mô hình ABC là một mô hình hữu ích giúp chúng ta hiểu rõ hơn về hành vi của trẻ. Bằng cách xác định rõ Tiền đề, Hành vi và Hậu quả của mỗi hành động, chúng ta có thể thấu hiểu nguyên nhân sâu xa đằng sau mỗi hành vi của trẻ, từ đó đưa ra những can thiệp phù hợp, điều chỉnh hành vi theo hướng tích cực và giúp trẻ hòa nhập tốt hơn với môi trường xung quanh.
💖 Hy vọng rằng những chia sẻ trên về Mô hình ABC phần nào giúp các ba mẹ có thêm kiến thức hữu ích để hỗ trợ con mình trong hành trình phát triển.💖
“Không có đứa trẻ hư - chỉ có những đứa trẻ tức giận, bị đau đớn, mệt mỏi, sợ hãi, bốc đồng thể hiện cảm xúc và nhu cầu của mình theo cách duy nhất mà chúng biết thôi.” - Dr Jessica Stephens -
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo và KHÔNG nhằm mục đích thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hoặc điều trị chuyên môn.
Nguồn: Thắp đèn xanh - Đồng hành cùng trẻ tự kỷ
