First Step Prechool

Phương pháp Reggio Emilia là một trong những phương pháp giáo dục sớm cho trẻ mầm non được áp dụng phổ biến hiện nay. Reggio Emilia giúp trẻ tự tin hơn trong mọi hoạt động, kích thích khả năng sáng tạo, hoàn thiện các kỹ năng và có thể định hướng học tập tốt nhất ngay từ khi còn nhỏ. Bởi vậy mà nhiều phụ huynh đang rất quan tâm và muốn tìm hiểu về phương pháp này. Vậy để hiểu rõ phương pháp Reggio Emilia là gì và các thông tin liên quan mời quý phụ huynh hãy cùng theo dõi bài viết dưới đây.

1. Phương pháp Reggio Emilia là gì?
Phương pháp Reggio Emilia được phát triển bởi nhà tâm lý học người Ý Loris Malaguzzi. Đây là phương pháp giáo dục sớm áp dụng cho lứa tuổi mầm non giúp trẻ phát triển kỹ năng toàn diện. Reggio Emilia lấy trẻ làm trung tâm và hướng trẻ tự do khám phá môi trường xung quanh, tự do khám phá thế giới trong môi trường học tập mở. Môi trường học tập này được xây dựng dựa trên nền tảng của sự lắng nghe và thấu hiểu nhu cầu của trẻ.

Trong môi trường học tập mở, trẻ được khuyến khích chủ động đưa ra các câu hỏi, bày tỏ nghi vấn, sự tò mò để cảm nhận và khám phá sự thay đổi không ngừng của thế giới xung quanh. Bên cạnh đó, trẻ có cơ hội để tham gia các hoạt động vui chơi một cách tự giác, tích cực. Từ đó trẻ có thể tự học và lĩnh hội các kiến thức bằng trải nghiệm của bản thân, đồng thời nâng cao khả năng tư duy, hoàn thiện các kỹ năng và giải quyết mọi vấn đề gặp phải.
2. Đặc điểm của phương pháp Reggio Emilia
2.1. Trẻ chủ động học tập qua tương tác với bạn bè
Reggio Emilia đề cao tính chủ động của trẻ trong việc học tập và trẻ luôn là trung tâm của mọi hoạt động giáo dục. Trẻ được tạo môi trường tham gia các hoạt động làm việc nhóm để tương tác với bạn bè tự khám phá kiến thức qua các giờ thực hành. Bên cạnh đó trẻ sẽ được khuyến khích đưa ra ý kiến của bản thân, đặt các câu hỏi và tìm câu trả lời. Từ đó phát triển tư duy sáng tạo và các kỹ năng xã hội cần thiết cho trẻ.
2.2. Trẻ được tự do bộc lộ các cảm xúc cá nhân
Trẻ có thể sử dụng nhiều cách thức khác nhau để thể hiện cảm xúc, truyền tải những suy nghĩ, hiểu biết của trẻ với thầy cô và cha mẹ. Thông qua những bài hát hay những bức tranh hoặc một trò chơi nào đó cũng có thể giúp trẻ bộc lộ cảm xúc cá nhân của mình.

2.3. Những dự án thực tế mang đến nhiều lợi ích cho trẻ
Chương trình giáo dục Reggio Emilia cung cấp nhiều dự án thực tế cho thấy trẻ thường xuyên làm việc với các nhóm nhỏ sẽ nhận được rất nhiều lợi ích. Khi các dự án thực tế hoàn thành trẻ sẽ được cải thiện hơn rất nhiều kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giải quyết vấn đề và phát triển hơn về khả năng tư duy sáng tạo.

2.4. Môi trường học tập mở
Một trong những đặc điểm của phương pháp Reggio Emilia chính là trẻ cần thiết phải được học tập trong một môi trường mở. Trước tiên trong lớp học cần phải có cây cối và ánh sáng tự nhiên với không gian được mở rộng tối đa nhằm kích thích khả năng sáng tạo của trẻ. Bên cạnh đó các dụng cụ, thiết bị học tập trong lớp học cần được bố trí khoa học, sắp xếp rõ ràng. Không gian lớp học sau mỗi năm học cần có sự thay đổi để tạo không gian mới mẻ khiến trẻ không bị nhàm chán trong trí tưởng tượng.
2.5. Xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trường, phụ huynh và học sinh
Phương pháp giáo dục Reggio Emilia đặc biệt coi trọng việc xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trường, phụ huynh và học sinh nhằm mục đích mang đến cho trẻ sự quan tâm nhiều nhất kể cả khi ở trường hoặc ở nhà. Trong lộ trình phát triển toàn diện của trẻ về thể chất và tinh thần thì nhà trường, giáo viên và phụ huynh đóng vai trò là “cộng sự” của nhau. Trong đó phụ huynh có vai trò rất quan trọng vừa là người bạn để lắng nghe, để chia sẻ vừa là người hướng dẫn, chỉ bảo cho trẻ.

3. Các yếu tố cốt lõi của giáo dục Reggio Emilia
3.1. Yếu tố trẻ em
Yếu tố cốt lõi đầu tiên của phương pháp Reggio Emilia chính là trẻ em. Trẻ em là trung tâm của mọi hoạt động giáo dục và học tập, tất cả sẽ luôn xuất phát từ trẻ và vì trẻ.
Trẻ có thể thoải mái chủ động theo đuổi những sở thích của mình, được tự do phát triển, được tạo cơ hội để thể hiện suy nghĩ, bày tỏ cảm xúc và thể hiện bản thân.

3.2. Yếu tố môi trường
Môi trường trong giáo dục Reggio Emilia là môi trường học tập mở và tự do mà ở đây trẻ được tự do khám phá, được chơi và được học không bị giới hạn bởi không gian. Trẻ được tiếp cận với nhiều hoạt động bổ ích được trải nghiệm và tương tác với thế giới xung quanh để nâng cao hiểu biết và phát triển toàn diện.

3.3. Yếu tố giáo viên
Phương pháp giáo dục Reggio Emilia để cao vai trò của giáo viên là người dẫn dắt, hướng dẫn và luôn luôn lắng nghe, quan sát trẻ để phát hiện năng lực thực sự của trẻ từ đó giúp trẻ phát triển năng lực cá nhân.

Giáo viên sẽ luôn khuyến khích trẻ tự khám phá, tự trải nghiệm và sẵn sàng mắc lỗi để tìm ra phương thức giải quyết vấn đề, xây dựng lòng tin và năng lực xử lý tình huống cho trẻ trong mọi hoàn cảnh.
4. Ưu điểm của phương pháp giáo dục Reggio Emilia mang lại
4.1. Rèn luyện tư duy sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề
Phương pháp Reggio Emilia chú trọng tạo môi trường học tập mở giúp trẻ chủ động trong việc học tập và thoải mái khám phá thế giới xung quanh. Do đó trẻ không bị ràng buộc hoặc giới hạn bởi bất kỳ quy tắc nào từ đó phát triển tư duy sáng tạo đồng thời rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề hình thành tích cách tự lập ngay từ sớm.

4.2. Giúp trẻ hiểu biết nhiều hơn về thế giới xung quanh
Trẻ em được học tập trong môi trường giáo dục Reggio Emilia có cơ hội được tự do tương tác với môi trường tự nhiên thông qua nhiều hoạt động thực tiễn. Đây chính là cơ hội để trẻ tự khám phá và tích lũy những kiến thức trong thực tế.
4.3. Giúp trẻ tự tin giao tiếp được bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau
Ưu điểm tiếp theo của phương pháp giáo dục Reggio Emilia chính là giúp trẻ tự tin giao tiếp được bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau. Ngôn ngữ mà chúng ta đang nói đến ở đây không chỉ giới hạn bằng lời nói mà còn có cả ngôn ngữ cảm xúc. Những hoạt động học tập, vui chơi, tham gia nghệ thuật sẽ giúp trẻ thể hiện và bộc lộ cảm xúc của bản thân.

4.4. Tạo sự gắn kết giữa trẻ và cha mẹ, thầy cô
Những hoạt động giáo dục Reggio Emilia luôn tạo điều kiện để trẻ có thể cùng tham gia với cha mẹ và thầy cô. Thông qua các hoạt động này giúp tạo nên sự gắn kết giữa trẻ, cha mẹ và thầy cô từ đó giúp cha mẹ thầy cô hiểu hơn về trẻ đồng thời biết cách chăm sóc cũng như phát huy tối đa năng lực của trẻ.
(ST- Theo Reggio Emilia)

CẨM NANG CHO BỐ MẸ KHI CON LẦN ĐẦU ĐI NHÀ TRẺ

Làm thế nào để những bé mới bắt đầu đi học có thể nhanh chóng thích nghi với ngôi nhà thứ hai của mình? Trong vài tháng đầu gửi trẻ phụ huynh thường chịu rất nhiều áp lực tâm lí như con khóc không nín, con đi nhà trẻ về chỉ bám mẹ ăn vạ, con không chịu hợp tác với cô và nhà trường, con bị chấn động tâm lí, không chịu ăn…
Mình xin được chia sẻ vài điều dưới đây từ chính kinh nghiệm của 1 người mẹ gửi con đi từ hồi 1 tuổi, cũng là một người đang làm việc trong lĩnh vực mầm non, và hi vọng nó có thể là “cẩm nang” giúp ích phần nào cho ba mẹ trong thời kỳ “Giông bão nho nhỏ” này.
Muốn trẻ yêu trường lớp hòa đồng cùng cuộc sống tập thể cần phải có thời gian để xây dựng cảm giác an toàn, lòng tin, sự tin tưởng và yêu thương với cô giáo và bạn bè. Mất bao lâu để trẻ có được cảm giác ấy, cũng như quá trình hình thành sợi dây tin tưởng ấy với cô giáo diễn ra như nào?
1. Con trẻ cần ít nhất 3-4 tháng (6 tháng với trẻ dưới 1 tuổi) để hình thành sự tin tưởng, yêu thương với cô giáo và nhà trường)
Những em bé sơ sinh thường mất 6 tháng để hình thành sợi dây yêu thương gắn kết với mẹ. Bởi vì trải qua 6 tháng được mẹ vỗ về ôm ấp, đáp ứng mọi nhu cầu của mình về mặt tình cảm, sinh lí, trong nhận thức của trẻ sẽ hình thành sợi dây yêu thương-tin tưởng với người đặc biệt này, người mà bé biết khi ở bên người ấy bé sẽ luôn cảm thấy an toàn.
Vậy thì với những bé tầm 1 tuổi khi bắt đầu đi nhà trẻ, tức là bắt đầu làm quen với một môi trường mới, với những con người mới, bé sẽ phải tốn bao lâu để tạo dựng niềm tin và cảm nhận được tình yêu của cô giáo? Thường thì trẻ 1 tuổi sẽ mất 3-4 tháng để làm quen, còn trẻ lớn tuổi hơn có thể là 2-3 tháng (tùy cá tính mỗi trẻ). Vì thế ban đầu khi tiếp xúc với môi trường mới lạ, trẻ sẽ khóc vì cảm giác xa người thân, cảm giác bất an đi nữa phụ huynh đừng sốt sắng mất hết kiên nhẫn. Chỉ cần khi ở nhà phụ huynh dành thời gian chất lượng để ôm ấp, vỗ về, khen ngợi và chơi với con thật nhiều thì trẻ sẽ dần thích nghi với môi trường mới.
2. Giúp con cùng vượt qua tâm lí sợ hãi bất an
Với nhà trường:
Việc làm quan trọng nhất ở trường mầm non giai đoạn đầu 3-4 tháng đầu khi trẻ đi học là xây dựng cho trẻ sự tin tưởng-yêu thương, giúp trẻ có tinh thần ổn định (lấy được sự tin tưởng ở trẻ) với mình, sau đó mới bắt đầu đến giai đoạn hòa đồng, sinh hoạt theo nền nếp của trường.
Khóc khi sợ hãi, bất an là phản ứng tâm lý hoàn toàn bình thường của trẻ. Đôi khi khóc là cách giúp trẻ giải tỏa stress (giống người lớn) bên cạnh dấu hiệu gây sự chú ý muốn cho người lớn biết nhu cầu của mình.
Khi con khóc cô giáo chỉ cần vỗ về, nói tên cảm xúc cho con hiểu để thể hiện sự đồng cảm. “Cô biết con đang rất buồn, bất an vì phải xa mẹ. Có cô ở đây rồi. Cô rất yêu Bon”. sau đó đưa đồ chơi để giúp trẻ quên đi nỗi buồn, nhớ mẹ. Không ngừng khích lệ khi trẻ nín khóc hoặc nỗ lực chơi “Ôi Bon cố gắng lắm. Con giỏi lắm. Mẹ sẽ rất vui nếu con chơi ngoan như này”.
Chỉ khi tụi trẻ con cảm thấy chúng được yêu thương, tin tưởng ở cô giáo chúng mới hợp tác. Các cô giáo phải hiểu điều ấy để ứng xử nhẹ nhàng, ưu tiên đáp ứng nhu cầu về mặt cảm xúc với trẻ trước đã. Có thể coi đây là tiêu chí đầu tiên khi chọn trường cho con.
Với ba mẹ:
Ban đầu nếu có thể cho trẻ đi học thử vài buổi để làm quen với môi trường mới. Sau đó khoảng 1 tuần thì có thể rút ngắn thời gian bên con, và kéo dài thời gian gửi con ở trường từ độ 2-3 tiếng đến giao con cả ngày.
Hãy tin tưởng rằng con có thể mạnh mẽ để vượt qua giai đoạn chuyển biến khó khăn này. Mỗi ngày trước khi vui vẻ tạm biệt, hãy ôm con 1 cái thật chặt 3 giây: “Con hãy chơi thật vui vẻ cùng các bạn nhé. Mẹ đi làm đây”, và khi đón con hãy ôm con và nói “Con mẹ cố gắng lắm. Mẹ rất vui vì có thể an tâm đi làm”. Về đến nhà hãy dành ra 15 phút để ôm ấp, khích lệ con thật nhiều vào.
Đối với con trẻ cái ôm của mẹ, nụ cười của mẹ cùng lời nói khích lệ là món quà quý giá hơn mọi phần thưởng vật chất.
3. Làm gì khi con về nhà mè nheo, khóc lóc bám mẹ
– Bao dung: Khi mới đi nhà trẻ, cả một ngày chịu nhiều mệt mỏi, áp lực tâm lí rồi, nên khi được ở cạnh mẹ bé nào cũng chỉ muốn được ôm, được bế và làm nũng thôi. Hãy bao dung với những đòi hỏi ấy của trẻ.
– Hãy đáp ứng nhu cầu của bé ngay khi có thể: Đặc biệt dưới 3 tuổi trẻ vốn chưa học được cách kiềm chế cảm xúc, chưa biết kiên nhẫn nên những câu như “Đợi mẹ một lát đã. Từ từ đã mẹ đến…” sẽ hầu như không hiệu quả khi trẻ lên cơn ăn vạ đâu. Vì thế khi con khóc đòi bế là con đang muốn được thỏa mãn nhu cầu tình cảm, nên ba mẹ cố gắng dừng hết mọi việc đang làm, chạy đến ôm con vào lòng một chút và vỗ về “Ừ, mẹ đây. Con mẹ buồn à. Hôm nay đi nhà trẻ cả ngày mệt quá mà. Mẹ biết rồi. Con của mẹ cố gắng lắm”.
– Đừng thuyết giáo khi con đang khóc: Dù đang bực tức hay mệt mỏi cũng đừng thuyết giáo, đừng mắng mỏ “Mẹ bảo đợi mẹ một tí rồi mà. Có nín ngay không. Mẹ còn phải nấu cơm chứ”.
– Chỉ cần ôm con trong yên lặng: Chỉ cần mẹ ôm con, yên lặng vỗ về, thừa nhận cảm xúc của con, chứ càng giảng giải, càng nói lý càng không hiệu quả. Còn nếu quát mắng lại càng khiến trẻ nghĩ rằng ba mẹ không yêu mình nữa. Đợi khi con nín khóc, con bình tĩnh hơn hãy chuyển sự chú ý qua chơi đồ chơi hoặc xem mẹ đang làm việc nhà. Nếu bé bắt đầu tự ngồi chơi rồi thì đi làm việc nhưng đừng quên trò chuyện với bé, thi thoảng đến bên vỗ về khen ngợi.
Qua mỗi trải nghiệm khi trẻ bình tĩnh lại ba mẹ sẽ nói cho trẻ lí do con cần cố gắng chơi một mình để ba mẹ còn lam việc, trẻ sẽ dần tự hiểu, vui vẻ mà không cần mè nheo mẹ nữa. Giống như một trẻ bú no sẽ cười tươi, chỉ đứa trẻ chưa được thỏa mãn đầy đủ nhu cầu về mặt cảm xúc thì chúng mới mè nheo, đòi bế mà thôi. Nên giai đoạn 0-3 tuổi đừng lo con nhõng nhẽo, đừng lo con bám mẹ và không tự lập. Chỉ cần lo con có được lắng nghe và thỏa mãn nhu cầu cảm xúc không thôi ba mẹ nhé. Có tự tin, có tin tưởng thì mới có tự lập.
4. Thay đổi thói quen sinh hoạt phù hợp với nhà trẻ: dậy sớm-ngủ sớm, ăn uống phù hợp với trường
Để trẻ nhanh chóng thích nghi với nhịp sinh hoạt ở nhà trẻ thì hãy dần thay đổi thói quen ngủ sớm-dậy sớm cho trẻ. Hãy đánh thức trẻ dậy sớm lúc 6-7g sáng đẻ trẻ đón ánh sáng buổi sáng, giúp cho bộ não có tinh thần sáng khoái. Nếu như trẻ dậy quá muộn sau 8g sáng sẽ khiến trẻ không hứng thú với bữa trưa và không muốn ngủ trưa ở trường.
Nếu vài tối hôm trước trẻ ngủ quá trễ và phụ huynh lo con không ngủ đủ giấc thì vấn áp dụng cách thay đổi thói quen là đánh thức trẻ dậy sớm, để giúp trẻ điều chỉnh nhịp sinh học của cơ thể. Vì chỉ khi dậy sớm, ban ngày vận động đầy đủ thì tối mới dụ trẻ đi ngủ sớm được. Từ đó sau 1-2 tuần là trẻ sẽ quen với nếp sinh hoạt ngủ sớm-dậy sớm.
Trẻ ở Việt Nam đa số vẫn được ăn cháo xay hoặc cháo hay cơm nát trước khi đi học. Rất ít bạn được bố mẹ hay ông bà rèn cho thói quen tập ăn thô như nhai cơm hay ăn rau củ quả, thịt. Quá trình làm ở trường mình gặp rất nhiều trường hợp con đã 18-20 tháng nhưng ông bà và bố mẹ vẫn cứ cho ăn cháo xay hoặc không dám cho ăn đồ thô vì sợ cháu ăn được ít, hoặc sợ hóc….
Khi qua 1 tuổi các bạn nhỏ hoàn toàn có thể ăn cơm và nhai thô rất tốt. Vì thế nếu bố mẹ muốn cho bé đi học thì nên tập thói quen ăn cơm, rèn luyện kỹ năng nhai sẽ giúp bé thích nghi tốt hơn. Đồng thời việc nhai còn giúp bé phát triển trí não rất tốt.
5. Những điều ba mẹ nên tránh:
– Đừng lo lắng thái quá khi con khóc, không ăn, thi thoảng ngủ nói mơ. Vì đôi khi ba mẹ lo lắng quá cũng sẽ khiến con cái bị ảnh hưởng mà căng thẳng theo. hãy vui vẻ, lạc quan và tin rằng ừ không sao đâu, con làm được thôi.
-Đừng lo lắng nếu con không ăn được và sút kí trong mấy ngày đầu hoặc thậm chí là tháng đầu đi học. Trẻ cần thời gian để hoà nhập với nếp sinh hoạt mới. Với những bạn ở nhà chỉ quen ăn cháo thì việc làm quen với việc ăn cơm và nhai đồ ăn thô ở lớp sẽ mất thêm thời gian thích nghi hơn.
Nhưng bố mẹ chỉ cần kiên nhẫn và tin rằng con sẽ ăn được, làm được thì trẻ sẽ hoà nhập rất nhanh. Nhưng trẻ nào mà bố mẹ lo lắng thái quá chuyện ăn, chuyện ngủ của con, thấy con chưa ăn được, hoặc ăn rồi tiêu hoá có vấn đề chút xíu (không đến mức trầm trọng mà chỉ đi phân hơi lỏng) đã vội vàng đổi lại thực đơn cho con ăn cháo thì con càng khó thích nghi hơn.
Trong mọi chuyện hãy cứ bình tĩnh để theo dõi sự thích nghi của con, vì mình gửi con đi học là để thích nghi với môi trường mà.
– Đừng hỏi ”Con thích cô nào hơn” và dựa vào câu trả lời của con để đánh giá giáo viên. Vì tầm tuổi này trẻ con chưa ý thức được trách nhiệm với lời nói của mình, tâm trạng còn thay đổi thất thường, và đôi khi còn tùy thuộc thái độ biểu cảm của ba mẹ mà đưa ra câu trả lời. Vấn đề phán đoán giáo viên phải chính bản thân mình cảm nhận. Đôi khi chỉ vì câu nói của con mà có cái nhìn định kiến với giáo viên là điều rất đáng tiếc.
– Tránh hỏi các câu nhàm chán “Hôm nay con chơi ở lớp có vui không” vì nó chỉ có đáo án có-không chứ không khơi gợi hứng thú cho trẻ trả lời. Hãy để tự trẻ bắt đầu kể hoặc hỏi câu hỏi mở: Hôm nay con đi học thế nào?
– Ngày nghỉ hay cuối tuần đừng nhắc gì liên quan đến nhà trẻ hay việc đi trẻ, hãy để ngày đó hoàn toàn là ngày nghỉ ngơi với trẻ.

(Nguồn: Chị Nguyễn Thị Thu – Tác giả cuốn Kỷ luật mềm của trình của trái tim)