15/09/2021
Có một lý do vì sao phản xạ của người Việt mình khi nói Tiếng Anh bị yếu,
Đó là do từ trước đến giờ, thay vì học Tiếng Anh tập trung vào phản xạ - như cách con nít thời nay (nếu được học Tiếng Anh ở trường nước ngoài), thì người lớn với cách tiếp cận trước giờ lại bị học theo hướng nhấn mạnh vào:
Thay vì nhấn mạnh vào phản xạ, lại đi nhấn mạnh vào nguyên tắc.
Và nên nhớ - đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.
Một người có thể nắm được mọi nguyên tắc trong Tiếng Anh: nguyên tắc ngữ pháp, nguyên tắc hình thành từ, nguyên tắc nhấn trọng âm, nguyên tắc IPA, vân vân... nhưng có thể phản xạ lại rất yếu - không nhanh trong khi nói, giao tiếp, phản xạ chậm và không tự nhiên...
Và có thể thua một đứa bé, hay một đứa trẻ tuổi teen đã học nhiều năm ở trường quốc tế về mặt phản xạ:
Các bé ấy có thể phản xạ rất tốt, thần thái nói rất tự nhiên (mặc dù soi ra là nhiều cái sai về nguyên tắc ngữ pháp, dùng từ vân vân)... nhưng thần thái nói, và tinh thần nói rất tự nhiên: tạo sự thoải mái cho người nghe, cho người đối diện... và nên nhớ trong giao tiếp: thần thái mới là cái quyết định, bạn có thoải mái nói chuyện, bạn có tự tin diễn đạt bản thân, cái gì ko biết thì dùng tay chân diễn tả... chính mấy cái đó là quan trọng hơn...
Nên về mặt học Tiếng Anh giao tiếp:
Thần thái, phản xạ mới là cái quan trọng nhất.
- Không phải là nguyên tắc.
Nắm nhiều nguyên tắc có thể khiến bạn biến thành một nhà ngôn ngữ học. Nhưng nhà ngôn ngữ học đi theo đúng logic phải là người giao tiếp tự nhiên được tốt, coi phim hiểu, nghe giao tiếp thông thường hiểu hết, đọc sách, báo, lướt facebook của người nước ngoài hiểu hết... và từ đó, nâng cao lên, bạn cần nắm nguyên tắc để trở thành nhà ngôn ngữ học thì cái đó là logic đúng.
Ở Việt Nam, ngôn ngữ thông dụng, giao tiếp bị yếu, thiếu trầm trọng... và giáo dục xưa giờ lại đi tập trung vào học: Nguyên tắc - để biến bạn thành một nhà ngôn ngữ Tiếng Anh - trong khi giao tiếp, coi phim, đọc sách báo bạn chưa rành...
Đây là điều đi ngược logic trong việc học ngôn ngữ rất nghiêm trọng ở Việt Nam
-------
Nên khi nghe ai nói nguyên tắc này, nguyên tắc kia - phần lớn (không dám bao đồng hết) giáo viên dạy giao tiếp ở Việt Nam vẫn bị mắc lỗi này khi họ dạy TA giao tiếp.
Nên học viên cũng bị ảnh hưởng theo hướng tập trung quá nhiều vào nguyên tắc...
Lấy đơn cử một ví dụ cho dễ hiểu:
Dạy giao tiếp, mà lại nói quá nhiều vào các nguyên tắc nhấn trọng âm... điều này không cần thiết...
Vì thật ra, phản xạ giao tiếp nằm ở chỗ:
Khôgn biết từ gì, tra từ đó, không biết từ khác, tra tiếp từ đó.. rồi cứ gặp từ nào, biết từ đó là tạm ok... đó là học theo kiểu phản xạ... gặp gì tra đó, tra từ nào biết từ đó....
Chưa cần khái quát lên thành nguyên tắc chung... gặp nhiều, trong đầu sẽ tự hình thành các nguyên tắc ---- thì đi theo logic đó hợp lý hơn. Và khi gặp nhiều rồi, dùng nhiều, tra nhiều... thì khi đọc sách về nguyên tắc sẽ thấm hơn... không nên đi ngược lại: ít dùng, ít tra từng từ, mà chưa gì mới học đã ôm một mớ nguyên tắc để tụng: việc đi ngược logic học này rất tai hại, và ảnh hưởng lớn đến phản xạ dùng Tiếng Anh sau này.
---------
Cứ nhìn vào cách con nít học ngôn ngữ trong trường quốc tế sẽ thấy:
Giáo viên nước ngoài không nói gì đến nguyên tắc:
Chỉ vào màu đỏ - (thậm chí còn ko dùng chữ đỏ trong Tiếng Việt) - mà chỉ nói: red - não con nít sẽ liên kết hình ảnh đó qua chữ red luôn - trực tiếp luôn.
Mà không cần dịch gián tiếp qua ba bước (như giáo dục truyền thống Việt Nam dạy): chỉ hình ảnh - dịch qua chữ đỏ - từ chữ đỏ - dịch ra chữ red (3 bước)
Còn khi con nít học (chỉ 2 bước) - hình ảnh - red - rất nhanh. Nên phản xạ của tụi nó học theo cách này khá nhanh.
-----
Nói lại về nguyên tắc - không cần nhấn mạnh trong học phản xạ giao tiếp:
Là do:
Nguyên tắc - là phần xử lý của lý trí (mind) - sẽ bị chậm - do phải nhớ, phải dịch từ não
Phản xạ - là phần xử lý của trực giác (heart) - nhanh hơn nhiều, và nhiều cái mình nói bật ra luôn, mà không cần phải ngồi nhớ.
Đó chính là lý do vì sao học thuộc trong Tiếng Anh có thành ngữ: "learn by heart" - nghĩa là phải thấm vào trong heart - tim - trực giác thì mới thật sự là thuộc lòng.
Nên giáo dục đúng trong việc học ngôn ngữ là phải nhấn mạnh vào phản xạ, chứ không nên là nguyên tắc.
Phương pháp luyện phản xạ tốt nhất là nên xem youtube - có nhiều kênh cho người mới bắt đầu cho đến nâng cao hơn, từ trẻ em cho đến người lớn - cụ thể là kênh nào, thì tùy từng cá nhân, mình test rồi mới giao lộ trình cụ thể được. Còn trong phạm vi bài viết chung, khó mà bao quát được hết.
Và có thêm chương trình học effortless english của tiến sĩ AJ. Hoge đây là chương trình đánh mạnh vào phản xạ, nhiều hơn là nguyên tắc - Mình cũng đã nói nhiều về chương trình này trước đây. Nhưng áp dụng thế nào cho hiệu quả thì cũng cần có người hướng dẫn. Nên có những bạn đăng ký học mình, mình sẽ hướng dẫn và theo dõi cụ thể - sẽ giúp cho các bạn đỡ mất thời gian hơn là tự học. Tự học sẽ mông lung, dễ mất nhiều thời gian, thậm chí dễ mất động lực hơn là có người hướng dẫn.
------
Trong phạm vi bài này, mình nói qua về học theo phản xạ, hay học theo nguyên tắc,
Và các giáo viên dạy quá nhiều nguyên tắc, thì thật ra chỉ hợp cho học viên đi thi ngữ pháp - lấy điểm cho giáo dục Việt Nam thôi - chứ tính ứng dụng rất kém.
Và các phụ huynh cũng nên hiểu, nắm được - để có định hướng học cho con mình tốt hơn.
Good luck.
———
St Nguyễn Quốc Bảo - Online English Teacher
Đọc thêm các bài khác, search với hashtag:
27/09/2021
20/09/2021
15/09/2021
08/09/2021
06/09/2021
05/09/2021
31/08/2021