21/04/2026
VÌ SAO MỘT SỐ TRẺ TỰ KỶ LUÔN TÌM CẢM GIÁC Ở MIỆNG BẰNG CÁCH NHAI, CẮN HOẶC LIẾM?
Nhiều cha mẹ có con tự kỷ từng lo lắng khi thấy con hay nhai tay áo, cắn bút, ngậm đồ vật, liếm tay hoặc cho nhiều thứ vào miệng dù không phải để ăn.
Đây thường là một dạng HÀNH VI TỰ KÍCH THÍCH VỊ GIÁC/MIỆNG.
HÀNH VI TỰ KÍCH THÍCH VỊ GIÁC/MIỆNG LÀ GÌ?
Đó là những hành vi lặp đi lặp lại liên quan đến vùng miệng như nhai, cắn, liếm, ngậm hoặc cho đồ vật vào miệng để tìm cảm giác. Với nhiều trẻ tự kỷ, vùng miệng là một nơi rất nhạy về cảm giác và cũng là nơi trẻ có thể tìm được sự dễ chịu hoặc ổn định cho bản thân.
Nhìn từ bên ngoài, nhiều người dễ nghĩ rằng đây chỉ là một thói quen xấu. Nhưng trên thực tế, với nhiều trẻ tự kỷ, đây có thể là cách trẻ tự điều chỉnh cảm xúc, cơ thể và nhu cầu cảm giác của mình.
CHA MẸ CÓ THỂ GẶP NHỮNG BIỂU HIỆN NÀO Ở CON?
🟡 Nhai tay áo, cổ áo, khăn, chăn hoặc đồ vải quen thuộc
🟡 Cắn bút, đồ chơi, nắp chai hoặc các vật nhỏ trong tầm tay
🟡 Liếm tay, liếm đồ vật hoặc thích đưa đồ lên môi
🟡 Ngậm đồ vật trong miệng khá lâu
🟡 Cho nhiều món không phải thức ăn vào miệng
🟡 Tìm cảm giác ở miệng nhiều hơn khi căng thẳng, buồn chán hoặc mệt
VÌ SAO TRẺ TỰ KỶ CÓ HÀNH VI NÀY?
Ở nhiều trẻ tự kỷ, hệ thần kinh xử lý cảm giác vùng miệng theo cách khác biệt. Vì vậy, trẻ có thể tìm đến những cảm giác ở miệng để:
🟩 Tự làm dịu khi căng thẳng hoặc bất an
🟩 Tìm cảm giác mà cơ thể đang cần
🟩 Tạo cảm giác quen thuộc và dễ chịu
🟩 Giải tỏa năng lượng hoặc bớt bồn chồn
🟩 Giúp cơ thể ổn định hơn trong những lúc quá tải hoặc khó chịu
ĐIỀU QUAN TRỌNG CHA MẸ CẦN HIỂU
Hành vi này không chỉ có ở trẻ tự kỷ. Trẻ nhỏ không tự kỷ cũng có thể mút tay, cắn móng tay, cắn bút, nhai đầu bút hoặc ngậm đồ vật khi lo lắng, buồn chán hoặc cần cảm giác dễ chịu.
Một hành vi cũng có thể có nhiều chức năng cùng lúc. Ví dụ, trẻ nhai tay áo vừa để tự làm dịu, vừa để tìm cảm giác vùng miệng, vừa để giải tỏa căng thẳng.
Cùng là nhai, cắn hoặc liếm, nhưng ý nghĩa ở mỗi trẻ có thể khác nhau. Có trẻ làm khi lo lắng. Có trẻ làm khi chờ đợi. Có trẻ làm khi buồn chán. Có trẻ làm khi quá tải giác quan.
Vì vậy, điều quan trọng không phải chỉ là thấy con đang cho gì vào miệng, mà là hiểu HÀNH VI ĐÓ ĐANG GIÚP CON ĐIỀU GÌ.
KHI NÀO CHA MẸ CẦN LƯU Ý HƠN?
Không phải mọi hành vi tự kích thích vị giác/miệng đều cần ngăn chặn ngay.
Nếu hành vi:
✧ Không gây nguy hiểm cho trẻ
✧ Không làm tổn thương miệng, răng hoặc niêm mạc
✧ Không ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hằng ngày
thì trước hết cha mẹ nên quan sát để hiểu.
Cần lưu ý hơn khi hành vi:
✦ Khiến trẻ cắn mạnh đến mức đau, chảy máu hoặc làm hỏng răng
✦ Liên quan đến việc cho vật bẩn, vật sắc nhọn hoặc vật nguy hiểm vào miệng
✦ Xuất hiện với tần suất dày, kéo dài và làm trẻ khó tham gia hoạt động khác
✦ Đi kèm dấu hiệu căng thẳng, mất kiểm soát hoặc quá tải rõ rệt
CHA MẸ NÊN LÀM GÌ KHI THẤY CON CÓ HÀNH VI NÀY?
Hãy quan sát xem hành vi này thường xuất hiện khi nào. Khi con lo lắng? Khi mệt? Khi chờ đợi? Khi quá tải? Hay khi con đang cần một cảm giác quen thuộc để ổn định bản thân?
Hãy để ý điều gì xảy ra trước và sau hành vi. Sau khi nhai, cắn hoặc liếm, con có dịu hơn không? Có tập trung hơn không? Hay con đang ngày càng căng thẳng hơn?
Đừng vội kết luận con hư, bẩn hoặc cố tình làm điều không đúng.
Nếu cần, có thể hỗ trợ con bằng cách:
🔸 Chuẩn bị những vật an toàn, sạch và phù hợp để con tìm cảm giác ở miệng
🔸 Hạn chế để các vật nhỏ, vật bẩn hoặc vật nguy hiểm trong tầm với của con
🔸 Cho con khoảng nghỉ phù hợp khi con đang căng thẳng hoặc quá tải
🔸 Quan sát để tìm ra bối cảnh khiến hành vi tăng lên và điều chỉnh môi trường nếu cần
CHA MẸ KHÔNG NÊN LÀM GÌ?
🔹 Không quát mắng hoặc ép con dừng ngay khi chưa hiểu nguyên nhân
🔹 Không xem mọi hành vi nhai, cắn, liếm là hư hoặc vô nghĩa
🔹 Không chỉ cố ngăn hành vi mà bỏ qua nhu cầu cảm giác và trạng thái cảm xúc của con
ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT
Hành vi tự kích thích vị giác/miệng không phải lúc nào cũng là điều xấu cần dập tắt. Nhiều khi, đó là cách trẻ đang cố gắng tìm một cảm giác quen thuộc để làm dịu bản thân, ổn định cơ thể và bớt căng thẳng hơn.
Khi cha mẹ hiểu đúng ý nghĩa của hành vi này, việc đồng hành với con sẽ bớt căng thẳng hơn và phù hợp hơn.
Cha mẹ đã từng thấy con hay nhai tay áo, cắn đồ vật, liếm tay hoặc cho nhiều thứ vào miệng chưa? Có thể chia sẻ dưới bình luận để cùng nhìn hành vi của con rõ hơn.
Nguồn: sưu tầm
Trung tâm HTPTGDHN Hy Vọng
14 Ngô Quyền - Đông Hà - Quảng Trị
77 Lê Duẩn - Khe Sanh - Quảng Trị
Hotline: 0966.648.442