09/12/2021
Nâng cao “sức đề kháng” trước thông tin xấu, độc trên mạng xã hội đối với vùng đồng bào dân tộc sinh sống
23/10/2021
Mạng xã hội đang phát triển với tốc độ nhanh chưa từng có trong lịch sử, đem đến nhiều lợi ích cho người dùng. Tuy nhiên, khi người dùng, đặc biệt là người dân tộc thiểu số ở miền núi vốn có “sức đề kháng văn hóa”, nhãn quan nhận diện vấn đề yếu những thông tin xấu, độc, giả mạo trên không gian mạng gây tác động tiêu cực đến dư luận xã hội; ảnh hưởng xấu đến đạo đức, lối sống, nhân cách của cá nhân, cộng đồng và văn hóa dân tộc.
Tác hại của thông tin xấu, độc trên các trang mạng xã hội
Thông tin xấu, độc trên mạng xã hội có thể hiểu đơn giản là những thông tin bịa đặt, bóp méo sự thật, xuyên tạc vấn đề, “đổi trắng, thay đen”, lẫn lộn đúng sai, thật giả, trái chuẩn mực đạo đức xã hội hoặc có một phần sự thật nhưng được đưa tin với dụng ý xấu, phân tích và định hướng dư luận bằng luận điệu thù địch.
Thời gian qua, các thế lực thù địch, phản động và phần tử xấu đã, đang tiếp tục triệt để lợi dụng, khai thác tính lan tỏa của mạng xã hội nhằm thực hiện “cuộc cách mạng truyền thông” đưa các thông tin xấu, độc, giả mạo, những hình ảnh khiêu dâm, kích động bạo lực, kêu gọi hình thành các hội nhóm trái phép, các lực lượng chính trị đối lập hoạt động đối trọng với Đảng; tuyên truyền lối sống thực dụng, hưởng thụ, kích động hận thù dân tộc; bôi nhọ uy tín của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, mục tiêu làm chuyển biến, thay đổi nhận thức chính trị, không phân biệt được thông tin thật và giả, dần dần tin vào những thông tin giả mạo, xấu, độc dẫn đến mất niềm tin vào cuộc sống, xa rời sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước.
Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 60 triệu người sử dụng mạng xã hội, đứng thứ 18 thế giới, là một trong 10 nước có lượng người dùng Facebook và YouTube cao nhất thế giới. Đối tượng dễ bị tổn thương nhất, chiếm tỉ lệ khá lớn lại là thanh thiếu niên.
Mạng xã hội ảnh hưởng nghiêm trọng tới lối sống, đạo đức của thanh thiếu niên. Hiện nay, trên các nền tảng không gian mạng xuất hiện nhiều hiện tượng văn hóa với những hình mẫu, lối sống đảo lộn lại với các giá trị chân, thiện, mỹ. Tuy nhiên, những hiện tượng “lệch chuẩn” đó lại thu hút đông đảo sự tương tác, theo dõi của cộng đồng mạng, gây nên nhiều hệ lụy nguy hiểm đối với giới trẻ, đặc biệt là giới trẻ tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số khi “sức đề kháng văn hóa” vốn rất yếu. Thời gian vừa qua, dư luận nóng lên về một số đối tượng có hành vi vi phạm pháp luật, những “giang hồ mạng”, những “thánh chửi” với nhiều cái tên quen thuộc. Chỉ cần gõ Khá Bảnh, Phú Lê, Huấn Hoa Hồng… là hàng ngàn các kết quả tìm kiếm hiện lên với lượng tương tác cao. Điều đáng nói ở đây là, một bộ phận chủ yếu là giới trẻ lại coi những đối tượng này là những thần tượng. Khi thần tượng những con người này, nhiều bạn trẻ đã học theo, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, làm lệch lạc nhận thức, đặc biệt là giới trẻ là người dân tộc thiểu số.
Đi tìm hiểu tại một số xã trong huyện Tam Đảo, chúng ta dễ dàng bắt gặp những thanh thiếu niên có kiểu tóc “moi”; mặc những bộ quần áo lố lăng; thường sử dụng những câu nói, phát ngôn thiếu chuẩn mực; có những điệu múa, điệu nhảy khó hiểu; quay các video đăng lên nền tảng YouTube kiểu giang hồ;…. tất cả đều giống các nhân vật “lệch chuẩn” trên mạng xã hội. Đó là những hệ lụy dễ nhận thấy nhất về sự thay đổi cả hình thức lẫn hành vi của giới trẻ. Nguy hiểm hơn cả là một số video về tình anh em “giang hồ” trên mạng xã hội vô hình chung dẫn đến nhiều nhóm thanh niên dân tộc thiểu số có hiện tượng kéo bè, kéo cánh, kết thành băng nhóm, ảo tưởng về sức mạnh “bầy đàn”. Tại xã Minh Quang, huyện Tam Đảo (Vĩnh Phúc), nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào người Sán Dìu, xuất hiện một nhóm thanh niên theo trào lưu tạo kênh YouTube và sản xuất các video kiểu anh hùng giang hồ giống các video trên mạng xã hội, nhằm kiếm tiền từ nền tảng này. Rất may kênh YouTube trên không tồn tại được lâu do nhóm không có kĩ năng quản lý. Mặc dù vậy, những việc làm trên đã khiến nhiều thanh thiếu niên có khuynh hướng bạo lực, sống thiếu chuẩn mực.
Ông Trần Quốc Quang, Bí thư Chi bộ thôn Đạo Trù Hạ, xã Đạo Trù, Trưởng Ban đại diện cha mẹ học sinh Trường THCS Đạo Trù, cho biết: Vài năm trở lại đây, các hiện tượng mạng xã hội như Khá Bảnh, Huấn Hoa Hồng, Đầu Cắt Moi,... đã len lỏi vào cuộc sống của nhiều người dân ở vùng Đạo Trù, đặc biệt là giới trẻ. Các bạn trẻ coi các hiện tượng này như hình mẫu, idol để noi theo. Biểu hiện qua hành vi, hành động như cắt tóc moi, cắt tóc Khá Bảnh, phát ngôn giống với các idol mạng sử dụng các ngôn từ không phù hợp với thuần phong mỹ tục… Từ đó, có thể dẫn đến nhiều tư tư tưởng bạo lực học theo các hiện tượng mạng đó.
Trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương nhất
Thực tế là, nhiều trẻ em từ thành thị đến nông thôn, thậm chí vùng sâu, vùng xa đang bị “hút hồn” bởi những chiếc điện thoại, máy tính nối mạng internet. Đáng nói, không ít trẻ nghiện xem những kênh thông tin có nội dung nhảm nhí, độc hại trên nền tảng mạng xã hội như Tiktok, Youtube… Nội dung độc hại trên mạng, cũng giống như việc các em chọn nhầm bạn xấu mà chơi vậy. Việc đó có thể dẫn đến sự tổn thương nghiêm trọng về mặt cảm xúc, tâm lý và thể chất của những đứa trẻ đang trong giai đoạn tâm lý phức tạp, chưa hoàn thiện về nhân cách. Do đó, nguy cơ các em bị xâm hại đang hiện hữu mỗi ngày, mỗi giờ.
Tháng 3/2021 vừa qua, các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đã cấp cứu trường hợp bé NTN (13 tuổi, sống ở Long An) uống thuốc trừ sâu tự tử. Người cha cho biết, nguyên nhân bé nghĩ quẩn uống thuốc tự tử, là do bé N. là lớp phó học tập, có mâu thuẫn với một số bạn trong lớp nên dần dần bị tẩy chay, bị cô lập và bắt nạt hội đồng trên mạng xã hội Facebook. N. từng ngất xỉu một lần trong trường vì áp lực do bị bắt nạt vào học kỳ 1 năm ngoái. May mắn N. được cứu chữa kịp thời, nhưng trên thực tế không thiếu những cái kết đau lòng. Theo số liệu từ Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Bộ Công an, trong khoảng hơn 1.500 vụ việc liên quan trẻ em mỗi năm, số lượng vụ việc về tội phạm xâm hại trẻ em trên môi trường mạng ngày càng nhiều. Nguy cơ bị dụ dỗ, phát tán thông tin cá nhân, lừa đảo, xâm hại tình dục, bắt cóc,… đang đe doạ đến sự an toàn của con trẻ. Ngoài ra, hiện tại còn xuất hiện khái niệm mới “bắt nạt online”, nhiều mâu thuẫn trên không gian số dẫn tới không ít vụ xô xát ngoài đời thực, những vụ tự tử đau lòng.
Nâng cao “sức đề kháng”, “tự miễn dịch” trước thông tin xấu, độc
Trước tiên, cần tăng cường tuyên truyền, giúp cộng đồng mạng nhận diện rõ bản chất của các quan điểm sai trái, thù địch. Để làm tốt công tác này, các cấp ủy, chính quyền địa phương cần tăng cường cung cấp thông tin chính thống trên cổng thông tin điện tử của địa phương, tuyên truyền các gương điển hình tiên tiến, gương người tốt, việc tốt, mô hình cách làm hay, hiệu quả trong phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa, xã hội… Từ những hình mẫu chuẩn mực, khi tiếp nhận những thông tin đảo lộn với chuẩn mực sẵn có, người dân sẽ có “sức đề kháng” để phản bác lại các thông tin xấu độc. Xử phạt nghiêm minh các trường hợp đưa thông tin xấu, độc, sai sự thật nhằm hạ uy tín các đồng chí lãnh đạo, chống phá Đảng và Nhà nước, làm ảnh hưởng xấu đến thuần phong mỹ tục… để răn đe và đưa các thông tin xử phạt đó bằng nhiều hình thức để Nhân dân nắm rõ thông tin xấu, độc, nhận thức đúng các quan điển sai trái, để từ đó, người dân có khả năng, có nhãn quan nhận diện rõ các quan điểm sai trái.
Thứ hai, định hướng cộng đồng mạng, người dân, đặc biệt là người dân tộc thiểu số tới các nguồn thông tin chính thống. Hiện nay, có rất nhiều các trang, mạng xã hội xuyên quốc gia như Facebook, Google… không kiểm soát được các nội dung đăng tải; hoặc một số trang Website đặt máy chủ ở nước ngoài của các tổ chức phản động khó xử lí, thường đăng tải các thông tin sai sự thật. Các cơ quan chức năng, các cấp ủy, chính quyền địa phương cần phổ biến tới người dân thận trọng với các thông tin được đưa ra từ các trang Wedsite và các thông tin chưa có tính chính xác; hạn chế chia sẻ các thông tin đó trên các trang tin cá nhân… Đồng thời, cần định hướng người dân tới các nguồn thông tin chính thống như một số tờ báo của Trung ương và địa phương trên phiên bản điện tử hoặc báo giấy. Điển hình như Báo Dân tộc và Phát triển, là cơ quan ngôn luận của Ủy ban Dân tộc và Báo Vĩnh Phúc được cấp phát miễn phí cho Người có uy tín trong cộng đồng người dân tộc thiểu số tại Vĩnh Phúc… Từ các nguồn thông tin kinh tế, văn hóa, chính trị, giáo dục,… chính thống của các tờ báo Trung ương và địa phương, Người có uy tín trong cộng đồng chính là cầu nối giữa ý Đảng với dân, cung cấp cho người dân những thông tin xác thực nhất mà các tờ báo nêu.
Hãy mang đến môi trường sống tích cực và “sức đề kháng” trước thông tin xấu, độc cho đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt là người trẻ tuổi dân tộc thiểu số./.
