14/04/2026
14. Đoàn Nguyễn Bảo Châu - Thành phố của những âm thanh chưa kịp gọi tên
Tôi đến Sài Gòn vào một buổi chiều tháng Sáu, khi nắng đã dịu lại và phủlên thành phố một lớp ánh sáng mỏng, không quá rực rỡ nhưng đủ để mọi thứ trở nên mềm hơn, và điều đầu tiên tôi cảm nhận không phải là những con đường đông đúc hay những tòa nhà cao tầng mà là âm thanh, một thứ âm thanh không rõ ràng, không tách bạch, cứ thế len vào tâm trí tôi một cách rất tự nhiên, khiến tôi vừa thấy lạ lẫm vừa có cảm giác như mình đang bước vào một nơi đã tồn tại từ rất lâu trước khi tôi đến.
Những ngày đầu, tôi không thích Sài Gòn, không phải vì nơi này không đẹp mà vì tôi không quen với nhịp sống và những âm thanh của nó, tiếng xe máy chen chúc nhau trên đường, tiếng còi xe vang lên liên tục, tiếng người nói chuyện lớn và nhanh khiến tôi luôn có cảm giác mọi thứ đang diễn ra quá vội, quá gấp gáp, và tôi như bị bỏ lại phía sau, không theo kịp, không hòa vào được, có lúc tôi đã nghĩ có lẽ mình sẽ không thể thích nghi với thành phố này, rằng Sài Gòn chỉ phù hợp với những người đã quen với sự ồn ào và chuyển động không ngừng của nó.
Nhưng rồi có một buổi sáng, khi tôi thức dậy sớm hơn thường lệ, trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê, tôi bắt đầu nghe thấy những âm thanh khác, không phải những âm thanh ồn ào mà tôi từng khó chịu, mà là những âm thanh rất đời thường và có nhịp điệu riêng, tiếng chổi tre quét trên mặt đường vang lên đều đặn, tiếng rao bán hàng kéo dài như một giai điệu quen thuộc, tiếng xe máy nổ máy nhưng không còn gấp gáp, tất cả hòa vào nhau một cách tự nhiên, không theo một trật tự rõ ràng nhưng lại không hề hỗn loạn, và lần đầu tiên tôi đứng lại, không vội vàng, chỉ để lắng nghe, và nhận ra rằng có lẽ vấn đề không nằm ở thành phố này mà nằm ở cách tôi cảm nhận nó.
Từ đó, tôi bắt đầu chú ý nhiều hơn đến những âm thanh nhỏ xung quanh mình, những thứ mà trước đây tôi dễ dàng bỏ qua, như một buổi trưa ngồi trong quán cà phê, tôi nghe thấy tiếng ly cà phê chạm xuống bàn một cách dứt khoát, tiếng người phục vụ gọi món, tiếng nhạc vang lên từ một chiếc loa cũ, tất cả tạo thành một không gian rất riêng, không quá ồn ào nhưng đủ để khiến người ta cảm nhận được sự sống đang hiện diện ở đó, và trong khoảnh khắc ấy, tôi không còn thấy mình lạc lõng nữa mà bắt đầu cảm thấy mình đang dần trở thành một phần của nơi này.
Buổi tối, Sài Gòn thay đổi theo một cách rất khác, không phải bằng cách trở nên yên tĩnh hoàn toàn mà là bằng cách làm cho mọi âm thanh trở nên nhẹ nhàng hơn, tiếng xe không còn vội vã, tiếng người nói chuyện cũng chậm lại, xen lẫn vào đó là những giai điệu phát ra từ các quán ăn ven đường, đôi khi là một bài hát quen thuộc, đôi khi chỉ là một đoạn nhạc không lời, nhưng tất cả đều mang lại cảm giác dễ chịu, và tôi thường đi bộ vào những lúc như vậy, không cần mục đích, chỉ để nghe, để cảm nhận, để thấy rằng giữa một thành phố tưởng chừng lúc nào cũng ồn ào, vẫn có những khoảng lặng rất riêng.
Có lần, tôi dừng lại trước một con hẻm nhỏ, nơi một gia đình đang ngồi ăn tối dưới ánh đèn vàng, tôi không nghe rõ họ nói gì, nhưng tôi nghe thấy tiếng cười, tiếng bát đũa chạm nhau, tiếng gọi nhau rất khẽ, và chính những âm thanh ấy đã khiến tôi nhận ra rằng có những điều không cần phải hiểu rõ vẫn có thể cảm nhận được, có những khoảnh khắc rất bình thường nhưng lại mang theo một sự ấm áp mà không phải lúc nào ta cũng dễ dàng tìm thấy.
Đêm khuya là lúc tôi nghe thấy nhiều nhất, không phải vì âm thanh nhiều hơn mà vì mọi thứ xung quanh đã lắng xuống, và khi đó, những âm thanh còn lại trở nên rõ ràng hơn, sâu hơn, từ tiếng xe chạy xa xa đến tiếng gió lùa qua cửa sổ, nhưng có lẽ rõ nhất vẫn là những âm thanh đến từ bên trong, tiếng suy nghĩ, tiếng ký ức, tiếng của những điều chưa nói ra, và trong những khoảnh khắc ấy, tôi nhận ra rằng Sài Gòn không chỉ là nơi chứa đựng âm thanh của một thành phố mà còn là nơi giúp tôi lắng nghe chính mình một cách rõ ràng hơn.
Dần dần, tôi không còn cảm thấy xa lạ nữa, tôi bắt đầu nhận ra những âm thanh quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày, tiếng của người bán hàng rong đi ngang qua mỗi sáng, tiếng nhạc từ quán cà phê quen, tiếng mưa bất chợt đổ xuống rồi tạnh nhanh như cách nó đến, tất cả những điều đó trở thành một phần trong nhịp sống của tôi, và tôi hiểu rằng mình đã không còn đứng ngoài quan sát nữa mà đã thực sự bước vào bên trong, trở thành một phần rất nhỏ của thành phố này.
Nếu bây giờ ai đó hỏi tôi Sài Gòn có gì đặc biệt, tôi sẽ không nói về những thứ dễ thấy mà sẽ nói về những âm thanh, những điều không thể cầm nắm nhưng lại tồn tại rất rõ ràng, từ tiếng chổi tre buổi sáng, tiếng ly cà phê buổi trưa, tiếng cười buổi tối cho đến những khoảng lặng của đêm khuya, tất cả tạo nên một bản nhạc mà chỉ khi bạn thật sự sống ở đây, bạn mới có thể nghe trọn vẹn.
Sài Gòn không yêu cầu bạn phải hiểu nó ngay lập tức, nó chỉ cần bạn ở lại đủ lâu, đủ kiên nhẫn để lắng nghe, và khi bạn bắt đầu nghe được những âm thanh mà trước đây bạn từng bỏ qua, đó cũng là lúc bạn nhận ra rằng mình đã không còn là người ngoài nữa, mà đã thuộc về nơi này theo một cách rất tự nhiên.
Có những âm thanh sẽ biến mất ngay sau khi chúng vang lên, không ai ghi lại, không ai nhớ rõ, nhưng chúng vẫn tồn tại theo cách riêng của mình, bởi vì chúng đã kịp chạm vào một ai đó, đã kịp để lại một cảm giác, một ký ức, và có lẽ Sài Gòn cũng như vậy, không cần phải quá rõ ràng hay hoàn hảo, chỉ cần tồn tại, chỉ cần đủ chân thật, là đã có thể khiến một người dừng lại, lắng nghe, và nhận ra rằng giữa tất cả những ồn ào ấy, vẫn luôn có những âm thanh rất riêng, rất nhỏ, nhưng đủ để khiến ta nhớ mãi.
Châu Viết Mơ
06/03/2026
19/01/2026
12/01/2026