11/03/2025
HÀNH TRÌNH TẠI NHẬT BẢN – KHI TRI THỨC HOÀ CÙNG TRẢI NGHIỆM
Là một trong sáu sinh viên may mắn được chọn để đặt chân đến Nhật Bản trong khuôn khổ chương trình JST Sakura Science Program, mình cảm thấy vô cùng vinh dự và háo hức. Chuyến đi này không chỉ là một cơ hội học tập quý giá, mà còn là một hành trình giúp mình mở rộng tầm mắt, trải nghiệm một nền văn hóa khác biệt và hiểu rõ hơn về cách khoa học có thể thay đổi cuộc sống con người. Nhật Bản – đất nước của sự chính xác, kỷ luật và sáng tạo. Chuyến đi lần này không chỉ đơn thuần là một chương trình trao đổi khoa học, mà còn là một hành trình khám phá, nơi mỗi khoảnh khắc đều mở ra cho bản thân mình một góc nhìn mới, một bài học sâu sắc về cách con người sống, học tập và cống hiến.
Ngay từ những bước chân đầu tiên, Nhật Bản đã khiến mình kinh ngạc bởi sự hiện đại nhưng cũng đầy trật tự và kỷ luật, Nhật Bản đã khiến mình choáng ngợp bởi sự chính xác đến từng giây của hệ thống giao thông. Những đoàn tàu điện lướt nhẹ qua những tòa nhà hiện đại, đan xen với những góc phố thanh bình, như một bức tranh hoàn hảo về sự kết hợp giữa công nghệ và truyền thống. Đại học Saitama, nơi chúng mình lưu trú và học tập, không chỉ là một môi trường học thuật hiện đại mà còn thể hiện rõ sự quy củ, kỷ luật trong từng chi tiết nhỏ, từ cách quản lý rác thải cho đến cách tổ chức không gian sống.
Mỗi ngày trôi qua là một cơ hội để học hỏi và mở mang tầm mắt. Chứng kiến mô phỏng sóng thần trong phòng thí nghiệm, mình thực sự cảm nhận được sức mạnh khủng khiếp của thiên nhiên và cách con người đang nỗ lực thích nghi, phòng tránh rủi ro. Cùng với đó, việc tiếp xúc với những công nghệ tiên tiến như hệ thống X-ray CT và SEM-EDS giúp phân tích vật liệu ở cấp độ vi mô, mở ra nhiều ứng dụng trong xây dựng và môi trường. Không còn là những lý thuyết khô khan trên sách vở, khoa học ở đây thực sự gắn liền với thực tế và hướng đến lợi ích của xã hội.
Nhưng có lẽ, điều khiến mình ấn tượng nhất chính là cách người Nhật nhìn nhận về rác thải. Nhật Bản không chỉ nghiên cứu để biết, mà họ nghiên cứu để hành động. Những chuyến đi thực địa đến các nhà máy tái chế rác thải đã chứng minh điều đó. Nếu như trước đây, mình từng nghĩ rác thải chỉ đơn giản là thứ bỏ đi, thì tại Nhật Bản, mình đã được thấy cách người ta biến rác thành tài nguyên. Từng viên gạch, từng mảng bê tông cũ đều có thể được tái chế để tạo ra những vật liệu xây dựng mới. Cách họ quản lý rác thải không chỉ là công nghệ tiên tiến mà còn là ý thức hệ được xây dựng từ chính mỗi cá nhân. Tận mắt chứng kiến cách họ phân loại, tái chế và tái sử dụng từng mẩu vật liệu trong các nhà máy tái chế, mình mới thực sự hiểu được ý nghĩa của nền kinh tế tuần hoàn. Họ không chỉ có công nghệ tiên tiến, mà còn có một hệ thống vận hành chặt chẽ, nơi mỗi cá nhân đều ý thức được trách nhiệm của mình với môi trường. Nhìn lại, điều khiến mình suy ngẫm nhiều nhất không phải là sự hiện đại của Nhật Bản, mà là tinh thần trách nhiệm của con người nơi đây. Khoa học không chỉ là kiến thức trên sách vở mà là công cụ để thay đổi xã hội. Và mỗi cá nhân, dù là một sinh viên, một giáo sư, hay chỉ là một người dân bình thường, đều góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.
Nhưng Nhật Bản không chỉ có khoa học. Đó còn là những con phố đầy màu sắc, những bữa ăn đậm đà bản sắc và những buổi dạo bước cùng nhau, dù mệt đến đâu cũng không ai bỏ lại ai. Mình chưa bao giờ đi bộ nhiều như trong chuyến đi này. Từng con phố ở Tokyo, từng bậc thang dẫn đến những trạm tàu điện, từng con đường nhỏ quanh trường học – tất cả đều được chinh phục bằng đôi chân. Nhưng điều đặc biệt nhất là, dù có mệt đến đâu, cả nhóm vẫn luôn đợi nhau, không ai bị bỏ lại phía sau. Chính những khoảnh khắc ấy khiến mình hiểu rằng, chuyến đi này không chỉ là về tri thức, mà còn là về tình bạn, về sự gắn kết giữa những con người xa lạ nhưng cùng chung một hành trình.
Và dĩ nhiên, không thể không nhắc đến ẩm thực Nhật Bản – một trong những điều khiến chuyến đi trở nên trọn vẹn hơn. Từ những bát Ramen nóng hổi, những phần Udon mềm dai, đến món cơm bò thơm ngon ở Sukiya, mỗi bữa ăn đều là một trải nghiệm mới mẻ. Được thưởng thức món ăn truyền thống tại chính quê hương của nó, cảm giác thực sự khác biệt và đáng nhớ.
Hành trình này sẽ không thể trọn vẹn nếu thiếu đi sự tận tâm của các thầy cô, các anh chị nghiên cứu sinh tại trường và những người đã đồng hành cùng chúng mình. Từ những bài giảng chuyên sâu của Giáo sư Ken Kawamoto - người đã tạo điều kiện cho chúng em được đặt chân qua Nhật Bản, đến sự hướng dẫn tận tình của Dr. Nam Pham, Dr. Matsuno, Mr. Sakai, Mr. Fujisaki, tất cả đã giúp chúng mình không chỉ học hỏi được nhiều điều mới, mà còn cảm nhận được sự ấm áp, nhiệt huyết của những người làm khoa học.
Một lời cảm ơn đặc biệt đến thầy TS. Lê Hoàng Sơn, người đã đồng hành cùng chúng mình suốt chuyến đi, luôn tận tình hướng dẫn, sắp xếp lịch trình và quan tâm đến từng chi tiết nhỏ nhất để mọi thứ diễn ra suôn sẻ. Nhờ thầy mà những chặng đường dù dài, những chuyến đi bộ dù mệt, nhưng lúc nào cũng đầy ắp tiếng cười và những kỷ niệm đáng nhớ. Và cũng không thể quên sự hỗ trợ từ Thầy PGS. TS. Lê Phước Cường, người đã tạo điều kiện để chúng mình có thể tham gia chuyến đi một cách thuận lợi nhất. Dù không trực tiếp đồng hành, nhưng những đóng góp của thầy chính là một phần quan trọng giúp chuyến đi này thành công và trọn vẹn.
Sau chuyến đi này, mình nhận ra rằng khoa học không chỉ là những con số hay công thức, mà quan trọng hơn, nó là công cụ giúp con người cải thiện cuộc sống. Càng đi, càng thấy mình nhỏ bé trước thế giới rộng lớn, nhưng cũng chính nhờ đó mà mình hiểu rằng bản thân còn rất nhiều điều cần học hỏi.
Cảm ơn JST Sakura Science Exchange Program, cảm ơn các giáo sư, các anh chị nghiên cứu sinh và những người bạn đã giúp mình có một chuyến đi đầy ý nghĩa.
Nhật Bản – chắc chắn sẽ có ngày gặp lại!
Tháng 3 năm 2025.
Nguyễn Thị Kim Khánh 22QLMT.