29/07/2020
Trong kỳ trước, Trạm đã chia sẻ đôi điều về tư duy học tập gắn liền với tư duy phản biện, giúp các bạn vững vàng hơn trên con đường rèn luyện năng lực ngôn ngữ. Ở kỳ này, Trạm sẽ viết tiếp vài chia sẻ về lựa chọn giữa việc tự học và học có hướng dẫn.
Có lẽ bạn đã từng nghe qua câu nói nổi tiếng của Abraham Lincoln: “Nếu cho tôi 6 giờ để chặt một cái cây, tôi sẽ dành 4 tiếng để mài rìu”. Vị tổng thống thứ 16 của Mỹ được mệnh danh là “người giải phóng vĩ đại” bởi tư tưởng đổi mới của ông đã giúp cho nhiều người vượt qua giới hạn bản thân để thành công. Phương pháp của ông được rút ngắn lại thành từ khóa quan trọng: sự chuẩn bị kỹ lưỡng.
Nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó, có lẽ nhiều người sẽ không khỏi hụt hẫng bởi câu hỏi: vậy cụ thể thì tôi phải mài sắc chiếc rìu như thế nào? Hay làm sao tôi biết mình đang mài đúng cách?
Công trình nghiên cứu của giáo sư Anders Ericsson (1947) chính là điều Trạm tâm đắc và sử dụng làm nguyên tắc quan trọng cho các lớp học của mình, đó chính là phương pháp 𝐝𝐞𝐥𝐢𝐛𝐞𝐫𝐚𝐭𝐞 𝐩𝐫𝐚𝐜𝐭𝐢𝐜𝐞 (luyện tập có chủ đích).
Anders Ericsson đã bắt đầu bởi thử nghiệm khá đơn giản: người tham gia ghi nhớ một dãy số bất kỳ và nếu sai ở vị trí nào, ở lần sau sẽ bớt đi hai chữ số và tiếp tục. Bằng cách này, người đó sẽ liên tục bị thách thức nhưng không quá nhiều và họ luôn nhận được chuỗi chữ số nằm ngay ở ranh giới giữa những gì có thể và không thể.
Sinh viên được thuê, Steve Faloon, đã không gặp khó khăn cho đến ngưỡng 9 con số - giới hạn được ghi nhận bởi các nghiên cứu về bộ nhớ ngắn hạn của con người. Sau một thời gian dài liên tục bị thách thức khi cố nâng số lượng chữ số cần ghi nhớ, Steve, với tính cách gan lì của một người đam mê chạy đường trường, đã tìm ra cách mã hóa các chữ số theo một sơ đồ trong trí nhớ. Ở buổi làm việc thứ 40, anh ghi nhớ được 20 chữ số, đến buổi 100, thành tích nâng lên 40 và đến buổi 200, con số này là 82 chữ số. Cuối cùng, Steve trở thành một hiện tượng về trí nhớ và xuất hiện trên truyền thông đương thời.
Thế nhưng, Deliberate Practice chưa được đúc kết thành phương pháp cho tới thử nghiệm tiếp theo. Một người bạn của Steve là Dario Donatelli, cũng là vận động viên marathon, đã được thuê cho thử nghiệm sau đó. Điểm khác biệt là lần này Dario được chính Steve Faloon chỉ dẫn cách mã hóa các dãy số. Anh cũng nhận được phản hồi liên tục khi gặp khó khăn và nên làm gì để cải thiện. Kết quả của Dario có thể không nằm ngoài dự đoán của nhiều người, anh ghi nhớ với tốc độ nhanh hơn và thậm chí còn đi xa hơn Steve với kỷ lục 100 chữ số.
Có một bài học quan trọng ở đây: câu chuyện của Steve giống với đa phần những bạn tự học, sẽ có thử và sai, có những lúc tưởng đã chạm ngưỡng nhưng nếu tự tìm cách vượt qua, lúc đó người học sẽ đạt được những thành tựu đáng tự hào. Trong trường hợp của Steve, anh đã dành hai năm bền bỉ để đạt trình độ ghi nhớ 82 con số liên tiếp.
Với Dario, anh tiết kiệm được thời gian từ trải nghiệm và phương pháp của Steve, đồng thời có người đồng hành để hướng dẫn phương pháp và động viên tinh thần lúc anh cần - anh đại diện cho những người học có sự hướng dẫn. Chính sự phản hồi và luyện tập dựa trên những lỗi sai để từ đó cải thiện năng lực và tiết kiệm thời gian chính là điểm khác biệt cốt lõi của việc tự học hay học có sự hướng dẫn.
Một điều quan trọng không kém dù bằng cách nào đi chăng nữa thì cả Steve và Dario đều đã tự mình nỗ lực để đi đến đích. Một người hướng dẫn dù xuất sắc tới mấy cũng không thể giúp ích được cho một người đồng hành lười biếng, dễ bỏ cuộc.
Dù chọn con đường nào, trong bạn sẽ cần có tinh thần của một vận động viên marathon như Steve và Dario - luôn bền gan và không chịu đầu hàng trước thử thách. Có như vậy thì sự học dù chông g*i thế nào thì quả ngọt rồi cũng sẽ tới.
Bạn thuộc team nào? Tự học hay học có hướng dẫn và lý do của bạn là gì?
References:
(1) Peak - Secrets from the New Science of Expertise by Anders Ericsson. Book link: http://amzn.to/28MpegP
(2) Learning how to learn by Barbara Oakley and Terrence Sejnowski. Book link: https://www.amazon.com/Learning-How-Learn-Spending-Studying/dp/0143132547
Photo: các học trò của Trạm đang luyện tập với những lỗi sai dựa trên phương pháp Deliberate Practice.