16/10/2025
📝 CUỘC THI SÁNG TÁC TÁC PHẨM VĂN HỌC VÀ BÁO CHÍ
CHỦ ĐỀ: "PHỤ NỮ VIỆT NAM HÔM NAY"
HOA MƯỚP VÀNG
MÃ SỐ: 2536
Tiết trời mùa hạ rám nắng và oi bức, ngọn cau đầu hè đứng lặng thinh nghe tiếng ơi ới từ xa vọng lại. Tay cầm chiếc vali, Thu lặng nhìn qua cánh cổng nhà quét vôi trơn, thấy giàn mướp đã thưa, rũ xuống khoảng sân im ắng. Tám năm sống ở thành phố, Thu cứ nghĩ mình sẽ ở lại nơi đó định cư, nhưng có điều gì đó đã luôn thôi thúc Thu quyết định quay về. Thu vẫn còn nhớ ngày đó ba chở mình đi thi đại học. Lúc ấy, Thu quyết tâm phải thi đậu vào trường kinh tế ở thành phố rồi định cư ở đó luôn, mong thoát khỏi cái đất cằn cỗi, ngột ngạt này.
Tiếng xe ngoài ngõ chợi kéo Thu khỏi những suy nghĩ miên man. Bác Tư chống tay lên ghi-đông chiếc xe đạp nói với ngoài sân:
- Ủa, Thu hả, bây tính về ở luôn sao mà mang đồ nhiều vậy con?
Tiếng xe bác Tư xa dần, Thu không nhớ mình đã trả lời làm sao nữa, nắng hắt qua giàn mướp loang lổ trên mái tóc. Bất giác, Thu nhớ lại lý do tại sao mình chọn trở về…Thu tốt nghiệp với tấm bằng giỏi trường kinh tế, vừa bước sang năm thứ tư đã có công ty nhận vào làm. Năm vừa rồi có đợt đi công tác về vùng sâu vùng xa, những câu chuyện ở đó làm Thu cứ nghĩ ngợi. Trở lại thành phố, công việc vẫn đều đặn nhưng lòng Thu đã nhen nhóm một ý định trở về. Thu muốn làm gì đó cho quê nhà, nơi mà cô đã từng quyết tâm phải vượt thoát cho bằng được. Trở về, chẳng phải là chuyện trồng rau nuôi cá, ngắm hoa thưởng trà như truyền thông vẫn hay nhắc tới. Một người đã quen với nhịp sống phố thị thì dễ khi trụ được cuộc sống ở thôn làng? Nhưng tại sao khi nhớ đến thôn làng người ta sẽ luôn nghĩ tới hình ảnh lạc hậu, cũ kĩ, nghèo khó và con người thì cục mịch, chân lấm tay bùn. Thu muốn thay đổi hình ảnh về người nông dân Việt Nam suốt bao lâu nay. “Thật viễn vông làm sao!” - Mấy đứa bạn trên thành phố nghe Thu kể chuyện đều lắc đầu khuyên Thu nên suy nghĩ lại.
Ngày trở về, Thu mới nhận ra quê mình thật đẹp, cái đẹp của mảnh đất quê hương không còn bom đạn, mảnh đất của những bàn tay từ thuở đi mở cõi, phải, Thu muốn đem tri thức trả ơn cho mảnh đất đã nuôi mình. Nhưng làm cách nào đây? Thu biết con đường ấy không dễ dàng và nếu đã quyết thì phải làm cho tới chốn. Thu còn có gia đình luôn bên cạnh, có kiến thức và kinh nghiệm của những năm đi làm, không chắc sẽ thành công ngay từ lần đầu tiên nhưng ít nhất thì Thu có hoạnh định rõ ràng và tư duy làm kinh tế đàng hoàng.
Ngoài đồng, gió phả vào hương rơm mới. Tong căn bếp nhỏ, bữa cơm chiều mới dọn lên nóng hổi. Ba Thu thoáng chút ngập ngừng rồi mới hỏi:
- Ở trên đó công việc ổn lắm mà, sao về chi cho cực vậy con?
Thu cười, biết hồi chiều chắc ba đã nghe bác Tư nói chuyện.
- Ở thành phố, người ta nói nhiều về phát triển bền vững, về nông sản sạch. Nhưng nghĩ kỹ lại, những thứ đó đều bắt đầu từ ruộng đồng mình, không ở đâu xa. Con muốn thử làm một mô hình nhỏ, nếu được thì giúp bà con mình làm theo.
Mẹ ngồi bên, im lặng nghe, đôi bàn tay chai sạn vân vê áo. Bà không hiểu hết phát triển bền vững kia nhưng trong ánh mắt sáng lên niềm tin.
Đêm, Thu nằm nhớ những liếp ổi sai ngọt thơm của ông bà nội giờ chỉ còn mặt đất bạc phếch, trơ ra những ngọn cỏ cao ngang bụng. Lòng Thu quặn lại, đất từ khi nào đã bị bỏ rơi…
Những ngày đầu đi khảo sát, Thu nhận ra một điều: đất quê mình xấu không phải vì tự nhiên khắc nghiệt. Mặc dù đúng là đất thịt nhiễm phèn khó canh tác nhưng phần lớn vẫn là do con người, do lối canh tác cũ kỹ và do bỏ mặc đã lâu. Ở xã có trạm khuyến nông, mấy năm rồi cửa đóng then cài vì không ai đến xin việc nữa, người ta cũng lâu dần không còn nhớ đến nữa. Đất bị bỏ quên…cũng như người đã quen với cái nghèo, cái sống tạm được nên chẳng còn ai tin vào chuyện đổi thay… Nhìn mấy chồng hồ sơ ố vàng sếp đầy góc tường, Thu đứng lặng hồi lâu, không phải đất chết, mà lòng người đã chết trước rồi.
Thu rảo bước trên con đường ruộng bạc phếch, mấy năm nay nước mặn xâm nhập, phèn đóng dày, mùi hóa chất ngai ngái xung quanh. Người ta canh tác rồi bỏ hoang để lại đất chai cứng như mặt đá. Thu thấy mặt mình bỏng rát, từng luống cỏ khô giòn gãy dưới chân. Hóa ra điều khó nhất không phải là làm sao để trồng được nông sản sạch, mà làm sao để cứu đất, cứu lại niềm tin đã khô cạn trong lòng người quê mình.
Buổi chiều, Thu mang sổ ra đồng, ba đi sau vừa dọn cỏ vừa hỏi con:
- Con tính làm thiệt hả?
- Dạ, con tính làm thiệt.
Ba im lặng, nở nụ cười vừa tin vừa lo…
Trăng đã lên cao khỏi ngọn dừa, hương nguyệt quế thoang thoảng phả vào làn gió. Thế là Thu về quê đã được hơn tháng nay, bản kế hoạch chi tiết cũng đã soạn xong, từng dòng chữ là những niềm tin Thu gửi gắm. Thu liên lạc cho người bạn học cũ tốt nghiệp trường nông nghiệp, tìm hiểu về cách cải tạo đất phèn nghèo dinh dưỡng, rồi đăng ký tham gia dự án hỗ trợ khởi nghiệp xanh của tỉnh.
Mặt trời vừa nhú lên khỏi rặng tre, sương còn đọng trên những vạt cỏ ven đường. Thửa ruộng đầu tiên Thu chọn nằm sát con kênh, nước phèn đục và bốc mùi ngai ngái. Thu lấy mẫu đất bỏ vào túi, ghi chép cẩn thận và gửi mẫu lên phòng thí nghiệm ở tỉnh. Thấy con vất vả, ba bỏ dở công việc chở Thu lên huyện, được ngồi sau xe ba Thu thấy mình như bé lại thuở còn thơ, chỉ khác là lưng ba giờ đã gầy đi nhiều. Cơn gió sớm thổi qua, mang theo hương đồng cỏ nội, một mùi hương mà Thu đã xa cách suốt tám năm qua.
Những ngày sau đó là những ngày Thu cùng ba dọn cỏ, khơi lại mương thoát nước, đắp bờ bao. Cô tìm mua phân vi sinh, tự ủ rơm rạ, gom từng bao lá khô. Mỗi chiều, Thu đều ra đồng, cặm cụi trộn đất, ghi chép, đo pH. Có những hôm trời đổ mưa rào, đất sình lầy đến mức đôi dép bị hút chặt, cô vẫn ngồi lại, nhìn mảnh ruộng đang dần đổi màu. Đến tháng thứ hai, hạt giống đầu tiên nảy mầm. Màu xanh non trải loang loáng trên mặt ruộng. Không ai tin chỉ bằng ít chế phẩm và lòng kiên nhẫn, đất lại có thể hồi sinh nhanh đến thế. Ba nói chắc đất thương con, nó đáp lại niềm tin của người không bỏ cuộc.
Rồi Thu bày cho người trong xóm cách ủ phân, cách luân canh, cách giữ đất. Họ nghe mà bán tín bán nghi, nhưng khi thấy ruộng nhà Thu trổ bông đều, lá lúa mướt rượt, ai cũng xuýt xoa. Một buổi chiều, cán bộ xã về tận nơi hỏi chuyện. Người ta ngạc nhiên khi thấy cô gái trẻ, tay còn dính bùn, nói năng rành mạch về cải tạo đất, về mô hình nông nghiệp sạch.
Nhưng niềm vui chưa kịp đầy thì khó khăn lại tới. Nước kênh bị ô nhiễm nặng, nguồn nước tưới cho cánh đồng Thu làm gần như không thể dùng được nữa. Hơn nửa ruộng lúa mới bén rễ đã có nguy cơ cháy vàng. Ba lo lắng:
– Hay thôi con à, mình đắp đê giữ riêng nước mưa xài, đừng ham mở rộng nữa.
Thu nhìn cánh đồng, trong lòng dấy lên một nỗi sợ. Nhưng rồi cô lại nhớ đến những năm tháng làm ở thành phố, nơi người ta nói về “bền vững”, “xanh hóa”, “phát triển nông nghiệp thông minh”. Chẳng lẽ tất cả chỉ là những ý tưởng vô hồn?
Tối ấy, Thu ngồi trước hiên, trăng lấp ló sau hàng cau, cô viết kế hoạch mới: Xây hệ thống lọc nước tự nhiên, trồng sen lọc phèn, thu hồi rác thải hữu cơ để ủ làm phân. Gió đêm nhẹ thổi, hương đất mới dậy lên nồng ấm, như thể chính mảnh đất ấy đang cùng Thu cố gắng vươn lên.
Có những ngày Thu gần như kiệt sức. Hệ thống lọc nước chưa hoàn thiện, ruộng lúa bị ngập phèn loang lổ, mấy đợt mưa trái mùa khiến sen non trốc gốc. Những hộ từng xin theo mô hình của cô giờ lắc đầu ngao ngán, người thì bỏ dở, người chửi thầm “thành phố mà tưởng hay, về đây bày vẽ làm gì”. Mẹ ngồi ngoài hiên nhìn con gái gầy rộc đi, giọng buồn buồn:
– Mẹ luôn ủng hộ con, nhưng cứ thế này, mẹ thương con vất vả…
Thu lặng thinh tựa vào lòng mẹ, cô nhớ những đêm ở công ty, nhìn từ tầng mười lăm xuống, đèn xe chảy thành dòng sáng. Còn bây giờ, chỉ có bóng tối và tiếng dế kêu. Nhưng cũng chính trong bóng tối ấy, Thu nghe thấy tiếng nước nhỏ giọt từ mương, nghe mùi bùn ngai ngái, nghe những hạt mầm còn sống sót đang cố vươn lên sau mưa. “Mình không thể bỏ cuộc giữa chừng” – Thu thầm nói với chính mình, cũng như nói với đất.
Sáng sớm, giàn mướp trước hiên nở rộ. Hoa vàng như những bông mặt trời nhỏ, lấp lánh trong sương. Thu đã nhận được tin nhắn từ người bạn giờ đang làm ở Sở Nông nghiệp:
“Thu ơi, bọn mình đang có chương trình thí điểm về đất nhiễm phèn. Muốn nghe bạn nói thêm về mô hình ở quê.”
Thu mỉm cười. Cô biết, mùa tái sinh đã bắt đầu, từ đất, từ người và từ chính những niềm tin bền bỉ như những bông hoa mướp vàng kia.
Tác giả: Nguyễn Thuỳ Trang
03/02/2026
01/11/2025
31/10/2025
30/10/2025
18/10/2025
18/10/2025
16/10/2025
15/10/2025