14/02/2025
🧨 TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) TRONG GIÁO DỤC DỤC: Cơ hội hay thách thức?
Leila Wheless, một giáo viên ở Bắc Carolina với hơn 30 năm kinh nghiệm giảng dạy, luôn cố gắng giữ tư duy cởi mở về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong lớp học tiếng Anh và nghệ thuật ngôn ngữ của mình. Cô đã nghiên cứu hướng dẫn của tiểu bang về việc sử dụng AI trong trường công lập, nhưng khi áp dụng thực tế, cô lại cảm thấy thất vọng.
😢 AI và những câu trả lời phi lý
Trong một bài tập về tiểu thuyết Persepolis, Wheless yêu cầu học sinh nghiên cứu về các nhà tiên tri vì nhân vật chính trong sách từng tưởng tượng mình là một nhà tiên tri. Tuy nhiên, khi học sinh tìm kiếm thông tin trên internet có tích hợp AI, họ nhận được những câu trả lời vô lý, chẳng hạn như:
“Nhà tiên tri Cơ đốc giáo Moses đã lấy được vết sô cô la ra khỏi áo phông.”
Wheless đoán rằng AI đã nhầm lẫn giữa câu chuyện Moses lấy nước từ tảng đá với một điều gì đó hoàn toàn khác. Điều đáng lo ngại là học sinh lớp 8 của cô đã chép lại câu trả lời này mà không hề nghi ngờ tính chính xác của nó. Chúng không hỏi: “Điều này có đúng không? Moses nổi tiếng với việc lấy vết sô cô la ra khỏi áo phông sao?” Mà chỉ đơn giản chấp nhận nó như một sự thật vì không có đủ kiến thức nền tảng hoặc tư duy phản biện để đặt câu hỏi
👎 Những hạn chế của AI trong giáo dục
Sau khi tôi viết một loạt bài về việc sử dụng công nghệ trong giáo dục, tôi đã hỏi các giáo viên về kinh nghiệm của họ với AI. Nhiều giáo viên cấp hai, cấp ba và đại học đều đồng ý rằng AI có thể hữu ích trong một số trường hợp, chẳng hạn như giúp đẩy nhanh các nhiệm vụ mang tính lặp đi lặp lại như trích dẫn tài liệu hoặc lập trình cơ bản. Tuy nhiên, nó cũng mang lại những hạn chế đáng kể.
Vấn đề lớn không chỉ là học sinh có thể sử dụng AI để gian lận—vì thực tế, gian lận trong học tập đã luôn tồn tại. Điều đáng lo ngại hơn là học sinh có thể đưa ra những câu trả lời sai đến mức phi lý, như nhầm Moses với Mr. Clean (một nhân vật quảng cáo của Mỹ). Nguy hiểm hơn, nếu học sinh phụ thuộc vào AI để động não và viết bài, chúng có thể dần mất đi khả năng tư duy phản biện và sự kiên trì khi đối mặt với những nhiệm vụ khó khăn.
Sarah Martin, một giáo viên dạy tiếng Anh trung học ở California, chia sẻ:“Việc học sinh sao chép nội dung từ AI để gian lận đang tràn lan, đặc biệt là với những em lớp 12 chán nản, chỉ mong sớm tốt nghiệp.”
Khi tôi gọi điện cho cô ấy, Martin cho biết việc phát hiện học sinh sử dụng AI ngày càng khó khăn. Những em thông minh hơn sẽ biết cách chỉnh sửa để khiến bài viết trông giống như do chính mình viết. Nhưng điều khiến cô lo lắng hơn cả là sự kiên trì của học sinh ngày càng giảm sút: “Không còn ai dạy chúng rằng: ‘Vâng, con sẽ gặp khó khăn, nhưng khi vượt qua được, con sẽ cảm thấy rất tự hào về bản thân.’”
✌️Thay đổi cách học sinh tiếp cận vấn đề
Martin nhận thấy rằng trong 7 năm giảng dạy của mình, thời gian mà học sinh sẵn sàng vật lộn với một vấn đề ngày càng ngắn đi. Trước đây, một học sinh bình thường có thể dành nhiều ngày để cố gắng hiểu một khái niệm. Nhưng ngày nay, nếu không hiểu trong vòng vài phút, các em có xu hướng từ bỏ và tìm cách khác, chẳng hạn như nhờ chatbot hoặc bạn bè giúp đỡ.
Martin không nghĩ rằng học sinh lười biếng, mà đơn giản là công nghệ khiến chúng nghĩ rằng mình phải biết mọi thứ ngay lập tức. Nhiều em sợ rằng nếu mình không hiểu nhanh, bạn bè sẽ cười nhạo.
“Các em lo lắng rằng bạn bè sẽ phát hiện ra mình không hiểu và sẽ nghĩ rằng mình ngu ngốc.”
✌️Giáo viên điều chỉnh phương pháp dạy để chống gian lận AI
Nhận thức được vấn đề, nhiều giáo viên đã thay đổi cách dạy. Một số hạn chế bài tập làm ngoài lớp để tránh việc học sinh sử dụng AI. Một số khác thay đổi nội dung bài tập để AI không thể tạo ra câu trả lời dễ dàng. Ví dụ, với những cuốn sách mới xuất bản, AI không có đủ dữ liệu để tóm tắt nội dung một cách chính xác, khiến việc gian lận khó hơn.
Trong các lớp học lập trình, Jerald Hughes, một phó giáo sư tại Đại học Texas Rio Grande Valley, đã thay thế bài kiểm tra truyền thống bằng một trò chơi đòi hỏi phản xạ nhanh:
“Giống như trò chơi Space Invaders, học sinh chỉ có vài giây để chọn đáp án đúng.”
Ngoài ra, ông còn tùy chỉnh câu hỏi kiểm tra sao cho AI khó trả lời. Ví dụ, thay vì yêu cầu sinh viên lập kế hoạch ứng phó thảm họa cho một trung tâm CNTT chung chung, ông đưa ra một tình huống cụ thể:
“Bạn là giám đốc điều hành của một công ty vận tải nhỏ tại Port Isabel, Texas. Hãy lập kế hoạch ứng phó thảm họa cho công ty của bạn.”
Theo Hughes, AI hiện tại chưa thể tạo ra câu trả lời đủ chi tiết và hợp lý cho những tình huống thực tế như vậy. Ông tin rằng phương pháp này cũng giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng phỏng vấn xin việc, nơi họ phải trả lời câu hỏi ngay lập tức mà không thể phụ thuộc vào AI.
😜 AI có thực sự là tương lai của giáo dục?
Hầu hết giáo viên mà tôi phỏng vấn đều có chung một thái độ thực tế: họ không cấm AI, nhưng cũng không tin rằng nó sẽ thay đổi hoàn toàn nền giáo dục. Họ hiểu rằng AI có những mặt lợi, nhưng cũng nhận thức rõ những rủi ro mà nó mang lại. Đây có lẽ là lý do tại sao chỉ có 6% giáo viên trường công lập ở Mỹ tin rằng AI mang lại nhiều lợi ích hơn là tác hại.
😭 Những chính sách mù quáng về AI
Điều đáng lo hơn cả là một số nhà hoạch định chính sách dường như đang thần thánh hóa AI. Họ tin rằng AI sẽ thay đổi toàn bộ hệ thống giáo dục, và chúng ta nên chấp nhận nó mà không cần cân nhắc kỹ lưỡng.
Vào tháng 7, Dana Goldstein đưa tin rằng Khu học chánh Los Angeles đã đồng ý trả tới 6 triệu USD cho một công ty khởi nghiệp tên là AllHere để phát triển một chatbot giúp học sinh tiếp cận tài liệu học tập, hỗ trợ sức khỏe tinh thần và cập nhật điểm số cho phụ huynh.
Giám đốc học khu, Alberto Carvalho, rất tự hào về sáng kiến này và đã quảng bá nó tại một hội nghị công nghệ. Nhưng chỉ hai tháng sau, công ty AllHere gần như phá sản, CEO từ chức, và phần lớn nhân viên bị cho nghỉ việc. Một người tố giác thậm chí còn cảnh báo rằng chatbot này vi phạm quyền riêng tư dữ liệu của học sinh.
👏 Lời kết
Nếu các nhà hoạch định chính sách nghĩ rằng ‘AI có thể tách đôi Biển Đỏ’, thì có lẽ không chỉ học sinh mà chính họ cũng cần phải rèn luyện khả năng tư duy phản biện.
TRANG LÊ DỊCH TỪ BÀI VIẾT của JESSICA GROSE trên NewYorkTimes
https://www.nytimes.com/2024/08/14/opinion/ai-schools-teachers-students.html?smid=nytcore-ios-share&referringSource=articleShare