11/09/2026
CÓ LẼ CHÚNG TA ĐANG "ĐẦU CƠ GIÁO DỤC" THAY VÌ THỰC SỰ ĐỒNG HÀNH CÙNG CON?
Đứng trước những tòa nhà lộng lẫy, rực rỡ ánh đèn led tại những ngã tư sầm uất với biển hiệu hoành tráng: "Đầu tư cho tương lai", không ít bậc cha mẹ thở phào nhẹ nhõm khi dắt tay con bước vào. Chúng ta dễ có cảm giác rằng: chỉ cần chọn một thương hiệu thật lớn, một cơ sở thật đẹp, chi trả mức phí thật cao là mặc nhiên con sẽ giỏi giang, tương lai con sẽ rộng mở.
Nhưng ở góc độ một người làm cha của 3 đứa con nhỏ, tôi không tin vào điều đó.
Cách tiếp cận ấy giống tâm lý "đầu cơ" hơn là giáo dục: kỳ vọng rằng chỉ cần dồn nguồn lực vào một nơi có vẻ ngoài hào nhoáng thì sẽ tự động gặt hái kết quả ngọt ngào. Thực tế nuôi dạy con và quan sát hàng trăm đứa trẻ học ngoại ngữ đã cho tôi một góc nhìn hoàn toàn khác:
Vẻ hào nhoáng không thay thế được thời lượng thực hành: Tòa nhà đồ sộ hay phòng học tiện nghi đến mấy cũng trở nên vô nghĩa nếu suốt buổi học, đứa trẻ chỉ ngồi nghe thụ động và không có cơ hội cất giọng. Ngoại ngữ không ngấm qua tường kính hay bảng điện tử; nó chỉ hình thành khi cơ miệng được vận động và phản xạ được uốn nắn liên tục.
Không có công thức "tự động giỏi": Việc học của một đứa trẻ chưa bao giờ là một cỗ máy tự vận hành. Đưa con vào một hệ thống lớn rồi phó mặc hoàn toàn cho thầy cô là cách nhanh nhất khiến con cảm thấy cô độc trên hành trình học tập.
Giáo dục là hành trình vun vén từng bước: Ngoại ngữ là một kỹ năng sống, cần sự tích lũy bền bỉ mỗi ngày. Nó đòi hỏi người dạy phải quan sát tỉ mỉ: hôm nay con phát âm sai chỗ nào, vì sao con ngập ngừng, con đang thiếu vốn từ ở chủ đề gì để kịp thời tháo gỡ.
Với 3 đứa con của mình, tôi chưa từng mong cầu một phép màu tức thì từ những tấm biển hiệu lấp lánh. Tôi tin vào giá trị của sự đầu tư thực chất:
Đầu tư vào sự hiện diện: Không cần phải là chuyên gia ngoại ngữ, ba mẹ chỉ cần dành 5–10 phút mỗi tối để hỏi con: "Hôm nay con học được câu gì vui? Nói thử cho ba mẹ nghe nào!". Sự quan tâm ấy quý giá hơn bất kỳ phòng học triệu đô nào.
Đầu tư vào phương pháp cá nhân hóa: Chọn cho con môi trường học tập nơi con được lắng nghe nhiều nhất, được nói nhiều nhất và có người đồng hành sửa từng lỗi nhỏ, thay vì lọt thỏm giữa một lớp đông đúc.
Đo lường bằng sự tiến bộ mỗi ngày: Đừng nhìn vào danh tiếng của cơ sở đào tạo, hãy nhìn vào ánh mắt tự tin của con khi cất lời chào, cách con hào hứng chia sẻ một từ mới vừa học được sau mỗi buổi tan lớp.
Tương lai của một đứa trẻ không được định đoạt bởi quy mô của tòa nhà nơi con theo học, mà được bồi đắp từ sự thấu hiểu, kiên nhẫn và đồng hành sát sao của chính gia đình trên từng chặng đường lớn khôn