28/04/2026
MỘT BỮA ĂN BẮT ĐẦU KHI NÀO?
Quan sát cách người Việt ăn sẽ thấy, đi qua hàng phở, mùi phở bốc lên, lại phải vào ăn phở. Đi qua hàng bún chả, mùi thịt nướng bốc lên, lại phải vào ăn bún chả. Mùa đông, đi qua hàng ngô nướng, khoai nướng, vào ăn ngô khoai nướng. Đi qua hàng quán nào cũng có hương thơm đặc trưng toả ra làm cho bạn … muốn ăn, phải vậy không? Thế rồi, ngồi vào quán, ngồi trong cái bầu không khí của hương thơm đó, nước miếng ra ra vì … thơm quá, không thể chờ được khi bát phở được bê ra đặt trước mặt mình.
Để ý sẽ thấy món ăn Việt, thơm từ nước dùng, nguyên liệu, thơm đến gia giảm tại bàn ăn. Bạn vắt miếng chanh xong tay cũng thơm mùi tinh dầu chanh. Bạn bứt mấy cọng rau thơm xong tay thơm mùi rau thơm. Một món ăn thôi mà biết bao hương thơm cộng lại, phải vậy không? Dù trời nắng, người Việt vẫn ăn những món nước dùng sôi sùng sục vì cái tiêu chuẩn ăn hương ăn hoa, ăn thơm ăn ngon đó.
Giờ hãy nghĩ đến em bé đang học ăn dặm của bạn. Có bao giờ bạn hỏi một bữa ăn bắt đầu từ khi nào không?
Thật ra, bữa ăn bắt đầu từ khi bé ngửi thấy mùi thức ăn mẹ đang nấu nướng trong bếp, hương thơm của nồi cơm đang sôi, mùi hành phi, mùi rau xào tỏi, mùi sốt cà chua, mùi cá nướng, mùi trứng tráng … Trẻ nhỏ từ khi bú mẹ đã ngửi thấy mùi thức ăn bám trên người mẹ khi mẹ nấu ăn, sau khi mẹ ăn. Các em bé đã làm quen với hương thơm của ẩm thực Việt suốt 6 tháng chỉ bú mẹ trước đó.
Khi bắt đầu ăn dặm, em bé ăn trái cây bản địa, giống di sản, canh tác hữu cơ, mỗi miếng ăn cũng thơm hương. Quả chín thơm hương, xoài, chuối, dứa, ổi, cam, quýt ngọt… trước khi lưỡi nếm vị giác thì khứu giác đã nhảy múa tiệc tùng rồi. Với các bạn nuôi con ở châu Âu, giống trái cây di sản mới thơm, giống trái cây mới thường chỉ chú trọng năng suất nên không còn thơm. Táo là loại quả đáng nhẽ ra rất thơm thì giờ tất cả táo ở siêu thị đều không có hương thơm. Tốt hơn cả là nên mua từ các trang trại vẫn trồng giống di sản. Dâu tây trồng ngoài vườn có nắng chiếu trực tiếp khi chín sẽ rất thơm. Dâu tây trồng trong nhà kính có nhiệt nhưng không được nắng chiếu trực tiếp thì rất to nhưng thường không không thơm. Các loại trái cây đúng mùa đúng vụ cũng hợp thời tiết mà thơm hơn. Các mẹ đi chợ để ý một chút thì mỗi miếng con ăn sẽ giàu dinh dưỡng và năng lượng hơn, mỗi miếng có đủ cả nắng mưa sương gió ánh trăng ánh sao trời thay vì đồ ăn trong nhà kính. Ăn là bữa tiệc đa giác quan mà món ăn không thơm nghĩa là không ngon. Mỗi miếng ăn cần cả “ngon lành” và “thơm ngon”.
Khi bắt đầu ăn dặm, một bữa ăn diễn ra khi mẹ nấu ăn trong bếp và khứu giác của em bé được hít hà mùi vị của thức ăn. Mùi nồi bột, nồi cháo có cả gạo tẻ, gạo nếp thơm cả nhà. Mùi nước dùng thịt gà, cá, tôm… Mùi rau luộc. Mùi rau thơm trong bát bột, bát cháo.
Khi mẹ nấu, khứu giác vô cùng nhạy của trẻ đã hít hà hương thơm và …. tiết dịch vị. Cái sự muốn được ăn đã diễn ra trước khi được ăn. Điều này vô cùng quan trọng. Là em bé muốn ăn, cơ thể sẵn sàng để ăn. Bữa ăn bắt đầu bằng “ăn hương” nghĩa là như vậy. Cho đến khi thức ăn bày ra trước mặt, em bé đã muốn ăn lắm rồi. “Ăn hương” chính là lý do tại sao em bé cần được nhìn mẹ nấu ăn, hít hà, chuẩn bị cho việc chính thức được ăn sau đó. Quá trình ăn diễn ra như vậy giúp em bé tiêu hoá, hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn rất nhiều.
Ngày nay, nhà được thiết kế hiện đại mỗi người mỗi phòng đóng kín cửa. Lối sống của những nhà có điều kiện, giúp việc nấu xong hết mới gọi mọi người xuống ăn cơm. Trường học nấu cơm trong bếp kín, xong mới đẩy xe cơm của mỗi lớp lên, tất cả đều kín trong khay đựng… thì trẻ đã không được “khởi động” khứu giác trước mỗi bữa ăn. Đây là thiệt thòi với trẻ ăn dặm, trẻ nhỏ đang học ăn và thay đổi hoàn toàn văn hoá ăn của người Việt. Một thay đổi nhỏ, một nửa chất lượng bữa ăn đã … biến mất. Bạn ngẫm xem có đúng thế không?
Khi bạn hiểu được sự vi diệu của hương thơm, của thơm ngon, bạn sẽ hiểu tại sao mùi hương có thể đánh thức mọi ký ức, tại sao lại dâng hương, tại sao bạn không thể quên mùi gì đó… và bạn hiểu tại sao khứu giác của con người cũng bị tấn công bởi đủ các hương liệu hoá chất tổng hợp trong các món ăn ngày nay. Con đường tơ lụa chắc gì đã làm ra nhiều tiền bằng con đường gia vị.
Chỉ cần nhớ một món ăn “thơm ngon” là bạn đã nắm trong tay một bí quyết khi nấu ăn rồi đó. Tình yêu đi qua cái dạ dày là văn tây, văn việt là tình yêu đi qua cái mũi, cái lưỡi rồi mới đến cái dạ dày. Thơm ngon mà. Nhất định học ăn là phải học ăn những món thật thơm ngon để có những trải nghiệm học ăn đầu đời tích cực.
Đừng quên, con bạn đang có các giác quan nhạy cảm hơn bạn nhiều đó nha. Thức ăn con bạn từ chối cũng có thể là vì… con ngửi thấy mùi con không thích.
Nhớ nhé, một bữa ăn bắt đầu từ khi mẹ bắt đầu nấu nướng trong bếp, hương thơm của những món ăn từ từ, từ từ làm em bé thèm ăn đến tứa nước miếng.
(Từ bài viết của cô Mai Hương)
Chẳng phải vì thế mà các em bé ở Happykids được nấu nướng và ăn uống ngon lành món mình nấu. Phát triển đa giác quan là trong bếp chứ đâu.
