Con Nhà Tôi

Chơi mà học, học mà chơi!

🥰Một số chiến lược khi can thiệp trẻ
St từ khoa Tâm Thần bv Nhi Trung Ương

Cẩm nang hỗ trợ phát triển kỹ năng tâm vận động cho học sinh!

Một số gợi ý trò chơi kích thích vận động tinh, vận động thô, nhận thức,… cùng con! 🌹❤️🌹

Một số đầu sách quý phụ huynh có thể tham khảo!

⚡️Chuyên cung cấp trang thiết bị giáo dục, đồ chơi vận động, khu vui chơi liên hoàn
Giá sản xuất tại xưởng không qua trung gian
SĐT: 0339794360

🧸CHUẨN BỊ KỸ NĂNG ĐỂ BÉ CÓ LỜI NÓI
Nếu bé chưa đạt được các “Kỹ năng của tiền lời nói” thì khả năng nói sẽ rất khó khăn, cho dù trẻ có nói được thì đó chỉ là những âm thanh vô nghĩa, không đúng với ngữ cảnh và độ hiểu ngôn ngữ sẽ không đạt.Khi trẻ đã hiểu, đã được dạy các “Kỹ năng của tiền lời nói” thì trẻ có thể nói đúng theo ngữ cảnh, hiểu được ngôn ngữ và phát ra âm đúng.
------
“Kỹ năng của tiền lời nói”:
- Giao tiếp mắt.
- Chú ý liên kết.
- Sử dụng ngón trỏ.
- Kiểm soát hơi thở.
- Bắt chước.
- Sự luân phiên.
- Vui chơi – tương tác – tạo cảm xúc – xúc giác.
----------
Một số bài tập, trò chơi áp dụng các “Kỹ năng của tiền lời nói”.
I. Giao tiếp bằng mắt:
1. Đáp lại khi gọi tên: ngồi trên ghế ngang với bé, gọi tên bé => đưa đồ chơi ngang tầm mắt mình, gọi tên bé=> bé nhìn vào mắt mình mới cho bé đồ chơi. Làm nhiều lần với nhiều đồ chơi khác nhau.
2. Trong 5 giây, nhắc lại bước 1 nhưng kéo dài thời gian trong 5 giây rồi mới đưa đồ chơi cho bé.
3. Vỗ mũi bé rồi vỗ mũi mình => để bé nhìn minh, tư tương tự vỗ miệng, vỗ trán.
4. Khi bé có sự giao tiếp từ 1=>5 giây, hãy gợi ý cho bé bằng lời “nhìn”.
5. Chơi trò chơi mặt hề trong gương-> bé có thể thiết lập tiếp xúc mặt với bạn trong gương.
II. Bài tập - Chú ý liên kết mắt:
1. Chỉ vào đồ chơi mà bé thích và nói “nhìn” có thể quay đầu bé về phía đồ chơi cho bé nhìn-> cho bé chơi đồ chơi-> làm nhiều lần cho bé nhìn xuống đồ chơi.
2. Cầm 1 đồ chơi và nói “nhìn”-> bé phải nhìn bạn rồi nhìn đồ chơi. Yêu cầu bé nhìn mình rồi nhìn xuống đồ chơi.
3. Thổi b**g bóng xà bông rồi nói “nhìn” để bé nhìn theo b**g bóng. Thổi b**g bóng nửa khi bé nhìn mình, lặp lại từ “nhìn” và chỉ.
4. Thổi b**g bóng và thả b**g bóng bay, nói bé “nhìn” cho bé nhìn theo bóng bay.
5. Khi một người nào đó bước và phòng, chỉ và nói bé “nhìn”.
III. Sử dụng ngón tay trỏ:
1. Trò chơi chi chi chành chành.
2. Trò chơi ấn phím đàn.
3. Dùng ngón tay trỏ chỉ vào các hình ảnh con vật, đồ dùng, sơ đồ cơ thể…
-> đồng thời cung cấp từ cho trẻ.
=> Dấu hiệu để trẻ nói được là sử dụng ngón tay trỏ, tuy trẻ chưa nói được nhưng đã có biểu hiện hiểu ngôn ngữ không lời.
VD: Hỏi ba đâu?
Trẻ : (không nói) nhưng chỉ vào ba -> trẻ đã hiểu được ba và thể hiện được ngôn ngữ không lời là hành vi chỉ ngón tay trỏ => thì giai đoạn để trẻ phát ra được âm “ba” là rất gần.
Tương tự cho tất cả các danh từ đồ vật quen thuộc trong nhà.
IV. Kiểm soát hơn thở:
1. Thổi b**g bóng bằng nước xà phòng.
2. Thổi bông gòn bay.
3. Thổi con hạc giấy treo lơ lửng.
4. Thổi con tàu bằng giấy trên nước.
5. Thổi còi, kèn…
V. Bắt chước:
1. Bắt chước các khuôn mặt và âm thanh: làm những mặt vui vẻ trước gương và phát ra những âm vui nhộn: Aaaa, Uuuu, Maaama, Baaaa.
2. Tiếng kêu của các con vật: mèo: meomeo, gà gáy ooo, bò kêu: um bò, gà con chíp chíp=> nếu bé có phát ra tiếng nào dù không đúng nhưng ta cũng phải bắt chước bé làm theo=> tạo sự bắt chước và hợp tác
3. Bắt chước tác động với đồ vật: để 3 vật: 2 xe lửa, 2 ca nhựa, 2 cây lược=> nên để bé làm trước rồi mình bắc chước bé làm.
4. Bắt chước động tác với đồ vật có ý thức phân biệt.
Cái muỗng bỏ vào cái chén . Bút màu bỏ vào hộp
5. Bắt chước các động tác bằng bàn tay: vỗ tay, vỗ đầu, vỗ tay lên bàn.
VI. Sự luân phiên:
1. Thay đồ chơi khác nhau: đưa 1 đồ chơi, để cho bé chơi trong chốc lát. Sau đó hãy tỏ ý muốn đưa cho bé đồ chơi kia. Đưa đồ chơi cho bé khi bé trả lại đồ chơi ban đầu=> giú bé học cách đưa và nhận.
2. Banh và túi cát: ngồi đối diện với bé và ném banh, túi cát=> trẻ ném lại.
3.Những chiếc xe lửa:luôn phiên lăn xe lửa về phía người đói diện.
4. Dùng xe hơi và cầu trượt nói để gợi ý cho bé “sẵn sàn, chuẩn bị, chạy”-> và nói: tới phiên con, tới phiên cô.
5. Chơi đồ chơi khối xây dựng-> nhớ nói tới phiên con, tới phiên mẹ…
->xây cao rồi cho bé làm sụp đổ.
6. Nhặt sỏi bỏ vào chai nước-> nhớ nói tới phiên con, tới phiên mẹ…
7. Chơi luân phiên xếp chồng- xếp nối tiếp, trên những khối gỗ.
VII. Vui chơi- Tương tác- Tạo cảm xúc, xúc giác
Dành thời gian chơi cùng bé, chơi những trò chơi tương tác tiếp xúc với da , cảm giác xúc giác, giao tiếp mắt, cường độ lời nói trong từng trò chơi. Những yều tố này sẽ góp phần làm cho trẻ chú ý và là cầu nối cho sự tương tác giữa bé và gia đình.
Vd: Trò chơi ú à, kéo cưa lừa sẻ, tung hứng, các trò chơi vận động, các trò chơi thư giãn.
Nguồn: ST

Một số câu chuyện xã hội quý phụ huynh có thể tham khảo!

RỐI LOẠN XỬ LÝ CẢM GIÁC

Bạn có bao giờ tự hỏi vì sao trẻ tự kỷ có sở thích cảm giác khác thường sau đây:

- Đi lang thang không mục đích, chạy tới chạy lui, chạy như ai đuổi khi vào siêu thị, công viên, nhảy trên nệm, sàn nhún, quay tròn, đong đưa, lên xuống cầu thang, thang máy, thang cuốn, leo trèo; thích ngồi trên xe ô tô, thích chơi các trò chơi cảm giác mạnh như tung lên cao, đưa lên đưa xuống, xích đu, cầu tuột, đu quay, leo núi, trồng chuối, chúi đầu… Hai chân và hai tay không kiểm soát khi ngồi yên. Ngược lại, có những trẻ chỉ ngồi hoặc nằm trên sàn nhà, không muốn đi một mình, chỉ đi men tường hoặc dắt đi hoặc tự lết, đi nhón gót…

- Sờ chạm cầm đồ vật, quăng, ném, đập, gõ, chà…vò tóc, xé giấy, cầm kéo cắt, nhồi bột/ đất sét, thích ôm chặt, mặc quần áo bó sát, chui vào trong các góc chật hẹp, chơi trò chơi quấn mền; thích vỗ tay, ít biết đau khi bị té ngã hoặc va chạm đồ vật; bốc đồ cho vào miệng, nghiến răng, gõ răng, massage, thích sờ cát, chơi dưới nước…Ngược lại, có những trẻ né tránh không mặc quần áo chật hoặc các chất liệu cứng, không thích ai sờ hoặc ôm trẻ, sợ các vật nhớt dính, sợ cắt móng tay, cắt tóc, gội đầu ...

- Nhìn các vật có ánh sáng lấp lánh như đèn trang trí nhấp nháy, kim tuyến hoặc các vật có chuyển động nhanh và quay tròn như quạt trần, quay bánh xe, các hình ảnh động trong TV, IPAD, smartphone…, đóng mở cửa, bật tắt công tắc điện (đèn, quạt), lật các trang sách liên tục, vẫy/ búng tay trước mặt, xếp hàng đồ chơi/ đồ vật theo hàng dài hoặc chồng lên cao. Hay nghiêng đầu để nhìn đồ vật hay người khác. Ngược lại, có những trẻ sợ ánh sáng, tránh giao tiếp mắt…

- Tạo âm thanh đưa lên tai để nghe, vd: đưa các tờ giấy vò vò tạo ra tiếng sột soạt, lắng nghe các âm thanh phát ra từ các con vật có gắn kènt, thích âm nhạc. Không phản ứng khi được gọi tên, thờ ơ với tiếng nói của người khác.Ngược lại, có thể sợ tiếng máy xay sinh tố, tiếng khoa tường, âm thanh lớn, chuông chùa/nhà thờ, còi xe cấp cứu…

- Ăn xà bông, gạo, vữa trát tường, các loại thức ăn chiên giòn, cứng, thức ăn có vị đậm đà, lạnh, cay, ngọt… hoặc không thích thức ăn nhão, mềm.

- Ngửi các đồ vật, đồ chơi, thức ăn, tóc của người khác…

Đó là các dấu hiệu của trẻ bị RỐI LOẠN XỬ LÝ CÁC CẢM GIÁC (Sensory Processing Disoders- SPD) do tổn thương/ khiếm khuyết các vùng cảm giác ở não bộ mà chưa tìm ra nguyên nhân qua các bằng chứng cận lâm sàng. Hầu hết các trẻ tự kỷ đều có rối loạn xử lý cảm giác từ mức độ từ nhẹ đến nghiêm trọng.

Nếu con bạn có 1 trong các hành vi trên thì có thể tham khảo thêm 4q sách này để hiểu hơn
-Những trò chơi can thiệp sớm
-Những trò chơi hàng ngày dành cho trẻ rối loạn cảm giác
-Những bài thực hành hoạt động trị liệu dành cho trẻ .
-Niềm Vui của những đứa trẻ khác biệt (Những hoạt động dành cho trẻ rối loạn xử lý cảm giác)

Một số đầu sách Quý phụ huynh tham khảo!

⚠️⚠️ TRẺ ĐI NHÓN GÓT CHÂN
😲 😲 CHỚ NÊN COI THƯỜNG
⭕ Đi nhón gót chân khi nào là bình thường?
- Thời gian mới bắt đầu tập đi, các bé thường có xu hướng đi nhón gót chân (kiễng). Nguyên nhân là vì khi mới tập đi, bắp thịt chân dưới của bé căng thẳng, cơ thể chưa hài hòa, chưa quen tiếp xúc với mặt sàn hay cảm giác sợ. Ngoài ra, có thể do các mẹ dùng xe tập đi với độ cao không phù hợp làm cho trẻ có xu hướng đi nghiêng về phái trước.
Khi mới tập đi trẻ có thể đi nhón gót do chưa quen
- Đối với trẻ lên 2, 3 tuổi, trong khi vui chơi, đùa giỡn, bé đi nhón gót chân để di chuyển nhẹ nhàng, không để người khác biết.
- Bé cảm thấy thích thú vì cảm giác khác lạ khi đi nhón gót chân, tuy nhiên điều này chỉ thỉnh thoảng xảy ra.
🚫 Khi nào là bất thường?
- Mặc dù đã hơn 2, 3 tuổi mà bé vẫn di chuyển chủ yếu bằng cách đi nhón gót chân.
- Trẻ đi không vững, lạch bạch, dễ té ngã.
- Các chân không phối hợp nhịp nhàng, hài hòa.
- Các cơ ở chân, cơ bắp căng cứng.
- Trẻ đứng, chạy không bình thường như các trẻ cùng lứa.
- Các kỹ năng vận động trước đó mất dần đi.
⚠️⚠️ Có thể là dấu hiệu của bệnh gì?
Bước vào tuổi 2, 3 nếu trẻ vẫn đi nhón gót thường xuyên có thể đó là dấu hiệu trẻ đang mắc bệnh nguy hiểm
Đi nhón gót chân có thể là dấu hiệu nguy hiểm của những bất thường dưới đây:
- Gặp các vấn đề thể chất như: bẩm sinh gân Achilles, gân ở gót chân hơi ngắn nên khi chuyển động phải nhón gót.
- Dấu hiệu của chứng rối loạn vận động, đây là một tình trạng của bệnh bại não như bại não co cứng làm cử động khó khăn do các chi bị co cứng.
- Hội chứng liệt nửa người, đây là một dạng của bại não. Nếu vì tổn thương não dẫn đến đi nhón gót chân, trẻ sẽ thường chậm phát triển ngôn ngữ và đi kèm bệnh tự kỷ.
- Bất thường vùng khớp háng làm 2 chân không bằng nhau.
⚠️ ⚠️ Khi nhận thấy bé có những dấu hiệu bất thường trong hành vi cha mẹ cần đưa đi thăm khám để có kế hoạch can thiệp sớm và hiệu quả nhất

⛔ ⛔ NHẬN BIẾT SỚM DẤU HIỆU TRẺ TỰ KỶ
⚠️⚠️ TỪ 0 ĐẾN 3 TUỔI
Khi trẻ mắc bệnh tự kỷ được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, sẽ giúp trẻ cải thiện nhiều về nhận thức, hành vi và quan hệ xã hội. Qua đó cũng tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ học tập và hòa nhập cộng động tốt hơn. Dưới đây là những dấu hiệu cụ thể cho thấy trẻ 1-3 tuổi có thể mắc bệnh tự kỷ mà phụ huynh cần nhận biết sớm.
🚫🗓 0 - 6 tháng tuổi
Ba mẹ cần lưu ý những dấu hiệu cảnh báo sau của bé nhé:
- Bé thường xuyên có cảm giác lạ, hay quấy khóc hay “lầm lì”, không linh hoạt, quấy phá chân tay như những trẻ khác.
- Khi ba mẹ đưa đồ chời trước mặt trẻ cũng “tự nhiên”, không quan tâm, không với lấy.
- Trẻ rất hiếm hoặc gần như không bao giờ bi bô hay miệng ọ ẹ gì.
- Trẻ ít giao tiếp, nhìn hay “cười nói” với ba mẹ.
- Khi ba mẹ hay ông bà đùa giỡn trẻ hiếm khi có phản ứng lại.
🚫🗓 6 – 24 tháng tuổi
Qua giao tiếp, gần gũi với con hàng ngày, ba mẹ nên lưu tâm những dấu hiệu sau của trẻ:
- Trẻ có vẻ hờ hửng, xa lạ, không thích ba mẹ âu yếm.
- Khi ba mẹ ôm hay bế bé sẽ có cảm giác cơ thể trẻ mềm yếu hay đơ cứng, không linh hoạt.
- Khi người khác gọi tên trẻ có khuynh hướng làm ngơ, không phản ứng lại.
- Trẻ không biết vui đùa, tham gia các trò chơi đơn giản với bạn cùng lứa.
- Ở tuổi này nhưng trẻ vẫn chưa có thể nói những từ đơn giản như nhiều trẻ khác. Ngược lại, trẻ thường nói những từ vô nghĩa.
- Trẻ có dấu hiệu “lạ” là thích nhìn bàn tay của mình.
- Trẻ không có thói quen nhai và rất khó ăn khi ba mẹ cho trẻ dùng những thực phẩm cần nhai kể cả rau củ quả mềm.
- Trẻ hay đi nhón chân, không vững vàng.
🚫🗓2 - 3 tuổi
Ở độ tuổi này, các dấu hiệu bất thường của trẻ khá dễ nhận biết, ba mẹ cần quan tâm nhé!
- Trẻ gần như lúc nào cũng lủi thủi một mình, không thích chơi hay nói chuyện với trẻ khác.
- Ngay cả những câu đơn giản nhất chỉ gồm 2 từ trẻ cũng không hoặc hiếm nói được.
- Khi muốn ba mẹ hay ai đó làm gì cho mình, trẻ thường không nói mà chỉ kéo tay yêu cầu.
- Trẻ hay sử dụng đồ chơi “loạn xì ngầu”, bừa bãi, không dùng đúng mục đích, tích chất của từng món đồ chơi.
- Trẻ hay bị hoảng sợ, kích động vô cớ nhưng đôi lúc lại “liều lĩnh”, không biết sợ trước các tác động khác.
- Trẻ không nghe lời hoặc không hiểu những chỉ dẫn của ba mẹ, thường bỏ ngoài tai, ba mẹ nói một đường, trẻ làm một nẻo.
- Dù đồng ý hay không đồng ý trẻ cũng không biết thể hiện qua gật đầu hay lắc đầu.
- Ba mẹ rất khó nhìn thẳng vào mắt trẻ, trẻ luôn nhìn láo liêng, ba mẹ gọi cũng không chú ý.
- Trẻ có vẻ tăng động, thích ngọ ngoạy luôn tay luôn chân, chạy vòng vòng, xoay vòng vòng chứ ít khi ngồi im.
- Trẻ có thể biết nói nhưng sau đó bỗng ngưng nói không rõ nguyên nhân.
⚠️ ⚠️ Khi nhận thấy bé có những dấu hiệu bất thường trong hành vi cha mẹ cần đưa đi thăm khám để có kế hoạch can thiệp sớm và hiệu quả nhất