Tuệ Minh - Đồng hành cùng trẻ đặc biệt

RỐI LOẠN XỬ LÝ CẢM GIÁC
Trong cuộc sống, đôi khi chúng ta có thể gặp những trẻ có biểu hiện hành vi bất thường so với đa số các trẻ khác, như: tìm kiếm chuyển động, leo trèo, chạy nhảy liên tục, tư thế cơ thể không ổn định, la hét tạo âm thanh thường xuyên, sợ hãi hoặc tìm kiếm các kích thích cảm giác.

Dấu hiệu chung:
Phản ứng quá nhạy hoặc quá chậm đối với các kích thích giác quan hoặc phản ứng một cách lẫn lộn
Né tránh hoặc tìm kiếm các kích thích giác quan.

Tư thế cơ thể không ổn định, dễ mất tập trung, hạn chế chú ý
Phối hợp vận động kém, lóng ngóng, khó học vận động mới…
=> Nếu cha mẹ nhận thấy trẻ có những dấu hiệu này thì con có thể gặp rối loạn xử lý cảm giác.

Rối loạn xử lý cảm giác là một điều kiện sinh lý thần kinh mà theo đó các thông tin đầu vào của các cơ quan cảm giác như xúc giác (sờ chạm), tiền đình (thăng bằng), cảm thụ bản thể (cảm nhận cơ thể), thị giác (nhìn), thính giác (nghe), vị giác (nếm), khứu giác (ngửi) và các cảm giác ở bên trong cơ thể kém được tiếp nhận, giải mã hoặc điều chỉnh.

Do đó ta có thể quan sát thấy những biểu hiện bất thường gây nên cản trở hoạt động hàng ngày ở trẻ.

🧩 Ví dụ: Trẻ nhạy với các âm thanh lớn, không chịu được tiếng loa đài ồn ào sẽ không tham gia được các hoạt động chung như chào cờ, biểu diễn văn nghệ với các bạn.

Rối loạn xử lý cảm giác có thể xảy ra với bất kỳ ai.
Rối loạn xử lý cảm giác được chia theo các loại giác quan:
1. Xử lý về thông tin xúc giác:
Ta có thể thấy trẻ khó cắt tóc, khó cắt móng tay móng chân, thích chà sát tay chân lên đồ vật, mặt phẳng, thich nắm đồ vật trong tay, không thích những trò chơi dính bẩn, không thích thức ăn mềm, không chịu được nhãn mác quần áo…

2. Rối loạn xử lý thông tin tiền đình:
Bao gồm các dấu hiệu như: trẻ có thể chạy nhảy suốt không biết mệt, thích đu quay leo trèo, ngồi ngó ngoáy, thay đổi tư thế liên tục, không ở yên một chỗ được lâu… Với những trường hợp phản ứng nhạy thì lại rụt rè, né tránh chuyển động.
3. Rối loạn xử lý thông tin cảm thụ bản thể:
Bao gồm những biểu hiện như trẻ thích không gian hẹp, ra chỗ rộng gọi không quay đầu lại, kiểm soát tư thế kém, không ý thức được nguy hiểm, điều tiết lực cơ không phù hợp, lóng ngóng vụng về, đi lại dễ va chạm, có thể tự gây hại…
4. Rối loạn xử lý thông tin thị giác:
Bao gồm những biểu hiện như trẻ né tránh ánh sáng mạnh, hay nheo mắt, nhìn nghiêng ghé sát mắt nhìn vật, thích nhìn đèn nhấp nháy, thích nhìn vật quay, giơ tay vẫy sát mắt hoặc thích xếp vật theo đường thẳng…
5. Rối loạn xử lý thông tin thính giác:
Các biểu hiện như trẻ không thích (hoặc sợ) một số những âm thanh nhất định, không chịu được chỗ ồn ào, trẻ bịt tai, tự tạo ra âm thanh như gõ đồ vật, âm ư hoặc tặc lưỡi
6. Rối loạn xử lý thông tin khứu giác/ vị giác:
Các biểu hiện như trẻ không thích thức ăn hoặc đồ uống nhất định, trẻ tìm kiếm mùi hoặc vị đặc biệt (mặn hoặc rất mặn, chua, cay, nóng…)
-----------------------------
Mô hình tháp học tập của Taylor và Trott (1991), theo đó HỆ THỐNG GIÁC QUAN là xúc giác, tiền đình, cảm thụ bản thể, khứu giác, thị giác, thính giác, vị giác đóng vai trò là nền tảng hỗ trợ cho tầng trên là SỰ PHÁT TRIỂN GIÁC QUAN VÀ VẬN ĐỘNG:
Cảm nhận cơ thể khi vận động
Phản xạ
Lọc thông tin đầu vào
Kiểm soát tư thế
Nhận thức về hai bên cơ thể
Lên kế hoạch vận động
Sự phát triển giác quan vận động lại hỗ trợ cho tầng cao hơn là PHÁT TRIỂN VẬN ĐỘNG NHẬN THỨC:
Kỹ năng nghe, nói
Nhận thức về thị giác và không gian
Sự tập trung
Phối hợp tay mắt
Kiểm soát vận động thị giác
Điều chỉnh tư thế
Tất cả tầng dưới đều đóng vai trò để hỗ trợ phát triển tầng trên cùng - TRÍ TUỆ VÀ NHẬN THỨC giúp chúng ta tham gia vào các hoạt động hàng ngày, điều chỉnh hành vi cho phù hợp và có những kỹ năng học tập.

🧩 Lấy ví dụ trẻ ngồi viết để thấy vai trò nền tảng của Hệ thống giác quan:
Tiền đình và cảm thụ bản thể: giúp trẻ duy trì tư thế ngồi thẳng
Cảm thụ bản thể và xúc giác: giúp trẻ lên kế hoạch và tổ chức hoạt động (cầm bút, viết)

Thị giác, thính giác: giúp trẻ tập trung, lắng nghe, xử lý thông tin
Sự phát triển đầy đủ và phối hợp của các giác quan sẽ tạo ra sự ổn định cơ thể, tăng khả năng điều khiển vận động giúp cho trẻ tập trung chú ý hơn và sẵn sàng cho việc học tập. Do đó, nếu trẻ có rối loạn xử lý cảm giác thì trẻ cần được can thiệp để việc học tập được hiệu quả hơn.
Nguồn: cô Ngọc Phạm

Mình đã xem hết bộ phim này và thật sự rơi nước mắt, không có phép màu nào bằng tình yêu thương.
Chính tình yêu thương của gia đình giúp cậu bé tự kỷ lại thành một cậu bé vô cùng xuất sắc.
Các mẹ có con đặc biệt xem hết bộ phim để cảm nhận điều tuyệt vời này, có thêm động lực, niềm tin vào bản thân và con.

Phương pháp đầu tiên đó chính là chơi cùng con. Con làm gì mình làm theo con. Để con thấy mình là bạn của con, rồi 1 ngày con sẽ làm theo chúng ta.

The Son-Rise Program® - Phép Màu Của Tình Yêu Thương The Son-Rise Program® - Phép Màu Của Tình Yêu Thương là bộ phim đượ...

3 CÁCH DẠY CON TẬP NÓI RẤT HIỆU QUẢ TẠI NHÀ (PHẦN 1)

​Nhiều ba mẹ thường than thở: "Sao mình hỏi con cả ngày mà con chẳng chịu trả lời, cứ im lặng hoặc cáu gắt?"

​Thật ra, bí quyết không nằm ở việc ba mẹ hỏi nhiều hay ít, mà nằm ở việc chúng ta có "kích thích" đúng nhu cầu muốn nói của con hay không. Hôm nay, cô Tuệ Minh sẽ chia sẻ với ba mẹ cách đầu tiên – cực kỳ đơn giản nhưng hiệu quả đến bất ngờ! 👇

​CÁCH 1: ĐỪNG HỎI QUÁ NHIỀU, HÃY TẠO TÌNH HUỐNG ĐỂ CON MUỐN NÓI!

​Thay vì hỏi liên tục:
✓ “Đây là quả gì con?”
✓ “Màu gì đây?”
✓ “Con muốn cái gì nói mẹ nghe?”

​Ba mẹ hãy chủ động "tạo chướng ngại vật nhỏ" để kích thích con phải tìm cách giao tiếp với mình. Hãy thử áp dụng 3 mẹo nhỏ này ngay hôm nay nhé:

​1. Chiếc hộp bí mật:
Đặt món đồ chơi hoặc bánh kẹo con thích vào trong một chiếc hộp nhựa trong suốt rồi đóng chặt nắp lại. Con nhìn thấy món đồ nhưng không tự mở được, bắt buộc phải mang đến cầu cứu ba mẹ. Khi con thể hiện hành động muốn nhờ (nhìn mắt, đưa hộp, phát âm...), ba mẹ hãy mở ngay và khen ngợi con thật hào hứng nhé!

​ 2. Quy tắc trì hoãn 3 giây:
Khi cầm miếng bánh con thích trên tay, ba mẹ đừng đưa ngay. Hãy chờ vài giây, khuyến khích con chỉ tay, hoặc cố gắng phát âm "Bánh", hay thậm chí chỉ là âm "B..." rồi mới trao bánh cho con.

​3. Thử thách tầm mắt:
Đặt món đồ chơi con yêu thích ở vị trí con dễ dàng nhìn thấy nhưng lại hơi quá tầm với. Khi con nhìn, chỉ tay, kéo tay ba mẹ, hoặc phát âm những âm thanh gần giống để "gọi trợ giúp", ba mẹ hãy đáp ứng ngay lập tức.

Trong giai đoạn đầu, mục tiêu không phải là bắt con phải nói thật tròn vành rõ chữ.
Mục tiêu quan trọng nhất là để con hiểu được cách giao tiếp: “Khi con phát ra tín hiệu (bằng lời nói, cử chỉ, ánh mắt), ba mẹ sẽ hiểu và đáp lại con ngay lập tức.”
Điều này sẽ xây dựng cho con niềm vui và động lực cực lớn để tiếp tục bật âm.

​Ba mẹ hãy kiên nhẫn áp dụng những "mẹo" nhỏ này vào các hoạt động sinh hoạt hàng ngày cùng con nhé!

Bé nhà mình hiện tại mấy tháng tuổi rồi và đang gặp khó khăn ở bước nào khi bật âm? Ba mẹ comment độ tuổi của con bên dưới, cô Tuệ Minh sẽ tư vấn tình huống phù hợp riêng cho từng bé nhé!
​

5 CÁNH CỬA ĐANG KHÓA CHẶT CON – ĐỪNG VỘI ÉP CON HỌC CHỮ!

Nhiều bố mẹ rất sốt ruột khi thấy con chưa nói, chưa học được chữ, chưa tập trung, chưa ngồi học như các bạn cùng tuổi.

Nhưng có một sự thật rất quan trọng:

👉 Học chữ không phải là tầng đầu tiên cần mở.

Nếu ví sự phát triển của trẻ như một ngôi nhà 5 tầng, thì rất nhiều cha mẹ đang cố mở cánh cửa tầng 5, trong khi những cánh cửa phía dưới vẫn đang bị khóa chặt.

🔑 CÁNH CỬA THỨ NHẤT: CƠ THỂ (NỀN MÓNG)

Đây là tầng quan trọng nhất.

Bao gồm:
✓ Giấc ngủ
✓ Tiêu hóa
✓ Dinh dưỡng
✓ Vận động
✓ Sức khỏe thần kinh

Một đứa trẻ: Ngủ không sâu giấc
Táo bón kéo dài.
Ăn uống kém
Ít vận động
Thường xuyên mệt mỏi sẽ rất khó tập trung học tập.

Não bộ không thể phát triển tối ưu khi cơ thể đang "kêu cứu".

Trong tâm lý học phát triển, cơ thể luôn đi trước nhận thức.

🔑 CÁNH CỬA THỨ HAI: GIÁC QUAN

Nhiều trẻ tự kỷ hoặc chậm phát triển không chống đối.

Các con chỉ đang bị quá tải giác quan.

Ví dụ:

🔊 Âm thanh quá to
💡 Ánh sáng quá chói
🤲 Không thích bị chạm vào người
👕 Khó chịu với quần áo
👃 Nhạy cảm với mùi

Khi não bộ đang phải chống chọi với những khó chịu này, trẻ không còn năng lượng để học.

Cha mẹ thường thấy:

✓ Không ngồi yên
✓ Chạy vòng quanh
✓ Bịt tai
✓ La hét

Nhưng thực chất đây có thể là tín hiệu cầu cứu từ hệ thần kinh.

🔑 CÁNH CỬA THỨ BA: CẢM XÚC

Một đứa trẻ đang lo lắng, sợ hãi hoặc căng thẳng sẽ khó tiếp nhận kiến thức.

Não bộ có hai chế độ:
✓ An toàn → học tập
✓ Nguy hiểm → phòng vệ

Khi trẻ bị ép buộc quá nhiều:

Ép ngồi học
Ép nói
Ép giao tiếp
Ép hoàn thành nhiệm vụ
Não bộ sẽ chuyển sang chế độ phòng vệ.

Lúc này trẻ có thể:
✓ Khóc
✓ Ăn vạ
✓ Bỏ chạy
✓ Chống đối
✓ Thu mình

Không phải vì trẻ hư.
Mà vì trẻ đang mất cảm giác an toàn.

🔑 CÁNH CỬA THỨ TƯ: GIAO TIẾP

Nhiều phụ huynh mong con học chữ thật nhanh.
Nhưng trước chữ viết, trẻ cần học:

✓ Nhìn mắt
✓ Tương tác
✓ Chia sẻ cảm xúc
✓ Chơi cùng người khác
✓ Bắt chước

Ngôn ngữ được xây dựng trên nền tảng kết nối.

Nếu chưa có kết nối, việc dạy học sẽ rất khó bền vững.

🔑 CÁNH CỬA THỨ NĂM: TRÍ TUỆ HỌC TẬP

Đây mới là nơi:

✓ Học chữ
✓ Học số
✓ Tô viết
✓ Tư duy học thuật

Nhưng tầng 5 chỉ vững khi 4 tầng dưới đã được xây chắc.

Giống như không thể xây mái nhà trước khi làm móng.

=> THÔNG ĐIỆP DÀNH CHO BỐ MẸ

Khi con chưa học được:
Đừng vội hỏi: "Sao con chưa biết chữ?"

Hãy thử hỏi:
✓ Con ngủ có tốt không?
✓ Con có đang quá tải giác quan không?
✓ Con có cảm thấy an toàn không?
✓ Con đã thực sự kết nối với người lớn chưa?

Khi những cánh cửa phía dưới được mở ra, cánh cửa học tập sẽ tự nhiên rộng mở.

TRONG CAN THIỆP TRẺ TỰ KỶ, TÔI LUÔN TIN RẰNG:

Không phải bắt đầu từ chữ cái.
Không phải bắt đầu từ bảng số.
Mà bắt đầu từ:
✓ Một hệ thần kinh ổn định.
✓ Một cơ thể khỏe mạnh.
✓ Một cảm xúc an toàn.
✓ Một mối quan hệ kết nối.

Khi đó, ngôn ngữ sẽ đến.
Học tập sẽ đến.
Và sự phát triển sẽ đến theo cách tự nhiên nhất.

"Muốn con bay cao, hãy chăm sóc đôi cánh. Muốn con học tốt, hãy xây vững nền móng."

CON CHẬM NÓI HAY CHỈ LÀ NÓI MUỘN? Ba mẹ đã biết cách phân biệt?

Giữa "Nói muộn" (chỉ chậm về số lượng từ) và "Chậm nói do giảm tương tác" có một ranh giới rất lớn.

Để phân biệt, ba mẹ hãy thử quan sát xem con có kèm theo các dấu hiệu này không nhé:

✓ Gọi tên nhưng con ít khi phản hồi.
✓ Ít nhìn vào mắt người đối diện khi giao tiếp.
✓ Chậm hiểu hoặc không thực hiện được các mệnh lệnh đơn giản.
✓ Ít khi dùng cử chỉ để biểu đạt (như chỉ tay vào thứ mình muốn, vẫy tay chào, ạ...).
✓ Thích chơi một mình, chơi lặp đi lặp lại một hành động (xoay bánh xe, xếp hàng dài...).
✓ Ít hứng thú hoặc né tránh chơi cùng người khác.

​Những dấu hiệu này không có nghĩa là con bị tự kỷ. Nhưng nó là "tín hiệu cầu cứu" cho thấy con đang gặp khó khăn trong việc kết nối với thế giới.

​Trong can thiệp sớm, "ĐỢI CHỜ" đôi khi là một sai lầm đáng tiếc. Thay vì lo lắng đoán già đoán non, việc đánh giá sớm sẽ giúp ba mẹ có hướng đồng hành đúng đắn.

Đôi khi chỉ cần thay đổi cách tương tác của ba mẹ tại nhà, con đã bật âm và tiến bộ rất nhanh rồi!

Nếu ba mẹ đang băn khoăn về mốc phát triển ngôn ngữ của bé nhà mình, đừng ngại comment độ tuổi của con hoặc nhắn cho cô Tuệ Minh để cùng chia sẻ nhé!
​