07/05/2026
Có một điều rất thú vị về não bộ: dopamine — chất tạo cảm giác hứng thú và động lực — thường không xuất hiện sau khi nhận phần thưởng, mà não bộ bắt đầu “bơm” nó mạnh nhất ngay trước khoảnh khắc chúng ta nhận được phần thưởng đó.Nói cách khác, não bộ thích “sự mong chờ” hơn chúng ta nghĩ.
Vậy chúng ta có thể lợi dụng cơ chế này như thế nào trong việc học ngoại ngữ?
Mình nghĩ rằng thay vì ép bản thân học thật lâu và đặt ra những mục tiêu quá lớn ngay từ đầu — như phải giao tiếp thành thạo, xem phim không cần phụ đề hay đi du lịch tự tin — thì điều đó đôi khi lại khiến người học dễ nản hơn. Vì khi mới bắt đầu, chúng ta chắc chắn sẽ gặp khó khăn, nhưng não bộ lại chưa nhận được “phần thưởng” đủ rõ ràng. Khi đó, dopamine rất dễ sụt giảm.Nói đơn giản hơn, dopamine giống như một ngọn lửa. Nếu không có thứ gì liên tục “mồi” cho nó, ngọn lửa ấy sẽ dần yếu đi.
Vì vậy, khi dạy học sinh, mình thường chia nhỏ mục tiêu học tập và khuyên mọi người đặt ra những “aim” rất nhỏ trong từng 5–15 phút, hoặc đơn giản chỉ trong một ngày.
Ví dụ, hãy tạo ra những “phần thưởng nhỏ” trong quá trình học:
Học xong 10 từ → cho phép bản thân uống ly trà yêu thích.
Hoàn thành 1 bài nghe → xem một video giải trí bằng ngôn ngữ đó.
Nói chuyện được 5 phút với người nước ngoài → tự thưởng cho mình một khoảng nghỉ ngơi.
Điều quan trọng không chỉ nằm ở phần thưởng, mà là cảm giác:“Chỉ cần cố thêm một chút nữa thôi.”Khi bản thân liên tục cảm nhận được những “thành tựu nhỏ”, dopamine sẽ trở thành một yếu tố giúp chúng ta duy trì động lực và đi xa hơn trong việc học.
Vì vậy, người học ngoại ngữ giỏi không phải lúc nào cũng là người có kỷ luật mạnh nhất, mà thường là người biết khiến não bộ “muốn quay lại việc học”.
Sau nhiều năm dạy và học, mình nhận ra rằng việc hiểu và biết cách tận dụng tâm lý học có thể giúp chúng ta giảm đi rất nhiều rào cản trong quá trình học tập và tiến bộ nhanh hơn.Ngoại ngữ không chỉ là ghi nhớ.Nó còn là cách chúng ta xây dựng cảm xúc tích cực với việc học mỗi ngày.
