10/24/2022
TỈ GIÁ VÀ KHỦNG HOẢNG TIỀN TỆ
Thương mại quốc tế diễn ra trên toàn cầu có thể tóm gọn trong 3 yếu tố:
1. Thế giới hiện tồn tại rất nhiều đồng tiền (không phải một);
2. Tình hình tài chính của các quốc gia có thể ảnh hưởng lẫn nhau (không bị cô lập);
3. Trong tình hình trên, các quyết định liên quan luật lệ giao thương, điều hành nền kinh tế sẽ được thiết lập (nhưng thường sẽ không thật sự phát huy tác dụng như kì vọng ban đầu).
Vì thế giới có rất nhiều đồng tiền (của trên 200 quốc gia) nên các hoạt động giao thương, trao đổi hàng hóa sẽ được định giá dựa trên cơ sở TỈ GIÁ HỐI ĐOÁI giữa các đồng tiền. Dựa trên các hành vi của tỉ giá đã dao động trong quá khứ, các nhà kinh tế học đã chia các quốc gia thành 2 nhóm:
- Các quốc gia có cơ chế tỉ giá cố định - fixed (or pegged) exchange rates. Ưu điểm: Tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại quốc tế thông qua việc làm giảm tính bất định của tỷ giá hối đoái. Nhược điểm: Chính phủ không thể sử dụng chính sách tiền tệ để theo đuổi các mục tiêu khác, ngoại trừ mục tiêu giữ ổn định tỉ giá. Do đó, có thể dẫn đến tình trạng mất ổn định nghiêm trọng hơn trong thu nhập và tình hình lao động.
- Các quốc gia có cơ chế tỉ giá thả nổi - floating (or flexible) exchange rates. Ưu điểm: Chính phủ có thể sử dụng chính sách tiền tệ để theo đuổi các mục tiêu kinh tế khác thay vì khăng khăng giữ ổn định tỉ giá. Nhược điểm: Tạo ra tính bất định cao lên tỉ giá hối đoái, gây khó khăn cho các hoạt động thương mại toàn cầu.
Đặc biệt, ở các một số nền kinh tế, còn xuất hiện cơ chế tỉ giá thả nổi có quản lý (có điều tiết). Đây là cơ chế tỉ giá thả nổi theo các điều kiện biến động của thị trường, nhưng đến một giới hạn nhất định thì Chính phủ sẽ can thiệp để ngăn nó ra khỏi các giới hạn trong ngưỡng dao động được qui định. Ví dụ như gần đây Bộ Tài chính Nhật Bản đã can thiệp vào tỉ giá hối đoái khi bán USD để mua vào đồng nội tệ JPY lần đầu tiên trong hơn 20 năm nay, vào ngày 17/10 khi giá trị của đồng JPY đã tụt xuống mức thấp nhất trong gần 32 năm qua.
Sự thay đổi tỉ giá hối đoái ảnh hưởng lên nền kinh tế bằng 2 cách:
Sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái gây ra sự thay đổi giá cả của hàng hoá trên thị trường quốc tế. Nghĩa là, hàng hóa và dịch vụ của một quốc gia trở nên đắt hơn hoặc rẻ hơn so với của người khác khi được biểu thị bằng một đơn vị tiền tệ chung. Ví dụ như đầu năm 2022, khi tỉ giá hối đoái của USDVND là 22.620 thì 10 kg gạo S25 của Việt Nam xuất khẩu qua Mỹ có giá là (35.000/22.620)*10 = USD 15.47. Hiện tại, tỉ giá đang là 24.855 thì giá của 10 kg gạo S25 tại thị trường Mỹ chỉ có giá USD 14.08 ---> Giá gạo S25 tại Mỹ rẻ hơn trước. Tương tự, hiện tại, hàng hóa Mỹ xuất khẩu sang Việt Nam sẽ trở nên đắt đỏ hơn so với hồi đầu năm.
Những thay đổi về tỷ giá hối đoái có thể gây ra sự thay đổi giá cả của tài sản trong thước đo toàn cầu. Những biến động về sự giàu có này sau đó có thể ảnh hưởng đến các công ty, chính phủ và các cá nhân, đặc biệt là nếu các hoạt động đầu tư của họ mang tính đa quốc gia. Ví dụ, vào tháng 6 năm 2010, các nhà đầu tư Thụy Sĩ nắm giữ 397 tỷ đô la Mỹ chứng khoán, khi 1 đô la trị giá 1,05 franc Thụy Sĩ (SFr). Vì vậy, những tài sản này trị giá 1,05 * 397 = 417 tỷ SFr. Một năm sau 1 đô la chỉ trị giá 0,85 SFr, vì vậy cùng một loại chứng khoán sẽ có giá trị chỉ 0,85 * 397 = 337 tỷ SFr, khối tài sản thực tế không thay đổi. Cái khoản lỗ vốn 80 tỷ SFr (khoảng 20%) hoàn toàn là do tỷ giá hối đoái thay đổi. Mặc dù giá trị chứng khoán phần lớn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác trong giao dịch nội địa với một loại tiền tệ duy nhất, nhưng tỉ giá hối đoái lại chủ yếu ảnh hưởng đến tất cả các giao dịch xuyên biên giới liên quan đến hai loại tiền tệ.
KHỦNG HOẢNG TIỀN TỆ
"Một cuộc khủng hoảng tiền tệ là một tình huống có sự nghi ngờ nghiêm trọng về việc liệu một Ngân hàng Trung Ương của một quốc gia có dự trữ ngoại tệ đủ để duy trì tỷ giá cố định của nước này hay không" (nên khủng hoảng tiền tệ thường diễn ra sau một giai đoạn kéo dài cơ chế tỉ giá cố định hoặc sau nỗ lực duy trì ổn định tỉ giá). "Cuộc khủng hoảng thường đi kèm với một cuộc tấn công đầu cơ trên thị trường ngoại hối. Một cuộc khủng hoảng tiền tệ phát sinh từ thâm hụt cán cân thanh toán thường xuyên, và do đó cũng được gọi là cuộc khủng hoảng cán cân thanh toán. Thông thường một cuộc khủng hoảng lên tới cực điểm trong sự mất giá đồng tiền." (Nguồn: Wikipedia)
Các đợt khủng hoảng tiền tệ thường có mẫu số chung: Sản lượng của nền kinh tế giảm, các vấn đề trong hệ thống Ngân hàng và Công Nợ xuất hiện, các doanh nghiệp và hộ gia đình gồng mình gánh chịu hệ quả kinh tế. Thêm vào đó, hỗn loạn chính trị xảy ra, tình hình tài chính của Chính phủ xấu đi, và các chính trị gia vốn đang đối mặt với các chỉ trích về sự kém cỏi của mình sẽ kêu gọi sự trợ giúp từ bên ngoài, từ các tổ chức quốc tế (như Quỹ tiền tệ Quốc tế IMF, Ngân hàng Thế giới WB, hoặc các tổ chức tài chính khác). Những hệ quả này thường xuất hiện rõ rệt hơn ở các quốc gia nghèo hơn.
Ngược dòng lịch sử:
Bài báo sau đây được viết ngay những ngày đầu của cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng đã nhấn chìm Iceland vào năm 2008, sau sự sụp đổ của tỉ giá hối đoái, khủng hoảng tài chính, và khủng hoảng chính sách tài khóa của chính phủ. Sản lượng thật của nền kinh tế Iceland trên đầu người giảm hơn 10%, và tỉ lệ thất nghiệp tăng lên đến 9% (so với tỉ lệ 1% trước đó). Phải mất rất nhiều năm, nền kinh tế mới hoàn toàn hồi phục.
Economic Crisis in Iceland
"I don't tell my children where I get the food, I'm too ashamed," said Iris Aegisdottir, an Icelander who has been going to a food bank every week for a year to feed her three children.
* * * * *
The crisis that brought down Iceland’s economy in late 2008 threw thousands of formerly well-off families into poverty, forcing people like Iris to turn to charity to survive.
Each week, up to 550 families queue up at a small white brick warehouse in Reykjavik to receive free food from the Icelandic Aid to Families organization, three times more than before the crisis.
Rutur Jonsson, a 65-year-old retired mechanical engineer, and his fellow volunteers spend their days distributing milk, bread, eggs and canned food donated by businesses and individuals or bought in bulk at the supermarket.
“I have time to spend on others and that’s the best thing I think I can do,” he said as he pre-packed grocery bags full of produce.
In a small, close-knit country of just 317,000 people, where everyone knows everyone, the stigma of accepting a hand-out is hard to live down and of the dozens of people waiting outside the food bank in the snow on a dreary March afternoon, Iris is the only one willing to talk.
“It was very difficult for me to come here in the beginning. But now I try not to care so much anymore,” said the weary-looking 41-year-old, who lost her job in a pharmacy last summer, as she wrung her hands nervously.
The contrast is brutal with the ostentatious wealth that was on display across the island just two years ago, as a hyperactive banking sector flooded the small, formerly fishing-based economy with fast cash.
Back then, the biggest worry for many Icelanders was who had the nicest SUV, or the most opulent flat.
But today visible signs of poverty are quickly multiplying in the Nordic island nation, despite its generous welfare state, as the middle class is increasingly hit by unemployment, which is up from one to nine per cent in about a year, and a large number of defaults on mortgages.
Icelanders who lose their job are initially entitled to benefits worth 70 per cent of their wages - but the amount dwindles fast the longer they are without work. Coupled with growing debt, the spike in long-term unemployment is taking a heavy toll.
“The 550 families we welcome here represent about 2,700 people, and the number keeps going up. And we think it will keep growing until next year, at least,” said Asgerdur Jona Flosadottir, who manages the Reykjavik food bank.
For Iris, the fall came quickly.
She is struggling to keep up with payments on two car loans, which she took out in foreign currencies on what proved to be disastrous advice from her bank, and which have tripled since the kronur’s collapse.
Threatened in November with eviction from her home in the village of Vogar, some 40 kilometres (25 miles) south-west of Reykjavik, she managed to negotiate a year’s respite with her bank.
“I feel very bad and I am very worried,” she said, running her fingers through her long, brown hair.
“I’ve thought about going abroad, but decided to stay because friends have come forward to guarantee my loans,” she added sadly, before leaving with a friend who was driving her back home.
Protesters outside the Icelandic parliament in Reykjavik demand that the government do more to improve conditions for the recently poor.
To avoid resorting to charity, many other Icelanders are choosing to pack their bags and try for a new future abroad, with official statistics showing the country’s biggest emigration wave in more than a century is underway.
“I just don’t see any future here. There isn’t going to be any future in this country for the next 20 years,” laments Anna Margret Bjoernsdottir, a 46-year-old single mother who is preparing to move to Norway in June if she is unable to ward off eviction from her home near Reykjavik.
For those left behind, a growing number are having trouble scraping together enough money to put decent food on their children’s plates.
While only a minority have been forced to seek out food banks to feed their families, some parents admit to going hungry to feed their children.
“I must admit that with the hike in food prices, my two sons eat most of what my husband and I bring home,” Arna Borgthorsdottir Cors confessed in a Reykjavik cafe.
“We get what is left over,” she says.
Source: Marc Preel, “Iceland’s new poor line up for food,” AFP, 8 April 2010.
Bản dịch tạm:
Cuộc khủng hoảng làm suy giảm nền kinh tế Iceland vào cuối năm 2008 đã khiến hàng nghìn gia đình khá giả lâm vào cảnh nghèo đói, buộc những người như Iris phải tìm đến các cơ sở từ thiện để tồn tại.
Mỗi tuần, có tới 550 gia đình xếp hàng tại một nhà kho nhỏ bằng gạch trắng ở Reykjavik để nhận thực phẩm miễn phí từ tổ chức Icelandic Aid to Family, nhiều gấp 3 lần so với trước khủng hoảng.
Rutur Jonsson, một kĩ sư cơ khí 65 tuổi đã về hưu, cùng các tình nguyện viên dành cả ngày để phân phát sữa, bánh mì, trứng, và đồ hộp do các doanh nghiệp và cá nhân quyên góp, hoặc được mua sỉ (số lượng lớn) tại các siêu thị.
"Tôi có thời gian để giúp đỡ người khác, và đó là điều tốt nhất tôi nghĩ mình có thể làm," ông nói khi đóng gói sẵn các túi hàng chứa đầy thực phẩm.
Ở một đất nước nhỏ bé với chỉ 317.000 dân, nơi ai cũng biết nhau, cảm giác xấu hổ khi phải chấp nhận sự giúp đỡ để tồn tại thật khó chịu đối với hàng chục người đang chờ đợi bên ngoài Ngân hàng thực phẩm - Food Bank - giữa trời tuyết vào một buổi chiều tháng Ba ảm đạm. Iris là người duy nhất sẵn sàng chia sẻ câu chuyện.
"Thời gian đầu phải đến đây xin trợ giúp thực phẩm quả thực rất khó khăn cho tôi. Nhưng bây giờ tôi cố gắng không quan tâm nhiều như vậy nữa," người phụ nữ 41 tuổi với dáng vẻ mệt mỏi, đã mất việc ở một hiệu thuốc vào mùa hè năm ngoái, đang lo lắng vò hai bàn tay vào nhau.
Quả thật là tàn nhẫn khi soi xét sự tương phản với sự giàu có đến mức khoa trương trên khắp hòn đảo này vào 2 năm trước, khi mà hệ thống ngân hàng cực kì sôi động tràn ngập nền kinh tế đất nước này (vốn trước đó dựa vào ngành nghề đánh bắt thủy sản và giao dịch nhanh bằng tiền mặt).
Hồi đó, nỗi lo lớn nhất đối với nhiều người Iceland là ai có chiếc SUV đẹp nhất, hay căn hộ sang trọng nhất.
Nhưng ngày nay, các dấu hiệu nghèo đói dễ thấy đang nhanh chóng nhân lên ở đảo quốc Bắc Âu bất chấp chế độ phúc lợi hào phóng vốn có, vì ngay cả tầng lớp trung lưu cũng ngày càng bị ảnh hưởng bởi tình trạng thất nghiệp (tỉ lệ này tăng từ 1% lên đến 9% trong khoảng một năm), và bởi một số lượng lớn các khoản vay thế chấp nhà bị vỡ nợ.
Những người Iceland mất việc ban đầu được hưởng các khoản trợ cấp trị giá 70% tiền lương của họ - nhưng số tiền này sẽ giảm đi nhanh chóng nếu họ không có việc làm trong thời gian dài. Cùng với khoản nợ ngày càng tăng, tỉ lệ thất nghiệp dài hạn tăng vọt đang gây ra một hậu quả nặng nề.
"550 gia đình mà chúng tôi chào đón ở đây đại diện cho khoảng 2.700 người, và con số tiếp tục tăng lên. Và chúng tôi nghĩ rằng nó sẽ tiếp tục tăng cho đến năm sau," Asgerdur Jone Flosadottir, người quản lý Ngân hàng thực phẩm, cho biết.
Đối với Iris, sự sụp đổ tài chính đã đến khá nhanh chóng.
Cô đang phải vật lộn để có thể bắt kịp các kì hạn thanh toán cho 2 khoản vay mua ô tô, mà cô ấy đã vay bằng ngoại tệ theo những gì được chứng minh là lời khuyên tai hại từ chuyên gia ngân hàng. Và khoản vay ấy đã tăng gấp 3 lần kể từ khi đồng Knronur sụp đổ.
Bị đe dọa đuổi ra khỏi nhà vào tháng 11 ở làng Vogar, cách Reykjavik khoảng 40km (25 dặm) về phía tây nam, cô đã cố gắng thương lượng tạm đình chỉ thanh toán trong một năm với ngân hàng của mình.
"Tôi cảm thấy rất tồi tệ và tôi rất lo lắng," cô nói, lướt những ngón tay qua mái tóc nâu dài của mình.
"Tôi đã nghĩ đến việc ra nước ngoài, nhưng quyết định ở lại vì bạn bè đã giúp bảo lãnh các khoản vay của tôi," cô buồn bã nói thêm trước khi rời đi cùng một người bạn giúp chở cô về nhà.
Để tránh phải xin từ thiện, nhiều người Iceland khác đang chọn cách thu xếp hành lý và lên đường tìm kiếm một tương lai mới ở nước ngoài, với số liệu thống kê chính thức cho thấy làn sóng di cư lớn nhất của đất nước trong hơn một thế kỉ đã diễn ra.
"Tôi chỉ là không thấy tương lai ở đây. Sẽ không có bất kì tương lai nào ở đất nước này trong 20 năm tới", Anna Margret Bjoeensdottir than thở, một bà mẹ đơn thân 46 tuổi đang chuẩn bị đến Na Uy vào tháng 6 nếu không thể tránh khỏi việc bị đuổi ra khỏi nhà của cô ấy gần Reykjavik.
Đối với những người bị bỏ lại phía sau, số lượng ngày càng tăng những người gặp khó khăn trong việc gom góp đủ tiền để bày thức ăn ngon trên đĩa của con cái họ.
Trong khi chỉ một bộ phận thiểu số buộc phải tìm đến các ngân hàng lương thực để nuôi sống gia đình, thì một số bậc cha mẹ thừa nhận họ phải nhịn đói để con được ăn.
Arna Borgthorsdottir Cors thú nhận trong một quán cà phê ở Reykjavik:
"Tôi phải thừa nhận rằng, với giá thực phẩm tăng cao, hai con trai của tôi ăn gần hết những gì mà chồng tôi và tôi mang về nhà."
"Chúng tôi nhận được những gì còn sót lại," cô nói.
Tỉ giá và Khủng Hoảng Tiền Tệ
Thương mại quốc tế diễn ra trên toàn cầu có thể tóm gọn trong 3 yếu tố:
04/20/2024
12/11/2023
11/24/2022
11/01/2022
10/24/2022
10/14/2022
10/05/2022
09/28/2022