General Knowledge Sinhala GK 10

🌑 ප්ලූටෝගේ කතාවස්තුව

අපගේ දීප්තිමත් නිල් පෘථිවියට ඔබ්බෙන්, කිලෝමීටර බිලියන 5.9 ක් පමණ දුරින්, ප්ලූටෝ නම් කුඩා, අයිස් සහිත ලෝකය පවතී. හිරු එළිය මිනිත්තු 8 කින් පෘථිවියට ළඟා වන අතර, ප්ලූටෝගේ ශීත කළ මතුපිට ස්පර්ශ කිරීමට පැය 5 කට වඩා ගත වේ. පෘථිවිය මෙන් නොව,ප්ලූටෝට එක් භ්‍රමණයක් සම්පූර්ණ කිරීමට පෘථිවි දින 6.4 ක් ගතකරන අතර සූර්යයා වටා එක් සංචාරයක් අවසන් කිරීමට පෘථිවි වසර 248 ක් අවශ්‍ය වේ. එමෙන්ම .එය පෘථිවියේ ප්‍රමාණයෙන් හයෙන් එකක් පමණි (1/6). එහි ගුරුත්වාකර්ෂණය කොතරම් දුර්වලද යත් ඔබේ බර,ප්ලූටෝ මත 15 ගුණයකින් අඩු වනු ඇත.

🌌 ප්ලූටෝ ග්‍රහලෝකයක් නොවන්නේ ඇයි ?

වසර 1930 දී ක්ලයිඩ් ටොම්බෝ (Clyde Tombaugh) විසින් සොයා ගන්නා ලද ප්ලූටෝ ,වසර 70 කට වැඩි කාලයක් ,අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ නවවන (09) ග්‍රහලෝකය බව අප දැනගෙන සිටියේය . නමුත් , වසර 2006 දී සියල්ල වෙනස් විය.ප්ලූටෝ 'කුඩා' නැතිනම් 'උප' ග්‍රහලෝකයක් (dwarf planets) ලෙස නැවත වර්ගීකරණය කරන ලදී. ඉතින්, ඇත්තටම සිදු වූයේ කුමක්ද? අපි සොයා බලමු. 🚀

🌍 ග්‍රහලෝකයක් සඳහා නව නීති

අභ්‍යවකාශ වස්තූන් නාමකරණය සිදුකරන පිළිගත් කණ්ඩායම වන 'ජාත්‍යන්තර තාරකා විද්‍යා සංගමය ' (International Astronomical Union -IAU), ග්‍රහලෝකයක් ලෙස හඳුනාගැනීම සඳහා නව අර්ථ දැක්වීමක් වසර 2006 දී නිර්මාණය කළේය.

ඔවුන්ට අනුව, ග්‍රහලෝකයක් ලෙස හඳුනාගැනීමට කොන්දේසි තුනක් සපුරාලිය යුතුය.

1️⃣ එය සූර්යයා වටා කක්ෂගත විය යුතුය. ☀️

2️⃣ එහි ගුරුත්වාකර්ෂණය,ග්‍රහලෝකය වටකුරු කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් විය යුතුය. එනම් ,ගුරුත්වාකර්ෂණය හේතුකොට ගෙන ග්‍රහලෝකයේ ස්කන්ධය එහි මධ්‍යම ලක්ෂ්‍යය දෙසට ඇදීමට තරම් ප්‍රබල බලයක් විය යුතුය.ග්‍රහලෝක ගෝලාකාර වන්නේ මෙන්න මේ බලය නිසාය.

3️⃣ එහි කක්ෂයෙන් අනෙකුත් පාෂාණ සහ වස්තූන් ඉවත් කිරීමට එය ශක්තිමත් විය යුතුය.එනම්,ගුරුත්වාකර්ෂණය භාවිතයෙන් ග්‍රාහක කැබලි ගමන් ගන්නා මාර්ගය(කක්ෂය) වෙනස් කිරීමෙන් ඒවා ඉවතට තල්ලු කිරීමට හැකි විය යුතුය.නැතිනම් ඒවා,ග්‍රහලෝකය මතට ඇදගෙන, ගැටීමට සලස්වා විනාශ කල හැකිවිය යුතුය.

🪐 ප්ලූටෝ මෙම පරීක්ෂණයෙන් අසමත් වූයේ ඇයි ?

ප්ලූටෝ පළමු කොන්දේසි දෙක සපුරාලයි:
✅ එය සූර්යයා වටා කක්ෂගත වේ.
✅ එහි ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා එය වටකුරුයි.

නමුත් ප්ලූටෝ තුන්වන රීතිය අසමත් විය. ප්ලූටෝ , ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ග්‍රහලෝකයක් වන අතර ,එහි කක්ෂයේ ගමන් ගන්නා අනෙකුත් අයිස් සහිත පාෂාණ සහ සුන්බුන් ඉවත් කිරීමට තරම් ප්ලුටෝගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය බලවත් නොවිය.

ඒ නිසා විද්‍යාඥයන් තීරණය කළේ ප්ලූටෝ "සම්පූර්ණ ග්‍රහලෝකයක්" නොව කුඩා/උප ග්‍රහලෝකයක් (dwarf planets) බවයි.

✨ අවසාන අදහස:

ප්ලූටෝ අපිට කියාදෙන පාඩම නම් , සැබෑ ජීවිතයේදී ද ලෝකය අපි දෙස බලන ආකාරය වෙනස් වී යා හැක.නමුත් ඔබ කිසි විටෙකත් ඔබේ වටිනාකම් ,සුවිශේෂත්වය, හෝ ඔබේ අරමුණ නැති නොකරගන්න.

ස්තුතියි.

゚viralシypシ゚viralシhtag

🌌 කෙළවරට යන ගමන: ❄️ කුයිපර් පටියේ අභිරහස්

කුයිපර් පටිය නෙප්චූන්ගේ කක්ෂයෙන් ඔබ්බට අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ පිටත කෙළවරේ පිහිටා ඇත. එය සමහර අවස්ථා වලදී සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ "තුන්වන කලාපය" ( third zone) ලෙස හැඳින්වේ. තාරකා විද්‍යාඥයින් හඳුනාගෙන ඇත්තේ මෙම කලාපයේ මිලියන ගණනක් අයිස් සහිත ග්‍රාහක ,කුඩා ග්‍රහ ලෝක ආදී වස්තූන් ගෙන් සමන්විතව ඇති බවයි.

අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය සූර්යයාගේ සිට ඇති දුර සහ එහි ඇති වස්තූන් වර්ග මත පදනම්ව කලාප වලට බෙදා ඇත.
පළමු කලාපය (1st Zone) ලෙස හඳුනාගන්නේ ,බුධ, සිකුරු, පෘථිවිය, අඟහරු සහ බ්‍රහස්පති දක්වා කොටසයි.
දෙවැනි කලාපය (2nd Zone) බ්‍රහස්පති, සෙනසුරු, යුරේනස් සහ නෙප්චූන් දක්වා කලාපය හඳුනාගනී.

දළ වශයෙන්, සූර්යයාගේ සිට කිලෝමීටර් බිලියන 4.5 (සැතපුම් බිලියන 2.8) දුරින් පිහිටා ඇති මෙම දුරස්ථ කලාපය, අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ මුල් ඉතිහාසයේ ඉතිරි වූ කොටස් වලින් සමන්විත කලාපයකි.කුයිපර් පටිය සැබවින්ම සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ මායිමකි.එය අප තවමත් ගවේෂණය කරන අතර, අපගේ අවබෝධය තවමත් පරිණාමය වෙමින් පවතින ස්ථානයකි.

🪐 සොයාගැනීම

කුයිපර් පටිය තහවුරු කරන ලද්දේ 1992 වසරේ දීය.නමුත් ජෙරාඩ් කුයිපර් (Gerard Kuiper) වැනි තාරකා විද්‍යාඥයින් දශක ගණනාවකට පෙර එහි පැවැත්ම පුරෝකථනය කර තිබුණි. එතැන් සිට, දුරේක්ෂ සහ අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුම් මගින් මෙම දුරස්ථ කලාපයේ දහස් ගණනක් අයිස් සහිත වස්තූන් පාවෙන බව අනාවරණය වී තිබේ.

🌍 ප්‍රසිද්ධ පදිංචිකරුවන්: ප්ලූටෝ සහ මිතුරන්

ඔව් - ප්ලූටෝ මෙහි වාසය කරයි! කලක් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ නවවන ග්‍රහලෝකය ලෙස ප්ලුටෝ සැලකූ අතර ,එහෙත් වසර 2006 දී 'කුඩා ග්‍රහලෝක' (Dwarf Planets) කාණ්ඩයට අයත් ලෙස නැවත වර්ගීකරණය කරන ලදී. නමුත්, එය තනිවම මෙහි වාසය නොකරයි.එරිස් (Eris), හවුමියා (Haumea) සහ මේක්මේක් (Makemake) වැනි අනෙකුත් 'කුඩා ග්‍රහලෝක' සඳහා ද කුයිපර් පටිය නිවහන වේ.එමෙන්ම,සූර්යාලෝකය කුයිපර් පටිය වෙත ළඟා වීමට දළ වශයෙන් පැය 4 දක්වා කාලයක් ගතවේ.නමුත්,මේ සියලුම කුඩා ග්‍රහලෝක අධික ශිතලකින් සමන්විත අතර අයිස් වලින් වැසී පවතී.

🚀 එය වැදගත් වන්නේ ඇයි ?

කුයිපර් පටිය යනු විශ්වීය නිධන් පෙට්ටියකි. මෙහි ඇති අයිස් සහිත ග්‍රාහක ,සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ උපතේ සිට ඉතිරි වූ කොටස් වන අතර එය වසර බිලියන 4.5 කට වැඩි කාලයක් රහස් සඟවා ගෙන සිටී.වසර 2015 දී ප්ලූටෝ පසුකර පියාසර කළ නාසා හි නිව් හොරයිසන්ස් (New Horizons) අභ්‍යවකාශ යානය දැන් මෙම දුරස්ථ කලාපය ගවේෂණය කරයි. එහි අඛණ්ඩ මෙහෙයුම් ඉන් ඔබ්බට ඇති දේ හෙළි කිරීමට උපකාරී වන අතර, මෙම අයිස් සහිත ග්‍රාහක වල සංයුතිය පිළිබඳ විශ්මයජනක රූප සහ දත්ත අපට එවයි.

✨ ශීත කළ මායිමක් බලා සිටී

ඉතින්, කුයිපර් පටිය අපට මතක් කර දෙන්නේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය නෙප්චූන් සමඟ අවසන් නොවන බවයි. එය හිරු එළිය මැකී යන සහ අයිස් ලෝක නිහඬව පාවෙන කොස්මික් කාන්තාරයක අන්තයට පැතිරී යන බවයි.

'කුඩා ග්‍රහලෝක' (Dwarf Planets) ගැන ඉදිරි ලිපියෙන් බලාපොරොත්තු වන්න.

ස්තුතියි. 🤞🤜👋

゚viralシypシ゚viralシhtag

🚘💧 ටොයොටා මිරායි (Toyota Mirai) 👇👇 l වාතය දහනය කර ජලය පිටකරන වාහනයක්.

අද ,විදුලි වාහන වල ජනප්‍රියතාව පෙට්‍රල් වාහන අබිභවා ඉදිරියට ඇවිත්.නමුත් ජපානයේ ටොයෝටා (Toyota) සමාගම තවත් පියවරක් ඉදිරියට තබමින් ,හයිඩ්‍රජන් වායුව ඉන්ධන ලෙස දහනය කරන සෙඩාන් (sedan) වර්ගයේ කාර් රථයක් නිපදවා ඇත.ඇත්තෙන්ම ,පළමු මිරායි රථය 2015 ජනවාරි මාසයේදී නිෂ්පාදනය කොට එළිදක්වා ඇත.මෙහි නවතම රථය වැඩි දියුණු වූ තාක්ෂණය සමග පසුගිය වසරේදී වෙළඳපලට පිවිසියේය.

🌿 පිරිසිදු ධාවනයක විද්‍යාව.

මිරායි සතුව සාමාන්‍ය එන්ජිමක් නොමැත.ඒ වෙනුවට, එය හයිඩ්‍රජන් වායුවෙන් පිරුණු ශක්තිමත් කාබන්-ෆයිබර් ටැංකි තුනක් රැගෙන යයි.වාහනය පනගැන් වූ විට, හයිඩ්‍රජන් ඉන්ධන සෛල වාතයේ ඔක්සිජන් එක්ව, ප්‍රතික්‍රියා කරයි .එමගින් ,රථය චලනය කිරීමට විදුලිය නිපදවන අතර දුම වෙනුවට ජලය පිටකරයි.

⚗️ හයිඩ්‍රජන් නිපදවන්නේ කොහෙන්ද?

හයිඩ්‍රජන් සෑම තැනකම පවතී. ජලයේ (H₂O), ශාකවල, ස්වාභාවික වායුවේ පවා,නමුත් එය ඉන්ධන ලෙස භාවිතා කිරීමට නම්, එය වෙන් කර පිරිසිදු කළ යුතුය.

මේ සඳහා ප්‍රධාන ක්‍රම තුනක් තිබේ.

💧 විද්‍යුත් විච්ඡේදනය (Electrolysis) - විදුලිය මගින් ජලය, හයිඩ්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් බවට බෙදා වෙන්කිරීම.එම විදුලිය, සූර්ය හෝ සුළං ශක්තියෙන් බල ගැන්වූ විට, එම ක්‍රියාවලිය 'හරිත හයිඩ්‍රජන්' (Green Hydrogen) ලෙස හැඳින්වේ.

🔥 වාෂ්ප මීතේන් ප්‍රතිසංස්කරණය (Steam Methane Reforming SMR ) - මෙය වඩාත් සුලභ ක්‍රමයකි.එනම්,ස්භාවික වායුවෙන් (මීතේන්) හයිඩ්‍රජන් නිස්සාරණය කිරීමයි .මෙම ක්‍රියාවලිය ලාභදායී නමුත් පරිසර හිතකාමී අඩු බැවින් Grey Hydrogen ලෙස හඳුන්වයි.

🌍 Blue Hydrogen - ඉහත SMR ක්‍රමයම අනුගමනය කරයි.එහෙත් ,අතුරු ඵලයක් ලෙස නිපදවෙන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් (CO2) පරිසරයට මුදා නොහැර පොළවේ ගබඩා කරයි. එමනිසා සාපේක්ෂව පරිසර හිතකාමී වේ.

⚙️ 2024 මිරායි කාර් රථයෙහි කැපී පෙනෙන අවස්ථා.

⛽️එක් වරක් සම්පූර්ණයෙන් ටැංකි 03 ම හයිඩ්‍රජන් වායුව මගින් පිරවූ විට සැතපුම් 402 ,එනම් කිලෝමීටර 650 දක්වා දුරක් ගමන් කලහැකි යැයි ඇස්තමේන්තු කර ඇත.

🔋මිනිත්තු 5කට අඩු කාලයකින් ඉන්ධන පිරවීමට හැකි වීම නිසා බැටරි විදුලි වාහන වලට වඩා සැහෙන වෙලාව ඉතිරි කරයි.

🛞පසුපස රෝද මගින් ධාවනය (Rear Wheel Drive) නිසා වඩා සැපපහසු ගමනක් සහ සුඛෝපභෝගී නිර්මාණය.

🏎️ටොයොටා,යුරෝපා රටවල් සඳහා නිපදවන ජනප්‍රිය, 'ලෙක්සස්' (Lexus) සන්නාමය භාවිතා කරන ආකෘතිය මත Mirai රථය ගොඩනගා ඇත.

💨වඩාත්ම පරිසර හිතකාමී වනුයේ වායු විමෝචනය ශුන්‍ය වීමයි.

නමුත් සෑම විප්ලවයකටම බාධක ඇත.

⛽ ඉදිකිරීමට මිල අධික වීම නිසා හයිඩ්‍රජන් ඉන්ධන පිරවුම්හල් 1,160 පමණක් 2024 අවසානය වන විට ,ලොව පුරා දැකිය හැකි වීම.ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ පිරවුම්හල් 86 ද ,ජපානයේ 161 ද , චීනයේ අසන්න වශයෙන් 540 ද පිහිටුවා ඇත.ආරක්ෂිත පද්ධති සමඟ එක් පිරවුම්හලක් පිහිටුවීමට ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 01 කට වඩා වැඩි පිරිවැයක් දැරීමට සිදුව ඇත.

💰 ඉහළ නිෂ්පාදන පිරිවැය

හයිඩ්‍රජන් නිෂ්පාදනය සඳහා තවමත් පෙට්‍රල් පිරිපහදු කිරීමට වඩා වැඩි මුදලක් වැය වේ.එයට හේතුව විද්‍යුත් විච්ඡේදනයට විශාල ප්‍රමාණයක් විදුලිය අවශ්‍ය වීමයි.

⚙️ ගබඩා කිරීම සහ ආරක්ෂාව පිළිබඳ අභියෝග

හයිඩ්‍රජන් යනු සැහැල්ලු, දැවෙන වායුවකි.එය ගබඩා කිරීම සඳහා ඉතා ඉහළ පීඩන ටැංකි සහ ආරක්ශිත ක්‍රම අවශ්‍ය වේ.

🚗 වාහන පිරිවැය

මිරායි ලාභදායී නොවේ. ආසන්න වශයෙන් ඇ.ඩො 50,000 ක් 60,000 අතර මුදලකට අලෙවි වේ.එහි දියුණු ඉන්ධන සෛල තාක්‍ෂණය , එය පෙට්‍රල් හෝ දෙමුහුන් මෝටර් රථවලට වඩා මිල අධික කර ඇත.කෙසේ වෙතත්, නිෂ්පාදනය වර්ධනය වන විට, මිල පහත වැටෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

🌞 අවසාන අදහස

මිරායි යන නමේ තේරුම ජපන් භාෂාවෙන් "අනාගතය" යන්නයි.ටොයොටා මිරායි අද අභියෝගවලට මුහුණ දිය හැකිය.නමුත් සෑම ශ්‍රේෂ්ඨ වෙනසක්ම කුඩා පියවරකින් ආරම්භ වේ.සමහර විට යම් දිනක, නගර නිහඬ මෝටර් රථවලින් පිරී යනු ඇත.හයිඩ්‍රජන් යනු තවත් ඉන්ධනයක් පමණක් නොවේ.එය බලාපොරොත්තුවේ සංකේතයකි .නව තාක්ෂණය පෘථිවියට හානි කිරීමට නොව සුව කළ හැකි බවට සාක්ෂියකි.

ස්තුතියි. 🤞🤜👋

゚viralシypシ゚viralシhtag

☀️ චීනයේ “කෘතිම සූර්යයා” l පිරිසිදු බලශක්තිය සඳහා නව උදාවක්

චීනය සැබවින්ම විශ්මයජනක දෙයක් නිර්මාණය කර ඇත.එය, සැබෑ සූර්යයා ශක්තිය නිපදවන ආකාරය පිටපත් කරන යෝධ යන්ත්‍රයකි.මේ සඳහා ''න්‍යෂ්ටික විලයනය'' (nuclear fusion) නම් තාක්ෂනය යොදා ගැනේ.මේ යන්ත්‍රය Experimental Advanced Superconducting Tokamak, නැතිනම් EAST ලෙස හැඳින්වේ.

වසර 2025 දී, මෙකී යන්ත්‍රය සෙල්සියස් අංශක මිලියන 150 ට වඩා උෂ්ණත්වයට ළඟා වූ අතර ,එය මෙම තාක්ෂණය අත් කරගත් ඉහලම උෂ්ණත්වයි.මෙය සූර්යයාගේ හරයට වඩා 10 ගුණයක් උණුසුම් විය. විද්‍යාඥයින් විශ්වාස කරන්නේ මෙමගින් යම් දිනක ,ලෝකයට පරිසර දූෂණයකින් තොරව අසීමිත, පිරිසිදු ශක්තියක් ලබා දිය හැකි බවයි.

🌍 ඔවුන් මෙම තාක්ෂණය දියුණු කරන්නේ ඇයි?

අද වන විට ලෝකයේ බොහෝ දෙනෙක් තවමත් ගල් අඟුරු, තෙල් සහ ගෑස් මත රඳා පවතින අතර , එය පරිසරයට හානි කරයි.බොහෝ රටවල් මෙන් චීනයද නිවාස, නගර සහ කර්මාන්ත සඳහා විදුලිය සැපයීමට වඩා හොඳ ක්‍රම සොයමින් සිටී. "කෘතිම සූර්යයා" මේ සඳහා ඉතාමත් හොඳ ආදේශකයකි. එය හරිත බලශක්ති ප්‍රභවයක් සොයා ගැනීමේ ගෝලීය උත්සාහයේ කොටසකි.

⚡ එය ක්‍රියා කරන ආකාරය සරලව කිවහොත් ;

කෘතිම සූර්යයා සාමාන්‍ය බලාගාරයක් මෙන් ඉන්ධන දහනය නොකරයි.ඒ වෙනුවට, එය න්‍යෂ්ටික විලයනය ලෙස හැඳින්වෙන විශේෂ ක්‍රියාවලියක් භාවිතා කරයි.සැබෑ හිරු ගේත් සිදුවන්නේ මෙම ක්‍රියාවලියයි.

එය සිදුවන ආකාරය මෙන්න:

💧 විද්‍යාඥයින් විසින් හයිඩ්‍රජන් පරමාණු, ජලය සහ ඛනිජ වලින් නිස්සාරණය කර ලබාගනී.
🔥 ඒවා ප්ලාස්මා බවට එනම් අතිශයින් උණුසුම් වායුවක් බවට පත් වන තෙක් රත් කරයි.
☀️ අධික උෂ්ණත්වයේදී,එම හයිඩ්‍රජන් පරමාණු එකට එකතු වී හෝ විලයනය වී විශාල ශක්තියක් නිකුත් කරයි.
⚡ එම ශක්තිය පසුව විදුලිය බවට පත් කරයි.

වැදගත් වන්නේ, එය යුරේනියම් භාවිතා නොකරන බැවින් සාමාන්‍ය න්‍යෂ්ටික බලාගාරවල මෙන් න්‍යෂ්ටික විකිරණ කාන්දු වීමේ අවදානමක් නොමැත.දැනට පවත්වාගෙන යන න්‍යෂ්ටික බලාගාරවල න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය (nuclear fission) යොදා ගෙන ,පරමාණු ප්‍රතික්‍රියාකාරකය ( nuclear reactor) තුළ යුරේනියම් පරමාණු කුඩා පරමාණු වලට බෙදීම සිදු කරයි. මෙම ක්‍රියාවලිය විශාල තාප ශක්තියක් නිකුත් කරන අතර එමගින් විදුලිය නිපදවයි.

🔋 මෙය "ශක්තියේ අනාගතය" ලෙස හඳුන්වන්නේ ඇයි?

💥 හයිඩ්‍රජන් ඉන්ධන කුඩා ප්‍රමාණයකින් පමණක් විශාල බලයක් නිපදවිය හැකිය.
🌊 හයිඩ්‍රජන් මුහුදු ජලයේ ඇති බැවින්, කිසි විටෙකත් එය අවසන් නොවනු ඇත.
🔌 විද්‍යාඥයින්ට මහා පරිමාණයෙන් විලයන කටයුතු කළ හැකි නම්, බලශක්ති හිඟයට කදිම විසඳුමක් වනු ඇත.
☢️ වායු දූෂණයක් නැත.භයානක විකිරණශීලී අපද්‍රව්‍ය නොමැත.
💚 හරිත බලශක්ති පවුලේ කොටසක් වෙමින් ,එය මෙතෙක් නිර්මාණය කරන ලද පිරිසිදුම ශක්තිය වනු ඇත.

🔮 ඉදිරි මාවත

කෘතිම සූර්යයා තවමත් පරීක්ෂණ මට්ටමේ පවතී. මෙම යන්ත්‍රය ක්‍රියාකිරීමට විශාල විදුලියක් වැය වීම , ඉදිරි පිම්මක් පැනීමට විශාල බාදාවක් වී ඇත. නමුත් යම් දිනක , එය වැය කරන ශක්තියට වඩා බොහෝ විදුලිය නිපදවීමේ හැකියාවෙන් යුක්තයි.තවද ,චීනය මෙම මෙහෙයුමේ තනි ගමන්කරුවකු නොවේ.ප්‍රංශය, එක්සත් ජනපදය, ජපානය සහ ඉන්දියාව වැනි රටවල් ද සමාන යන්ත්‍ර ගොඩනඟමින් සිටී.සමහර විට ඉදිරි වසර 15 සිට 25 දක්වා කාලය තුළ මෙම න්‍යෂ්ටික විලයන තාක්ෂණය විදුලිය නිපදවීමට යොදා ගත හැකි බවට අපට අනුමාන කල හැක.

එය සිදුවුවහොත් ලෝකයට , හිඟ නැති පිරිසිදු සහ ආරක්ෂිත බලශක්ති ප්‍රභවයක් ලැබෙනු ඇත.

ස්තුතියි.

💰 රත්‍රං මිල වේගයෙන් ඉහළ යන්නේ ඇයි ? 👇👇

ඈත අතීතයේ සිට ධනයේ සහ ස්ථාවරත්වයේ සදාකාලික සංකේතය ලෙස රත්‍රං භාවිතා විය.එනමුත් මෑත ඉතිහාසයේ වෙන කවරදාටත් වඩා රත්‍රං දීප්තිමත්ව බැබලීමට පටන් ගෙන තිබේ. 2025 ඔක්තෝබර් 8 වන දින, රන් මිල අවුන්සයකට, ඇමෙරිකානු ඩොලර් 4,000 (දළ වශයෙන් රුපියල් මිලියන 1.2 ) ඉක්මවා ගිය බව රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කරා.එහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස ,2025 ඔක්තෝබර් 9 වන විට කැරට් 24 පවුමක මිල රුපියල් 330,000 දක්වා ඉහල ගොස් ඇත.

මෙම අසාමාන්‍ය රන් මිල ඉහල යෑම ,ගෝලීය ආර්ථිකය වෙනස් වෙමින් පවතින බවට සංඥාවකි.ඉතින්, රන් මිලෙහි මෙම වැඩිවීමට හේතු කුමක්ද? ප්‍රධාන කරුණු මෙන්න:

🌍 1. ගෝලීය භූ දේශපාලනික සහ ආර්ථික අවිනිශ්චිතතාව.

💵 2. ඇමෙරිකානු ඩොලරය , බ්‍ර්තාන්‍ය පවුම සහ යූරෝ වැනි ලෝක මුදල් එකක දුර්වල වීම.

🏦 3. බලවත් රටවල මහ බැංකු ,වාර්තාගත පරිමාවකින් රන් මිලදී ගැනීම.

🏦 4. එක්සත් ජනපද දේශපාලනයේ ආතතීන් සහ ට්‍රම්ප්ගේ වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති.

📈 5. උද්ධමන බිය සහ AI විප්ලවය.

🪙 6. ඩිජිටල් රත්‍රං වලට ඇති ඉල්ලුම (Gold ETF).

හරි ,අපි දැන් මේවා එකින් එක ගෙන හැර බලමු.

🌍 1. ගෝලීය ආර්තික අවිනිශ්චිතතාව: රන් වල වටිනාකම ආරක්ෂා කිරීමේ හැකියාව (safe haven currency)

නැගෙනහිර යුරෝපයේ යුද්ධවල සිට ආසියාවේ සමහර ප්‍රදේශවල දේශපාලන නොසන්සුන්තාව දක්වා, ලෝකය කිසිදා නොවූ විරූ ලෙස අඩු ස්ථාවරත්වයක් පෙන්නුම් කරයි.මෙලෙස ආතතිය වැඩි වන සෑම විටම, ව්‍යාපාරකයින් ,ආයෝජකයින් තමන්ගේ මුදල් සංචිත වල වටිනාකම ආරක්ෂා කර ගැනීමට නිතැතින් පෙළඹේ.උදාහරණයක් ලෙස , ආර්ථික අර්බුදයත් සමඟ වර්ෂ 2022 දී ශ්‍රී ලංකාව් රුපියල, ඩොලරයට සාපේක්ෂව දරුණු ලෙස පහල ගියා. මෙලෙස තම මුදල් වල වටිනාකම පහල යෑමේ අවධානමක් ඇති නම් ,එය කළමනාකරණය කිරීමට ලෝක ආයෝජකයින් රත්‍රං මිලට ගනී.එක රැයකින් කඩා වැටිය හැකි සමාගම් කොටස් (shares) හෝ මුදල් වල (currency ) වටිනාකම මෙන් නොව, රත්‍රං ඊට ආවේණික වූ වටිනාකමක් දරයි.එනම් වටිනාකම පහල නොයයි.එම නිසා රත්‍රං ,ධනයේ වටිනාකම ආරක්ෂා කරයි.

💵 2. ප්‍රධාන මුදල් වර්ග දුර්වල වීම

Investors.com වෙබ් අඩවියට අනුව, ලොව ප්‍රමුඛතම මුදල් වර්ග වන එක්සත් ජනපද ඩොලරය, බ්‍රිතාන්‍ය පවුම, යුරෝ සහ ජපන් යෙන් දුර්වලතාවයක් පෙන්නුම් කරයි.ණය වැඩිවීම සහ දේශපාලන ආතතිය හේතුවෙන් එක්සත් ජනපද ඩොලරය පීඩනයට ලක්ව ඇත.මූල්‍ය අස්ථාවරත්වය මධ්‍යයේ බ්‍රිතාන්‍ය පවුම සහ ජපන් යෙන් පහත වැටී ඇත.ප්‍රංශයේ දේශපාලන අවිනිශ්චිතතාවය යුරෝවට හානි වී ඇත.ව්‍යවහාර මුදලේ වටිනාකම අඩුවන විට , ආයෝජකයින් රජයේ මිල පාලනයෙන් නිදහස් එහෙත් ගෝලීයව වටිනාකමක් සහිත වත්කම් සොයති. මෙම ඉල්ලුම ද ප්‍රධාන වශයෙන් රන් මිල ඉහළ යාමට බලපෑ ඇත.

🏦 3. මහ බැංකු රන් තොග රැස් කරයි

රන්මිල වැඩිවීම පිටුපස ඇති ශක්තිමත්ම ධාවකයන්ගෙන් එකක් වන්නේ ආයතනික ඉල්ලුමයි. එනම් ,ලොව පුරා මහ බැංකු නිහඬවම , විශාල රන් ගැනුම්කරුවන් බවට පත්ව ඇත.වසර 2022 සිට චීනය, ඉන්දියාව, පෝලන්තය සහ කසකස්තානය ප්‍රමුඛව වාර්ෂිකව මෙට්‍රික් ටොන් 1,000 කට වඩා මිලදී ගෙන ඇති බව INDmoney වාර්තා කරයි. මෙය ආයෝජනය ගැන පමණක් නොවේ ,රටක මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගැනීමට සිදුකරන උපායමාර්ගික සැලසුමකි.

යුක්රේන යුද්ධයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් එක්සත් ජනපදය සහ එහි සහචරයින් රුසියාවේ විදේශ සංචිත තහනම් කිරීමෙන් පසුව, බොහෝ රටවල් තමන්ටත් එයම සිදුවිය හැකි යැයි බිය වීමට පටන් ගත්හ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ඔවුන් දේශපාලනික වශයෙන් මධ්‍යස්ථ, ආරක්ෂිත සහ ද්‍රව වත්කමක් ලෙස, රත්‍රන් වෙනදාට වඩා මිලට සංචිත ලෙස පවත්වා ගැනීමට තීරණය කර ඇත.

✨ 4. ට්‍රම්ප්ගේ තීරුබදු සහ එක්සත් ජනපද දේශපාලන අස්ථාවරත්වය

මෙම වසර මුලදී ට්‍රම්ප් ඔහුගේ "විමුක්ති දින" තීරුබදු ප්‍රකාශයට පත් කළ විට, එය ගෝලීය වෙළඳ යුද්ධයක් පිළිබඳ බියක් ඇති කළේය. මෙම අවිනිශ්චිතතාවය වහාම රන් මිල ඉහළ නැංවීය.තවද, පොලී අනුපාත අඩු කරන ලෙස ට්‍රම්ප් ෆෙඩරල් සංචිත බැංකුවට එහෙන් ඇමරිකානු මහා බැංකුවට නැවත නැවතත් පීඩනය යෙදීම ද එක්සත් ජනපද මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය පිළිබඳ ආයෝජකයින්ගේ විශ්වාසය අඩු වීමට හේතු වී ඇත.අඩු පොළී අනුපාත නිසා බැඳුම්කර (bonds) මත පොළී ඉපයුම් අඩු වේ. එබැවින් ආයෝජකයින් ස්වභාවිකවම, ඊළඟට ඇති අවධානමෙන් අඩු ප්‍රතිලාභ මාධ්‍ය ලෙස රත්‍රන් දෙසට ගමන් කරයි.

📈 5. උද්ධමන බිය සහ AI සූදුව

ආයෝජකයින් දැන් රන් දකින්නේ උද්ධමනයට එරෙහි උපකරණයක් පමණක් නොව, කෘතීම බුද්ධිය (AI) වෙතින් ගෝලීය ආර්ථිකයට එල්ල කරන අවිනිශ්චිතතාවයට එරෙහිව ආරක්ෂාවක් ලෙසද යොදාගන්නා බවයි.කෘතිම බුද්ධිය යොදාගෙන සැබෑ ඵලදායිතාව සහ ආර්ථික වර්ධනය ලබා ගැනීමට අපොහොසත් වුවහොත්, රත්‍රං ආර්ථික වශයෙන් ආරක්ෂාව ලබා දීමට සුදානම්.

🪙 6. ඩිජිටල් රත්‍රං වලට ඇති ඉල්ලුම (Gold ETF )

ඩිජිටල් රත්‍රං වල නැගීම, රන් ආයෝජනය වෙන කවරදාටත් වඩා පහසු කර ඇත.ආයෝජකයින්ට තවදුරටත් භෞතික රන් බාර් ගබඩා කිරීමට අවශ්‍ය නැත.ඔවුන්ට වෙබ් අඩවියක ක්ලික් කිරීමකින් ඩිජිටල් ලෙස රන් මිලදී ගත හැකිය. කුඩා මුදලකින් පවා මෙලෙස ඩිජිටල් රත්‍රං මිලට ගත හැක.මිලියන ගණනක් ආයෝජකයින් අතර මෙම මිලට ගැනීම් සිදු වූ විට ,එය ඉහළ පීඩනයක් රත්‍රං මිලට ඇති කරයි.

✨ අවසාන කරුණ: ගෝලීය ආර්ථික අවිනිශ්චිත බව

රත්‍රන්වල කැපී පෙනෙන නැගීම ගෝලීය අවිශ්වාසයේ කතාවක් කියයි. මුදල් කෙරෙහි, රජයන් කෙරෙහි සහ නූතන ආර්ථිකයේ ස්ථාවරත්වය කෙරෙහි අවිශ්වාසය මෙමගින් විද්‍යමාන වේ.ලෝකය දේශපාලනිකව ආතතියෙන් හා ආර්ථික වශයෙන් බිඳෙනසුලුව පවතින තාක් කල්, රත්‍රං බැබළෙනු ඇත.මෙම කරුණු නිසා ,ලෝහයක් ලෙස පමණක් ලෙස නොව වටිනාකම ගබඩා කිරීමේ සහ හුවමාරු මාද්‍යක් ලෙස රත්‍රං මිල තව දුරටත් වර්ධනය විය හැක.

ස්තුතියි.

🏛️ ශ්‍රී ලංකාවට එක්සත් ජනපද (USA) තානාපති කාර්යාලයක් සහ බ්‍රිතාන්‍ය (UK) මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයක් ඇත්තේ ඇයි ?

ඔබ කවදා හෝ කොළඹ හරහා රිය පදවා ඇත්නම්, ඔබ ප්‍රධාන විදේශ කාර්යාල දෙකක් දැක ඇත. එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය සහ බ්‍රිතාන්‍ය මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය. දෙකම රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතුවලදී ශ්‍රී ලංකාව තුල වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි, නමුත් එකක් තානාපති කාර්යාලයක් ලෙසත් අනෙක මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයක් ලෙසත් හඳුන්වන්නේ මන්දැයි ඔබ කවදා හෝ කල්පනා කර තිබේද?

මෙම ආයතන දෙකම වීසා නිකුත් කිරීමේ කටයුතු කරයි, වෙළඳ හා සංස්කෘතික සබඳතා ප්‍රවර්ධනය කරයි, සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වන හෝ සංචාරය කරන ඔවුන්ගේ පුරවැසියන්ට සහාය වේ. නමුත් මෙම වෙනස ඉතිහාසය වෙන දිව යන්නක්.

✨එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය: සාම්ප්‍රදායික රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මෙහෙවරක්

කොළඹ ඇමරිකා එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය , ශ්‍රී ලංකාවේ එක්සත් ජනපද රජය නියෝජනය කරයි. ලොව පුරා බොහෝ රටවල් මෙන්, එක්සත් ජනපදය විධිමත් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා පවත්වාගෙන යන රටවල තානාපති කාර්යාල ස්ථාපිත කරයි. එහි ප්‍රධානියා එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයා සහ රජය නියෝජනය කරන තානාපතිවරයෙකු ලෙස හැඳින්වේ.එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය, දෙරට අතර දේශපාලන, ආර්ථික සහ ආරක්ෂක සබඳතා ශක්තිමත් කිරීම, අධ්‍යාපනික හා සංස්කෘතික වැඩසටහන් සඳහා සහාය වීම සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ඇමරිකානු පුරවැසියන්ට වීසා සහ ආධාර වැනි කොන්සියුලර් සේවා ලබා දීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.

👑 බ්‍රිතාන්‍ය මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය: පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය සම්බන්ධතාවයක්

එක්සත් රාජධානිය සමඟ ඓතිහාසික සබඳතා බෙදා ගන්නා රටවල් එකට එකතු වර්ෂ 1949 දී පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය සංවිධානය බිහිකර ගන්නා ලදී.බොහෝ සාමාජිකයින් පැරණි බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට අයත් රටවල් වූ නමුත් නැමීබියාව, කැමරූන් සහ මොසැම්බික් වැනි කිසිදා අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් නොවූ රටවල් ද එක් වී ඇත.ශ්‍රී ලංකාව සහ එක්සත් රාජධානිය යන දෙකම මෙම පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය පවුලේ සාමාජිකයන් වේ.ඉන්දියාවද පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය සාමාජිකයෙක් වන අතර ,ඉන්දීය තානාපති කාර්යාලය වෙනුවට මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය ලෙස හඳුන්වන්නේද එබැවිනි.

එක් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටක් තවත් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මෙහෙවරක් නැතිනම් කාර්යාලයක් පිහිටවන විට , එය “විදේශීය” සම්බන්ධතාවයක් ලෙස නොව සමානයන් අතර "හවුල්කාරිත්වයක්" ලෙස සැලකේ. තානාපති කාර්යාලයක් වෙනුවට එය මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයක් ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ එබැවිනි, එහි ප්‍රධානියා තානාපතිවරයෙකුට වඩා මහ කොමසාරිස්වරයෙකි.

නම වෙනස් වුවද, කාර්යයන් බොහෝ දුරට සමාන වේ.රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා කළමනාකරණය කිරීම, වෙළඳ හා අධ්‍යාපන සම්බන්ධතා සඳහා සහාය වීම සහ ශ්‍රී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය පුරවැසියන්ට උපකාර කිරීම ප්‍රමුඛ වේ.

ඉතිහාසය සහ මිත්‍රත්වයේ උරුමයක්

මෙම වෙනස කාලයත් සමඟ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය පරිණාමය වී ඇති ආකාරය පිළිබිඹු කරයි. ශ්‍රී ලංකාව සහ බ්‍රිතාන්‍යය අතර සම්බන්ධතාවය සියවස් ගණනාවක් ඈතට දිව යන අතර, 1948 දී නිදහස ලැබීමෙන් පසු, දිවයින පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ රැඳී සිටීමට තෝරා ගත්තේය.අනෙක් අතට, එක්සත් ජනපදයට එම රාමුවෙන් පිටත ශ්‍රී ලංකාව සමඟ තමන්ගේම දිගුකාලීන ද්විපාර්ශ්වික සබඳතා තිබේ.

එබැවින් ඊළඟ වතාවේ ඔබ කොළඹ පිහිටි එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය හෝ බ්‍රිතාන්‍ය මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය අසලින් යන විට, එම මාතෘකා පිටුපස ඇති කතාව ඔබට මතක් වනු ඇත.එකක් සාම්ප්‍රදායික රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය පිළිබිඹු කරයි.අනෙක, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය මිත්‍රත්වයේ බැඳීමකි.

ස්තුතියි. 🙌

🏞️ එක්සත් ජනපදය විසින් මිලට ගත් ප්‍රදේශ

ඇමරිකාවේ විශාල භූමි ප්‍රදේශ කිහිපයක් සෘජුවම මිලදී ගැනීමේ ගනුදෙනු හරහා එක්සත් ජනපදයට සම්බන්ධ වුනා. යුධ මගින් හෝ ඈඳාගැනීමකින් නොව, මුදල් ගෙවා රටට එකතු කරගත් මෙම ප්‍රදේශ ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක්.

👉ලුසියානා ප්‍රදේශය Louisiana Purchase (1803) – ප්‍රංශයෙන්

1803 දී එක්සත් ජනපදය ප්‍රංශයෙන් , ලූසියානාව ඩොලර් මිලියන 15 ට මිලදී ගත්තා.වර්ගකිලෝමීටර මිලියන 2.14 විශාලත්වයකින් යුතු මෙම භූමිය පසුව ලුසියානා Louisiana, ආකැන්සාස් Arkansas, මිසූරි Missouri, අයෝවා Iowa, උතුරු ඩැකෝටා North Dakota, දකුණු ඩැකෝටා South Dakota, නෙබ්‍රස්කා Nebraska, කැන්සාස් Kansas, ඔක්ලහෝමා Oklahoma, මොන්ටානා Montana, වයෝමිං Wyoming, කොලරාඩෝ Colorado, මිනසෝටා Minnesota ලෙස ප්‍රාන්ත 13 ට වෙන්වුනා.

👉ෆ්ලොරීඩා ප්‍රාන්තය Florida Purchase (1819/1821) – ස්පාඤ්ඤයෙන්

Adams–Onís ගිවිසුම මගින් 1819 දී (1821 සිට ක්‍රියාත්මක) Florida එක්සත් ජනපදයට ලැබුණා.වර්ග කිලෝමීටර 171,000 වන මේ භුමි ප්‍රදේශය සඳහා මුදල් හුවමාරුවක් සිදු නොවූ අතර ස්පාඤ්ඤයට එරෙහිව කැරලි ගැසූ ඇමරිකානු පුරවැසියන් විසින් සිදු කරන ලද ඩොලර් මිලියන 5 ක හානිය සඳහා වගකීම භාර ගැනීමට එක්සත් ජනපදය එකඟ විය.

👉ගැඩ්ස්ඩන් ප්‍රදේශය Gadsden Purchase (1854) – මෙක්සිකෝවෙන්

1854 දී ගැඩ්ස්ඩන් මිලදී ගැනීම නමින් හැඳින්වෙන ගනුදෙනුවෙන් ඇරිසෝනා (Arizona) සහ නිව් මෙක්සිකෝව (New Mexico) හි දකුණු කොටස් මිලදී ගත්තා. වර්ග කිලෝමීටර 76,800 ක භුමිය , ඩොලර් මිලියන 10 කට මිලට ගෙන ඇත.

👉 ඇලස්කා ප්‍රාන්තය Alaska Purchase (1867) – රුසියාවෙන්

1867 දී රුසියාවෙන් අලස්කාව මිලදී ගත්තා. මුලදී බොහෝ දෙනා මෙය “ඇමරිකාවේ වැරදිම ගනුදෙනුව” කියලා හිතුවත්, පසුව තෙල් සහ රත්‍රන් සොයාගැනීමත් සමග එය ඉතාමත් වටිනාකමක් ඇති වුණා.අද Alaska යනු එක්සත් ජනපදයේ විශාලතම ප්‍රාන්තය වේ.වර්ග කිලෝමීටර මිලියන 1.52 ක භුමිය , ඩොලර් මිලියන 7.2 කට රුසියාවෙන් මිලට ගෙන ඇත.

👉එක්සත් ජනපද වර්ජින් දූපත් U.S. Virgin Islands (1917) – ඩෙන්මාර්කයෙන්

1917 දී ඩෙන්මාර්කයෙන් U.S. Virgin Islands මිලදී ගත්තා.වර්ග කිලෝමීටර 344 ක් , ඩොලර් මිලියන 25 ක වටිනා රන් කාසි මගින් ගෙවා ඇත.අද එය ප්‍රාන්තයක් ලෙස ගන්න නොගන්නා නමුත් ඇමරිකානු ප්‍රදේශයක් (territory) ලෙස පවතී.

ස්තුතියි.

ලංකාවට ආවේණික පක්ෂි 05 දෙනෙකු හඳුනා ගනිමු.Endemic Birds of Sri Lanka

Sri Lanka Endemic Birds Part 01 | ලංකාවට ආවේණික පක්ෂි |Endemic Birds of Sri Lanka ලංකාවට ආවේණික පක්ෂි 05 දෙනෙකු හඳුනා ගනිමු.Endemic Birds of Sri Lanka

ශ්‍රී ලංකික ධීවර ප්‍රජාව අතර ව්‍යවහාරයේ භාවිතා වන වචන 15ක් හඳුනාගනිමු.

Dheewara Basawa | ධීවර භාෂාවෙ වචන 15ක් ශ්‍රී ලංකික ධීවර ප්‍රජාව අතර ව්‍යවහාරයේ භාවිතා වන වචන 15ක් හඳුනාගනිමු. General Knowledge - When we learn s...

වැදි බස Wadi Basawa ආදිවාසි බස

වැදි බස Wadi Basawa ආදිවාසි බස් General Knowledge Sinhala Wadi wahara වැදි බස ඉගෙන ගනිමු. Wadi basawe ena wachana 35 igena ganimu. Sources: ethaksalawa

කමතේදී භාවිතා වන වචන කිහිපයක් හඳුනාගනිමු.

Kamath Basa General Knowledge Sinhala Kamath Padha 44 කමත් පද 44 ක් කමත් බස ඉගෙන ගමු කමතේදී භාවිතා වන වචන කිහිපයක් හඳුනාගනිමු. නාගරිකරණයත් සමඟ මෙම වචන ක්‍රමයෙන් භාවිතයෙන් ඈත් වෙනු පෙනේ.අනාගත පරපුර ...