Konfuzjusz 康福思勇

21/06/2024

Dobre wideo wprowadzające do tematyki znaków chińskich we wykonaniu TED-Ed, które teraz ma także chińskojęzyczny kanał (link na końcu wideo).

Trace the history of Chinese characters, and find out how this writing system has changed and evolved over thousands of years.--According to legend, in the 2...

11/06/2024

Ciekawy wywiad prezentujący wygląd życia na Tajwanie. W pełni się zgadzam z tym co zostało powiedziane.

Od ojczyzny dzieli ich ponad 8 tys. kilometrów, ale to Tajwan jest ich domem. "Fakt" rozmawiał z Polakami, którzy na stałe mieszkają w Tajpej. Zuzanna i Grzegorz opowiedzieli nam nie tylko o różnic...

21/02/2024

Yèshì 夜市 (je szy), czyli "nocny market" .

Popularnym sposobem na spędzanie wolnego czasu na Tajwanie są tzw. yèshì, czyli targi nocne, w ramach których chodząc od kiosku do kiosku można zakupić różne pyszności: przekąski, napoje, słodycze, ale też wszelkiego rodzaju pamiątki czy szpeje. Osobiście polecam przekąskę dàcháng bāo xiǎocháng 大腸包小腸 czyli "tajwańskiego hot doga" a dokładnie "małą kiełbaskę zawiniętą w dużą kiełbaskę" - tyle że duża kiełbaska jest z ryżu.

Różne yèshì mają różne specjalności - np. targ nocny Raohe (Ráo hé yèshì 饒河夜市) widoczny na zdjęciu jest wyjątkowo znany ze swoich hújiāo bǐng 胡椒餅 czyli pysznych wypiekanych na miejscu 'bułek' z wołowiną i pieprzem. Stanowią one jednak pewien paradoks: są tak pyszne, że człowiek chce je od razu zjeść, ale musi uważać, aby się nie poparzyć - fakt, że często należy po nie długo stać w kolejce zdecydowanie nie pomaga - ale i tak zdecydowanie są warte spróbowania!

19/02/2024

Dziś wspominam mojego współlokatora z Tajpej: Bìhǔ 壁虎 czyli gekon, a dosłownie "ścienny tygrys" 🦎 Nie był bardzo kontaktowy, ale też się nie narzucał. Po prostu siedział w kącie, lizał oczy, i ogólnie robił co mógł być chronić mnie przed różnymi niechcianymi gośćmi, jak mrówki i karaluchy.

Ogólnie, mój pokój i całe mieszkanie stanowiły swojego rodzaju ekosystem. Mrówki, po chińsku mǎyǐ 螞蟻 🐜, niestety często lubiły do niego zawitać - zwłaszcza, jeżeli przyniosłem jakieś przekąski. Pierwszego dnia popełniłem kategoryczny błąd: wyrzuciłem śmieci do... kosza na śmieci. Następnego dnia kosz stanowił już integralną część pobliskiego królestwa mrówek faraonek. Walka o odzyskanie go była długa i zacięta. M.in. z tego powodu Tajwańczycy często trzymają śmieci w... lodówce.

Na całe szczęście, nie miałem większych problemów z karaluchami, po chińsku znanymi jako zhāngláng 蟑螂 lub xiǎoqiáng 小強. W trakcie rocznego pobytu w swoim pokoju zauważyłem tylko jednego karakona, ale nie musiałem z nim wiele robić, bo mrówki wzięły się za niego szybciej...

14/02/2024

Wesołych Walentynek! 情人節快樂！

W języku chińskim serce to xīn 心 (śin) i jest częścią składową licznych innych znaków, ale sam w sobie ma też liczne znaczenia. Dla przykładu, znak na miłość ài 愛 (aj) zawiera w sobie xīn 心 (ale tylko w wersji tradycyjnej - uproszczony znak na miłość 爱 jest dosłownie 'bez serca'). Pełne słowo na miłość to àiqíng 愛情 (aj ćing).

Popularnym życzeniem z okazji chiśkiego nowego roku (który obecnie akurat pokrywa się z Walentynkami!) to xīn xiǎng shì chéng 心想事成 (śin śiang szy czeng) czyli "spełnienia marzeń" a dokładniej "obyś dostał tego czego twe serce pragnie".

Na zdjęciu pod sercem widoczny jest napis: Jiāoyǒu fúwù zhōngxīn 交友服務中心 (dziao joł fułu dżong śin) czyli studenckie Ccentrum Poznawania Przyjaciół na NCCU. Chińskie słowo na centrum to zhōngxīn 中心 (dżong śin) czyli dosłownie "środek serca". Akurat na tym zdjęciu w środku serca jestem ja! :)

06/02/2024

Smok, czyli Lóng 龍 🐉

Zbliżający się Chiński Nowy Rok będzie spod znaku smoka: warto się więc przyjrzeć znaczeniu tego symbolu i słowa, gdyż dla kultury chińskiej smoki są szczególnie ważne.

W odróżnieniu od tradycji europejskiej, w kulturze chińskiej smoki są postrzegane jako dobre i życzliwe. Smoki (szczególnie idące w parze z feniksami) są symbolami bogactwa i dobrobytu. Na Tajwanie widać smoki wszędzie: szczególnie na dachach i fasadach świątyń.

Smoki licznie przeniknęły do codziennego języka. Różne chińskie słowa zawierają w sobie człon 'smoczy', jak n.p.: homary lóngxiā 龍蝦 czyli dosłownie 'smocze krewetki', dinozaury kǒnglóng 恐龍 czyli 'straszne smoki', kran umywalkowy shuǐlóngtóu 水龍頭 czyli dosłownie 'wodna głowa smoka', czy tequila lóng shé lán jiǔ 龍舌蘭酒 czyli dosłownie 'wywar ze smoczego języka'. To ostatnie podoba mi się najbardziej!

Oczywiście, smoki stanowią także ważny element przysłów chińskich. Jedno z moich ulubionych to bào fèng pēng lóng 抱鳳烹龍 czyli 'gotowanie smoków i feniksów', które to opisuje wystawną biesiadę. W tym przypadku smoki i feniksy symbolizują dania najwyższej jakości i wspaniałości – czyli takie w sam raz do świętowania chińskiego nowego roku!

I tak właśnie kulinarnym akcentem życzę wszystkim wszelkiej pomyślności w roku smoka! Lóng nián xíng dàyùn! 龍年行大運！

31/01/2024

Św. Konrad z Tajwanu, opiekun komików, pijaków, oraz studentów i doktorantów zajmujących się Dalekim Wschodem.

Mimo stosunkowo niewielkich rozmiarów Tajwan ma ogromnie wysokie góry - najwyższa, Yùshān 玉山, ma 3952 m wysokości, czyli prawie dwa razy tyle co Rysy! Z tego powodu przez wieki interior wyspy pozostawał niedostępny dla przyjezdnych i chronił lokalne społeczności aborygenów Tajwańskich przed obcą dominacją. Góry stanowią też istotny element polityki obronnej Tajwanu - znane są liczne historie hangarów, silosów z rakietami a nawet całych lotnisk wydrążonych w skałach gór Tajwanu. Ja w trakcie tej konkretnej wycieczki przeciskałem się przez tunele wydrążone przez Japończyków w trakcie japońskiej kolonizacji wyspy.

29/01/2024

Czy na Tajwanie są dobre plaże?

Jest to pytanie z którym często się spotykam – wszakże Tajwan to egzotyczna subtropikalna wyspa na Pacyfiku, „niedaleko” takich rajskich destynacji jak Filipiny czy Palau. I owszem, na Tajwanie są pewne wspaniałe nadmorskie lokalizacje jak Kěndīng 墾丁 na samym południowym czubku wyspy, to znaczna większość Tajwanu nie stanowi wymarzonego miejsca dla plażowiczów. Istnieje kilka przyczyn stojących za tym stanem rzeczy:

• Tajwan jest otoczony przez ocean, a nie morze, w efekcie, w licznych miejscach istnieją silne prądy morskie niebezpieczne dla kąpieli.
• Wschodnie wybrzeże Tajwanu stanowią potężne klify (zwłaszcza w okolicy Huālián 花蓮), plaże są więc bardzo urokliwe, ale także wąskie i niebezpieczne, a ocean osiąga duże głębokości bardzo blisko brzegu.
• Zachodnie wybrzeże Tajwanu znajduje się naprzeciwko Chin, i liczne nadmorskie lokacje nie są rozwinięte po części z powodów militarnych. Plaże porastają chaszcze mające utrudnić potencjalne lądowanie wojsk chińskich, a te nieliczne które są otwarte dla społeczeństwa i tak mają instalacje militarne obok.

Do tego dochodzi fakt, że w wyniku tych i innych ograniczeń, Tajwańczycy nie mają wyrobionej kultury pływania – co najwyżej w basenach. Dlatego, gdy oznajmiłem rodzinie i znajomym Wei że mam zamiar wybrać się do Báishāwān 白沙灣 (Zatoki z Białym Piaskiem koło Tajpej) aby się wykąpać, to wszyscy patrzyli na mnie jak na dziwaka 🤪 Zdecydowaną większość plażowiczów stanowili więc obcokrajowcy jak ja 🫠

Swoją drogą, chińskie słowo na plażę to shātān 沙灘 😈

27/01/2024

Bānmǎxiàn 斑馬線, czyli "zebrowe linie".

W języku chińskim przejście dla pieszych to tak jak w potocznym polskim "zebra". Na tym zdjęciu z Tajpej widać jednak bardzo dosłowne rozumienie tej nazwy 🦓 🚦🙃

🎶 A tu bardzo popularna na Tajwanie piosenka o zebrze:
https://www.youtube.com/watch?v=7q2DrrQ33OQ

26/01/2024

你吃辣嗎？Nǐ chī là ma? 🌶 🔥 🍲

Mimo, że Tajwańczycy nie są wyjątkowo znani z jedzenia ostrych potraw, to na Tajwanie ostrych potraw jest wiele – zdecydowanie częściej na stołach można dostrzeć chili niż sól i pieprz. W Chinach kuchnia seczuańska jest znana ze swej wyjątkowej ostrości, ale jej liczne elementy i wpływy można dostrzeć w pejzażu kulinarnym Tajwanu.

W kuchnii tajwańskiej istnieje wiele rodzajów chili a w efekcie także wiele słów do jego opisania. Podstawowe słowo to là 辣, które oznacza ostrość. Làjiāo 辣椒 z kolei oznacza paryczki chili, a te z kolei można ogólnie podzielić na xīnxiǎn làjiāo 新鮮辣椒 (świeże chili), làjiāo fěn 辣椒粉 (sproszkowane chili), gān làjiāo 乾辣椒 (suszone chili), dòubàn jiàng 豆瓣醬 (pasta sojowa z chili) czy làyóu 辣油 (olej z chili).

Różne chili są także wykorzystywane do różnych celów w ramach tej samej potrawy. Dla przykładu, przepis na kurczaka Làzǐjī 辣子雞 wymaga trzech różnych papryczek: 七星椒 (dla smaku), 子彈頭乾辣椒 (dla czerwonego koloru), oraz 燈籠椒 (dla zapachu).

Sepcjalną kategorię (i moją ulubioną) stanowi pieprz seczuański, znany jako huājiāo 花椒 (nr 2 na obrazku). 'Ostrość' pieprzu seczuańskiego jest jednak inna niż chili, i w efekcie ma swoje własne specjalne określenie: málà 麻辣. Zamiast palącego gorąca samego là, málà opisuje uczucie mrowienia i zdrętwienia na ustach. Tym sposobem pieprz seczuański dodaje skrajnie ostrym potrawom dodatkowej głębi. Ogólnie, pieprz seczuański dzieli się na rodzaj czerwony hóng huājiāo 紅花椒 (z mocniejszym, prawie kwiecistym, zapachem) oraz zielony qīng huājiāo 青花椒 (z mocniejszym efektem mrowienia).

哇，好辣！

24/01/2024

Do nauki języków potrzeba wytrwałości, determinacji ale także szczęścia. Jak na razie mi tego szczęścia nie brakuje!

Tajwańczycy uwielbiają grać w różnego rodzaju gry - zwłaszcza o pieniądze. Chińskie słowo na kości do gry to shǎizi 骰子 i są one wykorzystywane m.in do popularnej gry si̍p-pat--lah 十八仔 (nazwa w języku tajwańskim) oraz jeszcze bardziej popularnej gry Májiàng 麻將 znanej w Polsce jako Mahjong / Madżong. Ostatnio znajoma z Tajpej powiedziała mi, że na Chiński Nowy Rok z rodziną lubią grać w Mahjong ponad 10 godzin na raz! Zdecydowanie jest to umiłowanie, które wkracza w obsesję 🀄 🎲

Wstępne zasady gry w tajwańskiego Mahjonga (który jest inny niż chiński) są dość proste: dostaje się 16 'kamieni' lub 'kafelek' z różnymi motywami które należy ułożyć w 'zestawy' według podobieństwa lub kolejności. Celem gracza jest uporządkować kamienie tak, aby osiągnąć sytuację, w której będzie miał cztery potrójne zestawy oraz jedną parę, jak np.:

🀜🀝🀞 🀆🀆🀆 🀅🀅🀅 🀖🀗🀘 🀇🀈🀉 🀂🀂

Istotnymi trudnościami w grze są jednak wstępne zaznajomienie się z symbolami (i ich kolejnością) a także bardzo złożone zasady tasowania kamieni, które wynikają z długiej historii oszustów i przekrętów w tej grze, i których zdecydowanie nie będę tu tłumaczył 😅

Miłego grania!

23/01/2024

W języku chińskim istnieją liczne ciekawe przysłowia. Jedno z moich ulubionych to Jī tóng yā jiǎng 雞同鴨講 czyli "rozmawiać jak kura z kaczką" i opisuje ono sytuację, w której dwie osoby powierzchownie niby się dogadują, ale tak naprawdę każdy gada (gdacze) na podobny ale zupełnie inny temat.

Z własnego doświadczenia wiem, że tego rodzaju pomieszanie i konfuzje są czymś częstym i stałym przy nauce języka chińskiego i stanowi bezpośredni powód dla którego ta strona nazywa się Konfuzjusz 康福思勇 🙃